VI SA/Wa 1765/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka po rozpoznaniu w dniu 12 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "M." Sp. z o.o. z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych: od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej oraz od opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzonym na wniosek strony w sprawie ze skargi "M." Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] lipca 2010r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania p o s t a n a w i a zwolnić "M." Sp. z o.o. z siedzibą w W. od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej oraz od opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzonym na wniosek strony M." Sp. z o.o. z siedzibą w W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] lipca 2010 r. utrzymujące w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r. o odmowie zawieszenia postępowania administracyjnego. Do skargi załączyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego. W uzasadnieniu wniosku skarżąca spółka podniosła, iż na skutek pierwszej decyzji Ministra Gospodarki o utracie przez nią statusu zakładu pracy chronionej, zmuszona była do zlikwidowania 50 miejsc pracy z powodu utraty kontrahentów. Następnie, w konsekwencji wydania przeciwko spółce tytułów wykonawczych przez Urząd Skarbowy w W. zostały zajęte jej rachunki bankowe, co uniemożliwiło faktycznie dalsze funkcjonowanie spółki. W chwili obecnej skarżąca nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, nie posiada majątku, a jej rachunki bankowe zajęły administracyjne organy egzekucyjne: Urząd Skarbowy w W. i Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W.. Spółka nadesłała także kserokopie: deklaracji dla podatku od towarów i usług (VAT-7) za miesiące od stycznia do sierpnia 2010 r., rachunku zysków i strat za okres od 1 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2009 r., bilansu jednostek na dzień 31 grudnia 2009 r., a także zaświadczenia z banku z dnia 17 lutego 2010 r. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 21 października 2010 r. skarżąca spółka została zwolniona od wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł. W uzasadnieniu podniesiono, iż z przedłożonych przez skarżącą spółkę kserokopii dokumentów wynika, że na rachunku bankowym spółki nie są przeprowadzane żadne transakcje. Sporządzony na dzień 31 grudnia 2009 r. bilans jednostek wskazuje, że suma aktywów spółki odpowiada sumie pasywów (73.737,22). Deklaracje VAT-7 potwierdzają okoliczność, iż skarżąca nie prowadzi działalności gospodarczej. W załączonym do skargi odpisie aktualnym z rejestru przedsiębiorców w rubryce 3 działu 4 zamieszczono informację o oddaleniu wniosku oogłoszenie upadłości z uwagi na fakt, że majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarcza nawet na zaspokojenie kosztów postępowania (postanowienie Sądu Rejonowego dla [...], Wydział [...] Gospodarczy dla Spraw Upadłościowych i Naprawczych z dnia [...] marca 2004 r., sygn. akt [...]), a w rubryce 4 działu 4 widnieje wpis o umorzeniu prowadzonej przeciwko podmiotowi egzekucji z uwagi na fakt, że z egzekucji nie uzyska się sumy wyższej od kosztów egzekucyjnych (postanowienie komornika sądowego rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym dla [...] z dnia [...] grudnia 2005 r., sygn. akt [...]). Uwzględniając przedstawione wyżej okoliczności referendarz sądowy stwierdził, że wniosek skarżącej o zwolnienie od wpisu sądowego od skargi zasługuje na uwzględnienie, albowiem spółka wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie. Wyrokiem z dnia 15 marca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił przedmiotową skargę, przy czym ustanowiony przez stronę skarżącą pełnomocnik, adwokat W. B., zwrócił się z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W związku z powyższym został wezwany do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem w kwocie 100 zł. W odpowiedzi na wezwanie wpłynął do Sądu kolejny wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem. Strona skarżąca ponowiła przy tym argumentację podnoszoną uprzednio na etapie rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego. Następnie skarżąca złożyła skargę kasacyjną od wyroku Sądu z dnia 15 marca 2011 r. wnosząc zarazem o zwolnienie jej od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, przytaczając na poparcie swojego wniosku analogiczną argumentację jak w poprzednim wniosku. Do wniosku skarżąca załączyła kserokopie: deklaracji dla podatku od towarów i usług (VAT-7) za miesiące od stycznia do marca 2011 r., rachunku zysków i strat za okres od 1 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2009 r., bilansu jednostek na dzień 31 grudnia 2009 r., a także zaświadczenia z banku z dnia 19 stycznia 2011 r. Postanowieniem z dnia 20 lipca 2011 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy odmówił przyznania stronie skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że z przedłożonych dokumentów wynika, iż nie nastąpiły zmiany w sytuacji majątkowej skarżącej spółki. Jednakże zwrócono uwagę na rozstrzygnięcie w zakresie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, które zapadło w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 1996/09, w której wyrokiem z dnia 29 października 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę "M." Sp. z o. o. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] września 2009 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia utraty statusu zakładu pracy chronionej. Otóż postanowieniem z dnia 5 maja 2011 r. Sąd odmówił przyznania "M." Sp. z o. o. z siedzibą w W. w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem oraz wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż na rozprawie w dniu 29 października 2010 r. stawił się pełnomocnik substytucyjny adwokata W. B. - adwokat A. L., przedkładając przy tym spis kosztów procesu obejmujący umówione wynagrodzenie adwokackie w wysokości 960 zł oraz koszty przejazdu pełnomocnika na trasie W. – W. w wysokości 668,64 zł (łącznie 1.628,64 zł). Ponadto na rozprawie pełnomocnik substytucyjny wyjaśnił, iż zwrotu kosztów przejazdu domaga się na podstawie umowy z klientem. Sąd uznał, iż skoro skarżąca zdecydowała się na pokrycie kosztów zastępstwa procesowego, które znacznie przewyższają koszty sądowe (sięgające kwoty 200 zł.), to należy u znać, iż dysponuje odpowiednimi środkami pieniężnymi. W konsekwencji mając na uwadze fakt, iż skarżąca korzysta z pomocy profesjonalnych pełnomocników z wyboru, co wiąże się z koniecznością uiszczenia kosztów zastępstwa procesowego, nie jest możliwe uznanie, że spółka wypełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych.. Rozpoznający wniosek podkreślił, iż mając na uwadze tożsamość argumentacji podnoszonej przez stronę skarżącą zarówno na gruncie niniejszej sprawy, jak i wspomnianej powyżej sprawy o sygn. akt VI SA/Wa 1996/09, podzielić należy stanowisko Sądu wyrażone w postanowieniu z dnia 5 maja 2011 r. w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 1996/09. W dniu 29lipca 2011 r. strona skarżąca "M." Sp. z o.o. z siedzibą w W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sprzeciw na powyższe postanowienie referendarza sądowego odmawiające przyznania prawa pomocy. W złożonym sprzeciwie strona skarżąca ponownie wskazała na swoją trudną sytuacje finansową i zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej. Podniosła, że oceny zawarte w postanowieniu referendarza sądowego co do posiadania środków przez spółkę na "pełnomocników z wyboru" są pozbawione jakichkolwiek podstaw. Adwokat W. B. jest siostrzeńcem wspólnika i członka zarządu skarżącej spółki M. W. i na takiej zasadzie prowadzi tą i inne sprawy skarżącej przed sądem. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 259 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. -dalej też jako p.p.s.a.,. od postanowień wydanych na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 cyt. ustawy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw. W związku z tym należy uznać, iż właściwy do rozpatrzenia sprzeciwu jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Rozpatrując przedmiotowy sprzeciw Sąd miał na względzie przepis 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., w myśl którego przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym może nastąpić, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W przedmiotowej sprawie, po dokonaniu szczegółowej analizy finansowej skarżącej spółki oraz zbadaniu jej sytuacji materialnej, wskazać należy, iż z przedłożonych przez skarżącą spółkę kserokopii dokumentów wynika, iż na rachunku bankowym spółki nie są przeprowadzane żadne transakcje. Sporządzony na dzień 31 grudnia 2009 r. bilans jednostek wskazuje, że suma aktywów spółki odpowiada sumie pasywów (73.737,22). Deklaracje VAT-7 potwierdzają okoliczność, iż skarżąca nie prowadzi działalności gospodarczej. W oparciu o wszystkie przedstawione powyżej argumenty stwierdzić należy, że strona skarżąca wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania w sprawie niniejszej. Dodatkowo podkreślić należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 13 lipca 2011 r. sygn. akt II GZ 351/11 uchylił ww. postanowienie z dnia 5 maja 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 1996/09 i przekazał wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Należy podzielić pogląd NSA wyrażony w ww. postanowieniu, iż okoliczność korzystania przez skarżącego z pomocy profesjonalnego pełnomocnika "z wyboru" nie może stanowić przesłanki odmowy zwolnienia od kosztów sądowych. Powierzenie sprawy adwokatowi nie może uchodzić za "luksus" i samo przez się świadczyć, że strona może ponosić koszty sądowe oraz uzasadniać odmowę zwolnienia od kosztów sądowych (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 6 listopada 1953 r., sygn. I C 1427/53, OSN 1954/2/52; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 czerwca 2008 r., sygn. II FZ 218/08, LEX nr 443849; Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red prof. R. Hausera i prof. M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011 r. str. 789). Strony stosunku prawnego obejmującego zastępstwo strony przed sądem mogą dowolnie ukształtować formę i sposób wynagrodzenia pełnomocnika. Również z tego powodu korzystanie z pomocy profesjonalnego pełnomocnika nie ma wpływu na ocenę zdolności do ponoszenia przez stronę kosztów sądowych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego 7 lipca 2010 r., sygn. GZ 213/10, LEX nr 658527). W związku z powyższym, w myśl art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 259 § l i art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzeczono jak w sentencji.