VI SA/Wa 1779/06
WyrokWSA w Warszawie2007-02-16
Skład orzekający: Andrzej Czarnecki, Ewa Frąckiewicz, Piotr Borowiecki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Urząd Patentowy RP prawidłowo oddalił sprzeciw wobec udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy ASPARGIN, uznając, że znak ten posiada dostateczne znamiona odróżniające i nie został zgłoszony w złej wierze?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Urząd Patentowy RP prawidłowo oddalił sprzeciw wobec udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy ASPARGIN. Znak ten posiadał dostateczne znamiona odróżniające, nie stał się nazwą rodzajową produktu, a jego zgłoszenie nie nosiło znamion złej wiary, gdyż wynikało z faktycznych podstaw posiadanych przez zgłaszającego jako pierwszego producenta leku.Stan faktyczny
Spółdzielnia Pracy E. wniosła sprzeciw wobec decyzji Urzędu Patentowego RP o udzieleniu prawa ochronnego na znak towarowy ASPARGIN Spółdzielni Pracy F. Skarżąca zarzuciła, że znak nie posiada znamion odróżniających, stał się nazwą rodzajową i został zgłoszony w złej wierze. Urząd Patentowy oddalił sprzeciw, a Spółdzielnia E. wniosła skargę do WSA w Warszawie, kwestionując ustalenia faktyczne i ocenę dowodów przez organ.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Asesor WSA Piotr Borowiecki Protokolant Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2007 r. sprawy ze skargi Chemiczno-Farmaceutycznej Spółdzielni Pracy "E." z siedzibą w K. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia sprzeciwu wobec udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy oddala skargę
W dniu 4 lutego 2005 r. do Urzędu Patentowego RP wpłynął sprzeciw Spółdzielni Pracy E. z K. wobec prawomocnej decyzji tegoż Urzędu z dnia [...] sierpnia 2004 r. o udzieleniu prawa ochronnego na znak towarowy ASPARGIN R-[...] na rzecz Spółdzielni Pracy F. z B. jako podjętej z naruszeniem przepisów art. 129 ust. 1 pkt 2, art. 129 ust. 2 pkt 1 i 3 oraz art. 131 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. Nr 49 z 2001 r., poz. 508 z późn. zm.).
Sprzeciw ten został uzupełniony przez Spółdzielnię Pracy E. pismem z dnia 13 czerwca 2006 r.
Znak towarowy ASPARGIN R-[...] został zgłoszony do ochrony przez Spółdzielnię Pracy F. z B. w dniu 15 lutego 2002 r. i przeznaczony jest do oznaczania towarów w klasie 5, tj. produktów farmaceutycznych.
Zdaniem wnoszącej sprzeciw, oznaczenie ASPARGIN w dacie zgłoszenia do ochrony, tj. 15 lutego 2002 r. nie posiadało dostatecznych znamion odróżniających bowiem od wielu lat, co najmniej 25 lat, było używane jako nazwa leku produkowanego przez trzech producentów tj. uprawnioną ze spornego prawa, wnoszącą sprzeciw oraz Zakład A. Sp. z o. o. z P., przy czym Spółdzielnia Pracy E. i A. rozpoczęły produkcję leku o nazwie ASPARGIN w 1979 r. i 1976 r. po uzyskaniu stosownych zezwoleń Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej.
Wnosząca sprzeciw podniosła także, że produkcję leku o nazwie ASPARGIN kontynuuje bez przerwy do dzisiaj a jej udział w produkcji i obrocie tego leku kształtował się w ciągu minionych 25 lat na poziomie 30-50 % udziału w rynku.
Spółdzielnia E. w K. wywodziła, że oznaczenie ASPARGIN nie posiadało w dacie zgłoszenia do ochrony zdolności odróżniającej, albowiem przekształciło się w nazwę rodzajową, poza tym zgłoszenie do ochrony spornego znaku towarowego zostało dokonane w złej wierze z uwagi na chęć uzyskania przez uprawnioną nieuzasadnionych korzyści materialnych poprzez pobieranie od wnoszącej sprzeciw opłaty licencyjnej z tytułu zawartej między stronami w dniu [...] listopada 1993 r. umowy licencyjnej na używanie znaku towarowego ASPARGIN R-[...], którego prawo z rejestracji wygasło.
W ocenie Spółdzielni E. zgłoszenie do ochrony spornego znaku towarowego przez Spółdzielnię Pracy F. w dniu 15 lutego 2002 r. nastąpiło w celu pozbawienia konkurentów możliwości używania oznaczenia ASPARGIN.
