VI SA/Wa 1533/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Sędziowie Sędzia WSA Maria Jagielska (spr.) Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak Protokolant Patrycja Wrońska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2006 r. sprawy ze skargi J. T. K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy odwołania ze stanowiska komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. i powołania na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w L. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] marca 2006 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącego J. T. K. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. J. T. K., zwany dalej skarżącym, reprezentowany przez swego pełnomocnika radcę prawnego M. S., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję nr [...] Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] czerwca 2006r. utrzymującą w mocy decyzję tego organu z dnia [...] marca 2006r. odmawiającą, na podstawie art. 11a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o komornikach sądowych i egzekucji ( Dz. U. Nr 133, poz. 882 ze zm. ), odwołania skarżącego ze stanowiska komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. i jednoczesnego powołania na stanowisko komornika sądowego rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym dla L. Do wydania decyzji doszło w następującym stanie prawnym i faktycznym. Skarżący, wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2005r. zatytułowanym "wniosek komornika sądowego o przeniesienie", zwrócił się do Ministra Sprawiedliwości z prośbą o odwołanie go ze stanowiska komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. i jednoczesne powołanie na stanowisko komornika sądowego rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym dla L.. W uzasadnieniu wniosku, powołując się na art. 11a ustawy o k.s.i e., skarżący podał, iż ustawa przewiduje możliwość przeniesienia komornika sądowego z uwagi na jego uzasadniony interes, a skarżący znajduje się właśnie w takiej sytuacji. Jego [...]-letnia matka jest niepełnosprawna i wymaga sprawowania nad nią opieki, zaś skarżący jest jedynym członkiem rodziny; cotygodniowe przejazdy wynoszą ok. 400 km w obie strony i stanowią dla skarżącego znaczną uciążliwość w wykonywaniu obowiązków służbowych. W L. skarżący zamieszkuje od [...]r. i posiada własne mieszkanie, jak też lokal z przeznaczeniem na kancelarię komorniczą. Do wniosku dołączone zostały: karta informacyjna leczenia szpitalnego z dnia [...] września 2004r. stwierdzająca u matki skarżącego [...] i [...] oraz wykonanie operacji [...] i zaświadczenie lekarza medycyny z "Miejskiej Przechodni "[...]" z dnia [...] sierpnia 2005r. stwierdzające, że matka skarżącego, po wykonaniu [...], pomimo prowadzonej rehabilitacji, ma duże trudności w poruszaniu się i wymaga opieki drugiej osoby i zabiegów rehabilitacyjnych. Krajowa Rada Komornicza -KRK, negatywnie zaopiniowała wniosek skarżącego, motywując swoje stanowisko wątpliwościami co do przesłanki uzasadniającej odwołanie komornika ze stanowiska komornika sądowego w B. i jednoczesnego powołania go na stanowisko komornika w L.. Jak podano, praca komornika w nowym wielkomiejskim rewirze jest na tyle absorbująca, że trudno byłoby znaleźć mu czas na dodatkowe, systematyczne obowiązki rodzinne. Dodatkowo, zauważono, że "interes osobistej wygody lub chęć pracy w bogatszym rewirze koliduje z planami młodych kandydatów na stanowiska komorników sądowych, którzy w drodze konkursu, często z przygotowaniem asesora w danym rewirze zostają pozbawieni tej szansy". Skarżący w piśmie z dnia [...] grudnia 2005r. kierowanym do Ministra Sprawiedliwości zarzucił, że opinia została przedstawiona w oderwaniu od stanu faktycznego sprawy i nie uwzględnia ratio legis art. 11a ustawy o k.s. i e. Skarżący podniósł, iż w celu zoptymalizowania zajęć związanych z zorganizowaniem opieki nad chorą matką, dokonał rozbudowy obiektu, w którym znajduje się lokal mieszkalny i kancelaria i wziął na ten cel kredyt w wysokości [...] zł. co zdaniem skarżącego ma przemawiać za tym, że argument o niemożności pogodzenia obowiązków rodzinnych i służbowych jest chybiony. Dodatkowo, skarżący zarzucił naruszenie trybu postępowania jaki nakłada na organ art. 106 § 1 i 6 Kpa. Opinia winna zostać wydana w formie postanowienia, na które przysługuje zażalenie. Nadto, skarżący wyraził wątpliwość czy pismo KRK z dnia [...] listopada 2005r. może być uznane za opinię, bowiem brak jest oryginału uchwały, wyciągu z protokołu pozwalającego stwierdzić, że uchwała podjęta została zgodnie z regulaminem KRK Nie jest też wiadomy skład osobowy KRK podejmujący uchwałę oraz brak jest regulaminu KRK. Na tle zgłoszonych wątpliwości, skarżący wniósł o dopuszczenie dowodu z przesłuchania w charakterze świadka G. P. na okoliczność podjęcia kwestionowanej uchwały, a także o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej. Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] marca 2006r. podjętą na podstawie art. 11a ustawy o k.s.ie. Odmówił odwołania skarżącego ze stanowiska komornika sądowego przy Sądzie rejonowym w B. i powołania na stanowisko komornika sądowego rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym dla L.. W uzasadnieniu organ wskazał, że uprawnienie o którym mowa w art. 11a cyt. ustawy należy wyłącznie do niego, a opinia samorządu komorniczego nie ma wiążącego charakteru. Minister przypomniał, iż skarżący w latach 2002 - 2003 jednocześnie ubiegał się o powołanie go na stanowisko komornika w różnych, odległych od miejsca zamieszkania rejonach kraju m.in. w T., P., W., K., S., B., B., P., J., G., P., G. i R.. W postępowaniu administracyjnym o powołanie na obecnie zajmowane stanowisko komornika, skarżący ubiegał się jako jeden z czterech kandydatów i korzystał z uprawnień przysługujących stronie, aby wykazać, że jest najbardziej odpowiednim kandydatem do objęcia właśnie tego rewiru. Z powyższego wynika, zdaniem organu, że skarżący w przypadku powołania go na to stanowisko w B., przewidywał i godził się na zmiany w życiu rodzinnym i zawodowym. Minister uznał, iż jest koniecznym, aby komornik, który niedawno objął dany rewir komorniczy prawidłowo i sprawnie realizował zadania, wynikające z powołania go na to stanowisko. Uwzględnieniu wniosku skarżącego sprzeciwia się interes społeczny, polegający na potrzebie zapewnienia prawidłowego i sprawnego prowadzenia postępowań egzekucyjnych w rewirze Sądu Rejonowego w B. oraz potrzeba stabilizacji i trwałości instytucji funkcjonariusza publicznego - komornika sądowego. Minister dodał, że w okręgu Sądu Apelacyjnego w [...] nie występuje brak kandydatów na stanowisko komornika sądowego, a o każdy rewir ubiega się ich co najmniej kilku. W złożonym pismem z dnia [...] marca 2006r. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, skarżący domagał się uchylenia decyzji i rozstrzygnięcia sprawy co do istoty zgodnie ze złożonym wnioskiem. Rozstrzygnięciu zarzucił: 1. naruszenie przepisów art. 7, 77 § 1 Kpa przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, a zwłaszcza słusznego interesu skarżącego przejawiającego się w podyktowanej ważnymi względami osobistymi związanymi z koniecznością sprawowania opieki nad obłożnie chora matką, co nie może być realizowane bez uszczerbku dla obowiązków zawodowych wykonywanych przez skarżącego w B. odległej o 200km od L., 2. naruszenie art. 107 § 3 Kpa. poprzez - niewyjaśnienie w podstawie faktycznej rozstrzygnięcia powodów odmowy w sytuacji, gdy interes skarżącego został udowodniony, a opinii samorządu komorniczego nie można przypisać mocy dowodowej. - przyjęcie, że odwołanie skarżącego z B. z jednoczesnym objęciem przez niego rewiru w L. zagrozi stabilizacji i trwałości