VI SA/Wa 1522/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Grzelak po rozpoznaniu w dniu 15 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym postanawia: odmówić skarżącej – B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi Pismem z dnia 16 kwietnia 2013 r., skarżąca – B. Sp. z o.o. z siedzibą w W., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. Wraz ze skargą skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi. Uzasadniając wniosek, strona powołała się na trudną sytuację finansową spowodowaną odnotowaniem straty za ubiegły rok obrotowy w wysokości 206.720,83 zł oraz stan jej rachunku bankowego, na którym znajdują się środki w kwocie 448,06 zł. W oświadczeniu o majątku i dochodach skarżąca podała, iż wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 5.000 zł, wartość środków trwałych to 0 zł, a strata za ostatni rok obrotowy według bilansu wyniosła 206.720,83 zł. Z dokumentów nadesłanych przez stronę przy piśmie z dnia 17 lipca 2013 r., wynika, że w roku 2012 spółka poniosła stratę w kwocie 206.720,83 zł przy przychodzie w wysokości 310.354,30 zł (kopia zeznania CIT-8 za rok podatkowy 2012). Bilans na dzień 31 grudnia 2012 r. wskazuje, iż zarówno aktywa spółki, jak i jej pasywa osiągnęły wartość 54.378,10 zł. W sprawozdaniu z działalności skarżącej za rok 2012 wskazano, że na przestrzeni poszczególnych miesięcy systematycznie rosła sprzedaż usług ochrony na rzecz osób fizycznych, co jednoznacznie dobrze rokuje na działalność spółki w roku 2013. Według dodatkowych informacji i objaśnień do sprawozdania z działalności spółki za 2012 rok, skarżąca rozpoczęła działalność gospodarczą w 2012 r., zatrudniła pracowników oraz zakupiła kasy fiskalne konieczne w prowadzeniu działalności. Przewidywany rozwój spółki skupia się na pozyskiwaniu większej liczby klientów, co wiąże się z zatrudnianiem pracowników oraz z zakupem kolejnych kas fiskalnych. Skarżąca przedstawiła również wyciągi z rachunku bankowego za miesiące marzec, kwiecień i maj 2013 r. Z wyciągów tych wynika m. in., że E. B. - jedyny udziałowiec skarżącej spółki dokonuje systematycznych wpłat znacznych kwot na rachunek bankowy skarżącej: w dniu 6 marca 2013 r. - 10000 zł, w dniu 18 marca 2013 r. - łącznie 17700 zł, w dniu 9 kwietnia 2013 r. – łącznie 20000 zł, w dniu 17 kwietnia 2013 r. - 5000 zł, w dniu 17 maja 2013 r. - 5000 zł, w dniu 21 maja 2013 r. - 8000 zł. Przedstawione wyciągi wskazują również, że skarżąca przeznacza co miesiąc ponad 3000 zł na obsługę prawną. Postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2013 r. sygn. akt VI SA/Wa 1522/13 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi. Pismem z dnia 12 września 2013 r. skarżąca wniosła w terminie sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego wskazując, iż ocena możliwości finansowych skarżącej została dokonana w sposób wadliwy bowiem błędnie przyjęto, że sytuacja finansowa skarżącej nie uzasadnia przyznania jej prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - zwanej dalej p.p.s.a., od postanowień wydanych na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 cyt. ustawy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw. W związku z tym należy uznać, iż właściwy do rozpatrzenia sprzeciwu jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W myśl art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym może nastąpić wtedy, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Treść powołanego przepisu wskazuje, iż prawo pomocy stanowi instytucję wyjątkową i dlatego też udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych, przy uwzględnieniu wysokości obciążeń finansowych jakie strona jest zobowiązana ponieść w konkretnym postępowaniu i oceny jej możliwości finansowych. Tak ukształtowany charakter prawa pomocy wynika z faktu, iż generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Każda osoba wszczynająca postępowanie powinna liczyć się z wydatkami na ten cel i gromadzić środki finansowe na pokrycie koniecznych kosztów postępowania. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia kosztów postępowania spoczywa na wnioskodawcy, a rozstrzygniecie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej reguły ponoszenia kosztów procesu (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Z dokumentów nadesłanych przez stronę w związku z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy wynika, iż skarżąca działalność gospodarczą (usługi ochrony dla osób fizycznych i firm) rozpoczęła w marcu 2012 r., poniesiona przez nią strata w roku 2012 była konsekwencją zakupu kas fiskalnych niezbędnych do prowadzenia działalności. Jednocześnie skarżąca odnotowała wzrost sprzedaży świadczonych usług i spodziewa się dalszego wzrostu w roku 2013. Analiza transakcji dokonywanych na rachunku bankowym skarżącej wskazuje, że jedynych lecz regularnych wpłat na ten rachunek (kwoty do 20000 zł) dokonuje E. B. będący jedynym udziałowcem skarżącej spółki. Powyższe czyni niejasnym faktyczny stan środków posiadanych przez spółkę. Podkreślenia wymaga, że strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku powinna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10). Wskazać należy, że skarżąca na koszty obsługi prawnej przeznacza ponad 3000 zł miesięcznie. Możliwość opłacania usług prawniczych wynika zazwyczaj z posiadania środków pieniężnych, które przedsiębiorca może przeznaczyć na taki właśnie cel. Na podstawie poczynionych ustaleń Sąd uznał, że skarżąca nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania. Jak wynika z akt sprawy Spółka nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, prowadzi działalność gospodarczą, odprowadzając świadczenia na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz należności na rzecz Urzędu Skarbowego (v. wyciągi z rachunków). Brak jest informacji o zaciąganych przez Spółkę kredytach na pokrycie kosztów przychodów. Ze sprawozdania finansowego spółki za rok 2012 wynika m. in., że nie występują inwestycję długoterminowe, a zobowiązania długoterminowe dotyczą otrzymanych pożyczek z terminem spłaty powyżej 12 miesięcy. Z kolei należności od pozostałych jednostek z tytułu dostaw i usług o okresie spłaty do 12 miesięcy na dzień 31 grudnia 2012 r. wyniosły 43.327,78 zł. Jak wynika z rachunku zysków i strat (wariant porównawczy) przychody netto ze sprzedaży produktów za okres od 31 stycznia 2012 r. do 31 grudnia 2012 r. wyniosły 287.682,75 zł. Spółka nie wskazała na trudności w regulowaniu bieżących zobowiązań. Przeciwnie, co podniesiono powyżej, konto spółki zasilane jest wpłatami dokonywanymi przez jej jedynego udziałowca. Z powyższego wynika, że skarżąca dysponuje środkami i zamierza kontynuować swoją działalność, a koszty sądowe, które jest obowiązana ponieść w zainicjowanych sprawach winny być traktowane na równi z innymi zobowiązaniami spółki, wynikającymi z prowadzonej działalności gospodarczej. Przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (vide. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08, LEX nr 477191). Wpis sądowy w niniejszej sprawie wynosi 400 zł, stanowi to zaledwie ułamek kwoty, która jest comiesięcznie wpłacana na konto spółki przez jej udziałowca. Należy podkreślić, że uiszczenie wpisu spowoduje merytoryczne rozpoznanie sprawy, a w przypadku uwzględnienia skargi wpis ten - na wniosek strony skarżącej - zostanie zasądzony przez Sąd od organu. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 260 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.