Kolejny zarzut, podnoszony przez wnoszącą sprzeciw w jej piśmie z dnia 13 czerwca 2006 r. to okoliczność, iż słowo ASPARGIN jest po prostu fragmentem nazw substancji czynnych występujących w leku Magnesium hydroASPARGINianum i Kalium hydroASPARGINianum i z tego powodu nie mogło być nigdy znakiem towarowym.
Uprawniona z prawa ochronnego tj. Spółdzielnia Pracy F. z B. wniosła o oddalenie sprzeciwu jako bezzasadnego podnosząc, że słowny znak towarowy ASPARGIN posiada zarówno abstrakcyjną jak i konkretną zdolność odróżniającą, jak również, że zgłoszenie tego znaku do ochrony nie ma charakteru blokującego.
Spółdzielnia F. wyjaśniła, że pierwsza na podstawie Zezwolenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej Nr [...] z [...] lutego 1968 r. zaczęła produkować lek pod nazwą ASPARGIN.
W 1979 r. udzieliła wnoszącej sprzeciw licencji know-how na technologię i produkcję oraz wprowadzenie tego leku do obrotu, co spowodowane zostało takimi okolicznościami, jak ograniczone moce produkcyjne uprawionej oraz problemy wnoszącej sprzeciw z utrzymaniem swojej działalności produkcyjnej, przy czym Spółdzielnia E. miała produkować lek o nazwie ASPARGIN tylko do czasu wybudowania przez nią nowego zakładu produkcyjnego.
Następnie Spółdzielnia F. ze skutkiem od dnia [...] listopada 1990 r. nabyła prawo wyłączne do znaku towarowego ASPARGIN R-[...], zaś w dniu [...] listopada 1993 r. zawarła ze Spółdzielnią E. z K. umowę licencyjną na używanie tego znaku.
Początkowo była to licencja nieodpłatna potem na mocy aneksu z dnia [...] listopada 1999 r. umowa licencji nieodpłatnej została przekształcona w umowę licencji odpłatnej.
Według oceny Spółdzielni F., Spółdzielnia E. jako były licencjobiorca uprawnionego nie ma prawa kwestionować zdolności odróżniającej słownego znaku towarowego ASPARGIN powołując się na fakt długoletniego używania przedmiotowego znaku. Używanie znaku towarowego przez licencjobiorcę nie prowadzi bowiem do utraty zdolności odróżniającej przez znak towarowy.
Na mocy umowy licencyjnej między licencjodawcą a licencjobiorcą powstaje bowiem więź prawna, w wyniku której używanie znaku towarowego przez licencjobiorcę uważane jest za używanie znaku towarowego ze skutkami dla uprawionego.
Spółdzielnia F. wywodziła dalej, że zezwolenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej, na podstawie których E. i A. rozpoczęły produkcję leku o nazwie ASPARGIN jako akty o charakterze administracyjnym nie przyznały tym podmiotom żadnych praw majątkowych do posługiwania się znakiem ASPARGIN. Nie może być również mowy o zgłoszeniu przez Spółdzielnię F. znaku towarowego ASPARGIN w złe wierze, albowiem wprowadza ona do obrotu produkt oznaczony tym znakiem nieprzerwanie od 1968 r. i jako pierwszy producent w Polsce rozpoczęła używanie przedmiotowego znaku do oznaczania wytwarzanego leku.
W ocenie uprawnionej nieuzasadniony jest także zarzut zgłoszenia przez nią znaku blokującego, gdyż Spółdzielnia E. nie używała znaku towarowego ASPARGIN w dobrej wierze, o czym świadczy zgłoszenie do ochrony unieważnionego znaku towarowego ASPARGIN E. Poza tym wnosząca sprzeciw używała tego znaku jako licencjobiorca, a nie osoba trzecia niezależnie od uprawnionej.
Urząd Patentowy RP po przeprowadzeniu postępowania w sprawie decyzją z dnia [...] lipca 2006 r., Nr [...] oddalił sprzeciw Spółdzielni Pracy E. z K. oraz przyznał Spółdzielni Pracy F. z B. od Spółdzielni Pracy E. z K. kwotę 1800 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania w sprawie.
