VI SA/Wa 1677/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Sędziowie Sędzia WSA Honorata Łopianowska Asesor WSA Anna Fyda-Kawula (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 października 2024 r. sprawy ze skargi K. Sp. z o.o. z siedzibą w D. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2024 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: k.p.a.), art. 64 ust. 1, 2, art. 64d, art. 140aa ust. 1, ust. 3 pkt 2, art. 140ab ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1047 ze zm.) i § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 2022 ze zm.), po ponownym rozpatrzeniu sprawy w wyniku odwołania K. Sp. z o.o. z siedzibą w D. (Skarżąca), utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] października 2023 r. nr [...] o nałożeniu na Skarżącą kary pieniężnej w wysokości 5.000 zł. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu [...] czerwca 2023 r. w miejscowości A. na drodze krajowej nr [...] zatrzymano do kontroli zespół pojazdów składający się z ciągnika samochodowego marki [...] nr. rej. [...]oraz naczepy marki [...] nr rej. [...]. Pojazdem kierował B. T., który wykonywał przewóz drogowy z ładunkiem kredy nawozowej węglanowej (ładunek podzielny). Załadowcą towaru była Skarżąca. Faktura nr [...], którą okazał kierowca w czasie kontroli, określała masę transportowanego ładunku. Przebieg kontroli utrwalono protokołem kontroli nr [...] z [...] czerwca 2023 r. W wyniku pomiarów kontrolowanego zespołu pojazdów, stwierdzono następujące naruszenie dopuszczalnej normy: rzeczywista masa całkowita pojazdu członowego - 41,50 t (bez odjęcia 2% zaokrąglonych do 0,11 w górę) - przekroczenie dopuszczalnej normy wynoszącej 40,00 t o 1,50 t, co stanowi przekroczenie o 3,75 %. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego ww. decyzją z [...] października 2023 r. nałożył na Skarżącą karę pieniężną w wysokości 5.000 zł. Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło naruszenie zakazu przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, dla którego wymagane jest zezwolenie kategorii II-IV z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I. W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 140 aa ust. 3 pkt 2 ustawy – Prawo o ruchu drogowym poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że Skarżąca miała wpływ lub godziła się na powstanie stwierdzonych nieprawidłowości oraz prawa procesowego poprzez naruszenie art. 7, art. 77 w zw. z art. 80 i art. 107 § 1 pkt 6 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez pominięcie okoliczności istotnych dla sprawy, to jest przebiegu czynności związanych z załadunkiem, a w szczególności niewzięcie pod uwagę dokumentów legalizacyjnych ładowarek, dokumentów wskazujących na ilość załadowanego towaru oraz zeznań świadka Z. P., z których wynika, że na naczepę załadowano dopuszczalną masę towaru, a dodatkowo to kierowca podejmował wyłączną decyzję o sposobie załadunku, a Skarżąca nie ma (i nie musi mieć) możliwości sprawdzenia dopuszczalnej ładowności zespołu pojazdów. W uzasadnieniu powołanej na wstępie zaskarżonej decyzji Główny Inspektor Transportu Drogowego przytoczył treść przepisów stanowiących podstawę rozstrzygnięcia i stwierdził, że pomiary masy całkowitej i nacisków osi wykonano przy użyciu przenośnych wag dynamicznych [...] nr [...], legitymujących się w chwili kontroli świadectwami legalizacji ponownej, z okresem ważności legalizacji do dnia 13 lipca 2024 r. Pomiarów dokonano zgodnie z instrukcją producenta wagi. Kierowca przed rozpoczęciem pomiarów został zapoznany z zasadami dynamicznej kontroli nacisków osi i masy pojazdu, z przysługującą możliwością złożenia wniosku o powtórne ważenie, z aktualnymi świadectwami legalizacji przyrządów, z protokołem z pomiarów na stanowisku kontrolnym oraz z możliwością udostępnienia instrukcji wagi do osobistego zapoznania się. W trakcie wykonywania pomiarów strefa ważenia - w tym dół fundamentowy, w którym umieszczone były wagi przenośne – nie zawierały żadnych zanieczyszczeń. Kierujący pouczony o takiej możliwości, nie wniósł o powtórzenie ważenia i podpisał protokół kontroli bez wnoszenia uwag do jego treści. Procedura ważenia kontrolowanego pojazdu przebiegła więc prawidłowo, za pomocą zalegalizowanych urządzeń i w miejscu do tego przeznaczonym. Przekroczenie dopuszczalnych parametrów obliczono na podstawie wartości odczytanych wprost z wagi, gdyż nawet po zastosowaniu 2% tolerancji od wskazań, wartości te były przekroczone względem dopuszczalnych norm. Główny Inspektor Transportu Drogowego podkreślił, że stosownie do treści art. 140ab ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1, ustala się w wysokości 5000 zł - za brak zezwolenia kategorii II-IV. Odpowiedzialność podmiotu wykonującego przejazd i załadowcy jest odrębna, co wynika z treści art. 140aa ust. 3 powołanej ustawy. Brak jest podstaw do przyjęcia stanowiska Skarżącej, zgodnie z którym to za wykonanie czynności załadunkowych, ostateczną odpowiedzialność miałby ponosić wyłącznie podmiot wykonujący przejazd. Przecież to Skarżąca dokonała załadunku i wydała towar. To w jej interesie było dopilnowanie czynności, które wykonywała, aby nie narazić się na odpowiedzialność. Skarżąca miała wpływ na powstanie naruszenia przepisów dotyczących dopuszczalnych parametrów pojazdu poprzez wydanie ilości ładunku powodującego przekroczenie parametrów i niedokonanie ważenia pojazdu po załadunku, a co wynika z zeznań kierowcy oraz pracownika Skarżącej – przesłuchanych w charakterze świadka. Pośrednio wpłynęło to również na pogorszenie się stanu technicznego dróg i przyczyniło się do pogorszenia bezpieczeństwa ruchu drogowego. W konkluzji Główny Inspektor Transportu Drogowego stwierdził, że za załadunek skontrolowanego pojazdu odpowiedzialna była Skarżąca Spółka. Między zachowaniem załadowcy (działaniem lub zaniechaniem), a skutkiem jakim jest wykonywanie przewozu z naruszeniem dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu - istnieje normalny i bezpośredni związek przyczynowy. Przepis art. 140aa ust. 3 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, będący podstawą do nałożenia kary pieniężnej m.in. na załadowcę, jako przesłanki warunkujące odpowiedzialność wskazuje jedynie jego wpływ lub zgodę na powstanie naruszeń. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca zaskarżyła powyższą decyzję w całości wnosząc o uchylenie wydanych w sprawie decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji Skarżąca zarzuciła naruszenie: 1) przepisów postępowania, a to: a) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez pominięcie w ramach ustalania okoliczności istotnych dla sprawy przebiegu czynności związanych z załadunkiem przedmiotowego pojazdu w sposób niepozwalający na przypisanie Skarżącej winy w powstaniu stwierdzonych przez Organ nieprawidłowości, a w szczególności nie wzięcie pod uwagę dokumentów legalizacyjnych ładowarek, dokumentów wskazujących na ilość załadowanego towaru oraz zeznań świadka Zbigniewa Piotrowskiego, z których wynika, że na naczepę załadowano dopuszczalną masę towaru - zgodnie z danymi technicznymi naczepy; b) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie w zupełności postępowania dowodowego i tym samym pominięcie istotnych dla sprawy okoliczności, czy przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów związane było z przekroczeniem masy ciągnika samochodowego, czy naczepy, podczas gdy czynności załadowcy obejmowały wyłącznie załadunek naczepy, na którą załadowano towar poniżej jej dopuszczalnej ładowności (załadowano 27 000 kg w stosunku do dopuszczalnej ładowności naczepy wynoszącej 29 850 kg); c) art. 107 § 1 pkt 6 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jakie czynności wykonała strona w sposób powodujący przekroczenie któregokolwiek z wymiarów, nacisków osi lub masy całkowitej pojazdu lub zespołu pojazdów, w stosunku do wartości dopuszczalnych lub wartości określonych w zezwoleniu, a także z jakich okoliczności organ wywiódł stwierdzenie, że strona miała wpływ lub godziła się na powstanie takich naruszeń; 2) przepisów prawa materialnego, a to art. 140aa ust. 3 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że Skarżąca miała wpływ lub godziła się na powstanie stwierdzonych nieprawidłowości, podczas gdy Skarżąca nie miała żadnej możliwości zweryfikowania, czy dojdzie do przekroczenia masy dopuszczalnej pojazdu, a z danych technicznych naczepy udostępnionych przez kierowcę (oraz przytaczanych przez Organ) wynikało, że ilość załadowanego towaru nie mogła doprowadzić do przekroczenia dopuszczalnej ładowności. W uzasadnieniu skargi Skarżąca przedstawiła argumentację na poparcie podniesionych w niej zarzutów. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna i nie zasługuje na uwzględnienie. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji rozstrzygając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, zwanej dalej: p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (...). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dokonał kontroli zaskarżonej decyzji na podstawie powołanego kryterium i stwierdził, że decyzja ta jest zgodna z prawem z następujących powodów. Rozpoznawana sprawa dotyczy odpowiedzialności załadowcy przewożonego w dniu kontroli ładunku, tj. kredy nawozowej węglanowej (ładunek podzielny). Zgodnie z definicją pojazdu nienormatywnego zawartą w art. 2 pkt 35a ustawy Prawo o ruchu drogowym jest to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku, wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. Zgodnie z treścią art. 64 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ, a w przypadku pojazdu nienormatywnego należącego do Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej pod warunkiem uzyskania zezwolenia wojskowego na przejazd drogowy, wydawanego przez właściwy organ wojskowy. Zgodnie zaś z treścią art. 64 ust. 2 powołanej ustawy zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwolenia kategorii I. Z przytoczonych przepisów wynika zakaz umieszczania ładunku podzielnego na pojazdach nienormatywnych za wyjątkiem pojazdów poruszających się na podstawie zezwoleń kategorii I. W pozostałych przypadkach podmiot wykonujący przejazd ma obowiązek zmniejszenia ilości przewożonego ładunku, co jest możliwe z uwagi na jego podzielność. Stosownie do treści art. 2 pkt 35 lit. b) ustawy Prawo o ruchu drogowym ładunek niepodzielny, to taki ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody nie może być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków. A contrario, ładunek podzielny może zostać podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków. Odpowiedzialność załadowcy przewożonego towaru wynika z art. 140aa ust. 3 pkt 2 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, zgodnie z którym karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na podmiot wykonujący czynności ładunkowe, jeżeli wykonał te czynności w sposób powodujący przekroczenie któregokolwiek z wymiarów, nacisków osi lub masy całkowitej pojazdu lub zespołu pojazdów, w stosunku do wartości dopuszczalnych lub wartości określonych w zezwoleniu, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, jeżeli okoliczności lub dowody wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia określonego w ust. 1. Jak wynika natomiast z art. 140aa ust. 1 powołanej ustawy, za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. W sprawie tej kara pieniężna została wymierzona Skarżącej Spółce – załadowcy towaru przewożonego nienormatywnym pojazdem członowym, składającym się z ciągnika samochodowego marki [...] oraz naczepy marki S., co do którego w trakcie kontroli drogowej stwierdzono naruszenie dopuszczalnej normy: rzeczywista masa całkowita pojazdu członowego wyniosła 41,50 t (bez odjęcia 2% zaokrąglonych do 0,11 w górę), co stanowiło przekroczenie dopuszczalnej normy wynoszącej 40,00 t o 1,50 t, to jest przekroczenie o 3,75 %. W konsekwencji naruszenia zakazu przewozu pojazdem nienormatywnym ładunku podzielnego, określonego w art. 64 ust. 2 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, zgodnie z treścią art. 140ab ust. 1 pkt 2 tej ustawy, karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1, ustala się w wysokości 5.000 zł za brak zezwolenia kategorii II-IV. W myśl natomiast art. 140ab ust. 2 powołanej ustawy w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia. W rozpoznawanej sprawie prawidłowo więc nałożono na Skarżącą karę pieniężną w wysokości 5.000 zł. Za niezasadne Sąd uznał zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich czynności mających na celu prawidłowe ustalenie stanu faktycznego, to jest okoliczności istotnych dla przebiegu czynności związanych z załadunkiem kontrolowanego pojazdu. Istota odpowiedzialności załadowcy sprowadza się do czynności załadunkowych i ich wpływu na nienormatywność pojazdu, z uwzględnieniem charakteru wpływu lub godzenia się na wykonywanie przejazdu bez zezwolenia. Z kolei czynnością, za którą odpowiada podmiot wykonujący przejazd jest przewóz. Odpowiedzialność przewoźnika może być konsekwencją niewłaściwego załadowania towaru, ale nie jest to okoliczność istotna dla wyłączenia jego odpowiedzialności z uwagi na to, że odpowiada on za przejazd już załadowanego pojazdu, a więc zawsze może "przerwać" łańcuch błędnych decyzji, np. załadunkowych, za które ponosi odpowiedzialność podmiot wykonujący czynności ładunkowe. Wymienione podmioty ponoszą odpowiedzialność na innych podstawach: przewoźnik (podmiot wykonujący przejazd) ponosi odpowiedzialność za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, a załadowca ponosi odpowiedzialność za wpływ lub godzenie się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu (por. wyrok NSA z 15 września 2011 r., sygn. akt II GSK 764/10). W tym sensie przewoźnik nie może wyłączyć swojej odpowiedzialności przez przeniesienie konsekwencji wykonania przejazdu pojazdem nienormatywnym na załadowcę i odwrotnie - załadowca nie może wyłączyć swojej odpowiedzialności tylko dlatego, że przewoźnik zdecydował się na przejazd pojazdem niewłaściwie załadowanym. Prawidłowo też Organy nie stwierdziły w tej sprawie podstaw do zastosowania art. 140aa ust. 4 pkt 1 lit. a) i lit. b) ustawy Prawo o ruchu drogowym, zgodnie z którym nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1 i ust. 1a pkt 1, wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w takiej sprawie umarza się, gdy okoliczności sprawy i dowody wskazują, że ten podmiot, dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem i nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Skarżąca nie dostarczyła bowiem dowodów i nie wskazała okoliczności, z których wynikałoby dołożenie należytej staranności przy umieszczeniu ładunku na pojeździe i brak wpływu na powstanie naruszenia. Organ odwoławczy zasadnie podniósł w tej kwestii, że okoliczności takie, jak to, że Skarżąca nie wykonuje ważenia pojazdów i nie sprawdza dowodów rejestracyjnych w celu obliczenia prawdopodobnej masy całkowitej pojazdów dowodzą, że Skarżąca miała wpływ na powstanie naruszeń przepisów dotyczących dopuszczalnych parametrów pojazdu wypuszczając na drogę pojazd nienormatywny. W takich warunkach załadunkowych nie może być mowy o dochowaniu przez Skarżącą należytej staranności, czy o braku wpływu na powstanie naruszenia. Należyta staranność wymagana w stosunkach danego rodzaju jest oceniana przy uwzględnianiu odpowiednio wysokiej wiedzy, doświadczenia i umiejętności praktycznych, które winny być udziałem przedsiębiorcy podejmującego w danym przypadku działalność. To przedsiębiorcom pozostawia się sposób doboru określonych środków (stworzenie własnych procedur załadunku, czy też nadzoru nad załadunkiem, porozumienie przewoźnika z załadowcą). Z kolei zaistnienie przesłanki braku wpływu podmiotu wykonującego załadunek na powstanie naruszenia ma miejsce wtedy, gdy niezależnie od jego zachowania i tak doszłoby do jego powstania, np. jeżeli do naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego dochodzi z powodu działania siły wyższej lub zachowania osób trzecich, którym podmiot wykonujący załadunek nie był w stanie się przeciwstawić. Jak podkreśla Naczelny Sąd Administracyjny niedochowanie podstawowych czynności sprawdzających, tj. ważenia pojazdu z ładunkiem na odpowiedniej wadze i weryfikacji posiadanego zezwolenia przed wyjazdem pojazdu z ładunkiem na drogę publiczną, należy uznać za niedochowanie należytej staranności i godzenie się z ewentualnością nienormatywności pojazdu, a w konsekwencji na powstanie naruszenia określonego w art. 140aa ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym (vide wyrok NSA w dnia 2 lutego 2024 r., sygn. akt II GSK 1338/20). Zaniechanie czynności sprawdzających w zakresie nieprzekroczenia masy pojazdu, a więc niezwykle istotnego parametru, jest zasadniczym uchybieniem załadowcy, gdyż ten właśnie parametr jest ściśle powiązany z czynnościami załadowczymi i jego przekroczenie w momencie załadunku powoduje powstanie naruszenia jeszcze przed wyjazdem pojazdu na drogę publiczną. Zważenie pojazdu daje bowiem możliwość korekty załadunku (tak NSA wyroku z dnia 20 kwietnia 2022 r., sygn. akt II GSK 1811/18). Mając powyższe na uwadze Sąd podziela pogląd wyrażany wielokrotnie w orzecznictwie sądów administracyjnych, że niepodjęcie czynności sprawdzających (ważenia pojazdu) wskazuje na godzenie się załadowcy na ewentualne powstanie naruszeń. W sposób jasny i przekonujący, zgodnie z wymogiem wynikającym z art. 107 § 3 k.p.a., wyjaśnione zostały motywy podjęcia wydanych decyzji, zaś przytoczona w tym zakresie argumentacja potwierdza podjęte rozstrzygnięcia. Organy obu instancji nie naruszyły również innych przepisów postępowania administracyjnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy. Wypełniły obowiązek wynikający z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Zgromadziły bowiem w sprawie dowody konieczne do prawidłowego jej rozstrzygnięcia i prawidłowo je oceniły (vide akta administracyjne: protokół kontroli – k. 1-2 oraz zeznania kierowcy – k. 26 i pracownika Skarżącej – k. 55-56, z których wynika, że kontrolowany pojazd nie został zważony po załadunku). Ze wskazanych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że wydane w tej sprawie decyzje są zgodne z prawem i dlatego oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.