instytucji funkcjonariusza publicznego -komornika sądowego, w sytuacji gdy uzasadnienie nie zawiera żadnego wyjaśnienia tej obawy, a z danych Rady Izby Komorniczej wynika, że w okręgu b. w 2005r. aplikację komorniczą ukończyły 23 osoby, a obecnie aplikację odbywają 43 osoby. Wskazuje to, że w przypadku pozytywnego załatwienia wniosku skarżącego rewir komorniczy w B. nie pozostałby bez obsady, 3. naruszenie art. 11a ustawy o k.s. ie. Poprzez jego niezastosowanie w sytuacji wystąpienia w sprawie uzasadnionego interesu komornika polegającego na konieczności zapewnienia stałej opieki nad chorą matką. Skarżący zauważył, że wykładane przez niego kwoty na najem lokalu w B. mógłby przeznaczyć w całości na zapewnienie fachowej opieki nad matką. Do wniosku dołączone zostały umowa najmu lokalu w B. z potwierdzeniami zapłaty czynszu oraz umowa kredytu - Własny Kąt Hipoteczny z [...] S.A. Zarzuty w stosunku do decyzji zostały rozszerzone pismem z dnia "[...] września 2005r." zatytułowanym "wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy" podpisanym przez drugiego pełnomocnika skarżącego - adwokat I. Z.. W piśmie wskazuje się na wady formalne decyzji tj. na brak odniesienia się przez Ministra do zarzutów formalnych postępowania oraz do wniosków dowodowych złożonych przez skarżącego. Przemilczano wniosek o zarządzenie rozprawy administracyjnej. Ponadto pismo zawierające stanowisko KRK z dnia [...] listopada 2006r. nie spełnia warunków formalnych postanowienia z art. 124 Kpa. tym samym decyzja Ministra Sprawiedliwości rażąco narusza normę art. 11a ustawy o k.s.ie. Decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2006r. Minister Sprawiedliwości utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję. Wskazał, iż ponownie analizując sprawę i argumenty skarżącego nie znalazł uzasadnionych podstaw do zmiany swego stanowiska. Przytaczając treść art.. 11a ustawy o k.s.ie. organ zauważył, iż KRK negatywnie zaopiniowała wniosek skarżącego, choć opinia ta nie jest dla organu wiążąca. Organ nie przeprowadził rozprawy administracyjnej ponieważ nie zachodziła potrzeba uzgodnienia interesów stron oraz nie było to potrzebne dla wyjaśnienia sprawy. Następnie Minister pokreślił, iż skarżący, ubiegając się o stanowisko komornika w różnych rewirach na terenie całego kraju, wiedział już, że jego matka jest chora, co wynika z zaświadczenia z poradni ogólnej z [...] marca 2006r. Zapewnienie jej stałej opieki fachowej jest konieczne, gdyż komornik, który musi wykonywać czynności egzekucyjne osobiście, również poza normalnymi godzinami pracy, także w niedziele i święta, nie jest w stanie takiej opieki zapewnić osobiście. Odnosząc się do umowy kredytu na budowę bliźniaczego segmentu z dnia [...] maja 2005r. w której skarżący podał swój b. adres, Minister zauważył, iż jest to dowód na to, że skarżący nie miał zamiaru wykonywać zawodu komornika w żadnym z rewirów, o które się ubiegał, a zależało mu jedynie na powołaniu na stanowisko komornika sądowego. Po powołaniu na stanowisko komornika w B., złożył wniosek o przeniesienia do L., gdzie uprzednio się ubiegał o powołanie i gdzie ze względu na większą liczbę kandydatów o wyższym poziomie wykształcenia oraz doświadczeni zawodowego, uzyskanie powołania było dla niego zdecydowanie trudniejsze. Nadto, organ stwierdził, iż z danych statystycznych wynika, iż w rewirze komorniczym w B. zaległość spraw wynosi 3400 i w interesie społecznym leży konieczność jej zmniejszenia poprzez zapewnienie ciągłości działania komornika w tym rewirze. W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze, skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości. Powtórzył wszystkie wcześniej podnoszone w stosunku do decyzji wydanej w I instancji zarzuty dodając, iż decyzja naruszyła również art. 87 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie, że na skarżącym jako jedynym synu spoczywa obowiązek opieki nad matką w czasie jej choroby. Omawiając zarzut naruszenia art. 89 § 2 Kpa. poprzez nieprzeprowadzenie rozprawy, skarżący stwierdził, iż istniała konieczność jej przeprowadzenia i przesłuchania wskazanego już wcześnie świadka na okoliczność uchybień jakie miały miejsce przy sporządzaniu opinii przez KRK. Fakt, że opinia nie ma dla Ministra wiążącego charakteru, nie ma znaczenia, bowiem opinia jest elementem konstytutywnym postępowania w sprawie i tryb w jakim została podjęta oraz wszelkie warunki formalne winny zostać zachowane, a jeśli tak nie jest decyzja podjęta w oparciu o tak przeprowadzone postępowanie jest formalnie wadliwa. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując wyrażone w zaskarżonej decyzji stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Rozpoznając sprawę pod tym właśnie kątem, należy stwierdzić, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem rozpoznania jest skarga na decyzję Ministra Sprawiedliwości utrzymującą w mocy decyzję tego organu o odmowie odwołania skarżącego ze stanowiska komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. o jednoczesnego powołania go na stanowisko komornika sądowego rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym w L.. Decyzja została podjęta w oparciu o art. 138 § 1 w związku z art. 127 § 3 Kpa i art. 11a ustawy o komornikach sądowych i egzekucji ustawa o k.s.ie. Jak stanowi art. 11a ustawy o k.s.ie. Minister Sprawiedliwości, po zasięgnięciu opinii Krajowej Rady Komorniczej, może odwołać komornika za jego zgodą lub na jego wniosek, z zajmowanego rewiru i jednocześnie powołać go na stanowisko komornika w wolnym rewirze, jeżeli przemawiają za tym potrzeby prawidłowego i sprawnego prowadzenia czynności, o których mowa w art. 2 lub uzasadniony interes komornika. Przepis ten stanowi normatywną podstawę przeniesienia komornika z jednego rewiru do rewiru innego, które może nastąpić z inicjatywy organu za zgodą komornika lub na wniosek samego komornika. Przeniesienie, o którym stanowi cyt. przepis, może się dokonać w przypadku zaistnienia jednej z dwóch niezależnych od siebie okoliczności, a to z powodu istnienia potrzeb prawidłowego i sprawnego prowadzenia czynności egzekucyjnych określonych w art. 2 ustawy o k.s.ie. albo wskutek istnienia uzasadnionego interesu komornika tak jak ma to miejsce w badanej sprawie. Niezależnie jednak od tego, czy przeniesienie następuje na wniosek zainteresowanego, czy z inicjatywy organu przywołany przepis wymaga zachowania określonego trybu, co oznacza, że wydanie decyzji w przedmiocie przeniesienia może nastąpić wyłącznie po zasięgnięciu opinii Krajowej Rady Komorniczej. Użyty przez ustawodawcę termin "po zasięgnięciu opinii" nakłada na organ administracji publicznej rozstrzygający sprawę obowiązek współdziałania na zasadach określonych przepisem art. 106 Kpa. Zgodnie z art. 106 § 1 Kpa. jeżeli przepis prawa uzależnia wydanie decyzji od zajęcia stanowiska przez inny organ ( wyrażenia opinii lub zgody albo wyrażenia stanowiska w innej formie ) decyzję wydaje się po zasięgnięciu stanowiska przez ten organ. Obowiązek uzyskania opinii KRK wymagany przez art. 11a ustawy o k.s.ie. jest klasycznym przykładem działania organu administracji w ramach współdziałania z innym organem, w którego gestii leży wydanie opinii/wyrażenie stanowiska w sposób określony w art. 106 § 3 - § 5 Kpa. Procedura wydawania opinii/wyrażania stanowiska, o której mowa w art. 106 Kpa. stanowi postępowanie odrębne o charakterze pomocniczym ( postępowanie opiniujące - patrz: G. Łaszczyca, CZ. Martysz, A. Matan - Postępowanie administracyjne ogólne, Wyd. C. H. Beck Warszawa, 2003r. str.556-557 ) istniejące obok postępowania głównego, a niekończące go i nierozstrzygające o istocie sprawy. Nie oznacza to wszakże, iż postępowanie opiniujące może nie wypełnić warunków na jakich winno