W uzasadnieniu decyzji Urząd Patentowy RP podniósł, że postępowanie o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy ASPARGIN R-[...] zostało wszczęte na skutek sprzeciwu uznanego przez uprawnionego z prawa ochronnego na sporny znak towarowy, za bezzasadny. Zgodnie z art. 246 ustawy Prawo własności przemysłowej każdy może wnieść umotywowany sprzeciw wobec prawomocnej decyzji Urzędu Patentowego o udzieleniu prawa ochronnego w ciągu 6 miesięcy od opublikowania w Wiadomościach Urzędu Patentowego informacji o udzieleniu prawa.
W myśl art. 315 ust. 3 Prawa własności przemysłowej ustawowe warunki wymagane do uzyskania prawa ochronnego na znak towarowy ocenia się według przepisów obowiązujących w dniu zgłoszenia tego znaku do ochrony.
W przedmiotowej sprawie znak towarowy ASPARGIN R-[...] został zgłoszony do ochrony w dniu 15 lutego 2002 r. tj. pod rządami ustawy Prawo własności przemysłowej, a zatem przepisy tej ustawy stanowią podstawę oceny ustawowych warunków, wymaganych do uzyskania ochrony na ten znak.
Z treści przepisów art. 129 ust. 1 pkt 2, art. 129 ust. 2 pkt 1 i pkt 3, na które powołuje się Spółdzielnia E. z K. wynika, że tylko oznaczenie, które posiada dostateczne znamiona odróżniające może uzyskać ochronę jako znak towarowy.
W świetle orzecznictwa europejskiego aby móc stwierdzić, że dany znak towarowy posiada charakter odróżniający należy wziąć pod uwagę samoistne cechy tego znaku, w tym okoliczność, czy posiada on, czy też nie, jakiekolwiek elementy opisujące towary i usługi, dla których został zarejestrowany (patrz m.in. wyrok ETS z 22 czerwca 1999 r. w sprawie C-342/97, pkt 22 i 23).
Zdolność odróżniająca znaku powinna być oceniana w odniesieniu do towarów, dla których jest on przeznaczony oraz postrzeganie go przez właściwy krąg odbiorców tych towarów (patrz m.in. wyrok SPI z 3 grudnia 2003 r. w sprawie T-16/02).
Brak charakteru odróżniającego nie może wynikać jedynie z tego, że znak nie jest szczególnie fantazyjny lub pozbawiony elementu niecodziennego lub uderzającego (patrz m.in. wyrok SPI z 5 kwietnia 2001 r. w sprawie T-87/00).
Biorąc pod uwagę samoistne cechy oznaczenia ASPARGIN przeznaczonego do oznaczania produktów farmaceutycznych Urząd Patentowy RP uznał, że jest to oznaczenie fantazyjne posiadające dostateczne znamiona odróżniające, aby pełnić funkcję znaku towarowego. Oznaczenie ASPARGIN nie jest słowem, należącym do języka polskiego, a zatem nie może w tym języku wyrażać nazwy rodzajowej produktu. Okoliczność, że oznaczenie ASPARGIN wywołuje skojarzenia z nazwą chemiczną substancji, jaką jest ASPARAGINIAN potasu i magnezu będący składnikiem leku nie jest wystarczająca do uznania go za nazwę rodzajową produktu.
W ocenie Urzędu Patentowego RP w niniejszej sprawie brak jest także podstaw do uznania, że oznaczenie ASPARGIN na skutek używania w obrocie gospodarczym stało się nazwą rodzajową produktu, a także aby weszło do języka potocznego jako nazwa rodzajowa produktu. Z materiału dowodowego, przedłożonego przez wnoszącą sprzeciw wynika, że orzeczenie ASPARGIN jest tam używane w charakterze nazwy handlowej leku nadanej mu przez producenta. Okoliczność, że lek o nazwie ASPARGIN był produkowany nie tylko przez uprawnionego, ale również przez Spółdzielnię E. z K. i Spółdzielnię A. z P., która to okoliczność wynika z materiałów przedstawionych przez wnoszącą sprzeciw, zdaniem Urzędu Patentowego RP nie może przesądzać o braku zdolności odróżniającej spornego znaku, albowiem podmioty te używały tego oznaczenia jako licencjobiorcy.
Ochrona znaku towarowego słownego ASPARGIN R-[...] wygasła 27 listopada 2000 r., jednakże w okresie karencji tj. 15 lutego 2002 r. uprawniona po raz kolejny zgłosiła ten znak do ochrony zachowując tym samym ciągłość ochrony tego znaku począwszy od 27 listopada 1990 r.
Zdaniem Urzędu Patentowego RP w rozpatrywanej sprawie brak jest także podstaw do uznania, że prawo ochronne na sporny znak towarowy zostało udzielone z naruszeniem art. 131 ust. 2 pkt 1 Prawa własności przemysłowej, w świetle którego nie udziela się praw ochronnych na oznaczenia zgłoszone w złej wierze do Urzędu Patentowego w celu uzyskania ochrony. W tym przypadku zła wiara miałaby polegać na zgłoszeniu znaku w celu blokowania używania przez innego przedsiębiorcę oraz w celu uzyskania nieuzasadnionych korzyści majątkowych. Taka sytuacja w sprawie nie zachodzi, gdyż po stronie Spółdzielni Pracy F. w B. istniały podstawy faktyczne do dokonania zgłoszenia znaku towarowego ASPARGIN, albowiem jako pierwsza, w 1968 r. rozpoczęła ona produkcję leku o tej nazwie i kontynuuje produkcję do dnia dzisiejszego, używając tego samego oznaczenia.
Okoliczność, iż między stronami istniały nieporozumienia na tle rozliczeń z tytułu łączącej je umowy licencyjnej pozostaje bez związku ze zgłoszeniem do ochrony znaku towarowego ASPARGIN R-[...] i nie uzasadnia twierdzenia, aby zgłoszenie to zostało dokonane w innym celu niż zabezpieczenie przez uprawnioną wyłączności używania znaku towarowego.
Na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] lipca 2006 r. Nr [...]Spółdzielnia Pracy E. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając jej naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. – poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, jego dowolną ocenę i sprzeczność ustaleń Urzędu Patentowego RP z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wskazania faktów, które zostały udowodnione i na których się oparł oraz brak wskazania przyczyn, dla których odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, bez podania podstawy prawnej, przedstawionym przez skarżącą dowodom. Na skutek naruszeń wskazanych wyżej przepisów postępowania doszło do naruszenia prawa materialnego tj. art. 129 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej przez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie, art. 131 ust. 2 pkt 1 Prawa własności przemysłowej przez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie. Wskazując na powyższe naruszenia skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Urzędu Patentowego RP i zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania w sprawie.
W uzasadnieniu skargi skarżąca wykazywała sprzeczności, jakie zaistniały w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W ocenie skarżącej Urząd Patentowy RP bezpodstawnie przyjął, że skoro słowo ASPARGIN nie jest słowem należącym do języka polskiego, to nie może w tym języku wyrażać nazwy rodzajowej produktu. Poza tym Urząd twierdził bezpodstawnie, że skoro oznaczenie ASPARGIN wywołuje skojarzenie z nazwą substancji, to i tak nie jest to wystarczającym dowodem do uznania go za nazwę rodzajową produktu, równocześnie Urząd w uzasadnieniu powołał się na wyrok ETS z 22 czerwca 1999 r. w sprawie C-342/97, w świetle którego, aby móc stwierdzić, że dany znak towarowy posiada charakter odróżniający, należy wziąć pod uwagę czy posiada on, czy też nie, jakiekolwiek elementy opisujące towary. W świetle powyższego, zdaniem skarżącego oczywistym jest, że nie tylko element znaku, ale cały znak ASPARGIN jest elementem opisującym towar. Zatem czy oznaczenia tego rodzaju korzystają z pełnej, czy ograniczonej ochrony, a jeżeli z ograniczonej to na jakiej podstawie prawnej, tego Urząd Patentowy nie wskazał.
Urząd Patentowy RP pominął dowód, złożony do akt na rozprawie w dniu [...] lipca 2006 r. w postaci wydruku komputerowego o leku Calcimag, którego głównym składnikiem jest właśnie asparginian magnezu, a działanie identyczne lub podobne do leku o nazwie ASPARGIN. Z dowodu tego wynika, że tylko inna nazwa leku zawierającego asparginian nie wywołuje skojarzenia z substancją chemiczną, wchodzącą w jego skład.
Zdaniem skarżącej, Urząd pobieżnie i w sposób całkowicie dowolny potraktował kluczowe dowody w sprawie a mianowicie książki Leki Współczesnej Terapii z lat 1986, 1996, 2001 i 2003, oferty C. R. z 2001 r. oraz książkę Pharmindex Kompendium Leków z 2004 r. Urząd w sposób dowolny bez wskazania dlaczego stwierdził, że z dowodów tych nie wynika, aby oznaczenie to było używane w obrocie w charakterze nazwy rodzajowej produktu. Równocześnie dalej podał, że w dowodach tych nazwa ASPARGIN używana jest w charakterze nazwy handlowej leku, nie próbując nawet wykazać, czy w tym przypadku między nazwą rodzajową i handlową leku jest różnica, a jeżeli jest, to na czym polega.
