VI SA/Wa 1682/14
WyrokWSA w Warszawie2014-12-10
Skład orzekający: Renata Nawrot, Andrzej Czarnecki, Dariusz Zalewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji adwokackiej jest aktem podlegającym kontroli sądu administracyjnego, a jeśli tak, to czy skarżący prawidłowo ukończył aplikację adwokacką pomimo powtarzania drugiego roku i jednoczesnego uczęszczania na zajęcia z trzeciego roku?Ratio decidendi
Sąd administracyjny sprawuje kontrolę nad odmową wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji adwokackiej, gdyż jest to akt z zakresu administracji publicznej dotyczący uprawnień wynikających z przepisów prawa, niezbędny do przystąpienia do egzaminu adwokackiego. Skarżący nie ukończył prawidłowo aplikacji, ponieważ powtarzając drugi rok szkoleniowy, samowolnie uczęszczał na zajęcia z trzeciego roku bez zgody właściwych organów samorządu adwokackiego, co naruszało chronologię i zasady odbywania aplikacji.Stan faktyczny
Skarżący C. C. został wpisany na listę aplikantów adwokackich w 2010 r. Po niezaliczonym kolokwium po II roku aplikacji, otrzymał zgodę na powtarzanie tego roku. Mimo to, skarżący uczęszczał na zajęcia z III roku aplikacji, a następnie zaliczył II rok dopiero w grudniu 2013 r. Okręgowa Rada Adwokacka (ORA) dwukrotnie odmówiła wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji, wskazując na nieprawidłowości w toku szkolenia. Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej (NRA) utrzymało te uchwały w mocy. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Sędzia WSA Dariusz Zalewski Protokolant st. ref. Renata Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi C. C. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie utrzymania w mocy uchwały ORA w B. z dnia [...] października 2013 r. o odmowie wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji adwokackiej oddala skargę
VI SA/Wa 1682/14
Uzasadnienie
Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej uchwałą z dnia [...] lutego 2014 r. utrzymało w pkt 1 w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] września 2013 r. o odmowie wydania C. C. zaświadczenia o odbyciu aplikacji adwokackiej oraz w pkt 2 uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. o odmowie wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji adwokackiej i prostującą nazwisko aplikanta.
Uchwałę podjęto w następujących ustaleniach;
C. C. został wpisany na listę aplikantów adwokackich uchwałą ORA w [...] z dnia [...] października 2009 r. rozpoczynając aplikację w 2010 r. nie zaliczając kolokwium po II roku aplikacji, zarówno w pierwszym, jak i w drugim (poprawkowym) terminie.
ORA w [...] uchwałą z dnia [...] grudnia 2011 r. skreśliła aplikanta z listy aplikantów adwokackich, jednakże uchwała ta została przez Prezydium NRA uchwałą z dnia [...] października 2012 r. uchylona (Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę aplikanta na tę uchwałę wyrokiem z dnia 28 maja 2013 r. wydanym w sprawie VI SA/Wa 2699/12 oddalił).
Wnioskiem z dnia [...] listopada 2012 r. aplikant wystąpił o wyrażenie zgody na powtarzanie II roku aplikacji i ORA w [...] uchwałą z dnia [...] listopada 2012 r. zgodę wyraziła, umarzając postępowanie w sprawie skreślenia aplikanta z listy aplikantów.
Wnioskiem z dnia [...] maja 2013 r. C. C. wystąpił do ORA w [...] o wydanie zaświadczenia o ukończeniu aplikacji adwokackiej z wnioskiem o zmianę decyzji Komisji Egzaminacyjnej i stwierdzenie, że uzyskał pozytywny wynik z kolokwium po II roku aplikacji oraz o uchylenie uchwały ORA w [...] z [...] listopada 2012 r. o wyrażeniu zgody na powtarzanie II roku szkolenia. Wniosek aplikant uzasadniał ukończeniem trzyletniego szkolenia aplikanckiego, zaliczeniem I roku aplikacji i uzyskaniem pozytywnych ocen z kolokwium rocznego z przedmiotów objętych szkoleniem na II roku aplikacji. Podkreślał, że ukończył szkolenie na III roku aplikacji, po którym kolokwium nie było.
Z kolokwium rocznego po II roku szkolenia otrzymał jedną ocenę negatywną z procedury karnej, która nie była objęta szkoleniem na II roku, a zatem nie mogła być objęta jako ocena roczna za II rok szkolenia. Zdaniem aplikanta ocena ta została wystawiona nieprawidłowo.
