VI SA/Wa 165/14
PostanowienieWSA w Warszawie2014-10-01
Skład orzekający: Magdalena Maliszewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka, która twierdzi, że nie posiada środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych z powodu utraty majątku i zamknięcia działalności, powinna zostać zwolniona z tych kosztów, jeśli nie przedstawiła wymaganych dokumentów potwierdzających jej stan majątkowy?Ratio decidendi
Spółka ubiegająca się o prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych musi wykazać, że nie posiada wystarczających środków na ich pokrycie. Ciężar dowodu spoczywa na wnioskodawcy. Niewykonanie wezwania sądu do przedstawienia dodatkowych dokumentów potwierdzających stan majątkowy, pomimo sprzeciwu od postanowienia referendarza, uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy.Stan faktyczny
Skarżąca spółka złożyła skargę na decyzję Ministra Finansów dotyczącą odmowy uchylenia decyzji umarzającej postępowanie w sprawie zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach. Wraz ze skargą wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, twierdząc, że została pozbawiona majątku i nie posiada środków. Sąd wezwał spółkę do uzupełnienia wniosku o szereg dokumentów, czego spółka nie uczyniła. Po wniesieniu sprzeciwu od postanowienia referendarza odmawiającego prawa pomocy, spółka nadal nie przedstawiła wymaganych dokumentów, ograniczając się do oświadczeń.Rozstrzygnięcie
Odmówiono przyznania skarżącej C. z o.o. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska po rozpoznaniu w dniu 1 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi C. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej umarzającej postępowanie w sprawie udzielenia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach p o s t a n a w i a: odmówić przyznania skarżącej C. z o.o. z siedzibą w [...] prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
Pismem z dnia [...] października 2014 r. C. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej: "skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej umarzającej postępowanie w sprawie udzielenia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach.
Skarżąca wraz ze skargą złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że w chwili obecnej nie posiada żadnych środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych. W wyniku decyzji administracyjnych skarżąca spółka została pozbawiona całego majątku; zamknięto należące do niej salony gier, a znajdujące się w nich automaty (wraz z zawartą w automatach gotówką) zabezpieczono.
W oświadczeniu o majątku i dochodach (rubryki nr 6 – 9 formularza wniosku) skarżąca wskazała, że jej kapitał zakładowy wynosi 4.000.000 zł, wysokość środków trwałych obejmuje kwotę 5.841.741,70 zł, a według bilansu za ostatni rok obrotowy osiągnęła stratę w wysokości 4.341.561,56 zł. Spółka posiada dwa rachunki bankowe, na których brak jest środków pieniężnych.
W wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego, pismem Sądu z dnia 28 marca 2014 r., skarżąca została wezwana do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedstawienie w terminie 14 dni:
a/ zeznań podatkowych skarżącej spółki za rok 2012 i 2013, ewentualnie zaświadczeń właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodu uzyskanego w tym okresie,
b/ rocznego sprawozdania finansowego spółki za rok 2012 i 2013,
c/ dokumentu wskazującego na wysokość osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w 2014 roku – np. odpisu z księgi rachunkowej na koniec lutego 2014 roku,
d/ wyciągów z posiadanych przez skarżącą spółkę rachunków bankowych za okres ostatnich 3 miesięcy, obejmujących informację o wszystkich transakcjach dokonanych na rachunkach w objętym wezwaniem terminie,
e/ dokumentów potwierdzających wskazany w rubryce 5 urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy PPPr fakt pozbawienia skarżącej spółki całego majątku, zamknięcia salonów gier oraz zabezpieczenia automatów do gier wraz z gotówką.
Powyższe wezwanie doręczono skarżącej spółce w dniu 31 marca 2014 r. i nie zostało ono wykonane w wyznaczonym terminie.
Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 16 maja 2014 r. odmówiono C. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
Pismem z dnia 11 czerwca 2014 r. skarżąca wniosła sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego.
W uzasadnieniu sprzeciwu podniosła, że Minister Finansów prowadzi wobec niej szereg postępowań o cofnięcie zezwoleń na prowadzenie salonów gier oraz kasyna gry na automatach. Skarżąca podkreśliła, że wydane przez Ministra Finansów decyzje o cofnięciu przedmiotowych zezwoleń zostały zaskarżone przez spółkę. Zdaniem skarżącej rezultatem powyższego była odmowa opieczętowania przez urzędników druków raportów dziennych/miesięcznych wpłat, wypłat i rezultatów gier, co – w jej ocenie - wykluczyło możliwość dalszej działalności spółki w większości salonów gier. Skarżąca podkreśliła, że de facto nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, zaś jej działalność ogranicza się wyłącznie do prowadzenia szeregu spraw, sądowych, administracyjnych i sądowo-administracyjnych.
Zdaniem skarżącej opisana sytuacja spowodowana została czynnikami niezależnymi od niej. Następnie podniosła, że w jej ocenie, poza naruszeniami prawa dokonanymi przez organy celne, które uznały nieostateczne decyzje Ministra Finansów za wykonalne (w wyniku których spółka musiała zamknąć wszystkie salony gier i kasyno) oraz poza zajęciami egzekucyjnymi wynikającymi z zaskarżanych decyzji, istnieją dalsze niezwykle istotne przyczyny powstałej sytuacji finansowej, w tym m.in. wynikające z wprowadzonej bez wymaganej notyfikacji Komisji Europejskiej zmiany stawki podatku.
Ponadto strona skarżąca podkreśliła, iż liczyła się z możliwością zaistnienia sporów sądowych, wymagających poniesienia kosztów opłat sądowych, adwokackich etc. Przyznała, że posiadała środki na ten cel, jednak – jak wskazała w sprzeciwie - nie miała żadnego wpływu na pozaprawne działania organów celnych, które dokonały zamknięcia salonów gier
Strona skarżąca oświadczyła, że nie posiada oszczędności, ani majątku nadającego się do sprzedaży, z których mogłaby opłacić wpis sądowy. Skarżąca wskazała, że pomimo zamknięcia salonów gier, musiała wypłacić wynagrodzenia pracownikom. Spółka wskazała, że musiała również uregulować składki ubezpieczeniowe ZUS oraz podatek od wynagrodzeń pracowniczych.
Skarżąca oświadczyła, że:
a/ działalności gospodarczej nie prowadzi, a zatem żadnych zysków nie osiąga;
b/ środki trwałe będące w posiadaniu skarżącej są niesprzedawalne, bowiem przy braku zainteresowania nabywców również nie mogą stanowić źródła finansowania czegokolwiek, w tym opłat sądowych;
c/ nie posiada aktywów obrotowych, które dałoby się sprzedać;
d/ na udziałowców spółki i ich decyzje o ewentualnych dopłatach spółka nie ma wpływu.
Zdaniem skarżącej dla oceny jej możliwości finansowych spółki należy przede wszystkim wziąć pod uwagę bilans sporządzony na dzień 30 czerwca 2013 r. i wynikającą z niego ujemną wartość kapitału własnego - 25.801.177,15 zł, z czego – jak wyjaśniła skarżąca - same krótkoterminowe zobowiązania wynoszą kilkanaście milionów złotych. Sąd winien ocenić stan środków pieniężnych w kasie i na rachunkach (1.239,20 zł w dniu 31 marca 2013 r.), a także stratę netto w kwocie 3.600.963,04 zł (na dzień 31 marca 2013 r.). Skarżąca jednocześnie podkreśliła, że prowadzone są wobec niej postępowania egzekucyjne.
Do sprzeciwu załączono kopię postanowienia Sądu Rejonowego w [...], którym uchylono postanowienie Prokuratora Prokuratury Rejonowej w [...] w przedmiocie wydania rzeczy i przeszukania firmy strony skarżącej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej p.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie.
Stosownie natomiast do treści art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym może nastąpić, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Na wstępie należy podkreślić, iż z treści art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. wypływa jednoznaczny wniosek, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, w znaczeniu dowodowym, określonych okoliczności w sposób przekonujący, że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna ubiegająca się o prawo pomocy nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Tym samym pozytywne rozstrzygnięcie złożonego wniosku zależy od tego, co zostanie przez wnioskodawcę faktycznie udowodnione (por. J.P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Komentarz, Warszawa 2004 r., str. 319).
Natomiast zgodnie z art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
Sąd zwraca uwagę, że skarżąca spółka została wezwana do potwierdzenia stosownymi dokumentami oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, czego nie uczyniła. Natomiast w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego zawarła jedynie oświadczenie (nie poparte żadnym materiałem źródłowym), z którego wynika, że spółka nie prowadzi działalności gospodarczej, a zatem nie osiąga żadnych zysków, środki trwałe będące w posiadaniu skarżącej są niesprzedawalne, bowiem przy braku zainteresowania nabywców również nie mogą stanowić źródła finansowania czegokolwiek, w tym opłat sądowych, skarżąca nie posiada aktywów obrotowych, które dałoby się sprzedać, a także wyjaśniła, że nie ma wpływu na udziałowców spółki i ich decyzje o ewentualnych dopłatach. Sąd stwierdza, że skarżąca do sprzeciwu także nie dołączyła materiału źródłowego na podstawie którego Sąd mógłby dokonać wnikliwej oceny kondycji finansowej spółki pod względem możliwości poniesienia przez skarżącą kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Nie dołączono m.in. bilansu spółki sporządzonego na dzień 30 czerwca 2013 r., na który to dokument strona skarżąca powołuje się w sprzeciwie.
W rozpoznawanej sprawie - w ocenie Sądu - strona skarżąca nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania Biorąc pod uwagę fakt, iż skarżąca nie przesłała na wezwanie Sądu żądanych dokumentów obrazujących jej sytuację majątkową, brak było możliwości ustalenia, czy wypełnia przesłanki art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. W konsekwencji fakt niedopełnienia obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia oraz dokumentów uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (tak też wynika z postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2009 r. sygn. akt I OZ 895/09).
W związku z powyższym, w myśl art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło