VI SA/Wa 1624/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędziowie Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Paulina Paczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2011 r. sprawy ze skargi "J." Spółka z o.o. z siedzibą w G. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżącej "J." Spółka z o.o. z siedzibą w G. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W wyniku kontroli przeprowadzonej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w G. (dalej ZUS) u płatnika składek – "J." Sp. z o.o. z siedzibą w G. (dalej skarżąca, płatnik) ustalono, że w okresie od dnia 1 stycznia 2006 r. do 31 grudnia 2009 r. płatnik nie zgłosił do ubezpieczenia zdrowotnego osób, z którymi zawierał umowy cywilnoprawne. Powołując się na wyniki tej kontroli, ZUS pismem (postanowieniem) z dnia 7 lipca 2010 r. – działając na podstawie art. 20, art. 65 § 1 i art. 109 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 ze zm.), dalej ustawa o świadczeniach - przekazał materiały dotyczące przeprowadzonej kontroli i wystąpił do [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia o wydanie decyzji w sprawie podlegania 7 wskazanych osób, w tym uczestnika postępowania – P. J. ubezpieczeniu zdrowotnemu. Decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2011 r. na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) oraz art. 109 ustawy o świadczeniach Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia stwierdził, że P. J. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania zawartych ze skarżącym umów, co do których stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego, w następujących okresach: od 1 stycznia 2006 r. do 31 marca 2006 r., od 1 maja 2006 r. do 31 maja 2007 r., od 1 lipca 2007 r. do 31 października 2008 r. oraz od 1 grudnia 2008 r. do 31 grudnia 2009 r. Decyzję doręczono uczestnikowi postępowania oraz ZUS-owi. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła skarżąca - "J." Sp. z o.o. z siedzibą w G. Nie zgadziła się z rozstrzygnięciem organu o objęciu uczestnika postępowania obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu wykonywania zawartych z nim umów. Podniosła, iż zawarte umowy są umowami o dzieło a organ niewłaściwie uznał je za umowy zlecenia. Wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, ew. o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej Prezes NFZ), decyzją z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ustawy o świadczeniach oraz art. 138 § 1 pkt 3 w związku z art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że zgodnie z art. 127 § 1 k.p.a. odwołanie od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie, a w przedmiotowej sprawie stronami byli uczestnik postępowania, którego dotyczyła decyzja oraz ZUS I Oddział w G., na którego wniosek zostało wszczęte postępowanie. Wydana przez organ I instancji decyzja dotyczyła stwierdzenia podlegania uczestnika postępowania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Przedmiotowa decyzja nie nakładała na stronę obowiązku polegającego na zobowiązaniu do odprowadzenia składki na ubezpieczenie zdrowotne. Dlatego dla oceny, czy skarżąca jest stroną postępowania istotne znaczenie ma wykazanie, czy wydana decyzja dotyczyła jej interesu prawnego. W ocenie organu odwoławczego brak jest podstaw do uznania "J." Sp. z o.o. z siedzibą w G. za stronę postępowania. O ile bowiem w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 z późn. zm.), decyzje ZUS są wydawane osobie zainteresowanej oraz płatnikowi składek, to w postępowaniu przed organami NFZ, płatnik, w tym przypadku skarżąca, nie jest stroną postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. Wniesienie odwołania przez podmiot niebędący stroną prowadzonego postępowania czyni postępowanie odwoławcze bezprzedmiotowym. W konsekwencji odwołanie nie podlega merytorycznemu rozpatrzeniu. Na powyższą decyzję skarżąca - "J." Sp. z o.o. z siedzibą w G. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie, przekazanie sprawy organowi II instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: - art. 28 k.p.a. poprzez uznanie, że skarżąca nie jest stroną postępowania, w którym stwierdzono, iż P. J. podlegał ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu zawierania umów zlecenia na jej rzecz, - art. 127 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, że skarżącej nie przysługuje prawo do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 4 marca 2011 r., - art. 138 § 1 i art. 105 § 1 k.p.a. poprzez umorzenie postępowania odwoławczego z uwagi na jego bezprzedmiotowość. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że posiadanie przez nią interesu prawnego uzasadniającego występowanie w niniejszej sprawie w charakterze strony, nie powinno budzić wątpliwości. Wydanie decyzji stwierdzającej podleganie obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania umów na rzecz oznaczonego podmiotu w sposób bezpośredni przesądza, iż ten podmiot jest płatnikiem składek na to ubezpieczenie. Wydanie decyzji ustalającej podleganie uczestnika postępowania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu wywiera bezpośrednie ściśle określone przepisami prawa konsekwencje w sferze prawnej płatnika. W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z obowiązującym w dacie ich wydania prawem materialnym i przepisami procesowymi. Ponadto, co wymaga podkreślenia, zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), dalej zwanej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami. Mając na uwadze powyższe kryteria Sąd uznał, że skarga jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Sąd uznał za błędne stanowisko organu, iż "J." Sp. z o.o. z siedzibą w G. nie jest stroną postępowania w sprawie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym uczestnika postępowania P. J., gdyż nie dotyczy ono interesu prawnego spółki. W myśl art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie. W związku z powyższym rozstrzygnięcia wymaga występowanie po stronie skarżącej interesu prawnego lub obowiązku z uwagi na toczące się postępowanie administracyjne dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym uczestnika postępowania P. J., z którym skarżąca zawarła umowy na "wprowadzanie danych z komputera". W nauce prawa oraz w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęty jest pogląd, że interes prawny jest kategorią prawa materialnego. Interes prawny nie wywodzi się z wewnętrznego przekonania osoby, która się na niego powołuje, ale z wynikającego z przepisów prawa materialnego rzeczywistego, bezpośredniego i aktualnego związku pomiędzy sferą jej indywidualnych praw a prowadzonym postępowaniem. Odnosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu podlegają osoby wykonujące pracę na podstawie umowy zlecenia. W myśl art. 69 ust. 1 ww. ustawy obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej za osobę wykonującą pracę na podstawie umowy zlecenie składkę jako płatnik oblicza i pobiera z dochodu ubezpieczonego zamawiający. Płatnicy zaś, jak stanowi art. 87 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, obowiązani są bez uprzedniego wezwania opłacić i rozliczyć składki na ubezpieczenie zdrowotne za każdy miesiąc kalendarzowy w trybie i na zasadach oraz w terminach przewidzianych dla składek na ubezpieczenie społeczne, a jeżeli do tych osób nie stosuje się przepisów o ubezpieczeniu społecznym w terminie do 15 dnia następnego miesiąca. W myśl art. 87 ust. 4 pkt 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej składki na ubezpieczenie zdrowotne osób wykonujących pracę na podstawie umowy zlecenia są opłacane i ewidencjonowane w ZUS, który następnie zgodnie z art. 87 ust. 6 przekazuje je do centrali Funduszu. Zgodnie z art. 93 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej składki na ubezpieczenie zdrowotne podlegają ściągnięciu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych. W myśl zaś art. 68 ust. 1 pkt 1 lit. c i d ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wymierzanie, pobieranie składek na ubezpieczenie zdrowotne i prowadzenie rozliczeń z płatnikami składek należy do ZUS. Z powyższych przepisów wynika, że ustalenie w toku postępowania administracyjnego prowadzonego przez Narodowy Fundusz Zdrowia, że badana umowa ma charakter umowy zlecenia, powoduje w konsekwencji ustalenie w drodze decyzji, że osoba wykonująca pracę w oparciu o tę umowę podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. W tej sytuacji zlecający wykonanie usług uzyskuje status płatnika składek na ubezpieczenie zdrowotne przyjmującego zlecenie. Okoliczność, że wysokość zaległości zostanie określona później odrębną decyzją wydaną w odrębnym postępowaniu prowadzonym przez ZUS z udziałem płatnika, nie zmienia faktu, że to w postępowaniu decydującym o statusie ubezpieczonego rozstrzyga się jednocześnie status płatnika. Tak więc, według oceny Sądu, płatnik ma interes prawny do uczestniczenia w postępowaniu o objęcie danej osoby ubezpieczeniem zdrowotnym, w toku której rozstrzygany jest charakter umowy będącej źródłem obowiązkowego ubezpieczenia. Kwestia ta nie będzie później rozważana w toku postępowania, prowadzonego przez ZUS. Płatnik więc ma własny, bezpośredni i aktualny interes prawny do uczestnictwa w postępowaniu w przedmiocie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 2011 r., II GSK 929/10, treść dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z tych względów Sąd uznał, że Prezes NFZ wadliwie ustalił, że po stronie "J." Sp. z o.o. brak jest interesu prawnego do występowania w charakterze strony w postępowaniu dotyczącym objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym P. J. Nieprawidłowe zatem było umorzenie postępowania odwoławczego. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ drugiej instancji rozpozna merytorycznie odwołanie skarżącej. Z uwagi na powyższe, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. O niewykonywaniu uchylonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 zaś o kosztach postępowania na podstawie art. 200 p.p.s.a.