VI SA/Wa 1700/07
WyrokWSA w Warszawie2008-01-21
Skład orzekający: Halina Emilia Święcicka, Izabela Głowacka-Klimas, Ewa Marcinkowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Minister Sprawiedliwości mógł sprzeciwić się wpisowi kandydata na listę radców prawnych, jeśli uchwała o wpisie została podjęta po dacie utraty mocy obowiązującej przepisu pozwalającego na wpis bez odpowiedniej praktyki zawodowej, ale na podstawie wniosku złożonego przed tą datą?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając decyzję Ministra Sprawiedliwości za prawidłową. Uchwała o wpisie na listę radców prawnych ma charakter konstytutywny i powinna być wydana na podstawie przepisów obowiązujących w dacie jej podejmowania. Ponieważ uchwała Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych o wpisie została podjęta po dacie utraty mocy obowiązującej art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych, a kandydat nie spełniał wymogu odbycia aplikacji radcowskiej i złożenia egzaminu radcowskiego (art. 24 ust. 1 pkt 6 ustawy), sprzeciw Ministra Sprawiedliwości był uzasadniony, mimo że wniosek złożono przed utratą mocy przepisu.Stan faktyczny
Skarżący M. O. złożył wniosek o wpis na listę radców prawnych, ukończył studia prawnicze i aplikację prokuratorską. Okręgowa Izba Radców Prawnych odmówiła wpisu z powodu braku odpowiedniej praktyki. Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych uchyliło tę decyzję i orzekło o wpisie, uznając, że wniosek należy rozpatrywać według stanu prawnego z daty jego złożenia. Minister Sprawiedliwości sprzeciwił się temu wpisowi, wskazując na utratę mocy obowiązującej przepisu pozwalającego na wpis bez aplikacji radcowskiej oraz brak odpowiedniej praktyki zawodowej kandydata. Skarżący zaskarżył decyzję Ministra, zarzucając naruszenie prawa materialnego i Konstytucji RP.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.) Protokolant Anna Błaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi M. O. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu od wpisu na listę radców prawnych oddala skargę
Decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2007 r., wydaną na podstawie art. 311 ust. 2 w zw. z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 z późn. zm.) i wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 listopada 2006 r. sygn. akt K 30/06 (Dz. U. Nr 206, poz. 1522) w zw. z art. 190 ust. 3 Konstytucji RP Minister Sprawiedliwości sprzeciwił się wpisowi M. O. na listę radców prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych w B. dokonanemu uchwałą Nr [...] Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] lutego 2007 r.
Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
M. O. w dniu 7 listopada 2006 r. złożył w Okręgowej Izbie Radców Prawnych w B. wniosek o wpis na listę radców prawnych na podstawie art. 24 w zw. z art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych.
Z załączonych do wniosku dokumentów wynikało, że wnioskodawca w 2003 r. ukończył prawo na Uniwersytecie [...] z wynikiem dobrym. Następnie odbywał pozaetatową aplikację prokuratorską w okręgu Prokuratury Okręgowej w B., którą ukończył w październiku 2006 r. zdając egzamin prokuratorski z wynikiem dobrym. Od 2004 r. współpracował ponadto z Gminnym Ośrodkiem Kultury i Sportu w [...] w ramach umów zlecenia, a od 1 stycznia 2006 r. został tam zatrudniony na podstawie umowy o pracę na stanowisku młodszego instruktora.
W dniu 30 listopada 2006 r. w siedzibie biura Okręgowej izby Radców Prawnych w B. przeprowadzono z kandydatem rozmowę kwalifikacyjną, z której sporządzony został protokół.
Uchwałą Nr [...] z dnia [...] grudnia 2006 r. podjętą na podstawie art. 24 ust. 2c w zw. z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych Okręgowa Izba Radców Prawnych w B. odmówiła M. O. wpisu na listę radców prawnych.
W uzasadnieniu uchwały wskazano, że doświadczenie zawodowe wnioskodawcy obejmuje bardzo wąski – w odniesieniu do określonego w art. 4 ustawy o radcach prawnych – zakres prawa w szczególności procesowego, cywilnego i administracyjnego. Nabytej wiedzy prawniczej wnioskodawca nie uzupełnił w wystarczający sposób oraz nie miał praktyki w zakresie występowania przed organami sądowymi i administracyjnymi. Dlatego w ocenie organu nie spełnia on przesłanki z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych, tj. nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego daje bowiem ten, kto wykazuje się cechami, od których uzależniona jest "prawidłowość" świadczenia pomocy prawnej, w celu ochrony prawnej interesów podmiotów na rzecz których jest wykonywana.
M. O. złożył odwołanie od tej uchwały do Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych.
W odwołaniu zarzucił Okręgowej Izbie Radców Prawnych w B. naruszenie art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych wnosząc o uchylenie zaskarżonej uchwały i wpisanie go na listę radców prawnych Izby [...]. W uzasadnieniu odwołania podniósł, że nie można oczekiwać od osoby, która ukończyła studia prawnicze, aby podczas odbywania aplikacji prokuratorskiej występowała w charakterze pełnomocnika. W ustawie o radcach prawnych wśród przesłanek formalnych nie przewidziano natomiast wymogu występowania przed organami sądowymi i administracyjnymi, a wpis uzależniony został jedynie od zdania egzaminu prokuratorskiego i innych przesłanek, które w całości zostały przez niego spełnione. Podkreślił ponadto, że w okresie odbywania aplikacji prokuratorskiej był zatrudniony w Gminnym Ośrodku Kultury i Sportu w [...], gdzie wykonywał wiele czynności, które w swojej codziennej praktyce wykonują m. in. radcowie prawni np. przygotowywanie i negocjowanie projektów umów cywilnoprawnych oraz przygotowywanie dokumentacji przetargowej. W trakcie odbywania aplikacji prokuratorskiej zobligowany był zaś do ciągłego poszerzania wiedzy z różnych gałęzi prawa, także prawa cywilnego, procedury cywilnej i prawa administracyjnego. W ocenie skarżącego aplikacja odbyta w organie ochrony prawnej, jakim jest prokuratura, daje wystarczające podstawy do przyjęcia pozytywnej prognozy co do jego osoby jako ubiegającego się o wpis na listę radców prawnych. Skarżący na poparcie zasadności swoich zarzutów powołał się na wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 listopada 2004 r. sygn. akt 6 II SA 4535/03. Zarzucił ponadto, że w jego sprawie doszło do naruszenia konstytucyjnej zasady równości obywateli wobec prawa, gdyż inne osoby, które zdały egzamin prokuratorski w B. i wystąpiły o wpis na listę radców prawnych w Izbie W., wpis taki uzyskały.
Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych rozpoznając odwołanie uchwałą Nr [...] z dnia [...] lutego 2007 r. uchyliło zaskarżoną uchwałę i orzekło o wpisaniu M. O. na listę radców prawnych prowadzoną przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w B.
W uzasadnieniu uchwały organ II instancji stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do odmowy wpisu z powodu niespełnienia przesłanki ustawowej z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych. Zasadą powszechnie stosowaną w orzecznictwie administracyjnym jest bowiem rozstrzyganie sprawy według stanu faktycznego istniejącego w dniu jej wszczęcia oraz - stanu prawnego uwzględniającego przepisy (a także ich wykładnię), obowiązujące w dniu rozstrzygnięcia. Z tych powodów, jakkolwiek stan prawny obowiązujący w niniejszej sprawie nie uległ zmianie o tyle, że na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 listopada 2006 r. w sprawie K 30/06 moc prawna niekonstytucyjnego przepisu art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych w brzmieniu nadanym nowelą czerwcową (2005) utrzymana została do dnia 31 grudnia 2006 r., to ze względu na zasadę "ochrony interesów w toku" - wnioski złożone przed tą datą należy rozpatrywać według niekonstytucyjnego "prawa czerwcowego".
Powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego oraz najnowsze orzecznictwo Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie organ odwoławczy stwierdził, iż odmowa wpisu na listę radców prawnych osoby, która złożyła pozytywnie egzamin sędziowski możliwa jest jedynie w wypadkach wyjątkowych, np. ze względu na dawność zdanego egzaminu. Nie można także odmówić wpisu na listę zawodową radców prawnych osobie, która zdała egzamin prokuratorski, a nadto posiada udowodniony "odpowiedni staż zawodowy" w zawodzie prawnika i wykazała, że wykonywane czynności zawodowe polegały na świadczeniu elementów pomocy prawnej w rozumieniu ustawy o radcach prawnych. Dotychczasowe zasady oceny przez organy radcowskiego samorządu zawodowego (obu instancji) wniosków wpisowych składanych w trybie art. 24 ust. 1 w związku z art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych, nie znajdują w związku z tym uznania w zakresie odmów wpisu na listę radców prawnych osób, które zdały w ostatnich latach egzamin prokuratorski, względnie zdały ten egzamin dawniej, ale posiadają dłuższą (odpowiednią) praktykę zawodową w obsłudze prawnej. Z tych powodów, podporządkowując się wyrokowi Trybunału Konstytucyjnego w części utrzymującej w obrocie prawnym normę uznaną za niezgodną z Konstytucją (art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych), organ odwoławczy orzekł jak w sentencji uchwały.
Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. wniósł sprzeciwił się od powyższej uchwały Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych o wpisie M. O. na listę radców prawnych.
W uzasadnieniu decyzji Minister Sprawiedliwości wskazał, iż Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt K 30/06 orzekł, że art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych w brzmieniu nadanym przez art. 2 pkt 6 lit. a ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 163, poz. 1361 z późn. zm.), w zakresie, w jakim stwarza możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu radcy prawnego osób, które po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazują się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym, jest niezgodny z art. 17 ust. 1 Konstytucji. Przepis ten utracił moc obowiązującą z dniem 31 grudnia 2006 r. Organ powołał się jednocześnie na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Warszawie z dnia 25 października 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 1550/06 odnoszący się do wcześniejszego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r. sygn. akt K 6/06, w którym Sąd ten stwierdził, że przedmiotem oceny kandydata w zakresie wpisu - w tej sprawie na listę radców prawnych - powinien być między innymi praktyczny kontakt osoby z wykonywaniem danego zawodu prawniczego. Przez pojęcie to rozumie się faktyczne wykonywanie czynności zawodowych.
Minister Sprawiedliwości podkreślił, że Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych podejmując w niniejszej sprawie uchwałę o wpisie M. O. na listę radców prawnych nie odniosło się w ogóle do praktyki zawodowej kandydata. Uchwały o wpisie mają zaś charakter decyzji uznaniowych. W dacie podejmowania uchwały o wpisie M. O. art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych utracił natomiast moc obowiązującą w zakresie, w jakim stwarzał możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu radcy prawnego osób, które po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazują się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym. W ocenie Ministra Sprawiedliwości M. O. nie ma odpowiedniej praktyki w zawodzie prawniczym, która pozwalałaby na uzyskanie przez niego wpisu na listę radców prawnych. Organ wskazał przy tym, że zgodnie z art. 4 ustawy o radcach prawnych - wykonywanie zawodu radcy prawnego polega na świadczeniu pomocy prawnej z wyjątkiem występowania w charakterze obrońcy w postępowaniu karnym i w postępowaniu w sprawach o przestępstwa skarbowe. Rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego daje ta osoba, która wykazuje się cechami od których uzależniona jest prawidłowość świadczenia pomocy prawnej w celu ochrony prawnej podmiotów, na rzecz których jest ona wykonywana.
W skardze na tę decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. O. zarzucił Ministrowi Sprawiedliwości:
1. naruszenie prawa materialnego tj. art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych poprzez przyjęcie, iż nie daje on swym dotychczasowym zachowaniem rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego, podczas gdy wykształcenie, posiadana wiedza merytoryczna i doświadczenie praktyczne prowadzą do wniosków przeciwnych;
2. naruszenie prawa materialnego tj. art. 25 ust. 1 pkt ustawy o radcach prawnych poprzez sprzeciwienie się wpisowi na listę radców prawnych, podczas gdy w dacie złożenia wniosku i wpis przepis ten jednoznacznie przesądzał o możliwości dokonania wpisu osobom, które zdały egzamin prokuratorski;
3. naruszenie art. 32 Konstytucji RP poprzez nierówne traktowanie osób będących w takiej samej sytuacji prawnej, a mianowicie nie sprzeciwienie się ich wpisaniu na listę radców prawnych.
Wniósł w związku z tym o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu skargi skarżący zarzucił, że argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji są chybione i nie sposób się z nimi zgodzić, a poczyniony zarzut braku rękojmi nieuzasadniony, subiektywny, uznaniowy oraz nieznajdujący żadnego potwierdzenia w rzeczywistości, poprzez co rażąco niesprawiedliwy.
Skarżący powołał się na przypadki wpisania na listę radców prawnych szeregu osób - zarówno w okręgu białostockim, jak i warszawskim, bezpośrednio po zdaniu egzaminu prokuratorskiego, a więc bez wykazania się przez te osoby odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym. Powtórzył jednocześnie argumentację przedstawioną wcześniej w odwołaniu ponownie podkreślając, że trudno oczekiwać od osoby, która ukończyła studia prawnicze tego, by podczas odbywania aplikacji prokuratorskiej występowała w charakterze pełnomocnika (tym bardziej podczas studiów), ponieważ ustawodawca nie przewidział w obowiązującej regulacji prawnej możliwości nabywania takiego doświadczenia. Nie zgodził się też z argumentacją organu, że w jego przypadku nie było możliwe podjęcie uchwały na podstawie art. 25 ust. l pkt 2 ustawy o radcach prawnych, bowiem utracił moc obowiązującą w zakresie, w jakim stwarzał możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu radcy prawnego osób, które po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazują się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym. Skarżący podkreślił, że Trybunał Konstytucyjny w swoim orzeczeniu stwierdził, iż ochronie podlegają te sprawy, których rozpatrywanie jest w toku i powinny być one wyjątkowo rozpatrywane na podstawie uchylonych przepisów.
Minister Sprawiedliwości w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując w pełni argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Ustosunkowując się do zarzutów skargi odnośnie naruszenia art. 32 Konstytucji RP organ stwierdził, że niezłożenie sprzeciwu wobec wpisu kandydata niewykazującego się odpowiednią praktyką w zawodzie, w sytuacji gdy przepis art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych utracił moc obowiązującą z dniem 31 grudnia 2006 r., spowodowałoby nierówne traktowanie osób będących w tej samej sytuacji prawnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.
W myśl natomiast art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga M. O. nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mającym wpływ na prawidłowość dokonanego rozstrzygnięcia.
Zaskarżoną decyzją Minister Sprawiedliwości wniósł sprzeciw od uchwały Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] lutego 2007 r. o wpisie M. O. na listę radców prawnych Izby B. stwierdzając, iż nie posiada on odpowiedniej praktyki w zawodzie prawniczym, która pozwalałaby na uzyskanie wpisu na listę radców prawnych.
W podstawie prawnej swojej decyzji Minister Sprawiedliwości powołał się na art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych w myśl, którego na listę radców prawnych może być wpisany ten, kto jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego oraz na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 listopada 2006 r. sygn. akt K 30/06 w zw. z art. 190 ust. 3 Konstytucji RP.
Trybunał Konstytucyjny w części I pkt 4 tego wyroku stwierdził, że art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, w brzmieniu nadanym przez art. 2 pkt 6 lit. a ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw, jest niezgodny z art. 17 ust. 1 Konstytucji w zakresie w jakim stwarza możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu radcy prawnego osób, które po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazują się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym. W części II wyroku Trybunał orzekł zaś, że przepis ten traci moc obowiązującą z dniem 31 grudnia 2006 r.
Krajowa Rada Radców Prawnych podejmując w dniu [...] lutego 2007 r. uchwałę o wpisie M. O. na listę radców prawnych stanęła na stanowisku, że wniosek skarżącego o wpis należy rozpatrywać według stanu prawnego obowiązującego w dniu jego wniesienia tj. 7 listopada 2006 r. zgodnie z zasadą "ochrony interesów w toku".
Minister Sprawiedliwości zgłaszając sprzeciw wobec tej uchwały wskazał natomiast na fakt, że w dacie podejmowania uchwały o wpisie art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych utracił moc obowiązującą w zakresie, w jakim stwarzał możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu radcy prawnego osób, które po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazują się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym. M. O. nie wykazał się zaś odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym, która pozwalałaby na uzyskanie przez niego wpisu na listę radców prawnych.
Oceniając zaskarżoną decyzję sprzeciwową należy mieć przede wszystkim na względzie, iż zgodnie z zasadą wyprowadzoną w orzecznictwie z art. 6 i art. 138 k.p.a., organ administracji publicznej wydając decyzję administracyjną, stosuje przepisy prawa materialnego obowiązujące w dniu wydania decyzji (wyrok NSA z dnia 7 lipca 1988 r. IV SA 451/88, GAP 1988, nr 22, s. 43; wyrok NSA z dnia 7 września 1994 r. III SA 1111/93, ONSA 1995, nr 3, poz. 120; wyrok NSA z dnia 24 lutego 1992 r. II SA 49/92, niepublikowany), z uwzględnieniem jednakże koniecznych wyjątków.
W tezie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu z dnia 28 września 1999 r. I SA/Wr 926/98 (OSP z 2000 r., nr 5, poz. 83) zwrócono uwagę na zasadę uzależniającą rozstrzygnięcie w kwestii, jakie przepisy prawa materialnego powinien stosować organ administracji wydając decyzję od tego, czy w sprawie ma być wydana decyzja konstytutywna, czy też deklaratoryjna. W przypadku decyzji konstytutywnych – kształtujących stosunek administracyjnoprawny w chwili ich wydania, należy stosować przepisy obowiązujące w tej właśnie chwili (przepisy nowe), a w przypadku decyzji deklaratoryjnych – stwierdzających ukształtowanie się stosunku administracyjnoprawnego z mocy samego prawa we wcześniejszym okresie, stosować należy przepisy obowiązujące w chwili konkretyzacji tego stosunku, na mocy których doszło do powstania stosunku prawnego (przepisy poprzednie).
Uchwała o wpisie na listę radców prawnych ma charakter konstytutywny, kształtujący stosunek administracyjnoprawny w chwili jej wydania, a więc obowiązkiem organu wpisowego jest orzekanie na podstawie przepisów obowiązujących w dacie podejmowania uchwały o wpisie.
Trybunał Konstytucyjny w części II wyroku z dnia 8 listopada 2006 r. K 30/06 orzekł, że "Przepisy powołane w części I w punktach 2, 3, 4, 7, 9 oraz 10 tracą moc obowiązującą z dniem 31 grudnia 2006 r.".
Zgodnie z tym rozstrzygnięciem po dniu 31 grudnia 2006 r. przepis art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych, wskazany w części II wyroku jako pkt 4, stracił moc obowiązującą co oznacza, iż po tej dacie osoby, które zdały egzamin sędziowski, prokuratorski, adwokacki lub notarialny, bez względu na okres praktyki nabytej po zdaniu tych egzaminów, nie mogą zostać wpisane na listę radców prawnych, jeżeli nie odbyły aplikacji radcowskiej i nie złożyły egzaminu radcowskiego. Orzekając bowiem o utracie mocy obowiązywania wymienionego przepisu Trybunał nie ograniczył utraty mocy tego przepisu do zakresu o jakim postanowił w części I pkt 4 wyroku, co oznacza, że art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych utracił moc obowiązującą z dniem 31 grudnia 2006 r. w całości. Wyjątek od tej zasady pozostawiono w art. 25 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, który dotyczy profesorów i doktorów habilitowanych nauk prawnych. Osoby te mogą więc być nadal wpisywane na listę radców prawnych bez odbycia aplikacji i zdania egzaminu radcowskiego.
Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu omawianego wyroku zwrócił uwagę na konieczność znowelizowania ustawy o radcach prawnych, jednakże do chwili obecnej noweli takiej Sejm nie uchwalił. W związku z tym, zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, po dniu 31 grudnia 2006 r., na listę radców prawnych może być wpisany ten, kto: ukończył wyższe studia prawnicze w Rzeczypospolitej Polskiej i uzyskał tytuł magistra lub zagraniczne studia prawnicze uznane w Rzeczypospolitej Polskiej, korzysta w pełni z praw publicznych, ma pełną zdolność do czynności prawnych, jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego oraz odbył w Rzeczypospolitej Polskiej aplikację radcowską i złożył egzamin radcowski, z zastrzeżeniem art. 25 ust. 2.
W dacie podejmowania uchwały w przedmiocie wpisu na listę radców prawnych przez Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych (na skutek wniesionego odwołania) wpis skarżącego na listę radców prawnych mógł więc zostać dokonany jedynie w oparciu o art. 24 ust. 1 ustawy o radcach prawnych. Skarżący nie spełniał jednak przesłanki koniecznej do uzyskania wpisu na podstawie tego przepisu, gdyż zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 6 ustawy o radcach prawnych nie odbył wymaganej aplikacji radcowskiej i nie złożył egzaminu radcowskiego.
W świetle powyższych rozważań rozstrzygnięcie organu sprzeciwiające się wpisowi skarżącego na listę radców prawnych mimo, iż po części błędnie uzasadnione, należy uznać, w ocenie Sądu, za prawidłowe.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło