VI SA/Wa 1683/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Sędzia WSA Dariusz Zalewski Protokolant st. ref. Renata Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi C. C. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie utrzymania w mocy uchwały ORA w B. z dnia [...] stycznia 2013 r. o odmowie wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji adwokackiej oddala skargę VI SA/Wa 1683/14 Uzasadnienie Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej uchwałą z dnia [...] lutego2014 r. utrzymało w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w B. z dnia [...] września 2013 r. o odmowie wydania C. C. zaświadczenia o odbyciu aplikacji adwokackiej (pkt 1 uchwały) oraz uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w B. z dnia [...] stycznia 2014 r. o odmowie wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji adwokackiej i prostującą nazwisko aplikanta (pkt 2 uchwały). Uchwałę podjęto w następujących ustaleniach; C. C. został wpisany na listę aplikantów adwokackich uchwałą ORA w B. z dnia [...] października 2009 r. rozpoczynając aplikację w 2010 r. nie zaliczając kolokwium po II roku aplikacji, zarówno w pierwszym, jak i w drugim (poprawkowym) terminie. ORA w B. uchwałą z dnia [...] grudnia 2011 r. skreśliła aplikanta z listy aplikantów adwokackich, jednakże uchwała ta została przez Prezydium NRA uchwałą z dnia [...] października 2012 r. uchylona (Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę aplikanta na tę uchwałę wyrokiem z dnia 28 maja 2013 r. wydanym w sprawie VI SA/Wa 2699/12 oddalił). Wnioskiem z dnia [...] listopada 2012 r. aplikant wystąpił o wyrażenie zgody na powtarzanie II roku aplikacji i ORA w B. uchwałą z dnia [...] listopada 2012 r. zgodę wyraziła, umarzając postępowanie w sprawie skreślenia aplikanta z listy aplikantów. Wnioskiem z dnia [...] maja 2013 r. C. C. wystąpił do ORA w B. o wydanie zaświadczenia o ukończeniu aplikacji adwokackiej z wnioskiem o zmianę decyzji Komisji Egzaminacyjnej i stwierdzenie, że uzyskał pozytywny wynik z kolokwium po II roku aplikacji oraz o uchylenie uchwały ORA w B. z [...] listopada 2012 r. o wyrażeniu zgody na powtarzanie II roku szkolenia. Wniosek aplikant uzasadniał ukończeniem trzyletniego szkolenia aplikanckiego, zaliczeniem I roku aplikacji i uzyskaniem pozytywnych ocen z kolokwium rocznego z przedmiotów objętych szkoleniem na II roku aplikacji. Podkreślał, że ukończył szkolenie na III roku aplikacji, po którym kolokwium nie było. Z kolokwium rocznego po II roku szkolenia otrzymał jedną ocenę negatywną z procedury karnej, która nie była objęta szkoleniem na II roku, a zatem nie mogła być objęta jako ocena roczna za II rok szkolenia. Zdaniem aplikanta ocena ta została wystawiona nieprawidłowo. Uchwałą z dnia [...] września 2013 r. ORA w B. odmówiła C. C. wydania wnioskowanego zaświadczenia stwierdzając, że po odbyciu szkolenia na II roku aplikacji otrzymał ocenę niedostateczną w pierwszym i drugim (poprawkowym) terminie. Wobec zgody na powtarzanie II roku szkolenia uczestniczy w zajęciach tego roku szkoleniowego i będzie obowiązany do przystąpienia do kolokwium przewidzianego dla tej grupy szkoleniowej jesienią 2013 r. ORA zauważyła, że aplikant od otrzymania oceny negatywnej z kolokwium zdawanego w 2011 r., do czasu uzyskania zgody na powtarzanie II roku szkolenia, uczestniczył w zajęciach przewidzianych dla III roku aplikacji, nie mając zaliczeń z wszystkich kolokwiów przewidzianych planem szkolenia. Zatem ewentualne zaliczenie kolokwium przewidziane programem dla II roku aplikacji, będzie podstawą dla rozważenia ewentualnego zaliczenia zajęć szkoleniowych przewidzianych planem szkolenia dla III roku aplikacji. W dniu [...] grudnia 2013 r. Kierownik Szkolenia, na podstawie § 22 ust. 1 Regulaminu Aplikacji Adwokackiej, zaliczył C. C. II rok szkolenia aplikacji. W dniu [...] grudnia 2013 r. C. C. ponowił wniosek o wydanie zaświadczenia o odbyciu aplikacji adwokackiej powołując się na stanowisko ORA wyrażone w uchwale z dnia [...] września 2013 r., iż żądane zaświadczenie otrzyma po zaliczeniu kolokwium za II rok aplikacji. Uchwałą z dnia [...] stycznia 2014 r. ORA w B. odmówiła C. C. wydania wnioskowanego zaświadczenia stwierdzając, że z protokołu posiedzenia ORA z dnia [...] września 2013 r. ani z uchwały podjętej w tym dniu nie wynika aby przez zaliczenie kolokwium za II rok szkolenia aplikant miał otrzymać żądane zaświadczenie. ORA podkreślał, że C. C. nie otrzymał zgody Kierownika Szkolenia ani innego organu na uczęszczanie na zajęcia z III rokiem, biorąc samowolnie udział w tych zajęciach. Aplikant zaliczył II rok aplikacji dopiero [...] grudnia 2013 r., a ustawa z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze, jak i Regulamin Aplikacji Adwokackiej nie dopuszczają zaliczania lat aplikacji w sposób ustalony przez aplikanta. Należy bowiem zaliczyć I rok aplikacji, następnie II rok aplikacji, by móc uczęszczać na zajęcia III roku. W sytuacji zatem, w której przed skreśleniem z listy aplikantów aplikant nie zaliczył danego roku aplikacji, obowiązany jest uczestniczyć w szkoleniach z rokiem, którego nie zaliczył. Ostateczną decyzję w sprawie możliwości uczęszczania na zajęcia z kolejnym rokiem aplikantów podejmuje Kierownik Szkolenia lub inny uprawniony organ, a takiej decyzji o możliwości uczęszczania przez C. C. z III rokiem aplikantów nie było. Od obydwu uchwał C. C. złożył odwołanie domagając się ich uchylenia, zaliczenia II roku aplikacji z dniem [...] listopada 2011 r., zaliczenia III roku aplikacji, uchylenia uchwały ORA w B. z dnia [...] listopada 2012 r. o wyrażeniu zgody na powtarzanie II roku szkolenia. Uchwałom zarzucił naruszenie przepisów Regulaminu Aplikacji Adwokackiej i przepisów postępowania administracyjnego. Aplikant podkreślał, że w roku 2012 odbył szkolenie wraz z III rokiem aplikantów, a na tym roku szkoleniowym nie było kolokwiów – podstawą jego zaliczenia były obecności na zajęciach. Uchwała ORA o wyrażeniu zgody na powtarzanie II roku aplikacji uprawomocniła się w styczniu 2013 r., tj. po odbyciu szkolenia na III roku. Kolokwium po II roku szkolenia w 2011 r. nie było kolokwium rocznym (zgodnym z Regulaminem) lecz obejmowało dwa lata – I i II rok szkolenia. Z tego kolokwium aplikant nie zaliczył jednego przedmiotu (postępowania karnego), który nie był wykładany na II roku szkolenia lecz na I roku, na którym to przedmiot ten zaliczył. Stąd absurdalne jest dla aplikanta, iż ponownie był egzaminowany z przedmiotu już zaliczonego i przy ponownej weryfikacji otrzymał z niego ocenę negatywną. Dlatego uznał, że skoro opłacił szkolenie za III rok mógł na nie uczęszczać, a po ponownym zdaniu kolokwium z II roku i po ukończeniu szkolenia za III rok powinien otrzymać zaświadczenie o odbyciu aplikacji. Nie powinien zatem ponownie uczęszczać na szkolenia z II rokiem i ponownie z rokiem III aplikantów. Uchwałą wymienioną na wstępie Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej utrzymało w mocy zaskarżone uchwały. Zdaniem Prezydium NRA ze stanu faktycznego sprawy wynika bezprzedmiotowość zarzutów podnoszonych przez aplikanta adwokackiego odnoszących się do kwestii przeprowadzenia kolokwium po II roku aplikacji w 2011 r., jak i dotyczących wystawionych ocen z tego kolokwium. Rozważając natomiast zarzut statusu aplikanta w ocenie organu odwoławczego nie budzi wątpliwości uzyskania przez C. C. zaliczenia II roku aplikacji dopiero w dniu [...] grudnia 2013 r., po powtórzeniu roku, na co otrzymał zgodę ORA. Wcześniejsze uczęszczanie przez aplikanta na zajęcia z III rokiem i kwestionowanie wyniku egzaminu nie może mieć wpływu na odmienną ocenę z jaką datą faktycznie zaliczył II rok aplikacji. Nie ukończywszy II roku uczęszczał na zajęcia z rokiem III jako osoba powtarzająca rok II szkolenia. W związku z tym jego obecność na zajęciach III roku szkoleniowego powinna być zakwestionowana przez ORA. Chronologia szkolenia wynika z przepisów Regulaminu i nie może być przez aplikanta samowolnie ustalana bez właściwej zgody Kierownika Szkolenia, a takiej zgody nie było. Deklaracja ORA o możliwości zaliczenia aplikantowi III roku nie była wiążąca, ujęto tę okoliczność jako "ewentualność rozważenia" bez przesądzenia kierunku tych rozważań. Kwestia natomiast wnoszenia przez aplikanta opłat za szkolenie z III rokiem nie miała w ocenie Prezydium NRA znaczenia dla rozstrzygnięcia. Od uchwały C. C. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę domagając się uchylenia w zakresie jej pkt 2 i zasądzenia kosztów postępowania oraz o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym co do zgodności z ustawą – Prawo o adwokaturze, przepisów § 6 ust. 1, § 9 ust. 3 i § 22 ust. 1, 2 i 3 Regulaminu odbywania aplikacji adwokackiej stanowiącego załącznik do uchwały Naczelnej Rady Adwokackiej nr 55/2011 z dnia 19 listopada 2011 r. Decyzji zarzucił naruszenie: 1. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 76 ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze w zw. z § 22 ust. 3 in fine (a contrario) Regulaminu Odbywania Aplikacji Adwokackiej (załącznika do uchwały Naczelnej Rady Adwokackiej nr 55/2011 z dnia 19 listopada 2011 r.); 2. art. 7, 8 i 11 k.p.a. w zw. z art. 12 Prawa o adwokaturze przez brak właściwego uzasadnienia uchwał; 3. art. 6 i art. 7 k.p.a. przez niedopuszczalne kreowanie nowych obowiązków prawnych dla aplikantów (zgody kierownika szkolenia na uczęszczanie na zajęcia) nie przewidzianych wymienionym Regulaminem; 4. art. 7 i 8 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a., jak również art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 §1 i art. 7 k.p.a. przez uniemożliwienie skarżącemu wypowiedzenia się przed podjęciem uchwały. Skarżący podnosił, że Prezydium NRA nie podjęło żadnego rozstrzygnięcia w przedmiocie decyzji komisji egzaminacyjnej z dnia [...] listopada 2011 r., której zmiany domagał się skarżący. ORA w B. nie rozpatrzyła, zdaniem skarżącego, zasadniczego wniosku złożonego [...] listopada 2012 r. o zaliczenie II roku aplikacji, natomiast w przypadku odmowy skarżący złożył wniosek ewentualny o zgodę na powtarzanie roku. W 2012 r., gdy trwało postępowanie odwoławcze, skarżący odbył pełne szkolenie na III roku aplikacji, czyli w ocenie C. C. ukończył pełny trzyletni cykl szkolenia. Następnie w roku 2013 r. ponownie odbył szkolenie z materiału II roku i ponownie zdał kolokwium po tym roku. Z tych względów uważał za niezasadną odmową wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji adwokackiej. Z dniem 1 stycznia 2012 r. weszła w życie uchwała NRA nr 55/2011 – Regulamin aplikacji. Zdaniem skarżącego nie jest dopuszczalna w państwie prawa odmowa weryfikacji rozstrzygnięcia komisji egzaminacyjnej w przypadku zgłoszenia żądania zmiany oceny ze sprawdzianu (kolokwium lub egzaminu). Fakt podjęcia uchwał przez ORA nie mógł stanowić podstawy do odmowy rozpatrzenia wniosku skarżącego o zmianę oceny z kolokwium. Tym bardziej ocena z niezaliczonego kolokwium powinna być poddana badaniu, gdyż kolokwium niezaliczone przez skarżącego na II roku szkolenia obejmowało materiał z I roku (procedura karna). Jednocześnie skarżący podnosił, że w podejmowaniu uchwał przez ORA w B. i przez NRA brała udział osoba zasiadająca uprzednio w komisji egzaminacyjnej, która z tego powodu podlegała wyłączeniu. Skarżący podkreślał, że nie miał obowiązku uzyskania zgody organu samorządu zawodowego, w tym kierownika szkolenia, na udział w zajęciach III roku szkoleniowego. Regulamin przewiduje jedynie konieczność uzyskania zgody na udział w zajęciach tylko w przypadku powtarzania roku, nie przewidując wyrażenia takiej zgody na uczęszczanie w zajęciach kolejnego roku. Skarżący nadmieniał, że w szkoleniu aplikantów nie występuje instytucja promocji na kolejny rok szkoleniowy, czyli instytucja urzędowego dokumentu potwierdzającego ukończenie poprzedniego roku i promującego do zajęć w roku następnym. W ocenie skarżącego § 22 Regulaminu ogranicza uprawnienie dostępu do zawodu przez możliwość weryfikacji przydatności aplikanta do zawodu adwokata. Potrzebę zwrócenia się z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego na zgodność wskazanych przepisów Regulaminu z ustawą – Prawo o adwokaturze skarżący upatrywał w tym, że Regulamin ewentualnie będąc niezgodny z tą ustawa naruszałby zasadę z art. 65 Konstytucji. W odpowiedzi na skargę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej wnosiło o jej odrzucenie, gdyż w ocenie organu samorządu zawodowego odmowa wydania zaświadczenia nie mieści się w kategoriach spraw z art. 3 § 2 p.p.s.a. Wydanie zaświadczenia ma jedynie charakter deklaratoryjny, gdyż zgodnie z art. 78a ust. 2 ustawy – Prawo o adwokaturze (pa.) okręgowe rady adwokackie w każdym roku w terminie 7 dni od dnia zakończenia aplikacji przekazują właściwej terytorialnie komisji egzaminacyjnej oraz Ministrowi Sprawiedliwości listę osób, które odbyły aplikację adwokacką. Zatem wydanie/odmowa wydania zaświadczenia aplikantowi nie ma znaczenia dla jego możliwości przystąpienia do egzaminu. W dniu rozprawy wpłynęło pismo skarżącego z dnia [...] grudnia 2014 r., w którym, podtrzymując stanowisko zawarte w skardze, wnosił o przeprowadzenie dowodu z załączonych dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje; Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają w pierwszej instancji wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż skarga nie ma uzasadnionych podstaw dla jej uwzględnienia. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem Prezydium NRA co do podstaw odrzucenia skargi z powodu braku umocowania jej w rozstrzygnięciach wskazanych w art. 3 § 2 p.p.s.a. Stosownie do art. 78a ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo o adwokaturze (także jako - pa.) Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z Naczelną Radą Adwokacką zamieszcza w Biuletynie Informacji Publicznej, (...) ogłoszenie o egzaminie adwokackim, w którym podaje w szczególności termin złożenia wniosku o dopuszczenie do egzaminu adwokackiego. Zgodnie z kolejną jednostką redakcyjną tego przepisu (jego ust. 2) – (...) okręgowe rady adwokackie, każdego roku, w terminie 7 dni od dnia zakończenia aplikacji adwokackiej, przekazują właściwej terytorialnie komisji egzaminacyjnej oraz Ministrowi Sprawiedliwości listę osób, które odbyły aplikację adwokacką. Nie zmienia to jednak faktu, że zgodnie już z następnym ustępem tego przepisu (ust. 3) - osoby, które odbyły aplikację adwokacką, dołączają do wniosku zaświadczenie o odbyciu aplikacji adwokackiej oraz oryginał dowodu uiszczenia opłaty za egzamin adwokacki. Przepis ten mówiąc o "wniosku" odnosi się do dokumentu wskazane w art. 78a ust. 1 pkt 1 ustawy. Przepis art. 78a ust. 3 ustawy bezpośrednio koresponduje z jej art. 77b stanowiącym, że do egzaminu adwokackiego może przystąpić osoba, która odbyła aplikację adwokacką i otrzymała zaświadczenie o jej odbyciu (...). Z tych właśnie względów, jak stanowi art. 76 ust. 2 pa. aplikantowi, który odbył aplikację adwokacką, właściwa okręgowa rada adwokacka wydaje niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia zakończenia aplikacji adwokackiej, zaświadczenie o jej odbyciu. W świetle powołanych regulacji nie sposób wyprowadzić innego wniosku, iż warunkiem dopuszczenia do egzaminu jest przedstawienie zaświadczenia o odbyciu aplikacji. Jeżeli tak, to owo zaświadczenie należy rozumieć zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., jako inny akt z zakresu administracji publicznej dotyczący uprawnień wynikających z przepisów prawa, gdyż przedmiotowe zaświadczenie jest jednym z dokumentów, który przystępujący do egzaminu adwokackiego musi załączyć do wniosku o dopuszczeniu do tego egzaminu (art. 78a ust. 1 pkt 1 w związku z ust. 3 pa.). Odmienny pogląd w omawianej kwestii wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 7 lipca 2010 r. wydanym w sprawie II GSK 737/10, który to pogląd wydaje się był podstawą wniosku sformułowanego w odpowiedzi na skargę, jednakże pogląd ten został wyrażony w innej sprawie dotyczącej innego stanu faktycznego. Wniosek skarżącego o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym, czy Regulamin odbywania aplikacji adwokackiej (w zakresie wskazanych w skardze przepisów) jest zgodny z ustawą z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (j.t. Dz. U. poz. 635 ze zm.) nie znajduje uzasadnienia. Regulamin ten stanowi załącznik do uchwały Naczelnej Rady Adwokackiej nr 55/2001 z dnia 19 listopada 2011 r. Zgodnie z art. 58 pkt 12 lit. b) ustawy do zakresu działania Naczelnej Rady Adwokackiej należy uchwalanie regulaminów dotyczących zasad odbywania aplikacji adwokackiej. W myśl art. 13a tej ustawy organy adwokatury, (do których zalicza się zgodnie z Działem IV rozdziałem 2 ustawy także Naczelna Rada Adwokacka), przesyłają Ministrowi Sprawiedliwości odpis każdej uchwały w terminie 21 dni od daty jej podjęcia. Stosownie natomiast do art. 14 ust. 1 pa. Minister Sprawiedliwości zwraca się do Sądu Najwyższego o uchylenie sprzecznych z prawem uchwał organów adwokatury (...). Zgodnie natomiast z art. 14 ust. 2 ustawy - Sąd Najwyższy utrzymuje zaskarżoną uchwałę w mocy lub uchyla uchwałę i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania właściwemu organowi adwokatury (...), ustalając wytyczne co do sposobu jej załatwienia. (...). Z wymienionych regulacji wynika, że ewentualna niezgodność kwestionowanego w zakresie podanym w skardze Regulaminu, będącego częścią uchwały Naczelnej Rady Adwokackiej, podlega wyłącznie badaniu na zgodności z ustawą – Prawo o adwokaturze, przez Sąd Najwyższy, na wniosek Ministra Sprawiedliwości. Nie było zatem podstaw do zwracania się w tym przedmiocie z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego. Ze skargi wynika, że skarżący kwestionował niedokonanie przez organy samorządu zawodowego Adwokatury weryfikacji oceny ustalonej przez komisję egzaminacyjną za kolokwium niezaliczone przez skarżącego. Zgodnie z art. 58 pkt 12 lit. b) ustawy Regulamin odbywania aplikacji adwokackiej, będąc częścią (załącznikiem) uchwały nr 55/2011 z dnia 19 listopada 2011 r., nie został negatywnie zweryfikowany przez Sąd Najwyższy, w zakresie przepisów podanych w skardze. Zgodnie więc z § 19 ust. 5 tego Regulaminu (podobnie jak zgodnie z § 18 ust. 6 Regulaminu poprzednio obowiązującego) – od decyzji komisji o wyniku kolokwium albo sprawdzianu, kolokwium poprawkowego albo sprawdzianu poprawkowego odwołanie nie przysługuje. W tej sytuacji żądanie skarżącego skierowane do organów samorządu zawodowego o rozpatrzenie jego wniosku w przedmiocie zmiany/odmiennego ustalenia wyniku kwestionowanego kolokwium nie mogło być przedmiotem badania tych organów. Zdaniem skarżącego mógł uczęszczać na zajęcia III roku szkoleniowego, chociaż był uprawniony jedynie, zgodnie z uchwałą Okręgowej Rady Adwokackiej w B. z dnia [...] listopada 2012 r. (§ 22 ust. 3 Regulaminu), do powtarzania II roku. Zgodnie z § 19 ust. 4 Regulaminu skarżący, wobec niezaliczenia kolokwium, był obowiązany poddać się kolokwium poprawkowemu, a ponieważ i na tym kolokwium uzyskał ocenę negatywną, jedynie na mocy wymienionej uchwały ORA w B. był uprawniony do powtarzania II roku szkoleniowego. Ubocznie należy zauważyć, że uchwał ta zapadła na wniosek skarżącego aczkolwiek jako alternatywny, jednak jego zasadniczy wniosek o stwierdzeniu przez ORA zaliczenia II roku szkoleniowego pomimo niezaliczenia kolokwium, z powodów podanych wcześniej nie mógł być rozpatrzony. Stosownie do § 1 ust. 2 lit. k) Regulaminu okręgowa rada adwokacka powierza kierownikowi szkolenia kierownictwo organizacyjne i administracyjne prowadzenia aplikacji. Zgodnie z tym przepisem kierownik szkolenia posiada w stosunku do aplikantów uprawnienia organizacyjne w zakresie odbywania przez nich aplikacji. Te uprawnienia organizacyjne zawierają się także w określaniu zasad uczestniczenia w zajęciach poszczególnych lat szkolenia, co niejako potwierdza przepis § 22 ust. 4 omawianego Regulaminu stanowiący m.in., iż w przypadku powtarzania roku (jak w sytuacji skarżącego) powtarzanie roku obejmuje uczestniczenie we wszystkich zajęciach przewidzianych planem szkolenia, z wyłączenie szkolenia z zakresu działania sądownictwa powszechnego i prokuratury (art. 76 ust. 1a ustawy). Przez plan szkolenia Regulamin rozumie, zgodnie z jego § 1 ust. 2 lit. e), plan zajęć aplikantów zgodny z ramowym programem szkolenia. Jak wynika natomiast z ramowego planu szkolenia, II rok szkolenia nie obejmował dziedzin prawa z III roku szkolenia. Stąd wniosek, że uczestnictwo skarżącego w zajęciach III roku szkolenia miało charakter wyłącznie dobrowolny i nie było zgłoszone kierownikowi szkolenia, a więc odbywało się bez jego akceptacji. Zatem chodząc na zajęcia III roku szkoleniowego skarżący powinien uważać się za "wolnego słuchacza", a nie za aplikanta, którego obejmował obowiązek szkolenia się na III roku zgodnie z planem szkolenia. Tymczasem skarżący z faktu chodzenia na zajęcia z trzecim rokiem aplikantów wywodził uprawnienie do zaliczenia tego roku, chociaż był jedynie uprawniony i obowiązany do powtarzania II roku szkoleniowego. Innymi słowy dobrowolnie i bez zgody właściwych władz samorządu adwokackiego, uczęszczając na zajęcia z trzecim rokiem aplikantów skarżący uważał się już za aplikanta III roku szkolenia, chociaż w istocie nim nie był. W tych warunkach, zgodnie z Regulaminem, pozostawał aplikantem II roku szkoleniowego i zgodnie z § 22 ust. 1 Regulaminu kierownik szkolenia nie miał podstaw do zaliczenia skarżącemu III roku szkoleniowego. Kierownik szkolenia lub inna osoba wyznaczona przez ORA w B. nie miała podstaw do zaliczenia skarżącemu III roku szkolenia także ze względu na warunek podany w § 22 ust. 2 lit. b) Regulaminu. Skarżący zaliczył zaległe kolokwium z II roku szkoleniowego dopiero w dniu [...] grudnia 2013 r., a III rok szkoleniowy zamknął się w roku 2012. Wymieniony przepis stanowi natomiast, że nie zalicza się roku szkoleniowego w przypadku, gdy aplikant nie zaliczył kolokwium lub kolokwium poprawkowego. Wskazując jeszcze raz na fakt wydania skarżącemu zgody na powtarzanie II roku szkoleniowego (uchwała ORA z dnia [...] listopada 2012 r.) należy uznać za zasadne stanowisko organu samorządu zawodowego, iż skarżący powinien zrealizować wymienioną uchwałę ORA w B. przez uczęszczanie na zajęcia z II a nie z III rokiem aplikantów. Skarżący odwołując się do uzasadnienia uchwały ORA w B. z dnia [...] września 2013 r. wyprowadzał z tego uzasadnienia niewłaściwe stwierdzeni o zgodzie na zaliczenie zajęć z III roku szkoleniowego. W tym uzasadnieniu ORA wyraziła jedynie niezobowiązujące stanowisko, że ewentualne zaliczenie kolokwium z II roku szkoleniowego może być podstawą do rozważenia zaliczenia skarżącemu zajęć szkoleniowych odbytych w zakresie przewidzianym planem szkolenia dla III roku aplikacji. Z akt sprawy nie wynika, by takich rozważań w sensie pozytywnym organ samorządu adwokackiego dokonał w formie wiążącej dla skarżącego. Zatem odwoływanie się do tej uchwały ORA w B., na potwierdzenie prawnie skutecznego zaliczenia szkolenia z III roku szkoleniowego, nie znajduje uzasadnienia. To, że C. C. wnosił opłaty za ten rok szkoleniowy jest jedynie kwestią ewentualnych rozliczeń pomiędzy skarżącym i ORA w B.. Sad nie podzielił stanowiska skarżącego w przedmiocie naruszenia przez organy samorządu adwokackiego wskazanych w skardze przepisów postępowania. Faktycznie materiał dowodowy został zgromadzony w zakresie wystarczającym dla podjęcia zaskarżonych uchwał. Skarżący w toku postępowania brał udział w czynnościach organów i miał możliwość wypowiadania się, czego dowodzi złożenie odwołania. Prezydium NRA wydając zaskarżoną uchwałę nie przeprowadzało dodatkowego postępowania wyjaśniającego, w którym udział skarżącego były konieczny, gdyż rozstrzygnięcie tego organu wywodzi się z ustalonego stanu faktycznego znanego skarżącemu. W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.