VI SA/Wa 1587/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Grzelak po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi C. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie salonu gier na automatach postanawia: odmówić skarżącej – C. Sp. z o.o. z siedzibą w W. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych Pismem z [...] kwietnia 2014 r. C. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (skarżąca w niniejszej sprawie) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie salonu gier na automatach. Skarżąca wezwana do uiszczenia wpisu od skargi, pismem z dnia [...] czerwca 2014 r. złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku strona podała, że nie posiada żadnych środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych. W wyniku decyzji administracyjnych skarżąca została pozbawiona całego majątku, zamknięto należące do niej salony gier, a znajdujące się w nich automaty (wraz z zawartą w automatach gotówką) zabezpieczono. W oświadczeniu o majątku i dochodach (rubryki nr 6 – 9 formularza wniosku) skarżąca wskazała, że jej kapitał zakładowy wynosi 4.000.000 zł, wysokość środków trwałych obejmuje kwotę 5.841.741,70 zł, a według bilansu za ostatni rok obrotowy osiągnęła stratę w wysokości 4.341.561,56 zł. Spółka posiada dwa rachunki bankowe, na których brak jest środków pieniężnych. W wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego, pismem z 8 lipca 2014 r., skarżąca została wezwana do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedstawienie w terminie 14 dni: - zeznań podatkowych skarżącej za rok 2012 i 2013, ewentualnie zaświadczeń właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodu uzyskanego w tym okresie; - rocznego sprawozdania finansowego spółki za rok 2012 i 2013; - dokumentu wskazującego na wysokość osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w 2014 roku – np. odpisu z księgi rachunkowej na koniec czerwca 2014 roku; - wyciągów z posiadanych przez skarżącą spółkę rachunków bankowych za okres ostatnich 3 miesięcy, obejmujących informację o wszystkich transakcjach dokonanych na rachunkach w objętym wezwaniem terminie; - dokumentów potwierdzających wskazany w rubryce 5 urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy fakt pozbawienia skarżącej spółki całego majątku, zamknięcia salonów gier oraz zabezpieczenia automatów do gier wraz z gotówką. Powyższe wezwanie doręczono skarżącej w dniu 15 lipca 2014 r. Skarżąca nie odpowiedziała na wezwanie Sądu i nie nadesłała żadnych dokumentów. Postanowieniem referendarza sądowego z 17 października 2014 r. odmówiono skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 7 listopada 2014 r. skarżąca wniosła w terminie sprzeciw od ww. postanowienia referendarza sądowego. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżąca podniosła, że Minister Finansów prowadzi wobec niej szereg postępowań o cofnięcie zezwoleń na prowadzenie salonów gier oraz kasyna gry na automatach. Skarżąca podkreśliła, że wydane przez Ministra Finansów decyzje o cofnięciu przedmiotowych zezwoleń zostały przez nią zaskarżone. W ocenie strony skutkiem powyższego była odmowa opieczętowania przez urzędników druków raportów dziennych/miesięcznych wpłat, wypłat i rezultatów gier, co wykluczyło możliwość dalszej działalności spółki w większości salonów gier. Skarżąca podkreśliła, że de facto nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, zaś jej działalność ogranicza się wyłącznie do prowadzenia szeregu spraw, sądowych, administracyjnych i sądowoadministracyjnych. Skarżąca oświadczyła, że nie posiada oszczędności, ani majątku nadającego się do sprzedaży. Wskazała, że pomimo zamknięcia salonów gier, musiała wypłacić wynagrodzenia pracownikom oraz uregulować składki ubezpieczeniowe ZUS oraz podatek od wynagrodzeń. Skarżąca podkreśliła, że: a/ działalności gospodarczej nie prowadzi, a zatem żadnych zysków nie osiąga; b/ środki trwałe będące w posiadaniu skarżącej są niesprzedawalne, bowiem przy braku zainteresowania nabywców również nie mogą stanowić źródła finansowania czegokolwiek, w tym opłat sądowych; c/ nie posiada aktywów obrotowych, które dałoby się sprzedać; d/ na udziałowców spółki i ich decyzje o ewentualnych dopłatach spółka nie ma wpływu. W ocenie skarżącej dla oceny możliwości finansowych spółki należy przede wszystkim wziąć pod uwagę bilans sporządzony na dzień 30 czerwca 2013 r. i wynikająca z niego ujemna wartość kapitału własnego -25.801.177,15 zł, z czego same krótkoterminowe zobowiązania wynoszą kilkanaście milionów złotych. Ponadto strona wskazała że prowadzone są wobec niej postępowania egzekucyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje Zgodnie z przepisem art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - zwanej dalej p.p.s.a., od postanowień wydanych na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 cyt. ustawy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw. W związku z tym należy uznać, iż właściwy do rozpatrzenia sprzeciwu jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W myśl art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym może nastąpić wtedy, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Treść powołanego przepisu wskazuje, iż prawo pomocy stanowi instytucję wyjątkową i dlatego też udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych, przy uwzględnieniu wysokości obciążeń finansowych jakie strona jest zobowiązana ponieść w konkretnym postępowaniu i oceny jej możliwości finansowych. Tak ukształtowany charakter prawa pomocy wynika z faktu, iż generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Każda osoba wszczynająca postępowanie powinna liczyć się z wydatkami na ten cel i gromadzić środki finansowe na pokrycie koniecznych kosztów postępowania. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. W niniejszej sprawie skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Jedynym wymaganym kosztem sądowym na tym etapie postępowania jest wpis od skargi w wysokości 500 złotych. Wyjaśnić należy, iż każdy podmiot prowadzący działalność gospodarczą powinien wkalkulować w ryzyko związane z tą działalnością konieczność ponoszenia kosztów sądowych i zabezpieczyć środki na ten cel. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 21 marca 2006 r. (sygn. akt II FZ 196/06), obowiązkiem podmiotu, nawet prowadzącego działalność gospodarczą nieobarczoną nadzwyczajnym ryzykiem sporu, jest gromadzenie odpowiednich środków finansowych na koszty sądowe. Normalnym bowiem następstwem wykonywania działalności gospodarczej jest prowadzenie spraw sądowych, zatem koszty sądowe powinny być traktowane jako koszt bieżącego funkcjonowania firmy i spełnione przed innymi świadczeniami. Z kolei w postanowieniu z 1 sierpnia 2013 r. (sygn. akt I FZ 327/13) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził m.in., iż nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Sąd zauważa, że zgodnie z art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Skarżąca wezwana do potwierdzenia stosownymi dokumentami oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie odpowiedziała na wezwanie i nie przedstawiła żadnych dokumentów. Również do sprzeciwu nie zostały dołączone żadne dokumenty potwierdzające twierdzenia skarżącej odnośnie jej sytuacji finansowej. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319). W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie skarżąca nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania bowiem pomimo wezwania referendarza sądowego nie uzupełniła wniosku o wskazane dokumenty źródłowe, braku tego nie usunęła również wnosząc sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego. Gołosłowna zaś argumentacja nie poparta stosownymi dokumentami pozbawia Sąd możliwości dokonania prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy przez pryzmat zaistnienia przesłanek z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. W tej sytuacji stwierdzić należy, że skarżąca wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych nie uprawdopodobniła w sposób wiarygodny i rzetelny, że w jej przypadku zaistniały przesłanki określone w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. W związku z powyższym, w myśl art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 259 § 1 i art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.