Uchwałą z dnia [...] września 2013 r. ORA w [...] odmówiła C. C. wydania wnioskowanego zaświadczenia stwierdzając, że po odbyciu szkolenia na II roku aplikacji otrzymał ocenę niedostateczną w pierwszym i drugim (poprawkowym) terminie. Wobec zgody na powtarzanie II roku szkolenia uczestniczy w zajęciach tego roku szkoleniowego i będzie obowiązany do przystąpienia do kolokwium przewidzianego dla tej grupy szkoleniowej jesienią 2013 r. ORA zauważyła, że aplikant od otrzymania oceny negatywnej z kolokwium do czasu uzyskania zgody na powtarzanie II roku szkolenia, uczestniczył w zajęciach przewidzianych dla III roku aplikacji, nie mając zaliczeń z wszystkich kolokwiów przewidzianych planem szkolenia. Zatem ewentualne zaliczenie kolokwium przewidziane programem dla II roku aplikacji, będzie podstawą dla rozważenia ewentualnego zaliczenia zajęć szkoleniowych przewidzianych planem szkolenia dla III roku aplikacji.
W dniu 2 grudnia 2013 r. Kierownik Szkolenia, na podstawie § 22 ust. 1 Regulaminu Aplikacji Adwokackiej, zaliczył C. C. II rok szkolenia aplikacji.
W dniu [...] grudnia 2013 r. C. C. ponowił wniosek o wydanie zaświadczenia o odbyciu aplikacji adwokackiej powołując się na stanowisko ORA wyrażone w uchwale z dnia [...] września 2013 r., iż żądane zaświadczenie otrzyma po zaliczeniu kolokwium za II rok aplikacji.
Uchwałą z dnia [...] stycznia 2014 r. ORA w B. odmówiła C. C. wydania wnioskowanego zaświadczenia stwierdzając, że z protokołu posiedzenia ORA z dnia [...] września 2013 r. ani z uchwały podjętej w tym dniu nie wynika aby przez zaliczenie kolokwium za II rok szkolenia aplikant miał otrzymać żądane zaświadczenie. ORA podkreślał, że C. C. nie otrzymał zgody Kierownika Szkolenia ani innego organu na uczęszczanie na zajęcia z III rokiem, biorąc samowolnie udział w tych zajęciach. Aplikant zaliczył II rok aplikacji dopiero [...] grudnia 2013 r., a ustawa z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze, jak i Regulamin Aplikacji Adwokackiej nie dopuszczają zaliczania lat aplikacji w sposób ustalony przez aplikanta. Należy bowiem zaliczyć I rok aplikacji, następnie II rok aplikacji, by móc uczęszczać na zajęcia III roku. W sytuacji zatem, w której przed skreśleniem z listy aplikantów aplikant nie zaliczył danego roku aplikacji, obowiązany jest uczestniczyć w szkoleniach z rokiem, którego nie zaliczył. Ostateczną decyzję w sprawie możliwości uczęszczania na zajęcia z kolejnym rokiem aplikantów podejmuje Kierownik Szkolenia lub inny uprawniony organ, a takiej decyzji o możliwości uczęszczania przez C. C. z III rokiem aplikantów nie było.
Od obydwu uchwał C. C. złożył odwołanie domagając się ich uchylenia, zaliczenia II roku aplikacji z dniem [...] listopada 2011 r., zaliczenia III roku aplikacji, uchylenia uchwały ORA w [...] z dnia [...] listopada 2012 r. o wyrażeniu zgody na powtarzanie II roku szkolenia.
Uchwałom zarzucił naruszenie przepisów Regulaminu Aplikacji Adwokackiej i przepisów postępowania administracyjnego.
Aplikant podkreślał, że w roku 2012 odbył szkolenie wraz z III rokiem aplikantów, na tym którym to roku szkoleniowym nie było kolokwiów, natomiast podstawą jego zaliczenia były obecności na zajęciach. Uchwała ORA o wyrażeniu zgody na powtarzanie II roku aplikacji uprawomocniła się w styczniu 2013 r., tj. po odbyciu szkolenia na III roku. Kolokwium po II roku szkolenia w 2011 r. nie było kolokwium rocznym (zgodnym z Regulaminem) lecz obejmowało dwa lata – I i II rok szkolenia. Z tego kolokwium aplikant nie zaliczył jednego przedmiotu (postępowania karnego), który nie był wykładany na II roku szkolenia lecz na I roku, na którym to przedmiot ten zaliczył. Stąd absurdalne jest dla aplikanta, iż ponownie był egzaminowany z przedmiotu już zaliczonego i przy ponownej weryfikacji otrzymał z niego ocenę negatywną. Dlatego uznał, że skoro opłacił szkolenie za III rok mógł na nie uczęszczać, a po ponownym zdaniu kolokwium z II roku i po ukończeniu szkolenia za III rok powinien otrzymać zaświadczenie o odbyciu aplikacji. Nie powinien zatem ponownie uczęszczać na szkolenia z II rokiem i ponownie z rokiem III aplikantów.
