VI SA/Wa 1688/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Romanowski po rozpoznaniu w dniu 19 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. M. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] marca 2009 r., [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia aplikanta adwokackiego z obowiązku uiszczenia opłaty rocznej postanawia: przywrócić termin do wniesienia skargi. Uchwałą z dnia [...] marca 2009 r. Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej utrzymało w mocy zaskarżoną przez J. M. (dalej : skarżący, wnioskodawca) uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej we W. z dnia [...] grudnia 2008 r. , nr [...] dotyczącą odmowy zwolnienia w/w z obowiązku uiszczania opłaty rocznej za rok szkoleniowy 2008/2009. W zaskarżonej uchwale organ zawarł pouczenie, że na podstawie art. 46 ust. 2 p. o a. (chodzi o ustawę z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze) od uchwały przysługuje odwołanie do Ministra Sprawiedliwości w terminie 14 dni od dnia doręczenia uchwały, które można wnieść za pośrednictwem Naczelnej Rady Adwokackiej (art. 129 § 1 k.p.a.). Pismem z dnia 3 kwietnia 2009 r. skarżący odwołał się od w/w uchwały do Ministra Sprawiedliwości. Postanowieniem z dnia [...] maja 2009 r. Minister Sprawiedliwości stwierdził niedopuszczalność odwołania skarżącego . Minister powołał w uzasadnieniu art. 6 ustawy z dnia 20 lutego 2009 r. o zmianie ustawy – Prawo o adwokaturze, ustawy o radcach prawnych oraz ustawy – Prawo o notariacie (Dz. U. Nr 37, poz. 286) i wskazał, że na skutek powołanego przepisu utracił kompetencję do rozpoznawania odwołań od uchwał Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej (dalej Prezydium NRA) w sprawach indywidualnych aplikantów adwokackich. Wobec powyższego rozstrzygnięcia skarżący wniósł w dniu 9 czerwca 2009 r. – za pośrednictwem Naczelnej Rady Adwokackiej – skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na uchwałę Prezydium NRA z dnia [...] marca 2009 r. W skardze zawarł wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia, który uzasadnił faktem zastosowania się stosownie do pouczenia zawartego przez NRA w zaskarżonej uchwale. Zauważył, ze Dziennik Ustaw, w którym zawarta została m. in. ustawa z dnia 20 lutego 2009 r. o zmianie ustawy – Prawo o adwokaturze (...) został opublikowany w dniu 10 marca 2009 r., a zatem w dniu podjęcia uchwały. Jego zdaniem NRA wadliwie pouczyła go o przysługującym trybie zaskarżenia . W odpowiedzi na skargę Prezydium NRA wniosło o jej oddalenie, nie ustosunkowując się do wniosku skarżącego o przywrócenie terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie natomiast do art. 86 § 2 powołanej ustawy – przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego. W świetle przepisu art. 87 § 1 ustawy P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, natomiast § 2 tego artykułu przewiduje, że w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Powyższe uregulowanie oznacza złagodzenie rygorów dowodowych odnośnie zdarzeń usprawiedliwiających niedopełnienie czynności procesowej w terminie. Uprawdopodobnienie jest wyjątkiem od reguły formalnego przeprowadzenia dowodu, działającym na korzyść strony powołującej się na określony fakt. Nie oznacza to jednak, że może ono w każdej sytuacji opierać się tylko na samych twierdzeniach strony. Brak winy, o którym mowa w art. 86 § 1 ustawy P.p.s.a. powinien być oceniany z rozważeniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 czerwca 2007 r. sygn. akt II OSK 479/07, lex nr 344095). W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, iż wnioskodawca uchybił terminowi do wniesienia skargi, co spowodowało niewątpliwie dla niego ujemne skutki w zakresie postępowania sądowego – uniemożliwiło bowiem zaskarżenie uchwały Prezydium NRA z dnia [...] marca 2009 r. Ponadto, uczynił on zadość terminowi, o którym mowa w art. 87 § 1 ustawy P.p.s.a., czyli siedmiu dniom od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Skoro o uchybieniu terminu powziął wiadomość w dniu 3 czerwca 2009 r. (data doręczenia odpisu postanowienia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] maja 2009 r. stwierdzającego niedopuszczalność odwołania), to wniesienie przez niego skargi w dniu 9 czerwca 2009 r. nastąpiło z zachowaniem terminu przewidzianego w art. 87 § 1 ustawy P.p.s.a. Trzeba również stwierdzić, iż okoliczności sprawy świadczą o uprawdopodobnieniu przez skarżącego braku winy w dochowaniu terminu do wniesienia skargi. Strona nie może bowiem ponosić ujemnych skutków powstałych na skutek specyficznej sytuacji, jaka miała miejsce w niniejszej sprawie. Zaskarżona uchwała Prezydium NRA została bowiem podjęta w dniu [...] marca 2009 r. Obowiązywał wówczas art. 46 ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze, który stanowił : "od uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej służy zainteresowanemu odwołanie do Ministra Sprawiedliwości, zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego". W dniu podjęcia uchwały wymieniony przepis był ciągle aktualny i stąd zawarte zostało pouczenie zawarte przez Prezydium NRA. Przepis ten został uchylony na mocy art. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 20 lutego 2009 r. o zmianie ustawy – Prawo o adwokaturze, ustawy o radcach prawnych oraz ustawy – Prawo o notariacie (Dz. U. Nr 37, poz. 286). Powyższa ustawa została opublikowana w Dzienniku Ustaw z dnia 10 marca 2009 r. (jak słusznie zauważył skarżący, był to dzień podjęcia zaskarżonej uchwały). Art. 18 tejże ustawy przesądzał, że ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od jej ogłoszenia. Z powyższego wynika, że weszła ona w życie w dniu 25 marca 2009 r. Odpis uchwały został doręczony wnioskodawcy w dniu 20 marca 2009 r. Gdyby zaskarżył on uchwałę do 24 marca 2009 r., to właściwym środkiem zaskarżenia byłoby odwołanie, a organem do jego rozpoznania – Minister Sprawiedliwości. Skoro jednak – jak wynika z postanowienia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] maja 2009 r. – odwołanie zostało wniesione w dniu 3 kwietnia 2009 r. to organ ten utracił wówczas kompetencję do rozpoznawania sprawy. Stosownie bowiem do art. 6 powołanej ustawy z dnia 20 lutego 2009 r. o zmianie ustawy P. o. a. (...) postępowania w sprawach wniesionych do Ministra Sprawiedliwości na podstawie art. 46 ust. 2 i art. 68 ust. 6a w związku z art. 79 ust. 3 ustawy, o której mowa w art. 1, przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy i niezakończone do dnia wejścia w życie tej ustawy prowadzone są na dotychczasowych zasadach. Z językowej wykładni powyższego przepisu wynika wprost, że w sytuacji gdy strona złożyła odwołanie od uchwały organu samorządu adwokackiego podjętej w sprawie indywidualnej – do dnia 24 marca 2009 r. – to wówczas organem właściwym do rozpoznania sprawy był Minister Sprawiedliwości. W sytuacji, gdy zaskarżenie nastąpiło po tej dacie – właściwym środkiem zaskarżenia była skarga złożona za pośrednictwem organu, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Należy zatem stwierdzić, że w niniejszej sprawie pouczenie zawarte przez NRA w zaskarżonej uchwale było niepełne, nie informowało bowiem o zmianie przepisów i organu właściwego do rozpoznania odwołania bądź skargi. Tego rodzaju sytuacja nie może oczywiście działać na niekorzyść strony, która zastosowała się zgodnie z pouczeniem. Powyższe okoliczności uzasadniają zatem brak winy skarżącego w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 86 § 1 ustawy P.p.s.a.