VI SA/Wa 1671/12
WyrokWSA w Warszawie2012-11-29
Skład orzekający: Pamela Kuraś-Dębecka, Ewa Frąckiewicz, Małgorzata Grzelak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy administracji publicznej prawidłowo ustaliły okresy podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego przez osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą, uwzględniając zgłaszane przez nią przerwy i zawieszenia działalności, a także czy organy te przestrzegały zasady związania oceną prawną wyrażoną w poprzednim orzeczeniu sądu administracyjnego?Ratio decidendi
Zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem zasady związania organu oceną prawną sądu administracyjnego, wyrażoną w art. 153 PPSA. Organy nie ustaliły wyczerpująco stanu faktycznego, w szczególności nie uwzględniły należycie dowodów dotyczących przerw w działalności gospodarczej, mimo wcześniejszych wskazań sądu. Ponadto, organy nie podjęły wystarczających działań w celu uzyskania kluczowych dokumentów, takich jak protokoły kontroli ZUS, co narusza zasadę oficjalności postępowania dowodowego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego przez B. N. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Organy NFZ wielokrotnie wydawały decyzje stwierdzające podleganie ubezpieczeniu w różnych okresach. Skarżąca kwestionowała te okresy, wskazując na przerwy i zawieszenia działalności, często związane z opieką nad chorym dzieckiem. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił poprzednie decyzje, wskazując na błędy proceduralne i niewyczerpujące ustalenie stanu faktycznego. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy przez organy, skarżąca ponownie wniosła skargę, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego oraz niewyjaśnienie istotnych okoliczności faktycznych.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] kwietnia 2010 r. Stwierdził, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu i zasądził od Prezesa NFZ na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2012 r. sprawy ze skargi B. N. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] kwietnia 2010 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżącej B. N. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją Nr [...] z dnia [...] lipca 2010 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: Prezes NFZ), działając w oparciu o art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r., Nr 164, poz. 1027 ze zm. dalej: "ustawa o świadczeniach") oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (dalej k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania B. N. (dalej: skarżąca) utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] maja 2010 r. w sprawie stwierdzenia, że skarżąca jest objęta obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej Warsztat mechaniki precyzyjnej zarejestrowanej pod numerem wpisu [...] w następujących okresach: od 15 lutego 2000 r. do 31 lipca 2002 r., od 1 września 2002 r. do 31 stycznia 2003 r., od 1 marca 2003 r. do 31 marca
2003 r., od 1 maja 2003 r. do 30 czerwca 2003 r., od 1 sierpnia 2003 r. do 1 sierpnia 2004 r., od 17 sierpnia 2004 r. do 31 stycznia 2005 r., od 1 marca 2005 r. do 10 czerwca 2005 r., od 25 czerwca 2005 r. do 30 czerwca 2005 r., od 1 sierpnia 2005 r. do 31 grudnia 2005 r., od 1 marca 2006 r. do 31 maja 2006 r., od 1 sierpnia 2006 r. do 28 lutego 2007 r., od 1 maja 2007 r. do 31 sierpnia 2007 r., od 1 października 2007 r. do 31 maja 2008 r., od 1 lipca 2008 r. do 28 lutego 2009 r., od 1 sierpnia 2009 r. do 30 września 2009 r. od 1 grudnia 2009 r. do 31 grudnia 2009 r.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję B. N. zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego:
art. 8 pkt 1 lit. c ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym, art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o ubezpieczeniu w NFZ, art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach oraz obrazę przepisów proceduralnych: art. 8, 12, art. 75 - 78 k.p.a., art. 80, 81, 107 § 3 k.p.a. Skarżąca wniosła o jej zmianę w części i ustalenie, że nie podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresach: od 1 lipca 2007 r. do 31 lipca 2002 r., od 1 września 2002 r. do 31 października 2002 r., od 1 stycznia 2003 r. do 31 stycznia 2003 r., od 1 marca 2003 r. do 31 marca 2003 r., od 1 sierpnia 2003 r. do 31 sierpnia 2003 r., od 1 marca 2004 r. do 31 marca 2004 r., od 1 lipca 2004 r. do 1 sierpnia 2004 r., od 17 sierpnia 2004 r. do 31 sierpnia 2004 r., od 1 czerwca 2005 r. do 10 czerwca 2005 r., od 26 czerwca 2005 r. do 30 czerwca 2005 r., od 1 sierpnia 2005 r. do 31 sierpnia 2005 r., od 1 sierpnia 2006 r. do 31 sierpnia 2006 r. oraz w miesiącach: kwiecień, maj 2008 r. oraz sierpień i wrzesień 2009 r. Skarżąca podniosła, że postępowanie toczyło się nie na podstawie zebranych przez organ dowodów, ale na podstawie dowodów przedstawionych przez ZUS (wnioskodawcę), w tym niedozwolonych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględniając przedmiotową skargę, wyrokiem z dnia 27 czerwca 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 1923/10, na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit.c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji. W powyższym wyroku Sąd stwierdził, iż decyzja Prezesa NFZ narusza przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, w tym w szczególności art. 7 k.p.a., art. 75 § 1, art. 76, art. 77 § 1, art. 78, art. 80 k.p.a., oraz art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy.
Zdaniem Sądu, organ nie ustalił stanu faktycznego sprawy w sposób pełny i wnikliwy oraz nie ustosunkował się do wskazywanych przez stronę okoliczności związanych ze zgłoszeniem zawieszenia działalności gospodarczej. Według WSA w Warszawie twierdzenia ZUS jako strony postępowania w zakresie okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, także powinny były być poparte materiałem dowodowym. W ocenie Sądu, organ nie miał podstaw do przyjmowania jako ustalonych twierdzeń ZUS, nie opartych na materiale dowodowym, szczególnie w sytuacji, gdy skarżąca kwestionowała te okoliczności i wskazywała dowody, które miały potwierdzić z kolei jej stanowisko, częściowo je dołączając, a częściowo odwołując się do dokumentacji zgromadzonej przez ZUS. W tym zakresie Sąd zauważył, iż obowiązek organu wyjaśnienia okoliczności sprawy nie jest sprzeczny z zasadą, że ciężar dowodu ostatecznie spoczywa na tym, kto z określonego faktu wywodzi dla siebie skutki prawne. Jednakże dopiero zaniechanie przedstawienia przez stronę dowodów, pomimo wezwania przez organ, wyłącza możliwość skutecznego podnoszenia zarzutu, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem wskutek naruszenia obowiązku organu wyjaśnienia okoliczności sprawy zgodnie z art. 7 i art. 77 k.p.a.
Sąd stwierdził dalej: organ przyjął domniemanie, że z chwilą wpisu do rejestru działalności gospodarczej B. N. podjęła działalność gospodarczą skutkującą obowiązkiem podlegania ubezpieczenia zdrowotnego. Jednocześnie przyjął, że w okresach, co do których dokonała wyrejestrowania z ubezpieczenia zdrowotnego z uwagi na zgłoszone przerwy oraz zawieszenie działalności gospodarczej, działalności tej nie prowadziła. Jednakże co do okresów zgłoszonych przerw w działalności skarżącej, niektóre z nich zostały zakwestionowane przez organ, z powołaniem się na protokoły kontroli przeprowadzonych u skarżącej w dniach [...] października 2006 r. i [...] października 2006 r., na dokumentacją związaną z chorobą i leczeniem niepełnosprawnego syna, na książki rozchodów i przychodów oraz ustalenia Sądu Okręgowego w [...] zawartych w uzasadnieniu wyroku w sprawie [...] i decyzji ZUS z dnia [...] lutego 2007 r., "nr [...]. Dokumenty te w większości nie zostały przedłożone organowi przez wnioskodawcę, zwłaszcza protokoły wymienionych kontroli (nawet mimo żądania Sądu, pismo Prezesa NFZ z dnia 15 czerwca 2011 r., k. - 80 akt sądowych) podobnie jak dokumentacja dotycząca leczenia i rehabilitacji syna skarżącej. Z kolei co do książki rozchodów i przychodów, dokumentacja ta miała znajdować się w aktach sądowych w sprawie [...] (kopie z tej dokumentacji miały być skserowane przez pracownika organu podczas przeglądania ww. akt), a nadto zostały kopie przedłożone przez skarżącą. Obowiązkiem organu było co najmniej porównać załączone kopie książki przychodów i rozchodów i odnieść się do twierdzeń obu stron dotyczących tego dowodu. Natomiast niedopuszczalne było odnoszenie się przez organ do argumentacji Sądu Okręgowego w [...] zaprezentowanej w uzasadnieniu wyroku z dnia [...] czerwca 2007 r., sygn. akt [...] oraz ww. decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] z dnia [...] lutego 2007 r., gdyż oba rozstrzygnięcia zostały wyeliminowane z obrotu na mocy wyroku Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] czerwca 2008 r., sygn. akt [...], a decyzja ZUS - także na mocy decyzji ZUS Oddziału w [...] z dnia [...] września 2008 r., nr [...] (kopie w aktach sprawy).
Wobec stwierdzonych naruszeń zasad postępowania mających wpływ na ustalenie stanu faktycznego, przedwczesnym jest odnoszenie się do zarzutu naruszenia prawa materialnego.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien dokładnie wyjaśnić ujawnione rozbieżności co do okresu podlegania przez skarżącej obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z uwzględnieniem art. 75 k.p.a.
Powtórnie rozpoznając sprawę, Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. stwierdził objęcie obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym B. N. z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej "W.- N. B.", zarejestrowanej pod numerem wpisu [...], w następujących okresach:
1) od 15 lutego 2000 r. do 31 lipca 2002 r.,
2) od 1 września 2002 r. do 31 grudnia 2002 r.,
3) od 1 marca 2003 r. do 31 marca 2003 r.,
4) od 1 maja 2003 r. do 30 czerwca 2003 r.,
5) od 1 sierpnia 2003 r. do 31 lipca 2004 r.,
6) od 27 sierpnia 2004 r. do 31 stycznia 2005 r.,
7) od 1 marca 2005 r. do 31 maja 2005 r.,
8) od 1 sierpnia 2005 r. do 31 grudnia 2005 r.,
9) od 1 marca 2006 r. do 31 maja 2006 r.,
10) od 1 sierpnia 2006 r. do 28 lutego 2007 r.,
11) od 1 maja 2007 r. do 31 sierpnia 2007 r.,
12) od 1 października 2007 r. do 31 maja 2008 r.,
13) od 1 lipca 2008 r. do 28 lutego 2009 r.,
14) od 1 sierpnia 2009 r. do 30 września 2009 r.,
15) od 1 grudnia 2009 r. do 31 grudnia 2009 r.,
16) od 1 września 2010 r. do 30 września 2010 r.
Od tej decyzji Pani B. N. wniosła odwołanie.
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, po rozpatrzeniu powyższego odwołania, decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...], na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 ustawy o świadczeniach oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji, po przytoczeniu treści przepisów znajdujących zastosowanie w rozpatrywanej sprawie stwierdził, że podjęcie działalności gospodarczej przez B. N., zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178, ze zm) zwanej dalej ustawą "prawo działalności", mogło nastąpić po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej.
Wskazał, że [...] Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia pismem z dnia 28 listopada 2011 r., znak: [...], z dnia 19 stycznia 2012 r., znak: [...] oraz z dnia 7 marca 2012 r., znak: [...] zwrócił się do B. N. z prośbą o przekazanie pełnej dokumentacji księgowej za lata 2002-2006 tj. kompletnych kopii ksiąg przychodów i rozchodów za lata 2002-2006 a także o złożenie wyjaśnień na okoliczność prowadzenia działalności pozarolniczej w okresie od1 kwietnia 2008 r. do 31 maja 2008 r. a także od 1 sierpnia 2009 r. do 30 września 2009 r.
[...] Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia wystąpił również do Pani B. N. z prośbą o przekazanie wszelkich dokumentów dotyczących leczenia syna skarżącej – P. N., które mogłyby mieć istotny wpływ na ponowne ustalenie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego B. N. z tytułu prowadzonej działalności pozarolniczej.
W odpowiedzi na powyższe, pismami z dnia 7 grudnia 2011 r.; z dnia 2 lutego 2012 r. oraz z dnia 15 marca 2012 r., skarżąca udzieliła odpowiedzi na ww. pisma przekazując jednocześnie następujące dokumenty: kopię polecenia przelewu "Należności z tytułu składek" za sierpień 2009 r., kopię polecenia przelewu "Należności z tytułu składek" za wrzesień 2009 r., kopię stron "Księgi Przychodów i Rozchodów" za okresy: od stycznia 2003 r. do maja 2003 r., od lipca 2004 r. do września 2004 r., od maja 2005 r. do sierpnia 2005 r., od kwietnia 2006 r. do sierpnia 2006 r., od lutego 2008 r. do maja 2008 r. a także kopię stron "Księgi Przychodów i Rozchodów" za okres od stycznia 2004 r. do kwietnia 2004 r.
Organ odwoławczy stwierdził, że w trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego, [...] Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia pismem z dnia 28 listopada 2011 r., znak: [...] wystąpił również do Urzędu Miejskiego w [...]z prośbą o podanie informacji w jakim okresie Pani B. N. prowadzi/prowadziła działalność pozarolniczą.
Urząd Miejski w [...] pismem z dnia 19 grudnia 2011 r., znak: [...]udzielił odpowiedzi na ww. korespondencję i przekazał następujące dokumenty: kopię "Zaświadczenia nr ewid. [...] o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej" wydanego przez Burmistrza Miasta [...] w dniu 7 lutego 2000 r., kopię "Zawiadomień o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej informacji o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej z dnia 16 lutego 2009 r., znak: [...], kopię "Zawiadomień o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej informacji o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej z dnia 25 września 2009 r., znak: [...], kopię "Zawiadomień o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej informacji o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej z dnia 13 stycznia 2010 r., znak: [...], kopię "Zawiadomień o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej informacji o wznowieniu wykonywania działalności gospodarczej z dnia 29 lipca 2009 r., znak: [...], kopię "Zawiadomień o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej informacji o wznowieniu wykonywania działalności gospodarczej z dnia 2 grudnia 2009 r., znak: [...], kopię "Zawiadomień o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej informacji o wznowieniu wykonywania działalności gospodarczej z dnia 26 sierpnia 2010 r., znak: [...], kopię decyzji wydanej przez Burmistrza Miasta [...]w dniu 13 września 2010 r., znak: [...]o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej wpisu numer [...].
Z kolei pismem z dnia 28 listopada 2011 r., znak: [...]organ I instancji zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] Inspektorat w [...] z prośbą o przekazanie całości zgromadzonej dokumentacji oraz dodatkowych informacji w sprawie prowadzonej przez skarżącą B. N. działalności pozarolniczej wskazując, że powyższe jest wynikiem realizacji zaleceń Sądu zawartych w uzasadnieniu do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 27 czerwca 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 1923/10.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] Inspektorat w [...] pismem z dnia 28 grudnia 2012 r. znak: [...] udzielił odpowiedzi na pismo ww. [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia.
Organ odwoławczy wskazał również, że z decyzji Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] września 2010 r., znak: [...] wynika, że z dniem 1 października 2010 r. przedmiotowa działalność gospodarcza "W.- N. B." została wykreślona z ewidencji działalności gospodarczej z dniem 1 października 2010 r.
Analizując ww. dokumenty organ odwoławczy podniósł, iż skarżąca na podstawie art. 14a ustawy o swobodzie działalności złożyła wniosek o dokonanie następujących zawieszeń w prowadzeniu działalności:
• od 9 lutego 2009 r. do 31 lipca 2009 r.,
• od 1 października 2009 r. do 30 listopada 2009 r.,
• od 1 stycznia 2010 r. do 31 sierpnia 2010 r.
Powyższe potwierdza pismo Urzędu Miasta [...] z dnia 19 grudnia 2011 r., znak: [...] a także zawiadomienia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej informacji o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej z dnia 16 lutego 2009 r., znak: [...] , z dnia 25 września 2009 r., znak: [...] oraz z dnia 13 stycznia 2010 ., znak: [...].
