VI SA/Wa 1551/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz (spr.) Sędzia WSA Danuta Szydłowska P, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 listopada 2018 r. sprawy ze skargi J. Ł. na postanowienie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę VI SA/Wa 1551/18 UZASADNIENIE Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, postanowieniem nr [...] z dnia [...] czerwca 2018 r., na podstawie art. 59 § 2 w związku z art. 58 k.p.a. oraz art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 935) oraz na podstawie art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1933, z późn. zm.), po rozpatrzeniu wniosku J. L., postanowił odmówić przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji nr [...] wydanej przez dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w dniu [...] lutego 2016 r., znak: [...] ustalającej, że J. L. podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w następujących okresach: od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 26 lipca 2013 r. (wykonywanej pod firmą J,, [...] ); od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 31 lipca 2011 r. oraz w dniu 1 sierpnia 2013 r. (wykonywanej pod firmą: U.) oraz że podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej od dnia 23 września 2008 r. do nadal, jako wspólnik spółki jawnej prowadzącej obecnie działalność pod firmą: A. SPÓŁKA JAWNA, wpisanej do Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS: [...] . W uzasadnieniu ww. postanowienia wskazano, że dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2016 r., znak: [...] ustalił, że J. L. podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w ww. okresach. Decyzja ta została wysłana do strony postępowania – J. L., w dniu 16 lutego 2016 r. listem poleconym za zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Ww. korespondencja skierowana na adres ul. [...] , [...] została doręczona zgodnie z art. 44 § 4 k.p.a. w dniu 3 marca 2016 r. Na podstawie art. 109 ust. 5 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych odwołanie od decyzji w sprawach z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego wnosi się do Prezesa NFZ w terminie 7 dni od dnia jej otrzymania. Zatem w przypadku J. L. termin do wniesienia odwołania upłynął dnia 10 marca 2016 r. Strona postępowania w zaskarżonej decyzji została przy tym prawidłowo pouczona przez dyrektora [...] OW NFZ o przysługującym terminie do wniesienia odwołania. Od tej decyzji strona, reprezentowana przez doradcę podatkowego, pismem z dnia 6 kwietnia 2016 r. wniosła do Prezesa NFZ odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Prezes NFZ rozpoznając wniosek o przywrócenia terminu do wniesienia odwołania przywołał przepisy k.p.a. o doręczeniach oraz art. 58 § 1 i 2 k.p.a. i przedstawił zasady przywracania uchybionego terminu. Następnie organ wskazał, że w odwołaniu stanowiącym jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania pełnomocnik strony podkreślił, że "Bezspornym w sprawie jest fakt niedoręczenia skutecznego zaskarżonej decyzji Stronie postępowania albowiem została ona wysłana na adres od ośmiu lat będący adresem zamieszkania innej osoby (trzeciej w niniejszej sprawie). Prawidłowy adres strony był znany organowi albowiem pod ten adres (prawidłowy) zostało wysłane "Zawiadomieniem..." z dnia 28 grudnia 2015 r." W ww. zakresie organ zauważył, że decyzja dyrektora [...] OW NFZ, która została wysłana do J. L. na adres: ul. [...] , [...] nie została odebrana. Przesyłka była awizowana dwukrotnie, tj. 17 lutego 2016 r. oraz 25 lutego 2016 r. Prezes NFZ podniósł, że mimo iż strona postępowania twierdzi, że od ośmiu lat nie mieszka pod tym adresem, odbierała wcześniej korespondencję, tj. zawiadomienie o wszczęciu postępowania z dnia 28 grudnia 2015 r. oraz zawiadomienie o przedłużeniu postępowania z dnia 21 stycznia 2016 r. Ponadto organ ustalił, że w Centralnym Wykazie Ubezpieczonych widnieją dwa adresy zamieszkania J. L., tj. ul. [...] , [...] oraz ul. [...] , [...] . Zatem wobec uznania, że decyzja dyrektora [...] OW NFZ z dnia [...] lutego 2016 r., została doręczona J. L. zgodnie z art. 44 § 4 k.p.a. w dniu 3 marca 2016 r., a strona nie uprawdopodobniła dlaczego uchybiła terminowi do wniesienia odwołania, organ odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołanie od decyzji. Na postanowienie nr [...] Prezesa NFZ z dnia 8[...] czerwca 2018 r., pełnomocnicy J. L. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Ww. postanowieniu zarzucili naruszenie przepisów prawa procesowego oraz wnieśli o uchylenie postanowienia w całości wraz ze stwierdzeniem jego niepodlegania wykonaniu, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W skardze podniesiono zarzuty naruszenia następujących przepisów: art. 58 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, że nie zostały uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na niezawinione przez stronę uchybienie terminu - mimo że to organ administracji zawinił co do adresu skarżącego, gdyż wszczynając postępowanie w sprawie, postanowienie o wszczęciu wysłał na adres zamieszkania skarżącego a następne pisma na adres nieistniejący od 8 lat i niepodawany przez skarżącego organowi administracji; art. 7, art. 7b, art. 77, oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak podjęcia przez organ wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w tym skorzystania z danych zebranych w systemie PESEL (art 46 ust. 1 pkt. 5 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności) oraz niedostateczne wyjaśnienie okoliczności sprawy z wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, a także brak wyczerpującego zebrania oraz rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w tym brak odniesienia się do twierdzeń zawartych we wniosku o przywrócenie terminu, co w konsekwencji przyczyniło się do naruszenia art. 58 § 2 k.p.a. poprzez błędne ustalenie, że w sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, a zwłaszcza błędne ustalenie początku terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu; art 8, art. 9 oraz art 11 k.p.a poprzez prowadzenia postępowania i wydanie postanowienia niezgodnie z zasadą pogłębiania zaufania jego uczestników do władzy publicznej, udzielania informacji oraz wyjaśniania zasadności przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy; art. 126 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak sporządzenia uzasadnienia postanowienia odpowiadającego wymaganiom tego przepisu, w szczególności niedostateczne i niepełne uzasadnienie postanowienia poprzez niewskazanie powodów, dla których organ odmówił wiarygodności twierdzeniom skarżącego zawartym we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i pominiecie faktu dlaczego organ administracji popełnił błąd wysyłając korespondencję na nieaktualny adres, niezgodny z adresem, na który zostało wysyłane postanowienie o wszczęciu postępowania. Uzasadniając ww. zarzuty w skardze podniesiono, że Prezes NFZ błędnie przyjął, że w przedmiotowej sprawie doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Podkreślono, że na organie spoczywa obowiązek badania wniosku o przywrócenie terminu zgodnie z zasadami procedury administracyjnej. Oznacza to, że ocena przesłanek zastosowania w sprawie art. 58 k.p.a. musi odbywać się z odwołaniem do wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności konkretnego przypadku, przy uwzględnieniu wszelkich koniecznych środków dowodowych, z uwzględnieniem słusznego interesu strony, a wszelkie niedające się wyjaśnić okoliczności nie mogą być interpretowane na jej niekorzyść strony. W niniejszej zaś sprawie organ odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lutego 2016 r. stojąc na stanowisku, że przesłanki wskazywane przez skarżącego nie pozwalają na przyjęcie braku jego winy. Skarżący podniósł, że korespondencja nie dotarła do niego, ponieważ organ I instancji przesłał decyzję na adres nieaktualny od 8 lat, nie będący adresem zamieszkania strony postępowania. Pod adresem, na który organ usiłował doręczyć korespondencję, zamieszkuje osoba trzecia, nie spokrewniona ze skarżącym. Zatem - w ocenie pełnomocnika skarżącego - nie można uznać, że w niniejszej sprawie miało miejsce skuteczne doręczenie przesyłki, zwłaszcza, że organ i instancji dysponował adresem aktualnym skarżącego, wysyłając na ten adres zawiadomienie z dnia 28 grudnia 2015 r. o wszczęciu postępowania w trybie art. 109 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Zawiadomienie to zostało wysłane na adres: ul. [...] , [...] . Skoro późniejsze doręczenie decyzji wróciło z adnotacją "nie podjęto w terminie" organ winien był zweryfikować adres, porównując z doręczeniem zawiadomienia z dnia 28 grudnia 2015 r. oraz adresem uwidocznionym w systemie PESEL, do którego ma dostęp z mocy ustawy a tym samym dokonał rażącego naruszenia art. 7b k.p.a. Wskazano także, że we wniosku o przywrócenie terminu skarżący wyjaśnił, że nie otrzymał przedmiotowej decyzji, a dowiedział się o jej istnieniu w dniu 4 kwietnia 2016 r. z informacji ZUS zawartej w aktach postępowania sadowego (żądając sporządzenia ksero dokumentu). Należało zatem uznać, w ocenie pełnomocnika skarżącego, że wniosek został złożony w terminie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Z przepisu art. 58 § 1 k.p.a. wynika, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W § 2 stanowi się zaś, że prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Negatywnie z tego punktu widzenia oceniane jest nawet lekkie niedbalstwo (zob. wyrok NSA z dnia 22 maja 1997 r., sygn. akt SA/Sz 630/96, LEX nr 30784). O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można zaś mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia (zob. postanowienie NSA z dnia 18 sierpnia 2000 r. sygn. akt III SA 1716/99). W tej zaś sprawie skarżący wskazał - jako przyczynę uchybienia terminu - wysłanie decyzji organu I instancji na adres, pod którym skarżący nie mieszka, co - w jego ocenie - stanowi o braku winy w niedotrzymaniu terminu odwoławczego. Skarżący jako prawidłowy uznaje adres przy ul. [...] . Adres zaś przy ul. [...] - pod który wysłano decyzję [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ w [...] z dnia [...] lutego 2016 r. - określa jako nieaktualny. Przed oceną wskazanej przez skarżącego przyczyny uchybienia terminu w kontekście art. 58 § 1 k.p.a. najpierw należy zauważyć, że przy doręczaniu pism osobom fizycznym zasadą jest, wynikająca z art. 42 § 1 k.p.a., powinność doręczania pism w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Organ zastosował ww. przepis ustaliwszy wcześniej, że w prowadzonej bazie danych ("Centralny Wykaz Ubezpieczonych") znajdują się dwa - różne - adresy zamieszkania skarżącego w [...] , tj. ul. [...] oraz ul. [...] . Z akt wynika także, że skarżący odbierał korespondencję kierowaną przez organy pod oba ww. adresy. I tak, zawiadomienie z dnia 28 października 2015 r. o wszczęciu wobec skarżącego postępowania przez ZUS zostało wysłane na adres przy ul. [...] . Przesyłkę odebrano z poczty w dniu 2 listopada 2015 r., po jednokrotnym jej awizowaniu w dniu 29 października 2015 r. (karty nr 41-43 akt administracyjnych). Również zawiadomienie z dnia 28 grudnia 2015 r. o wszczęciu wobec skarżącego postępowania przez [...] Oddział Wojewódzki NFZ w [...] wysyłano pod ww. adres (karty nr 29-31 akt administracyjnych). Ww. przesyłka - jako niepodjęta w terminie - została jednak zwrócona adresatowi. Na kopii koperty znajduje się odręcza adnotacja z dnia 19 stycznia 2016 r. - "Wysłano na drugi adres". W aktach znajduje się kopia zwrotnego poświadczenia odbioru przesyłki skierowanej na adres ul. [...] w [...] . Przesyłka ta - po dwukrotnym awizowaniu, tj. w dniu 20 stycznia 2016 r. oraz w dniu 28 stycznia 2016 r. - została odebrana przez adresata w dniu 2 lutego 2016 r. (karta nr 28 akt administracyjnych). Także zawiadomienie z dnia 21 stycznia 2016 r. o przedłużeniu terminu zakończenia postępowania przez [...] Oddział Wojewódzki NFZ w [...] zostało wysłane na adres przy ul. [...] w [...] i odebrane przez skarżącego w dniu 2 lutego 2016 r. - po dwukrotnym awizowaniu, tj. w dniu 22 stycznia 2016 r. oraz w dniu 1 lutego 2016 r. Zauważyć w tym miejscu należy, że przywrócenie terminu jest instytucją procesową, przewidzianą w art. 58 k.p.a., której zastosowanie uzależnione jest m.in. od uprawdopodobnienia przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu. Wszelka inicjatywa w tym zakresie pozostawiona została wnioskodawcy. Innymi słowy ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie postępowania, która występuje z prośbą o jego przywrócenie. Organ powinien jedynie ocenić przestawione przez nią okoliczności w świetle przesłanek z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. Trudno jest bowiem wymagać od organu, aby prowadził postępowanie wyjaśniające przyczyny uchybienia terminu przez stronę. Strona nie uprawdopodobniła jednak podnoszonych przez siebie okoliczności w analizowanym zakresie, tj., że ujawniony w bazie organu adres przy [...] [...] - jako adres jej zamieszkania - jest nieaktualny. Brak także dowodów, że w postępowaniu administracyjnym składała zastrzeżenia co do prawidłowości doręczeń pism kierowanych na adres przy ul. [...] w [...] . Marginalnie Sąd wskazuje, że kwestie związane z prawidłowością doręczenia decyzji zasadniczo powinny być oceniane w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Natomiast w postępowaniu dotyczącym przywrócenia tego terminu - jeżeli stwierdzono jego uchybienie – powinny być oceniane przesłanki warunkujące przywrócenie uchybionego terminu, w szczególności zawinienie strony (zob. też wyrok NSA z 22 kwietnia 2015 r., II FSK 532/13, LEK nr 1774457). W tym miejscu warto zwrócić uwagę, że skarżący w swoim wniosku nie powoływał się na brak zawinienia w uchybieniu terminu a jedynie kwestionował prawidłowość i skuteczność doręczenia mu decyzji, które to argumenty mogą mieć znaczenie z punktu widzenia stwierdzenia, czy w ogóle doszło do uchybienia terminu, nie dotyczą natomiast przesłanek warunkujących przywrócenie u Wobec zatem okoliczności wynikających z akt postępowania, Prezes NFZ prawidłowo stwierdził, że brak było podstaw do przywrócenia w sprawie terminu do wniesienia odwołania. Wobec zaś niezasadności zarzutów skargi oraz wobec niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które Sąd ma obowiązek badać z urzędu, skargę należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302).