zostać zrealizowane albo naruszać te warunki. A podkreślenia wymaga, że przecież naruszenie obowiązku współdziałania przy wydawaniu decyzji stanowi wadę proceduralną uzasadniającą wznowienie postępowania - art. 145 § 1 pkt 6 Kpa. ( patrz: B. Adamiak, J. Borkowski Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne Wyd. Prawnicze LexisNexis , Warszawa 2003r. wyd. I str. 257 ). Zgodnie z art. 11a i art. 85 ust. 1 pkt 1 i 4 ustawy o k.s.ie. organem właściwym do wydania opinii w sprawie odwołania skarżącego ze stanowiska komornika sądowego rewiru w B. i jednoczesnego powołania go na stanowisko komornika w L. jest Krajowa Rada Komornicza, której wola wyrażona zostaje w formie uchwały. W rozpatrywanej sprawie nie jest wiadome, czy pismo z dnia [...] listopada 2005r. podpisane przez wiceprezesa KRK pana G. P. , zawierające negatywną opinię co do zgłoszonego przez skarżącego wniosku, jest w istocie stanowiskiem KRK tzn. wyrażoną w formie uchwały wolą organu kolegialnego. Nie jest wiadome, czy jeżeli opinia była głosowana, głosowanie odbyło się na zasadach przewidzianych regulaminem pracy KRK ( art. 84 ust. 4 ustawy o k.s. ie. ), jakim stosunkiem głosów uchwała została przyjęta i czy w związku z tym złożony pod opinią podpis wiceprezesa KRK jest istotnie wyrazem wyrażonej zgodnie z przepisami woli KRK. Zgodnie z art. 84 ust. 1 cyt. ustawy Prezes KRK lub w razie jego nieobecności Wiceprezes reprezentują Radę na zewnątrz. Za dopuszczalne należy uznać zatem możliwość podpisania podjętej przez KRK uchwały przez Prezesa lub Wiceprezesa tego organu, jednak konieczne dla zidentyfikowania uchwały jako podjętej zgodnie z prawem, jest aby uchwała była zaopatrzona w niezbędne do tej oceny dane tzn. listę obecności i protokół głosowania z podpisami osób głosujących. Brak jest w aktach sprawy jakichkolwiek danych umożliwiających stwierdzenie tej istotnej okoliczności; pismo nie jest zatytułowane "uchwała", a takie oznaczenie wskazywałoby chociaż na tryb procesowania, nie są wymienieni członkowie organu kolegialnego podejmującego uchwałę, brak jest również protokołu z głosowania i listy obecności. Trudno również uznać pismo zawierające opinię co do wniosku skarżącego za postanowienie - taką bowiem formę, zgodnie z art. 106 § 5 Kpa., powinna przybrać wydana przez KRK opinia. Stosownie do tego przepisu, zajęcie stanowiska przez organ współdziałający nastąpić winno w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie. Znajdująca się w aktach sprawy opinia ( k. [...] akt adm. ) pozbawiona jest elementu pouczenia o prawie do złożenia zażalenia, co oznacza, że pomocnicze postępowanie opiniujące nie zostało zakończone, a tym samym tryb współdziałania nie został wyczerpany. Postępowanie takie w oczywisty sposób narusza art. 106 Kpa. ( patrz: wyrok NSA z dnia 11 lutego 2000 V SA 1451/99 ). Minister Sprawiedliwości uczynił wprawdzie zadość obowiązkowi zwrócenia się do organu samorządu komorniczego o wyrażenie opinii, jednak pominął całkowicie zarzuty skarżącego wskazujące na to, że procedura opiniowania wykazuje istotne wady. Nie jest wykluczone, że opinia jako nie podpisana przez wszystkich członków organu opiniującego, lecz jedynie przez wiceprezesa i w tej sytuacji niezaopatrzona równocześnie w dokumentację głosowania, w ogóle nie została podjęta. Te okoliczności Minister Sprawiedliwości będzie musiał ustalić. Uwzględnieniu również podlegać będzie fakt braku pouczenia skarżącego o prawie do złożenia zażalenia na wydaną przez KRK opinię, które to zażalenie winno zostać rozpatrzone przez organ wyższego stopnia w rozumieniu art. 17 pkt 4 Kpa. Mając powyższe na uwadze, sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi - p.p.s.a. ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą. O niewykonalności decyzji orzeczono na zasadzie art. 152 p.p.s.a. zas o kosztach postępowania na podstawie art. 200 p.p.s.a