Zdaniem skarżącej, jest to nazwa handlowa leku powstała poprzez dodanie do nazwy ASPARGIN nazwy wytwórcy, bowiem w każdym innym przypadku byłyby to produkty nie do odróżnienia.
Dalej skarżąca podniosła, że organ przyznał, że lek był produkowany także przez dwa inne podmioty uznając jednocześnie, że okoliczność ta nie może przesądzać o braku zdolności odróżniającej leku, nie podając równocześnie, dlaczego tak uważa i z jakiego przepisu wywodzi swoje stanowisko. Zamiast tego Urząd, na poły nieprawdziwie powołał się na umowy licencyjne, wiążące te dwa podmioty z uprawnionym. Zdaniem skarżącej, twierdzenie to jest na poły nieprawdziwe dlatego, że A. nigdy taką umową z uprawnionym związany nie był.
Podkreślenia wymaga okoliczność, że uprawniony w trakcie całego postępowania ani słowem nie odniósł się do dowodów nr 3 do 8, załączonych do sprzeciwu, a są to dowody kluczowe do sprawy i z tych dowodów skarżąca wywodziła utratę zdolności odróżniającej znaku towarowego ASPARGIN nr [...]. Urząd Patentowy będąc zobowiązanym do szczegółowego rozpatrzenia wszystkich dowodów, nie wezwał uprawnionego do zajęcia stanowiska w tej kwestii, a sam w sposób dowolny dokonał ich oceny. Zdaniem skarżącej, równie poważnego naruszenia przepisów postępowania dopuścił się Urząd uznając, że uprawniony nie działał w złej wierze.
Urząd Patentowy ani słowem nie odniósł się do wywodów skarżącej uzasadniających działanie uprawnionego w złej wierze, zawartych na stronach od 5 do 8 sprzeciwu.
W ten sposób organ naruszył przepisy art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. i 107 § 3 k.p.a., co miało wpływ na wynik sprawy, albowiem poprzez naruszenie przepisów proceduralnych doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, wykazywanego w skardze.
Jak wynika z materiału dowodowego, a nawet uzasadnienie Urzędu do kwestionowanej decyzji oznaczenie ASPARGIN wywołuje skojarzenie z nazwą substancji chemicznej, jaką jest ASPARGINIAN potasu i magnezu, będące składnikami leku, a zatem nie ma dostatecznych znamion odróżniających od innych leków, zawierających ten składnik oraz nie nadaje się do odróżniania w obrocie leku jednego producenta od leku drugiego producenta.
Zdaniem skarżącej, Urząd źle ocenił i zinterpretował zarzut złej wiary, co wynika z elementarnych błędów w ocenie zebranego materiału dowodowego.
W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Ustosunkowując się zaś do zarzutów skargi organ podniósł, że pominięcie w decyzji dowodu w postaci wydruku komputerowego dotyczącego leku o nazwie Calcimag nie miało wpływu na wynik sprawy.
Okoliczność, że oprócz leku ASPARGIN są także inne leki jak Calcimag, którego jednym ze składników jest wodoroasparginian magnezu, a który w przeciwieństwie do oznaczenia ASPARGIN nie kojarzy się z nazwą tego składnika nie uzasadnia twierdzenia o braku zdolności odróżniającej samego oznaczenia ASPARGIN.
Ponadto skarżąca nie wykazała wbrew twierdzeniom skargi, dowolności w ocenie przez organ materiału dowodowego w sprawie. W skardze Spółdzielnia E. z K. ogranicza się jedynie do polemiki z oceną dowodów dokonaną przez Urząd Patentowy w zaskarżonej decyzji, co w istocie uniemożliwia ustosunkowanie się do tego zarzutu.
Odnośnie kolejnego zarzutu skargi, organ podniósł, że zgodnie z art. 80 k.p.a. ocena materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie należy do Urzędu Patentowego a nie do stron postępowania. Ponadto żaden przepis kodeksu postępowania nie obliguje stron postępowania do ustosunkowania się do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. To od strony zależy czy zajmie ona stanowisko, czy też nie.
Również wbrew twierdzeniom skargi, Urząd ustosunkował się do wywodów skarżącej, wskazujących na działanie uczestnika postępowania w złej wierze, a także błędnej oceny i interpretacji złej wiary po stronie uczestnika postępowania. Stanowisko Urzędu Patentowego w tej kwestii znalazło swój wyraz na stronach 7-8 uzasadnienia zaskarżonej decyzji.
W piśmie z dnia 22 listopada 2006 r. skarżąca podała dodatkowe uzasadnienie zarzutu, dotyczącego uzyskania przez uprawnionego ochrony znaku towarowego ASPARGIN w złej wierze.
Skarżąca podkreśliła, że w latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych ubiegłego wieku skarżącą i uprawioną do spornego znaku nie łączyła żadna umowa licencyjna, a więc nie można mówić, że prawo używania znaku ASPARGIN przez E. było prawem pochodnym i zależnym. Również trzecia spółdzielnia wytwarzająca ASPARGIN tj. A. od roku 1976 do chwili obecnej opatruje tym oznaczeniem swój wyrób bez zawierania umowy z uprawnionym.
Dopiero w 1990 r. Spółdzielnia F. bez porozumienia z pozostałymi spółdzielniami dokonała zgłoszenia oznaczenia ASPARGIN do Urzędu Patentowego, a w roku 1993 r. uzyskała prawo z rejestracji. W tym samym roku E. złożyła wniosek o unieważnienie tego oznaczenia i cofnęła go w związku z uzgodnieniem, iż będzie mogła ze znaku korzystać nieodpłatnie i bezterminowo. Po kilku dopiero latach doszło do zmiany umowy licencyjnej na umowę odpłatną.
Skoro przez długi okres czasu trzy spółdzielnie nieprzerwanie, spokojnie używały znak nie jest dopuszczalne powoływanie się na historyczny już w tej sytuacji fakt, która ze spółdzielni pierwsza podjęła produkcję oznaczaną ASPARGIN.
Dokonując w takim przypadku przez którąkolwiek ze Spółdzielni zgłoszenia znaku, wedle skarżącej stanowi klasyczny przypadek dokonania tego w złej wierze. Celem i ewidentnym skutkiem uzyskania ochrony jest bowiem zrazu wymuszenie zawarcia umowy licencyjnej, a ponadto wyeliminowanie z rynku konkurencji i skorzystanie ze wspólnie wypracowanej renomy produktu oznaczanego tym znakiem.
O praktycznym wymiarze uzyskania ochrony przez F. świadczy dobitnie fakt wymuszenia w latach dziewięćdziesiątych zmiany umowy nieodpłatnej na odpłatną, a także toczące się postępowanie przez Sądem Okręgowym w K. o naruszenie prawa przez skarżącą.
W oparciu o prawo wyłączne Sąd orzekł już zresztą w I instancji obowiązek zaniechania używania znaku oraz odszkodowanie.
W tym stanie rzeczy w przekonaniu skarżącej, uprawniony uzyskał prawo wyłączne na znak ASPARGIN w złej wierze.
Uczestnik postępowania Spółdzielnia F. z B. w piśmie z 28 grudnia 2006 r. ustosunkowała się do skargi oraz pisma skarżącej z 22 listopada 2006 r. Uprawniony podniósł, że organ starannie ocenił zgłoszony przez Spółdzielnię E. zarzut dokonania przez nią zgłoszenia znaku w złej wierze.
Zauważył, że skarga nie uzasadnia na czym polega stawiany w niej zarzut błędnej interpretacji i niewłaściwego zastosowania przez Urząd Patentowy art. 131 ust. 2 pkt 1 Prawa własności przemysłowej. Skarżąca dopiero pismem z 22 listopada 2006 r., podejmując ten problem przekazała jedynie uwagi ogólne dotyczące okoliczności sprawy oraz pojęcia złej wiary. Nie wyjaśniła, na czym konkretnie polega błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie powołanego przepisu przez Urząd Patentowy w zaskarżonej decyzji. Z tego względu zarzut naruszenia tego przepisu pozostaje nadal bez uzasadnienia.
W dalszej części pisma uprawniona podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, przedstawione w szczególności w piśmie z dnia 10 czerwca 2006 r. Na uwagę zasługuje fakt, że uprawniona reprezentowała identyczne stanowisko w sprawie unieważnienia znaku towarowego ASPARGIN E. (R-[...]) i znalazło ono aprobatę zarówno w decyzji Urzędu Patentowego RP z dnia [...] sierpnia 2004 r. ([...]), Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w wyroku z 2 sierpnia 2005 r. (sygn. akt VI SA/Wa 169/05) jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie w wyroku z 5 kwietnia 2006 r. (sygn. akt II GSK 16/06).
Ustalony w ww. orzeczeniach zarzut złej wiary skarżącej jest uzasadniony także w niniejszym postępowaniu, gdyż wynika z zakazu "venire contra factum proprium". Wnioskiem w niniejszej sprawie skarżąca zaprzecza swojemu wcześniejszemu postępowaniu.
Ogólne poglądy piśmiennictwa na temat złej wiary w zgłoszeniu znaku towarowego, zawarte w piśmie skarżącej z dnia 22 listopada 2006 r. nie są kwestionowane przez uprawnioną.
Dlatego wspomniane rozważania skarżącej są bezprzedmiotowe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej, kierując się kryterium prawnym a nie słusznościowym tj. badają czy zaskarżona decyzja bądź też inny akt lub czynność są zgodne z prawem materialnym i przepisami procesowymi.
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami.
Skarga analizowana stosownie do wymienionych kryteriów podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja Urzędu Patentowego RP nie narusza prawa.
W działaniu organu Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa Urząd Patentowy RP obszernie wyjaśnił przesłanki podjętego rozstrzygnięcia a przytoczona na ten temat argumentacja prawna jest wyczerpująca i Sąd się z nią zgadza.
Odnosząc się do zarzutów skargi należy wskazać, że koncentruje się ona na wykazaniu w decyzji Urzędu Patentowego RP uchybień natury proceduralnej, których skutkiem byłoby naruszenie przepisów prawa materialnego tj. wskazanych w skardze przepisów Prawa własności przemysłowej.
W tym miejscu należy poczynić uwagę natury ogólnej, że warunkiem formułowania zarzutów na tle prawa materialnego jest co do zasady brak uchybień w stosowaniu prawa procesowego .
Zatem skarżący skupiając się w skardze na zarzutach uchybienia przepisom postępowania w zakresie braku wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego i należytej oceny dowodów w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (art. 77 § 1 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a.) nie może skutecznie podnosić naruszeń prawa materialnego, dopiero bowiem, gdy ustalenia faktyczne zostały poczynione prawidłowo należy formułować zarzuty co do zaistnienia w danym przypadku uchybień w zastosowaniu prawa materialnego.
Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia art. 77 § 1 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. Sąd uznał go za niezasadny. Zdaniem Sądu, Urząd Patentowy RP wyczerpująco zbadał wszystkie okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadził dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a.). W sposób wszechstronny ocenił całokształt materiału dowodowego, dokonując analizy znaczenia i wartości dowodów przydatnych dla rozstrzygnięcia danej sprawy, działał przy tym zgodnie z prawidłami logiki. Uzasadnienie decyzji Urzędu Patentowego RP odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a.
Trafnie podniósł Urząd Patentowy RP w odpowiedzi na skargę, iż pominięcie w uzasadnieniu decyzji dowodu dotyczącego leku Calcimag nie ma wpływu na wynik sprawy, albowiem przeprowadzenie tego dowodu nie powodowałoby zmiany ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Słuszne są również wywody organu, że w istocie skarga sprowadza się do polemiki z oceną dowodów, dokonaną przez Urząd Patentowy w zaskarżonej decyzji.
Niezrozumiały jest również zarzut nieustosunkowania się przez organ do wywodów skarżącej, wskazujących na działanie uczestnika postępowania w złej wierze, a także błędnej oceny i interpretacji złej wiary po stronie Spółdzielni F. z B., albowiem obszerne wywody Urzędu w tej kwestii znalazły swój wyraz na stronach 7-8 uzasadnienia zaskarżonej decyzji.
Brak ustosunkowania się uprawnionego do dowodów od nr 3 do nr 8, załączonych do sprzeciwu i brak reakcji na powyższe przez Urząd Patentowy RP nie przesądza o zasadności zarzutów, podnoszonych w skardze.
Istotną rzeczą jest aby organ zawarł swoją ocenę powyższych dowodów, co uczynił ze str. 6 uzasadnienia zaskarżonej decyzji.
Przechodząc do pisma skarżącej z dnia 22 listopada 2006 r. należy zauważyć, że w istocie, tak jak zasadnie podnosi to uczestnik postępowania pismo to podaje ogólne poglądy doktryny na temat złej wiary w zgłoszeniu znaku towarowego, natomiast nie odnosi tego do konkretnej sytuacji, będącej przedmiotem postępowania w niniejszej skardze a poza tym, nie wykazuje na czym polega wadliwość decyzji w przedmiocie ustalenia braku złej wiary w zgłoszeniu znaku towarowego przez Spółdzielnię F. z B. na datę 15 lutego 2002 r.
Z wywodami skarżącego na temat złej wiary uprawnionego w dacie ponownego zgłoszenia oznaczenia ASPARGIN nie sposób się zgodzić.
Bezsporne jest w sprawie, jak słusznie uzasadnił Urząd Patentowy RP, Spółdzielnia F. z B. miała podstawy faktyczne, aby wystąpić z ponownym wnioskiem o udzielenie prawa ochronnego na oznaczenie ASPARGIN, albowiem to ona w 1968 r. uzyskała pozwolenie i uruchomiła produkcję leku o nazwie ASPARGIN. Nie obowiązywała wtedy gospodarka rynkowa, ale system nakazowo-rozdzielczy. Na mocy decyzji Krajowego Związku Spółdzielni Pracy Chemicznych i Farmaceutycznych Spółdzielnia E. z K. i Spółdzielnia A. z P. po uzyskaniu stosownych zezwoleń ministerialnych w latach siedemdziesiątych ubiegłego wieku rozpoczęły produkcję leku ASPARGIN w oparciu o technologię opracowaną przez Spółdzielnię F. z B.
Uzyskanie prawa z rejestracji znaku słownego ASPARGIN przez F. nastąpiło ze skutkiem od dnia 27 listopada 1990 r., zaś w dniu 18 listopada 1993 r. Spółdzielnia ta zawarła umowę licencyjną ze Spółdzielnią E. z K.
Okoliczność ta świadczy o tym, że prawo skarżącej do używania oznaczenia ASPARGIN było pochodne, a nie samodzielne. Pod koniec lat dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku F. uzyskał prawo z rejestracji dwóch znaków słowno-graficznych z elementem słownym ASPARGIN.
Bezsporne jest w sprawie, że w trakcie trwania umowy licencyjnej skarżąca uzyskała prawo z rejestracji znaku towarowego ASPRAGIN E., które to prawo zostało unieważnione decyzją Urzędu Patentowego z [...] sierpnia 2004 r. ([...]), zaś skarga na tę decyzję, złożona przez Spółdzielnię E. została oddalona wyrokiem z 2 sierpnia 2005 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawie sygn. akt VI SA/Wa 169/05.
Skarga kasacyjna tejże Spółdzielni E. wniesiona od powyższego wyroku została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 kwietnia 2006 r. (sygn. akt II GSK 16/06). Powodem unieważnienia prawa ochronnego na znak ASPARGIN E. była ewidentnie stwierdzona przez Urząd i potwierdzona przez Sąd zła wiara Spółdzielni E., skoro zgłoszenie nastąpiło w trakcie trwania umowy licencyjnej ze Spółdzielnią F. z B.
Co prawda prawo z rejestracji znaku słownego ASPARGIN, posiadane przez F. z B. wygasło z dniem 27 listopada 2000 r. (brak opłaty), lecz spółdzielnia ta w dniu 15 lutego 2002 r. po raz kolejny zgłosiła ten znak do ochrony, zachowując ciągłość ochrony tego znaku od 27 listopada 1990 r.
W podanym wyżej stanie faktycznym zasadny jest pogląd Urzędu Patentowego RP, że zgłoszenie znaku nie miało wyłącznie na celu uniemożliwienie posługiwania się tym orzeczeniem przez inne podmioty, jak również wymuszenie zawarcia ze Spółdzielnią E. umowy licencyjnej i uzyskanie przez to nieuzasadnionych korzyści lecz podyktowane było celem zabezpieczenia przez uprawnioną wyłączności używania znaku towarowego.
Tak więc słusznie przyjął Urząd Patentowy RP, że w okolicznościach danej sprawy nie istniała przesłanka do unieważnienia znaku towarowego ASPARGIN, określona w art. 131 ust. 2 pkt 1 Prawa własności przemysłowej.
Zdaniem Sądu, nie nasuwają zastrzeżeń wywody Urzędu Patentowego RP dotyczące posiadania przez znak ASPARGIN R-[...] dostatecznych znamion odróżniających, jak również, że brak jest podstaw do uznania, że sporny znak na skutek używania w obrocie gospodarczym stał się nazwą rodzajową produktu, a także by wszedł do języka potocznego jako nazwa rodzajowa produktu.
Sąd w całości podziela argumentację prawną organu, iż przy rejestracji znaku ASPARGIN nie doszło do naruszenia art. 129 ust. 1 pkt 2 i art. 129 ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy Prawo własności przemysłowej.
Z tych wszystkich względów, nie podzielając zasadności zarzutów skargi Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło