VI SA/Wa 1514/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Tomasz Sałek po rozpoznaniu w dniu 6 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. K., przedstawiciela ustawowego małoletniego D. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi D. K., reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego – L. K. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] kwietnia 2015 roku nr [...] w przedmiocie niewyrażenia zgody na leczenie poza granicami kraju postanawia: 1. umorzyć postępowanie z wniosku L. K., przedstawiciela ustawowego małoletniego D. K., o zwolnienie od kosztów sądowych; 2. odmówić przyznania L. K., przedstawicielowi ustawowemu małoletniego D. K. prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego. L. K. (dalej też jako wnioskodawca), przedstawiciel ustawowy skarżącego - małoletniego D. K., wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w niniejszej sprawie w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca podniósł, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną i dwoma synami. Podkreślił, że ratowanie zdrowia syna – D. K., pochłaniają jemu i żonie większość czasu i środków finansowych. W szczególności zwrócił uwagę na koszty wyjazdów do kliniki w [...], każdorazowo oscylujące wokół kwot od dwóch do trzech tysięcy Euro. Wnioskodawca wskazał, że posiada samochód [...] oraz oszczędności sięgające kwoty 55 tysięcy złotych. W rubryce 10 Formularza podał wysokość swojego wynagrodzenia wynoszącego 3 947 złotych brutto i wynagrodzenia żony wynoszącego 1 797 złotych brutto. W rubryce 8 formularza PPF zwrócił uwagę na fakt zaciągnięcia kredytu przeznaczonego na leczenie syna, lecz nie wskazał jego wysokości. W odpowiedzi na wezwanie do przedłożenia dokumentów obrazujących sytuację majątkową wnioskodawcy, przedłożono wyciągi z rachunków bankowych należących do wnioskodawcy i jego żony, a także zaświadczenie o wysokości zarobków żony wnioskodawcy. Koszty leczenia syna [...] w roku 2015 wyniosły 17 800 Euro i 5 600 złotych. Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie rozpoznając wniosek L. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym zważył, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej też jako p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl natomiast art. 249a p.p.s.a. powołanej ustawy, jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem złożonej skargi jest decyzja Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia dotycząca niewyrażenia zgody na leczenie poza granicami kraju. Zgodnie natomiast z art. 239 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących chorób zawodowych, świadczeń leczniczych oraz świadczeń rehabilitacyjnych, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Wnioskodawca jest zatem zwolniony z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych z mocy ustawy. Rozpoznawanie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych stało się więc zbędne i postępowanie w tym zakresie podlega umorzeniu, stosownie do treści art. 249a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Odnosząc się natomiast do wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego, stwierdzić trzeba, że wnioskodawca nie wykazał, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W postanowieniu z dnia 6 października 2004 r. (sygn. akt GZ 61/04, GZ 64/04, niepubl.) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Zasadą jest bowiem, iż strona powinna partycypować w kosztach postępowania, w szczególności jeśli posiada stały miesięczny dochód. Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. Sąd nie kieruje się w tym zakresie zasadami słuszności, lecz bada stan majątkowy i rodzinny wnioskodawcy (p. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lipca 2011 r. sygn. akt I OZ 533/11). W niniejszej sprawie, przedstawiona wyżej sytuacja materialna wnioskodawcy i jego żony nie przemawia za uznaniem, że zachodzi przesłanka uzasadniająca przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy, obejmującego ustanowienie radcy prawnego. Zauważyć bowiem należy, iż wnioskodawca posiada znaczne środki na rachunkach bankowych. I tak saldo początkowe na jednym z rachunków w okresie od dnia 26 maja do dnia 26 sierpnia 2015 roku wyniosło 9 586 złotych a saldo końcowe 10 436 złotych. Na innym rachunku depozytowym należącym do żony wnioskodawcy znajduje się z kolei kwota 9 444 złotych, a na kolejnym kwota 30 158 złotych, przy czym suma aktualnego zadłużenia z tytułu przyznanego kredytu wynosi 64 161 złotych a wymagalna rata 617 złotych. Jednocześnie bardzo wysokie kwoty wydatkowane przez wnioskodawcę i jego żonę na leczenie syna, przekraczające w bieżącym roku kwotę osiemdziesięciu tysięcy złotych, nie skutkują powstaniem sytuacji, w której wnioskodawca zostałby pozbawiony środków finansowych. Również wskazana wysokość miesięcznej spłaty rat kredytu nie powoduje ryzyka wystąpienia uszczerbku koniecznego utrzymania wnioskodawcy i jego rodziny. Wnioskodawca dysponuje aktualnie środkami pozwalającymi mu na opłacenie kosztów sądowych i nawet uwzględniając wykazane wydatki związane z leczeniem syna, w przypadku opłacenia kosztów sądowych związanych z ustanowieniem pełnomocnika procesowego, wnioskodawca nie znajdzie się w sytuacji, w której nie będzie dysponował środkami na zabezpieczenie bieżących potrzeb życiowych rodziny. Ponadto podkreślenia wymaga, że strona wykazać powinna, że posiadane przez nią środki są tak skromne, że uiszczenie kosztów postępowania sądowego spowoduje uszczerbek w wydatkach na zaspokojenie najniezbędniejszych jej potrzeb, a ponadto, że środki, którymi dysponuje nie dają możliwości poczynienia jakichkolwiek oszczędności, które mogłyby być przeznaczone na ten cel. Tymczasem z zapisów wydruków z rachunków bankowych wynika, że wnioskodawca wielokrotnie dokonywał zakupów w sklepach ze sprzętem wędkarskim za znaczne kwoty, przykładowo w dniu [...] maja 2015 roku za kwotę 261 złotych, w dniu [...] czerwca 2015 roku za kwotę 903 złotych, w dniu [...] czerwca 2015 roku za kwotę 700 złotych, w dniu [...] czerwca 2015 roku za kwotę 110 złotych, w dniu [...] lipca 2015 roku za kwotę 460 złotych. Powyższych wydatków nie sposób zakwalifikować jako związanych z zaspokajaniem podstawowych potrzeb życiowych rodziny. Jak podkreślił natomiast Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 12 marca 2014 r. sygn. akt II GZ 96/14 ubiegający się o prawo pomocy winien w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Uwzględniając powyższe, stwierdzić należy, iż w warunkach niniejszej sprawy wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia warunki wskazane w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., a zatem, że obiektywnie brak jest możliwości uzyskania środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla wnioskodawcy i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało postanowić jak w sentencji.