Uchwałą wymienioną na wstępie Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej utrzymało w mocy zaskarżone uchwały.
Zdaniem Prezydium NRA ze stanu faktycznego sprawy wynika bezprzedmiotowość zarzutów podnoszonych przez aplikanta adwokackiego odnoszących się do kwestii przeprowadzenia kolokwium po II roku aplikacji w 2011 r., jak i dotyczących wystawionych ocen z tego kolokwium.
Rozważając natomiast zarzut statusu aplikanta w ocenie organu odwoławczego nie budzi wątpliwości uzyskania przez C. C. zaliczenia II roku aplikacji dopiero w dniu [...] grudnia 2013 r., po powtórzeniu roku, na co otrzymał zgodę ORA. Wcześniejsze uczęszczanie przez aplikanta na zajęcia z III rokiem i kwestionowanie wyniku egzaminu nie może mieć wpływu na odmienną ocenę z jaką datą faktycznie zaliczył II rok aplikacji. Nie ukończywszy II roku uczęszczał na zajęcia z rokiem III jako osoba powtarzająca rok II szkolenia. W związku z tym jego obecność na zajęciach III roku szkoleniowego powinna być zakwestionowana przez ORA. Chronologia szkolenia wynika z przepisów Regulaminu i nie może być przez aplikanta samowolnie ustalana bez właściwej zgody Kierownika Szkolenia, a takiej zgody nie było. Deklaracja ORA o możliwości zaliczenia aplikantowi III roku nie była wiążąca, ujęto tę okoliczność jako "ewentualność rozważenia" bez przesądzenia kierunku tych rozważań. Kwestia natomiast wnoszenia przez aplikanta opłat za szkolenie z III rokiem nie miała w ocenie Prezydium NRA znaczenia dla rozstrzygnięcia.
Od uchwały w zakresie rozstrzygnięcia w jej pkt 1 C. C. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę domagając się jej uchylenia i zasądzenia kosztów postępowania.
Decyzji zarzucił naruszenie:
1. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 76 ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze w zw. z § 18 pkt 1 i 6 Regulaminu Aplikacji Adwokackiej przez nieprawidłową wykładnię tych przepisów i przyjęcie, że można przeprowadzić kolokwium z przedmiotów nieobjętych tokiem szkolenia w danym roku szkolenia;
2. art. 7, 8 i 11 k.p.a. w zw. z art. 12 Prawa o adwokaturze przez brak właściwego uzasadnienia uchwał;
3. art. 7 i 8 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. przez uniemożliwienie skarżącemu wypowiedzenia się przed podjęciem uchwały.
Skarżący podnosił, że Prezydium NRA nie podjęło żadnego rozstrzygnięcia w przedmiocie decyzji komisji egzaminacyjnej z dnia [...] listopada 2011 r., której zmiany domagał się skarżący. ORA w [...] nie rozpatrzyła, zdaniem skarżącego, zasadniczego wniosku złożonego 20 listopada 2012 r. o zaliczenie II roku aplikacji, natomiast w przypadku odmowy skarżący złożył wniosek ewentualny o zgodę na powtarzanie roku.
W 2012 r., gdy trwało postępowanie odwoławcze, skarżący odbył pełne szkolenie na III roku aplikacji, czyli w ocenie C. C. ukończył pełny trzyletni cykl szkolenia. Następnie w roku 2013 r. ponownie odbył szkolenie z materiału II roku i ponownie zdał kolokwium po tym roku. Z tych względów uważał za niezasadną odmowe wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji adwokackiej.
Skarżący wskazywał na błędy w ogłoszeniu ocen z kolokwiów, które zaliczał – początkowo podano, iż nie zaliczył kilku przedmiotów, a następnie stwierdzono, że nie zaliczył jedynie procedury karnej. Kwestii tej organ odwoławczy nie wyjaśnił, podobnie jak dotyczącej postępowania dyscyplinarnego i udziału członka ORA w [...] i NRA w podejmowaniu zaskarżonych uchwał.
Zdaniem skarżącego fakt podjęcia uchwał przez ORA nie mógł stanowić podstawy do odmowy rozpatrzenia wniosku skarżącego o zmianę oceny z kolokwium.
Odwołując się do Regulaminu skarżący przeprowadził wywód pojęcia "rok szkoleniowy" i "kolokwium roczne" stwierdzając, że kolokwium roczne może obejmować wyłącznie materiał będący przedmiotem szkolenia na danym roku szkoleniowym, czyli pomiędzy 1 stycznia a 30 grudnia danego roku. Tymczasem kolokwium za II rok szkoleniowy objęło procedurę karną, która była wykładana na I roku szkolenia, a za ten przedmiot skarżący otrzymał ocenę negatywną. Nie można było zatem na II roku aplikacji przeprowadzać kolokwium z materiału z I i z II roku.
W odpowiedzi na skargę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej wnosiło o jej odrzucenie, gdyż w ocenie organu samorządu zawodowego odmowa wydania zaświadczenia nie mieści się w kategoriach spraw z art. 3 § 2 p.p.s.a. Wydanie zaświadczenia ma jedynie charakter deklaratoryjny, gdyż zgodnie z art. 78a ust. 2 ustawy – Prawo o adwokaturze (pa.) okręgowe rady adwokackie w każdym roku w terminie 7 dni od dnia zakończenia aplikacji przekazują właściwej terytorialnie komisji egzaminacyjnej oraz Ministrowi Sprawiedliwości listę osób, które odbyły aplikację adwokacką. Zatem wydanie/odmowa wydania zaświadczenia aplikantowi nie ma znaczenia dla jego możliwości przystąpienia do egzaminu.
W dniu rozprawy wpłynęło pismo skarżącego z dnia 6 grudnia 2014 r., w którym, podtrzymując argumenty zawarte w skardze, wnosił o przeprowadzenie dowodu ze wskazanego w piśmie dokumentu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje;
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.
Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają w pierwszej instancji wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy).
Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż skarga nie ma uzasadnionych podstaw dla jej uwzględnienia.
Nie można zgodzić się ze stanowiskiem Prezydium NRA co do podstaw odrzucenia skargi z powodu braku umocowania jej w rozstrzygnięciach wskazanych w art. 3 § 2 p.p.s.a.
Stosownie do art. 78a ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo o adwokaturze (także jako - pa.) Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z Naczelną Radą Adwokacką zamieszcza w Biuletynie Informacji Publicznej, (...) ogłoszenie o egzaminie adwokackim, w którym podaje w szczególności termin złożenia wniosku o dopuszczenie do egzaminu adwokackiego. Zgodnie z kolejną jednostką redakcyjną tego przepisu (jego ust. 2) – (...) okręgowe rady adwokackie, każdego roku, w terminie 7 dni od dnia zakończenia aplikacji adwokackiej, przekazują właściwej terytorialnie komisji egzaminacyjnej oraz Ministrowi Sprawiedliwości listę osób, które odbyły aplikację adwokacką. Nie zmienia to jednak faktu, że zgodnie już z następnym ustępem tego przepisu (ust. 3) - osoby, które odbyły aplikację adwokacką, dołączają do wniosku zaświadczenie o odbyciu aplikacji adwokackiej oraz oryginał dowodu uiszczenia opłaty za egzamin adwokacki. Przepis ten mówiąc o "wniosku" odnosi się do dokumentu wskazane w art. 78a ust. 1 pkt 1 ustawy. Przepis art. 78a ust. 3 ustawy bezpośrednio koresponduje z jej art. 77b stanowiącym, że do egzaminu adwokackiego może przystąpić osoba, która odbyła aplikację adwokacką i otrzymała zaświadczenie o jej odbyciu (...). Z tych właśnie względów, jak stanowi art. 76 ust. 2 pa. aplikantowi, który odbył aplikację adwokacką, właściwa okręgowa rada adwokacka wydaje niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia zakończenia aplikacji adwokackiej, zaświadczenie o jej odbyciu.
W świetle powołanych regulacji nie sposób wyprowadzić innego wniosku, iż warunkiem dopuszczenia do egzaminu jest przedstawienie zaświadczenia o odbyciu aplikacji. Jeżeli tak, to owo zaświadczenie należy rozumieć zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., jako inny akt z zakresu administracji publicznej dotyczący uprawnień wynikających z przepisów prawa, gdyż przedmiotowe zaświadczenie jest jednym z dokumentów, który przystępujący do egzaminu adwokackiego musi załączyć do wniosku o dopuszczeniu do tego egzaminu (art. 78a ust. 1 pkt 1 w związku z ust. 3 pa.). Odmienny pogląd w omawianej kwestii wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 7 lipca 2010 r. wydanym w sprawie II GSK 737/10, który to pogląd wydaje się był podstawą wniosku sformułowanego w odpowiedzi na skargę, jednakże pogląd ten został wyrażony w innej sprawie dotyczącej innego stanu faktycznego.
Jak wynika z ustaleń organów samorządu zawodowego skarżący, na podstawie uchwały ORA w [...] z dnia [...] listopada 2012 r., powtarzał II rok szkoleniowy. Rok szkoleniowy rozumiany jest zgodnie z § 1 pkt 3, ówcześnie obowiązującej uchwałą nr 22/2008 Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 14 czerwca 2008 r., jako zawierający się w okresie od 1 stycznia do 30 grudnia danego roku kalendarzowego. Zatem skarżący był uprawniony w tym przedziale czasowym powtarzać II rok szkoleniowy z tego powodu, że nie zaliczył jednego z kolokwiów. Kwestia zasadności przeprowadzenia tego kolokwium z przedmiotu m.in. procedury karnej, którego skarżący nie zaliczył, nie jest przedmiotem niniejszej sprawy. Sąd bowiem w tej sprawie nie bada wyników tego egzaminu i zasadności jego przeprowadzenia, gdyż sprawa dotyczy odmowy wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji adwokackiej, a nie złożenia egzaminu.
Skarżący powtarzając ten rok szkoleniowy jednocześnie uczęszczał na zajęcia z III roku szkoleniowego, nie mając w tym zakresie zgody Kierownika Szkolenia ani innego właściwego organu samorządu, na przykład Dziekana Okręgowej Rady Adwokackiej w [...]. Zatem chodząc na zajęcia III roku szkoleniowego powinien uważać się za "wolnego słuchacza", a nie za aplikanta, którego obejmował obowiązek szkolenia się na III roku. Tymczasem skarżący z faktu chodzenia na zajęcia z trzecim rokiem aplikantów wywodził uprawnienie do zaliczenia tego roku, chociaż był jedynie uprawniony i obowiązany do powtarzania II roku szkoleniowego. Innymi słowy dobrowolnie i bez zgody właściwych władz samorządu adwokackiego, uczęszczając na zajęcia z trzecim rokiem aplikantów skarżący uważał się już za aplikanta III roku szkolenia, chociaż w istocie nim nie był. Zgodnie więc z § 16 ust. 2 Regulaminu skarżący był uprawniony i obowiązany jedynie ponowić szkolenie w zakresie objętym programem szkolenia II roku, gdyż na podstawie uchwały ORA w [...] z dnia [...] listopada 2012 r., powtarzał II rok szkoleniowy. Uchwała ta została podjęta na wniosek skarżącego z dnia [...] listopada 2012 r. Wniosek ten skarżący zawarł jako "ewentualny" zasadniczo domagając się zmiany decyzji komisji egzaminacyjnej. W tym niejako zasadniczym zakresie (co podkreślał skarżący w skardze) należało traktować wniosek o weryfikację ustalonej oceny przez komisję egzaminacyjną, jako odwołanie od rozstrzygnięcia tej komisji. Jednakże zgodnie z § 18 ust. 6 Regulaminu od decyzji komisji o wyniku kolokwium odwołanie nie przysługiwało, podobnie zgodnie z § 19 ust. 5 Regulaminu odbywania aplikacji adwokackiej, uchwała NRA z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...], od decyzji komisji o wyniku kolokwium odwołanie nie przysługiwało. W tych warunkach skarżący zgodnie z Regulaminem pozostawał aplikantem II roku szkoleniowego podlegając ponownej ocenie patrona o przebiegu szkolenia aplikanta za ten rok zgodnie z § 12 ust. 1 Regulaminu.
Nie ukończywszy powtarzania II roku szkoleniowego skarżący jednocześnie uczęszczał na zajęcia z III rokiem szkoleniowym (odbytym w 2012 r.) nie mając na to zgody Kierownika Szkolenia. Następnie dopiero w dniu [...] grudnia 2013 r. zaliczył II rok aplikacji zdając zaległe kolokwium, by z tą samą datą wystąpić o wydanie zaświadczenia o odbyciu całej aplikacji. Inaczej mówiąc skarżący zajął w sprawie takie stanowisko, iż własną wolą mógł kształtować przebieg i cele szkolenia, chociażby nie odpowiadały one wymaganiom z § 15 ust. 1 i ust. 2 Regulaminu, na przykład bez uwzględnienia praktycznej nauki zawodu. Takiego stanowiska skarżącego nie można podzieli, gdyż prowadzić może do wniosku, że aplikant mógłby w ciągu jednego roku kalendarzowego odbyć cały tok szkolenia rozłożony na trzy lata. Tymczasem zgodnie z § 15 ust. 1 Regulaminu szkolenie aplikantów adwokackich nie ogranicza się do nabycia i zweryfikowania wyłącznie ich wiedzy teoretycznej, lecz przede wszystkim polega na praktycznej nauce zawodu, a nabycie tej wiedzy wymaga czasu.
Zgodnie bowiem z art. 76 ust. 1 pa. celem aplikacji adwokackiej jest przygotowanie aplikanta do należytego i samodzielnego wykonywania zawodu adwokata, w szczególności wykształcenie umiejętności z zakresu zastępstwa procesowego, sporządzania pism, umów i opinii oraz przyswojenie zasad wykonywania zawodu, gdyż po zdaniu egzaminu adwokackiego adwokat jest obowiązany do profesjonalnego świadczenia pomocy prawnej (art. 4 ust. 1 pa.). Tych umiejętności, w szczególności występowania przed sądami i urzędami, nie sposób nabyć bez odpowiedniej praktyki w czasie aplikacji adwokackiej. Jak zasadnie podnosiło Prezydium NRA, Regulamin aplikacji adwokackiej oraz ustawa – Prawo o adwokaturze, nie przewidują zaliczania przez aplikantów w dowolniej kolejności poszczególnych lat szkolenia, gdyż cały tok szkolenia aplikanckiego jest podzielony na roczne sekwencje szkoleniowe (§ 1 ust. 3 Regulaminu). Konsekwencją tak rozłożonego toku szkolenia jest określenie w Regulaminie daty rozpoczęcia aplikacji (§ 1 ust. 4 Regulaminu) oraz okresu jej trwania - aplikacja adwokacka rozpoczyna się dnia 1 stycznia każdego roku i trwa 3 lata (art. 76 ust. 1 pa.).
Wskazując jeszcze raz na fakt wydania skarżącemu zgody na powtarzanie II roku szkoleniowego (uchwała ORA z dnia [...] listopada 2012 r.) należy uznać za zasadne stanowisko organu samorządu zawodowego, iż skarżący powinien zrealizować owa uchwałę przez uczęszczanie na zajęcia z II a nie z III rokiem aplikantów. Skarżący odwołując się do uzasadnienia uchwały ORA w [...] z dnia [...] września 2013 r. wyprowadzał z tego uzasadnienia niewłaściwe stwierdzeni o zgodzie na zaliczenie zajęć z III roku szkoleniowego. W tym uzasadnieniu ORA wyraziła jedynie niezobowiązujące stanowisko, ze ewentualne zaliczenie kolokwium z II roku szkoleniowego może być podstawą do rozważenia zaliczenia skarżącemu zajęć szkoleniowych odbytych w zakresie przewidzianym planem szkolenia dla III roku aplikacji. Z akt sprawy nie wynika, by takich rozważań w sensie pozytywnym organ samorządu adwokackiego dokonał w formie wiążącej dla skarżącego. Zatem odwoływanie się do tej uchwały ORA w [...], na potwierdzenie prawnie skutecznego zaliczenia szkolenia z III roku szkoleniowego, nie znajduje uzasadnienia. To, że C.C. wnosił opłaty za ten rok szkoleniowy jest jedynie kwestią ewentualnych rozliczeń pomiędzy skarżącym i ORA w [...].
Sad nie podzielił stanowiska skarżącego w przedmiocie naruszenia przez organy samorządu adwokackiego wskazanych w skardze przepisów postępowania. Faktycznie materiał dowodowy został zgromadzony w zakresie wystarczającym dla podjęcia zaskarżonych uchwał. Skarżący w toku postępowania brał udział w czynnościach organów i miał możliwość wypowiadania się, czego dowodzi złożenie odwołania. Prezydium NRA wydając zaskarżoną uchwałę nie przeprowadzało dodatkowego postępowania wyjaśniającego, w którym udział skarżącego były konieczny, gdyż rozstrzygnięcie tego organu wywodzi się z ustalonego stanu faktycznego znanego skarżącemu.
W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło