VI SA/Wa 1652/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Tomasz Sałek po rozpoznaniu w dniu 28 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Z. J. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] 5 marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej p o s t a n a w i a: 1. zwolnić skarżącego Z. J. od kosztów sądowych ponad kwotę 120 złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi, 2. ustanowić dla skarżącego Z. J. adwokata. Z. J. (dalej też jako skarżący) złożył w niniejszej sprawie na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Skarżący uiścił wpis sądowy w kwocie 120 złotych (karta nr 19). Z informacji podanych przez skarżącego w formularzu oraz z nadesłanych dokumentów wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe razem z żoną i [...] synem. Miesięczny dochód netto skarżącego z tytułu emerytury wynosi 2 622 złotych, przy czym skarżący wskazuje na okoliczność zmniejszenia przysługującej mu emerytury z uwagi na zajęcie przez organ egzekucyjny. Z wyciągu z rachunku bankowego skarżącego wynika, iż na ten rachunek z tytułu świadczenia wpływa kwota 1824 złotych, przy czym w skali miesiąca jest to jedyny wpływ a saldo do momentu otrzymania środków z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wynosiło kilka złotych na minusie. Żona skarżącego jest osobą bezrobotną, która nie posiada prawa do zasiłku. W oświadczeniu żona skarżącego podkreśliła fakt dwukrotnego poddania syna operacji w ostatnim roku. Skarżący wskazał także szereg koniecznych miesięcznych wydatków, w tym między około 500 do 600 złotych z tytułu opłat mieszkaniowych. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm., dalej też jako p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 2 października 2009 r. (sygn. akt II OZ 822/09) udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest obiektywnie niemożliwe. Instytucja ta przeznaczona jest przede wszystkim dla osób o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż zasadnym jest przyznanie skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie. Skarżący prowadzi bowiem gospodarstwo domowe razem z żoną i małoletnim synem, a łączny dochód trzyosobowej rodziny z tytułu emerytury otrzymywanej przez skarżącego z której aktualnie prowadzona jest egzekucja wynosi około 1800 złotych. Istotnym jest przy tym, iż zarówno skarżący, jak też jego żona, nie posiadają na rachunkach bankowych żadnych wolnych środków, wydając właściwie całą emeryturę skarżącego w miesięcznym okresie rozliczeniowym na bieżące wydatki. Skarżący nie dysponuje także oszczędnościami, które mógłby przeznaczyć na pokrycie kosztów postępowania sądowego. W tej sytuacji uznać należy, iż kwota uzyskiwana z tytułu emerytury przy uwzględnieniu skali wydatków wynikających z konieczności opłat rachunków, zakupu żywności i odzieży, a nadto utrzymania małoletniego syna, nie pozwala skarżącemu na poniesienie przez niego jakichkolwiek kosztów postępowania. W związku z powyższym, uznać należy za zasadne przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez ustanowienie dla niego adwokata oraz zwolnienie go od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych ponad kwotę 120 złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi. Podkreślenia wymaga bowiem, postanowienie o przyznaniu prawa pomocy ma charakter konstytutywny i wywołuje skutki ex nunc, tzn. od daty wniesienia wniosku. Nie działa ono zatem z mocą wsteczną, lecz obejmuje swoim zakresem wszelkie przyszłe i potencjalne koszty sądowe, w tym również te opłaty sądowe, które mogą być następstwem zmian w obowiązującym ustawodawstwie (p. postanowienie NSA z dnia 23 czerwca 2004 r., sygn. akt FZ 125/04 – publikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; B. Dauter, w: S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, s. 248; J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2008, s. 578; T. Woś, w: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 630-631). Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 wyżej cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.