Odwołując się do treści art. 27a ust. 3 ww. ustawy o swobodzie działalności, a mianowicie: w stosunku do zobowiązań o charakterze publicznoprawnym zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej wywiera skutki prawne od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym przedsiębiorca złożył wniosek o wpis informacji o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej do ostatniego dnia miesiąca, w którym przedsiębiorca złożył wniosek o wpis informacji o wznowieniu wykonywania działalności gospodarczej, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej (stan obowiązujący w okresie od 20 września 2008 r. do 30 marca 2009 r.) Prezes NFZ stwierdził, że wniosek o zawieszenie działalności pozarolniczej od dnia 9 lutego 2009 r. złożony w ww. dniu przez B. N. skutkował wyłączeniem z obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego od dnia 1 marca 2009 r.
Dalej organ podnosi, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] Inspektorat w [...] przy piśmie z dnia 28 grudnia 2011 r., znak: [...] przekazał natomiast, że B. N. z tytułu prowadzonej działalności pozarolniczej złożyła druki ZUS ZZA i ZUS ZWUA, na podstawie których zgłosiła się do ubezpieczenia zdrowotnego w następujących okresach:
• od 15 lutego 2000 r. do 30 czerwca 2002 r.,
• od 1 maja 2003 r. do 30 czerwca 2003 r.,
• od 1 kwietnia 2004 r. do 30 czerwca 2004 r.,
• od 1 września 2004 r. do 31 stycznia 2005 r.,
• od 1 marca 2005 r. do 31 maja 2005 r.,
• od 6 września 2005 r. do 5 grudnia 2005 r.,
• od 12 marca 2006 r. do 31 maja 2006 r.,
• od 1 września 2006 r. do 28 lutego 2007 r.,
• od 1 maja 2007 r. do 31 sierpnia 2007 r.,
• od 1 października 2007 r. do 28 lutego 2008 r.,
• od 1 kwietnia 2008 r. do 31 maja 2008 r.,
• od 1 lipca 2008 r. do 28 lutego 2009 r.,
• od 1 sierpnia 2009 r. do 30 września 2009 r.,
• od 1 grudnia 2009 r. do 31 grudnia 2010 r.,
• od 1 września 2010 r. do 30 września 2010 r.
Z wyjaśnień złożonych przez Panią B. N. wynika, że wielokrotnie zgłaszała przerwy w prowadzeniu działalności gospodarczej, które były spowodowane koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem oraz uczestniczeniem w procesie jego leczenia i rehabilitacji.
Przeprowadzona przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] Inspektorat w [...] kontrola potwierdziła, że w okresach wykazywanych przerw w prowadzeniu działalności gospodarczej B. N. dokonywała zapisów w podatkowej księdze przychodów i rozchodów.
Organ przypomniał, że w odwołaniu od pierwszej decyzji dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia nr [...] z dnia [...] maja 2010 r. (uchylonej przez WSA w Warszawie) B. N. zakwestionowała podleganie obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z ww. tytułu w następujących okresach:
• od 1 lipca 2002 r. do 31 lipca 2002 r.,
• od 1 września 2002 r. do 31 października 2002 r.,
• od 1 stycznia 2003 r. do 31 stycznia 2003 r.,
• od 1 marca 2003 r. do 31 marca 2003 r.,
• od 1 sierpnia 2003 r. do 31 sierpnia 2003 r.,
• od 1 marca 2004 r. do 31 marca 2004 r.,
• od 1 lipca 2004 r. do 1 sierpnia 2004 r.,
• od 17 sierpnia 2004 r. do 31 sierpnia 2004 r.
• od 1 czerwca 2005 r. do 10 czerwca 2005 r.,
• od 26 czerwca 2005 r. do 30 czerwca 2005 r.,
• od 1 sierpnia 2005 r. do 31 sierpnia 2005 r.,
• od 1 sierpnia 2006 r. do 1 sierpnia 2006 r.
oraz za:
• kwiecień i maj 2008 r.
• sierpień i wrzesień 2009 r. wskazując, że w powyższych okresach nie prowadziła działalności pozarolniczej, a dokonywane przez nią wpisy do ksiąg przychodów i rozchodów i związane z nimi czynności miały jedynie charakter służący jej podtrzymaniu tj. zachowaniu bądź zabezpieczeniu źródła przychodów.
Obecnie, ponownie rozpatrując sprawę, w wyniku porównania posiadanych ksiąg przychodów i rozchodów za lata 2002-2006 oraz ich powtórnej analizie z uwzględnieniem nowych dowodów księgowych przekazanych przez stronę organ stwierdził, iż w okresach od 1 stycznia 2003 r. do 31 marca 2003 r.,od 1 czerwca 2005 r. do 10 czerwca 2005 r. oraz od 25 czerwca 2005 r. do 30 czerwca 2005 r. B. N. dokonywała zapisów w księgach przychodów i rozchodów, które można uznać za niezbędne do zachowania bądź zabezpieczenia źródła przychodów tj. opłata za telefon, opłata na ubezpieczenie zdrowotne za ubiegły miesiąc.
Analizując z kolei wykazywane księgi przychodów i rozchodów za rok 2004, organ nie znalazł także podstaw do stwierdzenia, iż skarżąca prowadziła działalność pozarolniczą również w dniu 1 sierpnia 2004 r.
Ponadto - zdaniem organu - z analizy księgi przychodów i rozchodów za sierpień 2004 r. wynika, że B. N.dokonywała zapisów w księdze przychodów i rozchodów w okresie od 27 sierpnia 2004 r. do 31 sierpnia 2004 r., a nie jak wynika z informacji przekazanych w piśmie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] Inspektorat w [...] z dnia 23 września 2008 r., znak: [...], w okresie od 17 sierpnia 2004 r. do 31 sierpnia 2004 r.
Jednakże analizując pozostałe okresy kwestionowane przez B. N. nie znaleziono podstaw do stwierdzenia, że działalność pozarolnicza nie była przez nią prowadzona.
Organ podał, że w niżej wymienionych spornych (kwestionowanych) okresach:
• od 1 lipca 2002 r. do 31 lipca 2002 r.,
• od 1 września 2002 r. do 31 października 2002 r.,
• od 1 marca 2003 r. do 31 marca 2003 r.,
• od 1 sierpnia 2003 r. do 31 sierpnia 2003 r.,
• od 1 marca 2004 r. do 31 marca 2004 r.,
• od 1 lipca 2004 r. do 31 lipca 2004 r.,
• od 27 sierpnia 2004 r. do 31 sierpnia 2004 r.,
• od 1 sierpnia 2005 r. do 31 sierpnia 2005 r.,
• od 1 sierpnia 2006 r. do 31 sierpnia 2006 r.
skarżąca dokonywała zakupu materiałów biurowych, części do szlifierki, narzędzi, farb, jak również zakupów książek, sprzętów (np. krzesło, lampa) korzystała także z usług poligraficznych i usług ksero, dokonywała także wysyłki materiałów reklamowych. W tym stanie rzeczy, według organu, B. N. wykazywała aktywność zawodową związaną z prowadzeniem działalności pozarolniczej w czasie wskazanych wyżej przerw. Dokonywała bowiem zakupów a tym samym ponosiła koszty z tego tytułu, których nie można uznać za tzw. obowiązek regulowania trwałych zobowiązań służących jedynie zabezpieczeniu źródła przychodów.
W tym stanie rzeczy, zdaniem organu, nie można dokonać wyłączenia z ubezpieczenia zdrowotnego B. N. w okresach, w których dokonywała zapisów w księdze przychodów i rozchodów w zakresie opisanym powyżej. Według organu, bez znaczenia przy tym pozostaje, że zapisy w tych księgach dotyczą jedynie kosztów a nie dochodów.
Organ wskazał, że B. N. pismem z dnia 7 grudnia 2011 r. poinformowała, że w okresach od 1 sierpnia 2009 r. do 30 września 2009 r. prowadziła faktycznie działalność pozarolniczą i opłacała składki na ubezpieczenie zdrowotne, na dowód czego załączyła ich kserokopie za sierpień 2009 r. i wrzesień 2009 r.
Organ uznał, że powyższa informacja jest zgodna z dokumentami złożonymi w Urzędzie Miasta [...] tj. ze zgłoszonym w dniu 24 lipca 2009 r. wznowieniem prowadzenia działalności gospodarczej z dniem 1 sierpnia 2009 r. oraz ze zgłoszonym w dniu 23 września 2009 r. zawieszeniem działalności gospodarczej obowiązującym od dnia 1 października 2009 r.
Z kolei w piśmie z dnia 2 lutego 2012 r. skarżąca przedstawiła swoje stanowisko, co do kwestionowanego przez nią okresu prowadzenia działalności gospodarczej w okresie od kwietnia 2008 r. do maja 2008 r., twierdząc, że w powyższym okresie prowadziła działalność gospodarczą i opłacała składki z tego tytułu.
Według organu, także ta informacja znajduje potwierdzenie w zebranym materialne dowodowym, a mianowicie wynika ona z pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] Inspektorat w [...]z dnia 28 grudnia 2011 r., znak: [...] gdzie wskazano, iż w okresie od 1 kwietnia 2008 r. do 31 maja 2008 r. B.N. dokonała zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej a także z przedłożonej przez stronę kopii księgi przychodów i rozchodów za okres od lutego 2008 r. do maja 2008 r. (korespondencja strony z dnia 2 lutego 2011 r.).
W ocenie organu, z powyższej dokumentacji wynika, że w kwietniu 2008 r. i maju 2008 r. B. N. dokonywała zapisów w księdze przychodów i rozchodów.
Odnosząc się do wniosku dowodowego skarżącej z dnia 7 grudnia 2011 r. o "zebranie i ściągnięcie z Urzędu wszystkich placówek służby zdrowia, w których był leczony mój syn P. N. (...) pełnej dokumentacji lekarskiej, a nie tylko kartotek oraz zasięgnięcie opinii lekarzy leczących syna celem ustalenia przebiegu i nagłych zaostrzeń choroby autyzmu, na którą cierpi mój syn. Wnoszę również o dopuszczenie dowodu z biegłego sądowego na okoliczność jak w świetle dokumentacji lekarskiej i wiedzy medycznej i doświadczenia lekarskiego nagłe zaostrzenia choroby mogą wpłynąć na czasowe zaprzestanie faktycznego prowadzenia działalności gospodarczej (podstawa prawna - przepisy art. 77 § 1 k.p.a.)" organ odwoławczy stwierdził, że obowiązek wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego nie oznacza, że organ jest obowiązany uwzględniać wszystkie wnioski dowodowe strony. Zdaniem organu, wniosek skarżącej o powołanie biegłego, który miałby ocenić czy nawroty choroby jej syna wykluczały prowadzenie przez skarżącą działalności gospodarczej, nie znajduje uzasadnienia. Wynika to z faktu, iż biegłego powołuje się, gdy w sprawie konieczne są wiadomości specjalne, które w przytoczonym zakresie nie są wymagane. Specjalista z zakresu medycyny, oceniłby jedynie aktualny stan zdrowia dziecka i tylko z pewnym prawdopodobieństwem stan przeszły. Organ zaakcentował, że choroba dziecka nawet długotrwała nie oznacza jednak automatycznie zaprzestania przez rodzica aktywności zawodowej. Istotnym argumentem przemawiającym za nieuwzględnieniem wniosku o dopuszczenie dowodu z dokumentacji medycznej jest także to, że wzywanie przez organ I jak II instancji placówek medycznych do przesłania tejże dokumentacji koliduje z obowiązkiem ochrony tajemnicy lekarskiej.
Narodowy Fundusz Zdrowia ma prawo do badania dokumentacji - zgromadzonej przez świadczeniodawców, którzy zawarli umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej z Narodowym Funduszem Zdrowia - dotyczącej postępowań kontrolnych, natomiast nie ma takiego uprawnienia w zakresie postępowań administracyjnych dotyczących ustalania obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego.
Podniesiono również, że w posiadaniu organu prowadzącego niniejsze postępowanie administracyjne znajdują się następujące dokumenty dotyczące leczenia syna skarżącej a mianowicie:
- kopia faktury VAT nr [...] z dnia 14 czerwca 2005 r. za pobyt na turnusie rehabilitacyjnym P. N. w [...] w okresie od 11 czerwca 2005 r. do 24 czerwca 2005 r.,
- kopia rachunku nr [...]z dnia 16 sierpnia 2002 r. za pobyt na turnusie rehabilitacyjnym P. N. w [...]w okresie od 2 sierpnia 2002 r. do 16 sierpnia 2002 r.,
- kopia skierowania P. N. na zabiegi fizjoterapeutyczne z dnia 6 lipca
2006 r.,
- kopia skierowania P. N. na zabiegi fizjoterapeutyczne z dnia 1 czerwca 2008 r.
Powyższe dokumenty zostały przez organ uwzględnione tj. za zasadne zostały uznane przerwy, kiedy B. N. w okresach wynikających z ww. dokumentów sprawowała opiekę nad niepełnosprawnym synem na turnusach rehabilitacyjnych.
Dodatkowo organ podniósł, że strona skarżąca, pomimo kierowanej do niej prośby o przekazanie posiadanych dokumentów dotyczących leczenia syna – P. N., które mogłyby mieć wpływ na ponowne ustalenie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego B. N. z tytułu prowadzonej działalności pozarolniczej, nie przekazała żadnych nowych dokumentów w powyższej sprawie (v. pisma [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 28 listopada
2011 r., znak: [...], z dnia 19 stycznia 2012 r., znak: [...] oraz z dnia 7 marca 2012 r., znak: [...]).
Natomiast Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] Inspektorat w [...]w piśmie z dnia 28 listopada 2011 r., znak: [...] (pomimo zalecenia wskazanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 27 czerwca 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 1923/10) nie udostępnił Narodowemu Funduszowi Zdrowia zgromadzonej dokumentacji w sprawie m.in. kopii protokołów kontroli przeprowadzonych u skarżącej w dniu [...] października 2006 r. i [...] października
2006 r. oraz posiadanych dokumentów związanych z chorobą i leczeniem syna skarżącej).
W tym zakresie organ zwrócił także uwagę na pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 14 lutego 2011 r., znak: [...] ( znajdujące się w nadesłanych aktach administracyjnych) wystosowane do wszystkich oddziałów ZUS, w którym w pkt 3 wskazano, że brak jest podstaw prawnych m.in. do przekazywania Narodowemu Funduszowi Zdrowia "opisu ustaleń dokonanych w toku własnego postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez oddział oraz przekazywania dokumentacji np. protokołu z kontroli, kopii dokumentacji uzyskanej w toku kontroli (np. kopii umów o dzieło), korespondencji z płatnikiem, decyzji wydanej przez KRUS lub ZUS".
W tym stanie rzeczy organ stwierdził, że przy ponownym ustalaniu obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego skarżącej wzięto pod uwagę jedynie już posiadaną dokumentację oraz dowody przekazane przez pełnomocnika skarżącej wraz z korespondencją z dnia 2 lutego 2012 r. oraz 15 marca 2012 r., jak również nowe informacje pozyskane z Urzędu Miasta w [...] przy piśmie z dnia 19 grudnia 2011 r., znak: [...] oraz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] Inspektorat w [...]przy piśmie z dnia 28 grudnia 2011 r., znak: [...]
Według organu, B. N., u której Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokonał kontroli działalności gospodarczej, mogła przekazać (jako adresatka protokołu kontroli) ustalenia w nich zawarte w postaci kopii protokołu, ewentualne zastrzeżenia do protokołu kontroli (jeśli takowe były wniesione), kopię korespondencji prowadzonej pomiędzy płatnikiem a Zakładem Ubezpieczeń Społecznych, ale tego nie uczyniła.
Jednocześnie, odnosząc się do pozostałych zarzutów odwołania Prezes NFZ wyjaśnił, iż artykuły prasowe nie stanowią źródła prawa, a tym samym nie mogą mieć wpływu na prowadzone postępowanie administracyjne i zapadłe rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie. Mając na uwadze powyższe, Prezes NFZ uznał, że decyzja organu I instancji jest prawidłowa i nie ma uzasadnionych podstaw do jej uchylenia.
W skardze do Sądu na powyższą decyzję Prezesa NFZ z dnia [...] sierpnia 2012 r. skarżąca B. N., wnosząc o uchylenie rozstrzygnięcia organu zarówno I jak i II instancji zarzuciła:
1. Obrazę przepisów prawa materialnego:
- art. 8. pkt 1, lit c ustawy z 6 lutego 1997 r. "O powszechnym Ubezpieczeniu Zdrowotnym";
- art. 9, ust. 1, pkt 1, lit. c ustawy z 23 stycznia 2003 r. "O powszechnym Ubezpieczeniu w NFZ";
- art. 66, ust. 1, pkt 1, lit. c ustawy z 27 sierpnia 2004 r. "O świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych" (Dz. U. Nr 164, poz. 1027 z
2008 r.) w związku z art. 13, pkt 4 ustawy z 17 października 1998 r. "O systemie Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 205, poz. 1585 z 2009 r.).
2. Obrazę przepisu postępowania administracyjnego t.j.
- art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
- art. 7, art. 10, art. 75-78 k.p.a., art. 80-81 oraz 84 i 86 i art. 107 § 3 k.p.a., oraz art. 26 ust. 1, pkt 2 ustawy z 6 listopada 2008 r. "O prawach pacjenta" (Dz. U. z 2012 r. Nr 159).
3. Niewyjaśnienie istotnych okoliczności faktycznych niezbędnych do wydania prawidłowej decyzji.
W uzasadnieniu skargi rozwinęła poszczególne zarzuty.
W piśmie z dnia 21 listopada 2012 r. stanowiącym replikę na odpowiedź na skargę podtrzymała dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
W ocenie Sądu skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji z dnia [...] kwietnia 2010 r., zostały wydane z naruszeniem zasady związania organu oceną prawną Sądu zawartą w art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Zgodnie z art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.
Ocena prawna stanowi wyjaśnienie treści przepisów prawnych zawartych w uzasadnieniu wyroku mających zastosowanie w sprawie jak i zbadaniu prawidłowości zastosowania przez organ tychże przepisów w sprawie poddanej kontroli Sądu. Związanie oceną prawną wyrażoną w uzasadnieniu wyroku oznacza, że ani organy administracji, ani sąd administracyjny, nie mogą w przyszłości formułować innych, nowych czy odmiennych poglądów będących w sprzeczności z uprzednio wyrażonym. Ocena prawna traci bowiem moc jedynie w sytuacji zmiany prawa, czy istotnych okoliczności faktycznych sprawy, które zaistniały już po wydaniu wyroku, jak również w sytuacji wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego taką ocenę prawną. Podobnie wskazania, co do dalszego postępowania zawarte w uzasadnieniu wyroku wiążą Sąd jak i organy administracji orzekające w danej sprawie.
Przywołany przepis pociąga za sobą daleko idące konsekwencje zarówno dla ponownie przeprowadzanego postępowania administracyjnego, toczącego się w następstwie wydania wyroku, jak i dla kolejnego postępowania sądowoadministracyjnego, w którym ocenie podlegałyby decyzje administracyjne wydane w tymże, ponownie przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym.
Po pierwsze, co podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, organ administracji jest obowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach, a tym bardziej w orzeczeniach organów administracyjnych wydanych w innych sprawach. Nawet w wypadku sporu co do stanu faktycznego będącego podstawą subsumcji prawa, a więc i oceny prawnej lub odmiennej interpretacji prawa albo nawet możliwości niezgodności oceny Sądu z prawem obowiązującym, zapatrywania prawne wynikające z oceny prawnej Sądu mają moc wiążącą do czasu, aż wyrok zostanie wzruszony w przewidzianym do tego trybie. Odmienna ocena materiału dowodowego stanowiłaby prawnie niedopuszczalną polemikę z prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego (tak w wyroku WSA w Warszawie z dnia 13 czerwca 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 625/07, publ. LEX 344933).
Po drugie, ponowne rozpoznanie sprawy przez sąd administracyjny ogranicza się do kontroli, czy organy administracji prawidłowo uwzględniły wytyczne zawarte w poprzednim wyroku, oraz oceny ewentualnych nowych okoliczności, które zaistniały już po wydaniu wyroku (tak w wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 24 czerwca 2008 r., sygn. akt I SA/Wr 1890/07, publ. LEX nr 397665).
Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 25 lutego 1998 r. IIIRN 130/97/OSNP 1999/1/2 wyjaśnił, że zasada z art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sadzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368, ze zm.), w myśl której "ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie ten Sąd" oznacza, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten Sąd, będzie on związany, oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy.
Wykładnia zawarta w przytoczonym orzeczeniu Sądu Najwyższego jest aktualna również na gruncie art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Związanie sądu administracyjnego oraz organów administracyjnych oceną prawną oznacza, że nie mogą one formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej w orzeczeniu sądowym poglądem i zobowiązane są do podporządkowania się mu w pełnym zakresie (por. wyrok NSA z 22.03.1999 r. IV SA 527/97 LEX nr 47275).
Odnosząc powyższe do rozpatrywanej sprawy należy wskazać, iż przy ponownym orzekaniu organy obu instancji związane były w szczególności następującymi ocenami prawnymi i wytycznymi wynikającymi z wyroku WSA w Warszawie z dnia 27 czerwca 2011 r. wydanym w sprawie sygn. akt VI SA/Wa 1923/10.
Jak już wskazano w części historycznej niniejszego uzasadnienia w ww. wyroku Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem wskutek naruszenia obowiązku organu wyjaśnienia okoliczności sprawy zgodnie z art. 7 i art. 77 k.p.a. W ocenie Sądu, organ nie miał podstaw do przyjmowania jako ustalonych twierdzeń ZUS, nie opartych na materiale dowodowym, szczególnie w sytuacji, gdy skarżąca kwestionowała te okoliczności i wskazywała dowody, które miały potwierdzić z kolei jej stanowisko, częściowo je dołączając, a częściowo odwołując się do dokumentacji zgromadzonej przez ZUS.
Sąd zaakcentował, że braki w ustaleniach faktycznych dotyczyły m.in. okresów zgłoszonych przerw w działalności skarżącej spośród których zakwestionowano niektóre z powołaniem się na protokoły kontroli przeprowadzonych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych u skarżącej w dniach [...] października 2006 r. i [...] października 2006 r. nakazując w tym zakresie ponowne przeprowadzenie postępowania. W tym zakresie Sąd zauważył, iż obowiązek organu wyjaśnienia okoliczności sprawy nie jest sprzeczny z zasadą, że ciężar dowodu ostatecznie spoczywa na tym, kto z określonego faktu wywodzi dla siebie skutki prawne. Jednakże dopiero zaniechanie przedstawienia przez stronę dowodów, pomimo wezwania przez organ, wyłącza możliwość skutecznego podnoszenia zarzutu, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem wskutek naruszenia obowiązku organu wyjaśnienia okoliczności sprawy.
Ponownie rozpoznając sprawę organ miał więc obowiązek ustalić wyżej omówione okoliczności faktyczne. Dodatkowo w razie uznania, że podane przez skarżącą okoliczności nie zasługują na wiarę winien wskazać, z jakich przyczyn odmówił im wiarygodności.
Powyższe oceny i wytyczne nie zostały jednakże uwzględnione przez organy powtórnie rozpoznające niniejszą sprawę. Poniechały one bowiem dokonania stosownych ustaleń powołując się wyłącznie na pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Zabrzu Inspektorat w [...] z dnia 28 listopada 2011 r., znak: [...] w którym stwierdzono, że ZUS nie udostępni Narodowemu Funduszowi Zdrowia zgromadzonej dokumentacji w sprawie m.in. kopii protokołów kontroli przeprowadzonych u skarżącej w dniu [...] października 2006 r. i [...] października 2006 r. gdyż, w ocenie ZUS, wzmiankowane dokumenty podlegają ochronie prawnej na podstawie przepisów ustawy o ochronie danych osobowych.
W uzasadnieniu decyzji poddanej kontroli w niniejszym postępowaniu sądowym organ wymienił dowody na których oparł swoje rozstrzygnięcie. Wynika z nich, że organ pominął dane wynikające z ww. protokołów kontroli. Organ nie dokonał więc oceny jaki wpływ miały dane w nich zawarte na ustalenia poczynione w zakresie ustalenia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego skarżącej. Wskazane uchybienia przesądzają o uznaniu, że organ rozpoznając ponownie sprawę naruszył art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 80 i 107 § 3 k.p.a. oraz art. 153 i 170 p.p.s.a.
Ze stwierdzeniem organu, iż "skarżąca mogła przekazać (jako adresatka protokołu kontroli) ustalenia w nich zawarte w postaci kopii protokołu, ewentualne zastrzeżenia do protokołu kontroli (jeśli takowe były wniesione), kopię korespondencji prowadzonej pomiędzy płatnikiem a Zakładem Ubezpieczeń Społecznych, ale tego nie uczyniła" można byłoby się zgodzić o ile organ wezwałby stronę do przedłożenia ww. dokumentów.
Tymczasem po zwrocie akt administracyjnych organowi (po wyroku WSA z dnia z dnia 27 czerwca 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 1923/10) dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia ograniczył się wyłącznie do wystąpienia o powyższe dokumenty do ZUS, a po otrzymaniu omówionego wyżej pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] Inspektorat w [...] z dnia 28 listopada 2011 r., znak: [...] o jego treści poinformował pełnomocnika skarżącej nie wzywając go do przedłożenia kopii spornych protokołów kontroli. Również organ odwoławczy nie prowadził w tym zakresie dodatkowego postępowania dowodowego poprzestając na zaakceptowaniu stanowiska organu I instancji.
Oceniając powyższe działanie organu wypada przypomnieć, że postępowanie dowodowe w sprawach administracyjnych oparte jest na zasadzie oficjalności, która oznacza, że zgodnie z art. 7, 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Nie znaczy to oczywiście, jak słusznie akcentuje organ w zaskarżonej decyzji, że strona jest zwolniona od współudziału w realizacji tego obowiązku zwłaszcza, że nieudowodnienie określonej okoliczności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony.
Jednakże na gruncie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego nie do przyjęcia jest takie rozumienie koncepcji prowadzenia postępowania dowodowego, przy którym organ administracji przyjmuje całkowicie bierną postawę, ograniczając się jedynie do oceny, czy strona udowodniła fakty stanowiące podstawę jej żądania, czy nie i przerzuca w konsekwencji obowiązek wyjaśnienia sprawy na stronę (patrz wyrok NSA z 26 października 1984 r. II SA 1205/84, ONSA 1984, Nr 2, poz. 98).
Przekładając powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy podnieść, że organy obu instancji, jak słusznie wywodzi się w skardze, nie dołożyły należytej staranności w zgromadzeniu wystarczającego materiału dowodowego, pozwalającego na wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie.
Mając na uwadze stwierdzone uchybienia mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy Sąd na podstawie art. 145 § 1 lit.c p.p.s.a. orzekł, jak w pkt 1 wyroku.
Organ prowadząc ponownie postępowanie ustali okresy faktycznego prowadzenia działalności gospodarczej przez B. N..
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji winien uwzględnić wyżej poczynione rozważania oraz zawarte w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia z dnia 27 czerwca 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 1923/10. Przed wydaniem decyzji organ umożliwi stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań realizując tym samym obowiązek wynikający z art. 10 § 1 k.p.a.
O niewykonywaniu uchylonych decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a. natomiast o kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło