VI SA/Wa 1735/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędziowie Sędzia WSA Dorota Wdowiak Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2012 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia wskutek wznowienia postępowania ostatecznej decyzji i stwierdzenie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pełnomocnikowi skarżącego adwokatowi J. K. tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę w wysokości 295,20 złotych (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy), w tym kwotę 240 złotych (dwieście czterdzieści złotych) tytułem opłaty oraz kwotę 55,20 złotych (pięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy) stanowiącą 23% podatku VAT. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w zw. z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., po rozpatrzeniu odwołania J. W., utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] kwietnia 2011 r., uchylającą decyzję ostateczną z dnia [...] lipca 2009 r. dyrektora [...]OW NFZ ustalającą podleganie J. W. obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 31 października 2001 r. oraz stwierdzającą, że J. W. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej w okresach: od 1 stycznia 1999 r. do 31 grudnia 2000 r. i od 24 sierpnia 2001 r. do 31 października 2001 r. W uzasadnieniu organ podał, że w dniu 25 maja 2009 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. zwrócił się do dyrektora [...]OW NFZ o objęcie obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym J. W. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności w okresach od 1 stycznia 1999 r. do 31 grudnia 2000 r. oraz od 24 sierpnia 2001 r. do 31 grudnia 2006 r. Dyrektor [...]OW NFZ decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. ustalił, że J.W. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 31 października 2001 r. W dniu [...] listopada 2009 r. J. W. zwrócił się z do [...]OW NFZ z wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie ustalenia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności, informując, iż nie otrzymał decyzji Dyrektora [...]OW NFZ z dnia [...] lipca 2009 r. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2009 r. dyrektor [...]OW NFZ wznowił postępowanie w sprawie, a decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. odmówił uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] lipca 2009 r. ustalającej obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego J. W. z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej. Prezes NFZ po rozpoznaniu odwołania od powyższej decyzji, w dniu [...] lutego 2010 r. wydał decyzję utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji. Wyrokiem z dnia 19 października 2010 r. o sygn. akt VI SA/Wa 818/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa NFZ z dnia [...] lutego 2010 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora [...]OW NFZ z dnia [...] stycznia 2010 r. Postanowieniem z dnia [...] marca 2011 r. Dyrektor [...]OW NFZ wznowił na żądanie strony postępowanie w sprawie ustalenia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego J. W. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. Dyrektor [...]OW NFZ uchylił ostateczną decyzję własną z dnia [...] lipca 2009 r. ustalającą podleganie J. W. obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej zarejestrowanej w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 31 października 2001 r. oraz orzekł, że w/w podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej w okresach: od 1 stycznia 1999 r. do 31 grudnia 2000 r. i od 24 sierpnia 2001 r. do 31 października 2001 r. Od powyższej decyzji z dnia [...] kwietnia 2011 r. J. W. wniósł odwołanie do Prezes NFZ. Organ II instancji, wskazał na treść art. 8 pkt 1 lit. c, art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153, ze zm.) obowiązującej do dnia 31 marca 2003 r., art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585, ze zm.) oraz art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.). Następnie wywiódł, że z pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. z dnia 16 czerwca 2009 r. wynika, że J. W. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej zgłosił się do jako płatnik składek w okresach: od 1 stycznia 1999 r. do 31 grudnia 1999 r. oraz od 24 sierpnia 2001 r. do 31 października 2001 r., a także z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności nie podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym. Ponadto w ZUS zaewidencjonowane zostały dokumenty zgłoszeniowe ZUS ZZA z datą powstania obowiązku ubezpieczeń 1 stycznia 1999 r., 24 sierpnia 2001 r. oraz dokumenty wyrejestrowujące z datą wyrejestrowania 1 stycznia 2000 r., 1 stycznia 2001 r. oraz 1 listopada 2001 r. Organ wskazał również, że z decyzji z dnia [...] stycznia 2007 r. Prezydenta Miasta G. wynika, że J. W. rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej pod numerem 1/638/95 od dnia 1 lipca 1995 r., a wykreślenie wpisu nastąpiło z dniem 31 grudnia 2006 r. Podkreślił również, że z zaświadczenia z dnia 6 lutego 2009 r. Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w G. wynika, że J. W. w zeznaniach rocznych PIT-28 za 2000 i 2001 wykazał przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej, natomiast w latach 1999 i 2002-2006 w zeznaniach rocznych nie wykazywał przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej. Organ dodał, że z pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z dnia 27 lutego 2008 r. wynika, że J. W. figuruje w bazie Urzędu Skarbowego, jako osoba prowadząca działalność gospodarczą W. Zakład Usług Remontowo-Budowlanych J. W. od dnia 1 lipca 1995 r. do dnia 31 grudnia 2006 r. Podatnik złożył za 2001 r. zeznanie PIT-28, w którym wykazał przychód z działalności gospodarczej, za 2002 r. złożył zeznanie PIT-37, w którym nie wykazał przychodu z działalności gospodarczej, za lata 2003-2005 złożył zeznanie PIT 36, w którym nie wykazał przychodu z działalności gospodarczej, za rok 2006 złożył zeznanie PIT 37, w którym również nie wykazał przychodu z działalności gospodarczej. Pismem z dnia 18 stycznia 2001 r. J. W. zgłosił w Urzędzie Skarbowym w G. przerwę w prowadzeniu działalności, nie wskazując daty zawieszenia działalności gospodarczej. Ponadto, pismem z dnia 20 sierpnia 2001 r. poinformował Urząd o wznowieniu prowadzenia działalności gospodarczej z dniem 25 sierpnia 2001 r. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ podkreślił, że J. W. wykazał przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej w 2000 r., co potwierdza również Księga Przychodów i Rozchodów za 2000 r., a także zeznania jego żony E. W., z których wynika, że J. W. prowadził działalność w 1999 r. do 31 sierpnia 1999 r. Działalność została wznowiona od 1 lipca 2000 r. i ponownie zawieszona w grudniu 2000 r. Wskazując na treść art. 22 ust. 4 ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym w kontekście zarzutu pobierania przez odwołującego niskich świadczeń rentowych zwalniających go od obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego organ podkreślił, że decyzja Dyrektora [...]OW NFZ z dnia [...] kwietnia 2011 r. stanowi tylko potwierdzenie podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności i nie odnosi się do kwestii opłacania składek przez ubezpieczonego. Kwestia prawidłowego ustalenia składek na ubezpieczenie zdrowotne stosownie do art. 109 ust. 2 ustawy o świadczeniach należy do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W podsumowaniu Prezes NFZ stwierdził, że podziela stanowisko organu pierwszej instancji i nie znajduje podstaw do jego zmiany. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa z dnia [...] czerwca 2011 r. J. W., zwany dalej skarżącym, wniósł o uwzględnienie skargi. W uzasadnieniu podniósł m.in., że od 1982 roku do chwili obecnej jest na rencie z przyczyn upośledzenia narządu ruchu i z tego tytułu podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu. Podkreślił, że w okresie objętym zaskarżoną decyzją, tj. od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 31 grudnia 2000 r. oraz w okresie od 24 sierpnia 2001 r. do 31 października 2001 r. jego jedynym dochodem była niezwykle skromna renta kształtująca się na poziomie 337,31 zł brutto w roku 1999, 357,70 zł brutto w roku 2000 oraz 400,93 zł brutto w roku 2001. Skarżący podkreślił, że aby poprawić swoją bardzo trudną sytuację materialną, był zmuszony założyć działalność gospodarczą, aby wykonać kilka zleceń w roku, maksymalnie trzy. Wskazał, że wykonanie zlecenia zabierało mu miesiąc, a więc pracę miał maksymalnie do trzech oderwanych od siebie miesięcy w roku. Na pozostałe miesiące zawieszał i ponownie podejmował działalność dla wykonania kolejnego zlecenia. O poprawności i akceptacji przez ZUS powyższego postępowania w zawieszeniu opłacania składek zdrowotnych w czasie przestoju w pracy i poprawności w sprawach formalnych z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej świadczy, zdaniem skarżącego, protokół kontroli ZUS z dnia 23 lutego 2001 roku, w którym nie zakwestionowano zawieszania i wznawiania działalności gospodarczej oraz braku płatności składek zdrowotnych z tytułu prowadzonej działalności za wyjątkiem jednego miesiąca. Poprawność prowadzenia działalności gospodarczej potwierdza również w ocenie skarżącego, informacja Urzędu Skarbowego w G., gdyż wykonywał także zlecenia dla instytucji uspołecznionych, gdzie na wykonane prace obowiązywał przetarg zgodnie z ustawą o zamówieniach publicznych, a stając do przetargu obowiązany był przedłożyć zaświadczenia o niezaleganiu z opłatami zarówno wobec ZUS jaki i Urzędu Skarbowego, co też czynił. W podsumowaniu skarżący podkreślił, że nadal pozostaje wyłącznie na skromnej rencie, a zaskarżoną decyzję Prezesa NFZ oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora [...]OW NFZ uważa w myśl powyższych okoliczności i ówczesnej oraz obecnej sytuacji materialnej za niesprawiedliwą i krzywdzącą. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja pierwszoinstancyjna nie naruszają prawa. W działaniu organów wydających decyzje Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa materialnego. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji Prezesa NFZ z dnia 8 czerwca 2011 r. stanowi art. 8 pkt 1 lit. c i art. 11 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym. Zgodnie z treścią art. 8 pkt 1 lit. c powołanej ustawy obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby prowadzące pozarolniczą działalność lub osoby z nimi współpracujące. Natomiast z art. 11 ust. 1 tej ustawy wynika, że obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego tych osób powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Stosownie do art. 13 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń zdrowotnych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym przed dniem 20 września 2008 r., tj. przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 10 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2008 r. Nr 141, poz. 888) nowelizującej m.in. art. 13 pkt 4 powołanej ustawy - obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące działalność gospodarczą od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności. Art. 102 ust. 5 pkt 24 ustawy o świadczeniach stanowi zaś, że do zakresu działania Prezesa Funduszu w szczególności należy podejmowanie decyzji w sprawach określonych w ustawie. Natomiast zgodnie z art. 109 ust. 5 tejże ustawy odwołanie od decyzji wydanej w sprawach z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego, wnosi się do Prezesa NFZ. W rozpoznawanej sprawie spór pomiędzy skarżącym a organami administracji sprowadza się w swej istocie do oceny czy w przyjętym przez organy NFZ okresie skarżący prowadził działalność gospodarczą implikującą podleganie w tym okresie ubezpieczeniu zdrowotnemu, czy też nie. Zdaniem organu z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, że skarżący w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 31 grudnia 2000 r. i od 24 sierpnia 2001r. do 31 października 2001 r. prowadził pozarolniczą działalność, a zatem w okresie tym podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Skarżący zaś twierdzi, że w spornym okresie jego jedynym dochodem była renta. Utrzymuje także, że w ramach prowadzonej działalności wykonywał kilka, maksymalnie trzy zlecenia w roku, a na pozostałe miesiące w roku działalność zawieszał. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja Prezesa NFZ oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie narusza prawa, a zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwolił organom na stwierdzenie, że w okresach od 1 stycznia 1999 r. do 31 grudnia 2000 r. oraz od 24 sierpnia 2001 r. do 31 października 2001 r. skarżący prowadził pozarolniczą działalność, wskutek czego został, na podstawie zacytowanych powyżej przepisów, objęty obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tego tytułu we wskazanym okresie. Twierdzenia skarżącego, że w ustalonym przez organ okresie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego nie osiągał dochodu z tytułu prowadzonej działalności pozarolniczej nie znajdują oparcia w aktach sprawy. Warto również przy tym dodać, że brak dochodu z działalności nie świadczy o nieprowadzeniu działalności gospodarczej oraz nie stanowi przesłanki do wyłączenia z obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego. Działalność gospodarcza jest działalnością, z którą związana jest konieczność ponoszenia przez przedsiębiorcę ryzyka gospodarczego. Jej istotą jest jej prowadzenie w sposób ciągły i zorganizowany, na własny rachunek i ryzyko. Stanowisko to zostało zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 października 2006 r. sygn. akt II GSK 140/06, w którym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "O ile bowiem celem prowadzenia wszelkiej działalności gospodarczej jest nastawienie się przedsiębiorcy na osiąganie zysku, o tyle niemożność jego wypracowania (spowodowana np. nieuzyskaniem przychodów) mieści się w ryzyku gospodarczym, które każdy podejmujący działalność gospodarczą ponosi. Twierdzenie zatem przez WSA w Warszawie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, iż nieuzyskanie przez przedsiębiorcę przychodów powinno być traktowane na równi z nieprowadzeniem działalności gospodarczej, Sąd odwoławczy uważa za chybione". Niemniej jednak podkreślenia wymaga, że ze znajdującej się w aktach administracyjnych dokumentacji, a w szczególności ewidencji przychodów za rok 2000 oraz zaświadczenia nr [...] Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Gliwicach wynika, że skarżący w 2000 i 2001 roku wykazał przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej. Z pisma ZUS Oddział w Z. z dnia [...] czerwca 2009 r. wynika, że skarżący z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej zgłosił się w ZUS jako płatnik składek w okresach: od 1 stycznia 1999 r. do 31 grudnia 1999 r. oraz od 24 sierpnia 2001 r. do 31 października 2001 r., co wynika z dokumentów zgłoszeniowych ZUS ZZA z datą 1 stycznia 1999 r., 24 sierpnia 2001 r. oraz dokumentów wyrejestrowujących z datą wyrejestrowania 1 stycznia 2000 r., 1 stycznia 2001 r. oraz 1 listopada 2001 r. Z załącznika do pisma Wojewódzkiego Inspektoratu Kontroli ZUS w C. z dnia 23 lutego 2001 r. wynika, że w 1999 r. skarżący opłacał składki na ubezpieczenie zdrowotne. Natomiast z pisma Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w G. z dnia 27 lutego 2008 r. wynika również, że skarżący w dniu 24 stycznia 2001 r. złożył w Urzędzie informację o zawieszeniu działalności gospodarczej, w dniu 6 września 2001 r. informację o podjęciu zawieszonej działalności z dniem 25 sierpnia 2001 r. Z pisma skarżącego zaś z dnia 25 czerwca 2009 r. skierowanego do organu I instancji wynika, że po zakończeniu ostatniego zlecenia, a więc do 1 listopada 2001 r. nie wznowił już działalności. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela ocenę organu odwoławczego, że zebrany materiał dowodowy, w sposób niebudzący wątpliwości, wskazuje na prowadzenie przez skarżącego działalności pozarolniczej w spornych okresach. Organy ustalając okres podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego skarżącego prawidłowo wzięły pod uwagę zgłoszone przez niego do Urzędu Skarbowego okresy zawieszenia prowadzenia działalności, a także słusznie uznały, że okresowe przerwy w prowadzeniu działalności spowodowane brakiem zleceń nie wyłączają z obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego. Odnośnie zarzutu skarżącego, że nie powinien być objęty obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym, z uwagi na niskie świadczenie rentowe, które nie przekracza 50% kwoty najniższej emerytury podkreślenia wymaga, że zaskarżona decyzja Prezesa NFZ z dnia [...] czerwca 2011 r. oraz poprzedzająca ją decyzja [...]OW NFZ stanowią tylko potwierdzenie podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności i nie odnoszą się do kwestii opłacania składek przez ubezpieczonego. Organem zobowiązanym do prawidłowego ustalenia składek na ubezpieczenie zdrowotne jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych, który dokonując tego, obowiązany będzie do wzięcia pod uwagę dyspozycji art. 22 ust. 4 ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym. W konsekwencji, w ocenie Sądu należy uznać, iż organy administracji prowadząc postępowanie w trybie nadzwyczajnym mającym na celu wzruszenie ostatecznej decyzji nie naruszyły przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania administracyjnego, w tym w szczególności art. 7, 77 § 1 oraz 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem podjęły wszelkie możliwe i niezbędne zarazem czynności celem pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w oparciu o zebrany w sposób wyczerpujący materiał dowodowy. Ponadto poprzez pełne - w ocenie Sądu - uzasadnienie faktyczne obu zaskarżonych decyzji organ nie naruszył normy postępowania administracyjnego wskazanej w przepisie art. 107 § 3 k.p.a.. w stopniu, który miałby istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 53, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.