VI SA/Wa 1678/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym : Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Grzelak po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku P. T. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzupełnienie protokołu rozprawy w sprawie ze skargi P. T. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2009 r. Nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy aplikantów adwokackich postanawia: odmówić skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia wniosku o uzupełnienie protokołu rozprawy W dniu 15 czerwca 2010 r. przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie odbyła się rozprawa ze skargi P. T. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2010 r. Nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy aplikantów adwokackich. Z przebiegu posiedzenia, zgodnie z art. 100 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie ppsa), został spisany protokół (k: 136 akt sądowych). Ze wskazanego protokołu wynika m.in. że po zamknięciu rozprawy Sąd postanowił odroczyć termin ogłoszenia orzeczenia na dzień 28 czerwca 2010 r., zawiadamiając o tym fakcie uczestniczącego w rozprawie skarżącego. Ogłoszenie wyroku odbyło się na posiedzeniu jawnym w dniu 28 czerwca 2010 r. , strony nie stawiły się na to posiedzenie ( k. 254 akt sądowych) W dniu 29 czerwca 2010 r. skarżący nadał na poczcie wniosek o doręczenie protokołu rozprawy z dnia 15 czerwca 2010 r. Zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału VI powyższy protokół został przesłany skarżącemu. Doręczenie nastąpiło w dniu 16 lipa 2010 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru, k: 267 akt sądowych). W dniu 21 lipca 2010 r. skarżący złożył wniosek o uzupełnienie protokołu rozprawy z dnia 15 czerwca 2010 r. wraz wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia. W uzasadnieniu pisma skarżący wskazał, iż nie ponosi winy w uchybieniu terminu do złożenia przedmiotowego wniosku. Jak wskazał, o tym że protokół podlega uzupełnieniu, dowiedział się z chwilą jego doręczenia, co nastąpiło w dniu 16 lipca 2010 r. Podkreślił on jednocześnie, iż był to pierwszy moment, w którym mógł realnie uzyskać wiadomość, iż treść protokołu jest wadliwa. Ponadto stwierdził, że podczas rozprawy strony nie posiadają żadnej realnej możliwości weryfikacji treści protokołu. Ustawa nie przewiduje obowiązku jego podpisywania przez strony, uczestników postępowania, ani też odczytywania jego pełnej treści przed zamknięciem posiedzenia. W dniu 28 lipca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 88 ppsa, postanowieniem odrzucił przedmiotowy wniosek skarżącego, z uwagi na jego niedopuszczalność. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, iż termin o jakim mowa w art. 109 ppsa ma charakter materialny co oznacza, że uchybienie temu terminowi wywołuje skutek prawny polegający na wygaśnięciu prawa strony do złożenia wniosku o uzupełnienie protokołu rozprawy. W wyniku złożonego zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie stwierdzając, że termin trzydziestodniowy, w którym strony mogą żądać sprostowania protokołu jest terminem procesowym, który może być przywrócony przez Sąd na zasadach określonych w dziale III, rozdziale 6 ppsa dotyczącym uchybienia i przywracania terminów. Ponadto podkreślił, iż pismo o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sprostowanie protokołu zostało przez P. T. wysłane w dniu 21 lipca 2010 r., a więc z zachowaniem siedmiodniowego terminu wskazanego w art. 87 § 1 ppsa. Termin ten rozpoczął swój bieg od pierwszego dnia, po którym upłynął termin trzydziestodniowy do złożenia wniosku o uzupełnienie lub sprostowanie protokołu, a więc od dnia 16 lipca 2010 r. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek ten został złożony w ustawowym terminie i winien być rozpoznany przez Sąd I instancji w aspekcie zaistnienia ewentualnych przesłanek dla przywrócenia terminu (v. postanowienie NSA z dnia 18 listopada 2010r. sygn. Akt II GZ 305/10) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Instytucja przywrócenia terminu określona została w art. 86 § 1 ppsa. Zgodnie z tym przepisem jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, Sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z kolei art. 87 ppsa wymienia następujące przesłanki, których zaistnienie pozwala na przywrócenie uchybionego terminu: 1) strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu; 2) wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi; 3) jednocześnie z wniesieniem wniosku zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin; 4) we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminowi. Skarżący P. T. złożył w niniejszej sprawie pismo o uzupełnienie protokołu rozprawy z dnia 15 czerwca 2010 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 18 listopada 2010r. wniosek ten został złożony w ustawowym terminie. Dla przywrócenia terminu do złożenia wniosku o uzupełnienie protokołu rozprawy pozostaje więc do rozstrzygnięcia kwestia czy okoliczności, na jakie powołuje się skarżący wskazują na brak winy w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy, jako przesłanki przywracającej termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności (wyrok NSA z dnia 11 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 4162/01, Mon. Praw. 2003, nr 8, s. 340). Podkreślić należy, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonywujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wykaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (postanowienie NSA z dnia 23 czerwca 2010 r., sygn. akt I OZ 465/10). Zgodnie z art. 103 ppsa strony mogą żądać sprostowania lub uzupełnienia protokołu na następnym posiedzeniu, nie później jednak niż w terminie trzydziestu dni od dnia posiedzenia, z którego sporządzono protokół. W niniejszej sprawie korzystając z możliwości wskazanej w art. 139 §1 p.p.s.a. Sąd odroczył ogłoszenie wyroku do dnia 28 czerwca 2010r. Zgodnie z art. 139 § 2 p.p.s.a ogłoszenie wyroku następuje na posiedzeniu jawnym. Biorąc pod uwagę powyższe, na gruncie ustalonego stanu faktycznego niniejszej sprawy należy uznać, że następne posiedzenie, o którym mowa w przytoczonym wyżej przepisie art. 103 p.p.s.a. to posiedzenie, które miało miejsce w dniu 28 czerwca 2010 r. O posiedzeniu jawnym odbywającym się w tym dniu skarżący został prawidłowo zawiadomiony, co potwierdza znajdujący się w aktach sprawy protokół rozprawy z dnia 15 czerwca 2010 r. W tym stanie rzeczy, dzień 28 czerwca 2010 r. (do czasu zakończenia posiedzenia) był ostatnim dniem, w którym skarżący mógł skutecznie złożyć wniosek o uzupełnienie protokołu rozprawy, która odbyła się 15 czerwca 2010r. Jako przyczynę w uchybieniu terminu do dokonania powyższej czynności skarżący wskazał, iż o tym, że protokół podlega uzupełnieniu dowiedział się z chwilą jego doręczenia, co nastąpiło w dniu 16 lipca 2010 r. Należy przy tym podkreślić, iż doręczenie skarżącemu protokołu rozprawy z dnia 15 czerwca 2010 r. nastąpiło na jego wniosek zgłoszony w dniu 29 czerwca 2010 r., tj. po dniu, na którym odbyło się następne posiedzenie w niniejszej sprawie. Co do zasady można podzielić pogląd skarżącego, że aby złożyć wniosek o uzupełnienie protokołu należy najpierw się z nim zapoznać. Jednakże, co trzeba wyraźnie podkreślić, skarżący miał możliwość zapoznania się z aktami sprawy już w chwili zakończenia się rozprawy, na której został sporządzony przedmiotowy protokół tj od dnia 15 czerwca 2010r. aż do zakończenia posiedzenia jawnego w dniu 28 czerwca 2010r. . Uprawnienie to wynika z art. 12a § 2 ppsa, zgodnie z którym akta sprawy udostępnia się stronom postępowania. Strony mają prawo przeglądać akta sprawy i otrzymywać odpisy, kopie lub wyciągi z tych akt. Skarżący nie skorzystał z tej możliwości. Co więcej nie uprawdopodobnił, iż w okresie, kiedy można było skutecznie złożyć wniosek o uzupełnienie protokołu rozprawy tj. pomiędzy 15 czerwca 2010r. a zakończeniem posiedzenia w dniu 28 czerwca 2010r. wystąpiły okoliczności uniemożliwiające mu zarówno zapoznanie się z aktami sprawy, jak też złożenie wzmiankowanego wniosku. W konsekwencji należy przyjąć, iż takie okoliczności w niniejszej sprawie nie wystąpiły. To na skarżącym bowiem spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia, iż nie ponosi on winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej. W rezultacie skarżący nie może skutecznie podnosić zarzutu, że zapoznał się z protokołem rozprawy dopiero po zakończeniu terminu, o jakim mowa w art. 103 ppsa. Należy zwrócić przy tym uwagę, że po zamknięciu rozprawy w dniu 15 czerwca 2010r. skarżący nadesłał do Sądu pismo zatytułowane "załącznik do protokołu rozprawy z dnia 15 czerwca 2010r." z prośbą o doręczenie tego pisma przed posiedzeniem wyznaczonym na 28 czerwca 2010r., W piśmie tym skarżący, jak sam podaje – "dokonuje usystematyzowania i rekapitulacji swej argumentacji ustnej przedstawionej na rozprawie w dniu 15 czerwca 2010r. (v. pismo skarżącego z dnia 20 czerwca 2010r., nadane listem poleconym w tym samym dniu). Powyższe pismo, skierowane do Sądu w okresie w jakim mógł zostać złożony wniosek o uzupełnienie protokołu rozprawy, która odbyła się 15 czerwca 2010r. potwierdza prawidłowość zajętego w niniejszej sprawie stanowiska, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do złożenia przedmiotowego wniosku. Na marginesie należy wspomnieć, iż nie wpływa na ograniczenie możliwości zapoznania się z aktami sprawy sytuacja, na jaką wskazuje skarżący tj. iż ustawa nie przewiduje obowiązku podpisywania protokołu przez strony, uczestników postępowania, ani też odczytywania jego pełnej treści. Należy jeszcze raz podkreślić, iż skarżący po zakończeniu rozprawy, która odbyła się 15 czerwca 2010r. aż do dnia 28 czerwca 2010r. mógł skorzystać z prawa określonego w art. 12a § 2 ppsa (prawo do przeglądania akt sprawy).