VI SA/Wa 1784/21
WyrokWSA w Warszawie2021-10-13
Skład orzekający: Joanna Wegner, Grzegorz Nowecki, Grażyna Śliwińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nałożenie kary pieniężnej na przedsiębiorcę wykonującego przewóz okazjonalny pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w ustawie o transporcie drogowym jest zasadne, gdy przewóz został zainicjowany za pośrednictwem aplikacji mobilnej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że przewóz wykonany przez skarżącą spółkę stanowił przewóz okazjonalny w rozumieniu ustawy o transporcie drogowym, a pojazd użyty do przewozu nie spełniał wymogów konstrukcyjnych określonych w art. 18 ust. 4a ustawy. Ponadto, przewóz nie spełniał warunków wyjątku przewidzianych w art. 18 ust. 4b, gdyż nie zawarto umowy w formie pisemnej w lokalu przedsiębiorstwa. W konsekwencji nałożenie kary pieniężnej było prawidłowe, a organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny i zastosowały przepisy prawa.Stan faktyczny
W dniu lipca 2019 r. w Warszawie pojazd osobowy należący do skarżącej spółki został poddany kontroli drogowej podczas wykonywania przewozu okazjonalnego osoby z lotniska na dworzec. Kierowca nie posiadał wymaganych dokumentów, a pojazd nie spełniał wymogów konstrukcyjnych dla przewozu okazjonalnego. Przewóz został zamówiony za pośrednictwem aplikacji mobilnej. Organ I instancji nałożył na spółkę karę pieniężną, którą organ II instancji utrzymał w mocy. Skarżąca kwestionowała zasadność nałożenia kary i prawidłowość ustaleń faktycznych.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wegner Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Nowecki (spr.) Sędzia WSA Grażyna Śliwińska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 października 2021 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2021 roku nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę
Decyzją z [...] marca 2021 r. nr [...] (dalej: "zaskarżona decyzja"), Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "GITD", "Organ"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2020 r., poz. 256, dalej: "Kpa"), art. 4 pkt 11 i 22, art. 5b ust.1, art.8 ust.1 i 2 oraz ust.3 pkt 5, art.14 ust. 1pkt 2, art. 18 ust. 4a, ust. 4b, art. 87 ust.1 pkt 1, art. 92a ust. 1, 3 i 7 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 2140, dalej: "Utd") oraz Ip. 1.12, 1.5 i 2.11 załącznika nr 3 do Utd, po rozpatrzeniu odwołania E. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej "skarżąca", "spółka") od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2020 r. nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 9.300 zł (słownie: dziewięć tysięcy trzysta złotych), utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości w mocy.
Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu [...] lipca 2019 r., w W. na ulicy [...] lipca 2019 r. poddano kontroli drogowej pojazd marki [...] o nr rej. [...] . Pojazdem kierował V. V. wykonujący przewóz okazjonalny osób w imieniu Skarżącej.
Kontrolowanym samochodem osobowym posiadającym pięć miejsc siedzących w chwili podjęcia interwencji przewożono pasażera z Lotniska [...] w W. na Dworzec [...] w W. Jak ustalono, przewóz został zamówiony poprzez aplikację [...]. Za przejazd pasażer miał zapłacić 9,20 zł.
Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiły naruszenia polegające na:
- niewyposażeniu kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 ustawy o transporcie
drogowym - za każdy dokument,
- wykonywaniu przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a ustawy o transporcie drogowym, z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b tej ustawy,
- niezgłoszeniu w formie pisemnej, w postaci papierowej lub elektronicznej, organowi, który udzielił zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika lub licencji, zmiany danych, o których mowa odpowiednio w art. 7a i art. 8 ustawy o transporcie drogowym,
w wymaganym terminie - za każdą zmianę, tj. naruszenia określone w Ip. 1.12, Ip, 2.11
i Ip. 1.5 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.
Pismem z dnia 29 października 2019 r., [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego jako organ I instancji zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania
administracyjnego z urzędu w zakresie naruszeń określonych w protokole kontroli. Natomiast pismem z dnia 20 października 2020 r. ww. organ zawiadomił stronę o prowadzeniu postępowania w zakresie naruszeń określonych w Ip, 1.5, Ip. 1.12 i Ip. 2.11 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.
Decyzją z dnia [...] października 2020 r., organ I instancji nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 9.300 zł.
W dniu 16 listopada 2020 r., strona reprezentowana przez pełnomocnika złożyła
odwołanie od powyższej decyzji, w którym wniosła o jej uchylenie w całości i umorzenie
postępowania.
Zdaniem pełnomocnika strony zgromadzony materiał dowodowy i uzasadnienie zawarte w decyzji organ I instancji nie wskazują na istnienie powiązania pomiędzy stroną,
a skontrolowanym kierowcą, więc brak jest podstaw do przyjęcia, że to strona podejmowała i wykonywała działalność gospodarczą w zakresie przewozu osób w dniu [...] lipca 2019 r.
Powołując się na art. 4 pkt 1 i art. 5b ustawy o transporcie drogowym oraz art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej pełnomocnik skarżącej spółki podniosła, że organ I instancji nie ustalił, czy spółka posiada status przedsiębiorcy i nie wykazał, aby czynności przez nią wykonywane posiadały cechy działalności gospodarczej, a także aby to ona wykonywała skontrolowany przewóz drogowy. Powołując się na definicję przewozu
okazjonalnego zawartą w art. 4 pkt 11 ustawy o transporcie drogowym, w rozporządzeniu (WE) nr 1073/2009 i w słowniku języka polskiego redaktora naukowego prof. Dr Mieczysława Szymczaka, t. II, Warszawa 1988, s. 499 pełnomocnik strony wskazała, że strona nie wykonywała przewozu okazjonalnego, ponieważ organ I instancji nie ustalił, z czyjej inicjatywy doszło do przejazdu i czy czynności strony mieściły się w pojęciu przewozu okazjonalnego. Zatem w ocenie pełnomocnika skarżącej brak było możliwości nałożenia na nią kary za wykonywanie przewozu okazjonalnego samochodem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego. Natomiast konsekwencją niewykonywania przez stronę przewozu okazjonalnego jest brak obowiązku wyposażenia skontrolowanego kierowcy w wypis z licencji oraz zgłoszenia skontrolowanego pojazdu do posiadanej licencji.
Decyzją z dnia [...] marca 2021 r., organ II instancji otrzymał zaskarżoną decyzję w całości w mocy.
W uzasadnieniu wskazał, że Organ I instancji prawidłowo uznał, że wykonawcą przewozu drogowego z dnia kontroli była Skarżąca spółka. Kierujący wykonywał odpłatny transport pojazdem przeznaczonym do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą. Przewóz ten kierujący wykonywał w imieniu przedsiębiorcy E. Sp. z o.o. z K. przy ul. [...], nr NIP [...] przy użyciu aplikacji [...]. Podczas wykonywania tego przewozu kierujący zobowiązany był posiadać wypis z licencji uprawniającej do wykonania tego przewozu. Takiego wpisu kierujący nie posiadał. Jednak z pisma Kierownika Referatu Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców Urzędu Miasta K. z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] wynika, że skarżąca spółka w dniu kontroli posiadała uprawnienia do wykonania skontrolowanego przewozu drogowego osób. Była to licencja nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym udzielona jej w dniu [...] lipca 2019 r. Jednak w wypis z tej licencji strona nie wyposażyła kierującego wykonującego opisany przewóz drogowy.
Odnosząc się do zarzutu nie wykonywania przewozu okazjonalnego przez skarżącą, organ wskazał, że transportem drogowym jest podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy (art. 4 pkt 1 Utd). Bezspornym jest zatem, według Organu, że Strona w dniu kontroli wykonywała przewóz okazjonalny w ramach transportu drogowego osób. Zgodnie z art. 4 pkt 11 Utd przewóz okazjonalny to przewóz osób, który nie stanowi przewozu regularnego, przewozu regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego. W ocenie Organu pojęcia "transport drogowy osób" i "przewóz okazjonalny" nie są pojęciami tożsamymi.
Zdaniem GITD nie budzi wątpliwości, iż w świetle przytoczonych wyżej przepisów kontrolowany pojazd nie spełniał kryterium konstrukcyjnego przewidzianego dla pojazdów przeznaczonych do wykonywania przewozów okazjonalnych osób. Ustawodawca umożliwił wykonywanie tego typu przewozów jedynie pojazdami przeznaczonymi konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą, z wyjątkiem przewozów określonych w art. 18 ust. 4b Utd. Bezsprzeczne jest, że kontrolowany pojazd nie był przeznaczony konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób wraz z kierowcą, co potwierdza protokół kontroli, dowód rejestracyjny pojazdu i materiał zdjęciowy. Nadto nie zostały zrealizowane łącznie warunki wykonywania przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego. Stosownie do art. 18 ust. 4b Utd dopuszcza się przewóz okazjonalny:
pojazdami zabytkowymi,
samochodami osobowymi:
a) prowadzonymi przez przedsiębiorcę świadczącego usługi przewozowe albo zatrudnionego przez niego kierowcę ,
b) na podstawie umowy zawartej bezpośrednio z klientem, każdorazowo przed rozpoczęciem usługi danego przewozu w formie pisemnej lub w formie elektronicznej, o której mowa w art. 78¹ Kc, w lokalu przedsiębiorstwa będącym nieruchomością albo częścią nieruchomości,
c) po ustaleniu opłaty ryczałtowej za przewóz przed rozpoczęciem tego przewozu; zapłata za przewóz regulowana jest na rzecz przedsiębiorcy w formie bezgotówkowej; dopuszcza się wniesienie opłat gotówką w lokalu przedsiębiorstwa- niespełniającymi kryterium konstrukcyjnego określonego w ust. 4a i będącymi wyłączną własnością przedsiębiorcy lub stanowiącymi przedmiot leasingu tego przedsiębiorcy.
Następnie Organ wskazał, że w omawianym przypadku przewóz został zamówiony za pośrednictwem aplikacji [...], co wyklucza zawarcie z pasażerem umowy w formie pisemnej w lokalu przedsiębiorstwa. Zgodnie z art. 78¹ § 2 Kc oświadczenie woli złożone w formie elektronicznej jest równoważne z oświadczeniem woli złożonym w formie pisemnej, co jednakże nie oznacza, że zamówienie usługi przewozowej za pośrednictwem aplikacji [...] stanowi o spełnieniu warunku z art. 18 ust. 4b pkt 2 lit. b Utd, który dopuszcza wykonywanie przewozów okazjonalnych pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego pod warunkiem, że spełnione są łącznie wszystkie warunki określone ww. przepisem.
Wobec powyższego w ocenie GITD nałożenie na Stronę kary pieniężnej za popełnienie naruszenia z Ip. 2.11 załącznika nr 3 do Utd było prawidłowe.
Ponadto GITD wskazał, że w toku postępowania organ I instancji zbadał wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadził dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej i tym samym nie naruszył art. 7 i art. 77 k.p.a. Swoje rozstrzygnięcie oparł na prawidłowo zebranym materiale dowodowym, dokonując jego wszechstronnej oceny oraz uzasadnił swoje stanowisko wyrażone w decyzji, w sposób wymagany przez normę prawa zawartą w przepisie art. 107 § 3 k.p.a. Wbrew twierdzeniom pełnomocnika strony organ I instancji ustalił, czy doszło do wykonywania transportu drogowego i czy czynności wykonywane przez kierującego w imieniu strony miały cechy działalności gospodarczej. Organ ustalił także czy strona posiada status przedsiębiorcy i czy uzyskała stosowne uprawnienia do wykonywania transportu drogowego osób samochodami osobowymi.
Zatem zarzuty pełnomocnika strony dotyczące niewyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych są w ocenie organu bezzasadne.
Organ wyjaśnił, że w rozpatrywanej sprawie art. 189f Kpa, nie stosuje się z uwagi na normę kolizyjną określoną w art. 189a § 2 pkt 2 Kpa, która stanowi, że w przypadkach uregulowanych w przepisach odrębnych dotyczących m.in. odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, przepisów działu IVa Kpa w tym zakresie nie stosuje się.
We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. skardze na ww. decyzję GITD z [...] marca 2021 r., pełnomocnik strony zarzucił naruszenie:
art. 4 pkt 11, art. 18 ust. 4ab Utd w zw. z Ip. 2.11 załącznika nr 3 do ustawy polegające na uznaniu, że czynności wykonywane przez Skarżącą wyczerpywały definicję przewozu okazjonalnego, podczas gdy okoliczności niniejszej sprawy, w szczególności fakt skorzystania przez pasażera z aplikacji o nazwie [...], wykonanie tego przejazdu przez kierowcę, nie zaś przez Skarżącą (bądź jej pracownika), świadczą o tym, że przewóz ten nie był przewozem okazjonalnym w rozumieniu ustawy, a także nałożenie na Skarżącą kary za wykonanie przewozu okazjonalnego, w sytuacji, w której czynności podejmowane przez Skarżącą, w odniesieniu do tej konkretnej sprawy, nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 Utd;
art. 18 ust. 4b pkt 1 lit. c Utd poprzez jego niezastosowanie (przy przyjęciu, że przejazd Skarżącej był przewozem okazjonalnym) w sytuacji, w której zgodnie z zasadami aplikacji internetowej, z której korzystał pasażer, płatność za przejazd jest określona z góry i następuje na rzecz przedsiębiorcy, jakim jest [...];
naruszenie art. 14 ust 1 pkt 2, art. 92a ust. 1 i ust 7 oraz lp. 1.12 oraz 1.5 załącznika nr 3 do utd, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie tj. nałożenie na Skarżącego kary pieniężnej za brak zgłoszenia zmiany danych do posiadanej licencji, w sytuacji, w której organ uznał, że posiadana przez Skarżącą spółkę licencja nie uprawnia do przeprowadzenia zgodnie z prawem kontrolowanego przejazdu;
art. 4 pkt 11 Utd w związku z art. 2 pkt 4 rozporządzenia (WE) nr 1073/2009 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 października 2019 roku w sprawie wspólnych zasad dostępu do międzynarodowego rynku usług autokarowych i autobusowych i zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006, polegające na uznaniu, że przewóz jedynie jednej osoby, nie zaś grupy pasażerów, wypełnia znamiona "przewozu okazjonalnego", podczas gdy definicja "przewozu okazjonalnego" określona w ustawie o transporcie drogowym, jak i definicja "usług okazjonalnych" określona w cytowanym wyżej rozporządzeniu wymaga, aby przewoźnik wykonywał przewóz co najmniej dwóch osób (grupy osób);
naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia tj. art. 92 a ust 1 i 6 w zw. z Ip. 1.5, 1.12 oraz Ip. 2.11 załącznika nr 3 do ustawy, w zw. z 4 pkt. 6a ustawy o transporcie drogowym poprzez nałożenia kary pieniężnej przewidzianej dla podmiotów świadczących przewóz drogowy w rozumieniu ustawy, pomimo braku spełnienia tego kryterium przez Skarżącego.
art. 7 i 77 § 1 Kpa poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechania ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy takich jak ustalenie czy wykonywane przez kierującego czynności stwierdzone protokołem kontroli nosiły cechy wykonywania działalności gospodarczej, braku zweryfikowania przez Organ czy kierujący posiadał status przedsiębiorcy w chwili przeprowadzania kontroli oraz braku wyjaśnienia w oparciu o jaki stosunek prawny, kierujący miałby wykonywać przedmiotowy przewóz w imieniu Skarżącego;
art. 7 i 77 § 1 Kpa poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechania ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy takich jak ustalenie w jaki sposób doszło do skojarzenia kierującego z pasażerem, w jaki sposób odbyła się płatność (w tym zakresie oparcie się wyłącznie na protokole kontroli z [...] kwietnia 2019 roku), braku wyjaśnienia zasad działalności aplikacji, dzięki której doszło do wspólnego przejazdu;
art. 7 i 77 § 1 Kpa poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechania ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy poprzez uznanie, że płatność za przejazd nastąpiła na rzecz Skarżącej, podczas gdy powyższe nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym i jest sprzeczne z istotą działania aplikacji, z której korzystał pasażer;
art. 138 § 1 pkt 1 Kpa poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji Organu I instancji;
art. 107 § 3 Kpa poprzez brak jakiegokolwiek odniesienia się do zarzutów sformułowanych przez Skarżącą w odwołaniu od decyzji Organu I stopnia w zakresie konieczności zweryfikowania zasad działalności aplikacji [...];
art. 8 Kpa poprzez procedowanie w sposób przeczący zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa
Pełnomocnik Strony wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej jej decyzji Organu I instancji, a ponadto o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe, zaprezentowane w zaskarżonej decyzji, stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U.2019.2167) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej "p.p.s.a." sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)–c) p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.
Przedmiotem rozstrzygnięcia w zaskarżonej decyzji jest nałożenie na Skarżącego kary pieniężnej z tytułu naruszenia:
1) Ip. 1.5. załącznika nr 3 do ustawy z dnia 6 września 2001 roku o transporcie drogowym tj. nie zgłosił wformie pisemnej, w postacie papierowej lub elektronicznej, organowi, który udzielił zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencji, zmiany danych, o których mowa odpowiednio w art. 7a i art. 8 ustawy o transporcie drogowym w wymaganym terminie - za każdą zmianę - wymierzając karę 800 zł
2) art. 18 ust 4a tj. wykonywał przewóz okazjonalny pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust 4 a ustawy o transporcie drogowym i za to, na podstawie Ip. 2.11. załącznika nr 3 do ustawy - wymierzył karę 8.000 zł
3) art. 87 ustawy o transporcie drogowym tj. nie wyposażył kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 ustawy o transporcie drogowym i za to, na podstawie Ip. 1.12 załącznika nr 3 do ustawy – wymierzył karę 500 zł.:
Wskazać należy, iż przewóz okazjonalny, zgodnie z art. 4 pkt 11 Utd to przewóz osób, który nie stanowi przewozu regularnego, przewozu regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego.
W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że przewóz, o którym mowa w zaskarżonej decyzji, nie stanowił publicznego przewozu osób i ich bagażu w określonych odstępach czasu i określonymi trasami (tj. przewozu regularnego określonego w art. 4 pkt 7 utd), niepublicznego przewozu regularnego określonej grupy osób, z wyłączeniem innych osób (tj. przewozu regularnego specjalnego określonego w art. 4 pkt 9 Utd) ani też wielokrotnego przewozu zorganizowanych grup osób tam i z powrotem, między tym samym miejscem początkowym a tym samym miejscem docelowym, przy spełnieniu warunków określonych w art. 4 pkt 10 Utd (tj. przewozu wahadłowego).
Należy także mieć na uwadze, że stosownie do art. 5 ust 1 Utd podjęcie i wykonywanie transportu drogowego, z zastrzeżeniem art. 5b ust. 1 i 2 Utd, wymaga uzyskania zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, na zasadach określonych w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającym wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylającym dyrektywę Rady 96/26/WE.
W oparciu o wspominany art. 5b ust. 1 Utd trzeba zauważyć, że podjęcie i wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób wymaga uzyskania odpowiedniej licencji. Wyróżnia się trzy rodzaje takiej licencji w zakresie przewozu osób, w zależności od tego czy przewóz będzie dokonywany samochodem osobowym (art. 5b ust. 1 pkt 1 Utd), pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą (art. 5b ust.1 pkt 2 Utd) czy też taksówką (art. 5b ust. 1 pkt 3 Utd).
Na podstawie art. 18 ust. 4a Utd, przewóz okazjonalny wykonuje się pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą. Przewozu okazjonalnego dokonywanego tego rodzaju pojazdem samochodowym w ramach krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób dotyczy zatem licencja, o której mowa w art. 5b ust. 1 pkt 2 Utd.
Natomiast, w świetle art. 18 ust. 4b pkt 2 Utd, dopuszcza się przewóz okazjonalny samochodami osobowymi, niespełniającymi kryterium konstrukcyjnego określonego w ust. 4a tego artykułu i będącymi wyłączną własnością przedsiębiorcy lub stanowiącymi przedmiot leasingu tego przedsiębiorcy: a) prowadzonymi przez przedsiębiorcę świadczącego usługi przewozowe albo zatrudnionego przez niego kierowcę, b) na podstawie umowy zawartej w formie pisemnej w lokalu przedsiębiorstwa, c) po ustaleniu opłaty ryczałtowej za przewóz przed rozpoczęciem tego przewozu; zapłata za przewóz regulowana jest na rzecz przedsiębiorcy w formie bezgotówkowej; dopuszcza się wniesienie opłat gotówką w lokalu przedsiębiorstwa. Przewozu okazjonalnego dokonywanego na tej podstawie w ramach krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym dotyczy zatem licencja, o której mowa w art. 5b ust. 1 pkt 1 Utd.
Reasumując, dopuszczalny byłby przewóz okazjonalny, o którym mowa w art. 18 ust 4b Utd jedynie w sytuacji, gdyby przedsiębiorca legitymował się licencją na przewóz samochodem osobowym, a nadto spełnione byłyby wszystkie, wskazane powyżej przesłanki dopuszczalności takiego przewozu w odniesieniu do samochodu osobowego niespełniającego kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a Utd i będącego wyłączną jego własnością lub stanowiącego przedmiot leasingu tego przedsiębiorcy.
Zdaniem Sądu, organy obu instancji dokonały prawidłowej wykładni ww. przepisów prawa i zasadnie zastosowały je do niewadliwie ustalonego stanu faktycznego przedmiotowej sprawy. Należy bowiem zgodzić się ze stanowiskiem, że sporny w niniejszej sprawie przewóz stanowił przewóz okazjonalny albowiem nie może być uznany za przewóz regularny, przewóz regularny specjalny czy przewóz wahadłowy.
Z materiału dowodowego zgromadzonego na potrzeby mającego w sprawie zapaść rozstrzygnięcia wynika, że Skarżąca posiadała licencję na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym, a zatem licencję, o której mowa w art. 5b ust. 1 pkt 1 Utd., ale pojazd o numerze rejestracyjnym [...] nie został zgłoszony do powyższego uprawnienia.
Z okoliczności stanu faktycznego ustalonego przez organy w sposób wyczerpujący wynika także, że przewóz został wykonany w celach zarobkowych Skarżącej. Za przewóz została bowiem pobrana opłata, a zamówienie wykonania przedmiotowej usługi transportu nastąpiło z wykorzystaniem aplikacji [...].
Nie budzi wątpliwości, że Skarżąca wykonywała zarobkową działalność w postaci usług transportowych. O zarobkowym charakterze prowadzonej działalności można mówić gdy celem jej prowadzenia jest osiągnięcie dochodu czyli nadwyżki przychodów nad poniesionymi kosztami. Jednocześnie z materiału dowodowego zebranego w sprawie(dokumentacja fotograficzna, notatka urzędowa) wynika, że Skarżąca wykonywała usługi przewozu osób we własnym imieniu za pośrednictwem V. V., a sama Skarżąca jest profesjonalnym przewoźnikiem drogowym co potwierdza wpis w KRS znajdujący się w aktach sprawy.
Niezależnie od powyższych rozważań, organ słusznie wskazał, że dla przypisania
odpowiedzialności za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym nie jest wymagane aby strona była przedsiębiorcą. Przyjęcie odmiennej konstrukcji prowadziłoby do efektów przeczących celowi regulacji zawartych w ustawie o transporcie drogowym tj. ochronie licencjonowanych przewoźników drogowych. Mianowicie osoby nie będące przedsiębiorcami, a wykonujące bez stosownych uprawnień przewozy drogowe, nie ponosiłyby prawnych konsekwencji swoich działań. W świetle powyższego należy uznać za zasadne twierdzenie organu, że przedmiotowy przejazd wykonywany był na rzecz i w imieniu Skarżącego.
Należy ponadto zauważyć, że wykonanie przedmiotowego przewozu nie nastąpiło w oparciu o umowę zawartą w formie pisemnej bezpośrednio z klientem w lokalu przedsiębiorstwa (notatka służbowa z 24 lipca 2019r.). Niespełniona zatem została przesłanka z art.18 ust. 4b pkt 2 lit. b Utd, w sytuacji gdy niespełnienie chociażby jednej z przesłanek ujętych w art. 18 ust. 4b Utd wystarczy dla uznania niedopuszczalności przewozu okazjonalnego w omawianym przypadku. Organ uprawniony był zatem do wnioskowania, że nie zostały spełnione wszystkie przesłanki dla wykonania przewozu okazjonalnego. W konsekwencji zarzuty skargi kwestionujące w tym zakresie stanowisko organu okazały się niezasadne.
Wskazać ponadto należy, że okoliczności przyjęte za podstawę dokonanych przez organy obu instancji ustaleń co do stanu faktycznego tej sprawy zostały udokumentowane w formie protokołu kontroli i załączników do tego protokołu. Protokół kontroli jako dokument urzędowy korzysta z wiarygodności zawartych w nim ustaleń. Dokument urzędowy stanowi podstawowy element materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym i korzysta ze szczególnej mocy dowodowej, ponieważ stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Z dokumentem urzędowym związane jest domniemanie prawdziwości jego treści. Organ prowadzący postępowanie nie może wobec tego swobodnie oceniać ani kwestionować treści dokumentu urzędowego. Istota protokołu z kontroli wyraża się w tym, że dokument ten odzwierciedla i potwierdza istniejący w momencie kontroli stan faktyczny.
W niniejszej sprawie protokół nie został podpisany przez kierowcę, który odmówił jego podpisania bez podania przyczyny. Należy w związku z tym podzielić stanowisko organu, że okoliczność braku podpisu pod protokołem nie pozbawia go mocy dowodowej. Z okolicznością tą, przewidzianą w art. 74 ust. 2 Utd, ustawa nie wiąże bowiem żadnego skutku procesowego, wymagając jedynie aby zostało to odnotowane w protokole, co w niniejszej sprawie zostało uczynione. Dodać nadto należy, że ustalenia poczynione w protokole pozostają spójne z zebranym w sprawie materiałem i nie budzą wątpliwości co do ich zgodności z prawdziwym stanem rzeczy.
Reasumując, Strona posiadała licencję na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym, przy czym niespełnione zostały wymogi wynikające z art. 18 ust. 4a oraz ust. 4b pkt 2 Utd. Samochód osobowy, którym dokonano przewozu pasażerów, nie spełniał bowiem kryteriów konstrukcyjnych przewidzianych w art. 18 ust. 4a Utd gdyż nie był przeznaczony konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą, lecz do przewozu 5 osób wraz z kierowcą, co wynika z zapisów w protokole kontroli.
Nie zaistniały również wszystkie przesłanki, które umożliwiałyby niespełnienie przez Skarżącą wymogów konstrukcyjnych pojazdu z art. 18 ust. 4a Utd. Jak natomiast wynika z treści art. 18 ust. 4a pkt 2 Utd, przesłanki wymienione w tym przepisie muszą być spełnione łącznie, aby możliwe było zastosowanie uregulowanego w tym przepisie wyjątku od wymogów konstrukcyjnych samochodu, którym dokonywany jest przewóz okazjonalny.
W konsekwencji zasadnie GITD uznał, że w niniejszej sprawie doszło do przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a Utd w warunkach niespełnienia także przesłanek, o których mowa w art. 18 ust. 4b Utd.
Zgodnie z art. 92a ust. 1 Utd, w brzmieniu obowiązującym w dniu stwierdzonych naruszeń, podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12.000 złotych za każde naruszenie. Wykaz zaś naruszeń lub warunków przewozu drogowego oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia popełnione przez podmiot wykonujący przewóz drogowy została określona w Lp. 1-9 załącznika nr 3 do Utd (art. 92a ust. 7 pkt 1 Utd).
Stosownie do treści pkt Lp. 2.11. załącznika nr 3 do Utd - wysokość kary pieniężnej z tytułu tego naruszenia wynosi 8000 zł, a zatem przyjęta została w prawidłowej wysokości w zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji.
Odnosząc się w tym zakresie do zarzutu sformułowanego przez Skarżącego w skardze, iż w rozpoznawanej sprawie nie miała miejsca usługa transportu, wskazać trzeba, że transportem drogowym jest podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy (art. 4 pkt 1 Utd).
W świetle prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy bezspornym jest, że to Strona, posiadając licencję na wykonywanie transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym, w dniu kontroli wykonywała przewóz okazjonalny w ramach transportu drogowego osób, odpłatnie (za przewóz była przewidziana opłata - zarobkowy przewóz osób), w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, pojazdem zarejestrowanym w kraju.
Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 27 lutego 2020 r. (sygn. akt VI SA/Wa 2107/19), który to pogląd należy podzielić, zasadnym staje się w tego typu sprawach posiłkowanie się dokonaną przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 20 grudnia 2017 r. (C- 34/15) analizą charakteru usługi pośrednictwa poprzez platformę informatyczną UBER. Trybunał wskazał, że usługę pośrednictwa, która polega na odpłatnym umożliwianiu nawiązywania kontaktów, poprzez aplikację na inteligentny telefon, między właścicielami pojazdów niebędącymi zawodowymi kierowcami a osobami chcącymi przebyć trasę miejską, należy uznać za usługę nierozerwalnie związaną z usługą przewozową, a tym samym za usługę wchodzącą w zakres "usług w dziedzinie transportu" w rozumieniu art. 58 ust. 1 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (,,TFUE"). Usługa pośrednictwa w przekazywaniu zleceń przewozowych złożonych za pomocą aplikacji mobilnych, pomiędzy pasażerami a kierowcami, nie ogranicza się do usługi pośrednictwa polegającej na umożliwianiu nawiązywania kontaktów poprzez aplikację na inteligentny telefon, między właścicielami pojazdów niebędącymi zawodowymi kierowcami a osobami chcącymi przebyć trasę miejską. Usługa pośrednictwa polega na selekcjonowaniu właścicieli pojazdów niebędących zawodowymi kierowcami, którym przedsiębiorstwo to dostarcza aplikację, bez której, po pierwsze, kierowcy nie świadczyliby usług przewozowych, a po drugie, osoby chcące przebyć trasę miejską nie miałyby dostępu do usług tych kierowców.
Omawianą usługę pośrednictwa pomiędzy klientem (pasażerem), a kierowcą, Trybunał uznał za integralną część złożonej usługi, której głównym elementem jest usługa przewozowa, wobec czego należy zakwalifikować ją jako usługę w dziedzinie transportu, a nie usługę społeczeństwa informacyjnego i podlega ona nie postanowieniom art. 56 TFUE dotyczącego swobodnego przepływu usług w ogólności, lecz postanowieniom art. 58 ust. 1 TFUE, będącego przepisem szczególnym, w myśl którego swobodę przepływu usług w dziedzinie transportu regulują postanowienia tytułu dotyczące transportu.
Cytowany wyrok potwierdza zatem dodatkowo prawidłowość oceny charakteru wykonywanej przez Skarżącą usługi, jako usługi transportowej. Skoro bowiem TSUE potraktował firmę UBER, jako wykonującego w części usługę transportową (w zakresie pośrednictwa), to oczywistym jest, że Skarżąca jako realizator drugiej części usługi (przewóz pasażera), za którą pobiera opłatę, również wykonywała usługę transportową (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (,,WSA") w Krakowie z dnia 29 stycznia 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 1141/17; wyrok WSA w Gliwicach z dnia z 1 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SA/Gl 1048/18; wyrok WSA w W. z dnia 27 lutego 2018 r., sygn. akt VI SA/Wa 2358/17 i z dnia 11 lipca 2019 r., sygn. akt VI SA/Wa 390/19).
Okoliczność, że w stanie faktycznym sprawy przewóz był możliwy dzięki skorzystaniu przez pasażera z aplikacji internetowej [...],kojarzącej kierujących i pasażerów nie wyłącza uznania, że świadczenie usługi przewozu osób nastąpiło w okazji zainicjowanej przez pasażera, który zamówił kurs za pomocą tej aplikacji. Aby zamówić kurs zlecający przewóz musiał w ramach aplikacji zarejestrować swoje dane i dane swojej karty płatniczej.
Zdaniem Sądu, powyższe przesądza, że działanie Skarżącej mieściło się w ramach pojęcia krajowego transportu drogowego, czyli podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób pojazdem samochodowym zarejestrowanym w kraju. W tym stanie rzeczy przyjęcie, że przedsiębiorca posiadający licencję na przewóz osób samochodem osobowym w krajowym transporcie drogowym (tak jak w niniejszej sprawie) nie musi spełniać warunków z art. 18 ust. 4b pkt 2 Utd, całkowicie podważałoby sens wyodrębniania krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką oraz licencji na taki przewóz. Licencja taka pozwalałaby bowiem na prowadzenie zarobkowej działalności w zakresie przewozu osób samochodem osobowym, odpowiadającej przewozom osób taksówką, bez konieczności spełnienia szczególnych wymogów przewidzianych dla uzyskania licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką. Także wprowadzenie przepisów prawa dopuszczających, przy zachowaniu określonych warunków prawnie wyszczególnionych (art. 18 ust. 4b pkt 2 Utd), podejmowanie przewozu okazjonalnego na zasadzie wyjątku od reguły określonej w art. 18 ust 4a Utd, nie może być postrzegane za ograniczające prowadzenie działalności gospodarczej. Jest to bowiem odstępstwo od reglamentowanej prawnie zasady na jakiej taki przewóz może być dokonywany i wymaganej w tym zakresie licencji z art. 5b ust. 1 pkt 2 Utd. Z powyższych względów Sąd nie podziela stanowiska Strony, że kwestionowane przez Skarżącą regulacje prawne są niezgodne z art. 22 Konstytucji RP, i ograniczają wolność działalności gospodarczej bez wystąpienia uzasadniającego to ograniczenie ważnego interesu publicznego. Ustawodawca przewidział bowiem licencję na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką, w ramach której Skarżąca nie musiałaby spełniać wymogów, o których mowa w art. 18 ust. 4a i ust. 4b pkt 2 Utd, jak też nie miałby do niej zastosowania ust. 5 tego artykułu.
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należało, że w tej sprawie organy obu instancji dokonały prawidłowej wykładni wskazanych przepisów prawa materialnego i zasadnie przyjęły na gruncie stanu faktycznego sprawy, że to Strona jest podmiotem wykonującym przewóz drogowy a stwierdzone naruszenie wymagało nałożenia na Skarżącego kary pieniężnej określonej w L.p. 2.11 załącznika nr 3 do Utd. Zestawienie definicji "przewozu okazjonalnego" wywiedzionej na podstawie powołanych wyżej przepisów z dokonanymi w sprawie ustaleniami faktycznymi pozwala na uznanie, że sporny przewóz był przewozem okazjonalnym, o którym mowa w art.4 pkt 11 Utd.
W ocenie Sądu, GITD zasadnie także przyjął, że Skarżąca dopuściła się również naruszenia wskazanego w Lp. 1.5 załącznika nr 3 do Utd.
Stosownie bowiem do treści art. 8 ust. 2 pkt 6 Utd - wniosek o udzielenie licencji, o których mowa w art. 5b ust. 1 i 2 tej ustawy zawiera określenie rodzaju i liczby pojazdów samochodowych, które przedsiębiorca będzie wykorzystywał do wykonywania transportu drogowego – w przypadku wykonywania transportu drogowego w zakresie, o którym mowa w art. 5b ust. 1 Utd. Zgodnie z art. 8 ust. 3 pkt 5 Utd - do wniosku o udzielenie licencji dołącza się wykaz pojazdów, zawierający markę, typ, rodzaj/przeznaczenie, numer rejestracyjny, numer VIN i wskazanie rodzaju tytułu prawnego do dysponowania pojazdem. W myśl zaś art. 14 ust. 1 pkt 2 Utd - przewoźnik drogowy jest obowiązany zgłaszać w formie pisemnej, w postaci papierowej lub w postaci elektronicznej, organowi, który udzielił licencji, o której mowa w art. 5b ust. 1 i 2 ww. ustawy, zmiany danych, o których mowa w art. 8, nie później niż w terminie 28 dni od dnia ich powstania. Skarżąca posiadając licencję na podjęcie i wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym, o której mowa w art. 5b ust. 1 pkt 1 Utd (licencja nr [...] z [...] marca 2019r.), nie dokonał jednak zgłoszenia do licencji kontrolowanego pojazdu samochodowego marki [...] o nr rej [...] (vide. pismo z [...] listopada 2019 r.,), a zatem nie wykonał obowiązku, jaki na nim spoczywał na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 8 ust. 2 pkt 6 i ust. 5 Utd.
Jak wynika z art. 92a ust. 1 i ust. 7 pkt 1 w związku z Lp. 1.5 załącznika nr 3 do Utd - w przypadku niezgłoszenia w formie pisemnej, w postaci papierowej lub elektronicznej, organowi, który udzielił licencji zmiany danych, o których mowa w art. 8 Utd w wymaganym terminie na podmiot wykonujący przewóz drogowy nakładana jest kara pieniężna w wysokości 800 zł. za każdą zmianę. W takiej też prawidłowej wysokości została określona, w zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji I instancji, kara pieniężna z tytułu tego naruszenia.
W ocenie Sądu, organy prawidłowo uznały, że w niniejszej sprawie doszło również do naruszenia opisanego w lp. 1.12 załącznika nr 3 do Utd, zgodnie z którym niewyposażenie kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 ustawy o transporcie drogowym - za każdy dokument (w tym wypadku przypadku w wypis licencji), jest zagrożone karą pieniężną w wysokości 500 zł. W niniejszej sprawie kierowca podczas kontroli nie posiadał wypisu z licencji. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 kwietnia 2017 r. sygn. akt II GSK 2107/15 " przepis art. 87 ust. 1 pkt 1 u.t.d. nakłada obowiązek posiadania przez kierowcę podczas wykonywania przewozu drogowego i okazania na żądanie uprawnionego organu kontroli między innymi wypisu z licencji. Odpowiedzialność za wyposażenie kierowcy w odpowiednie dokumenty, a więc i w wypis z licencji, stosownie do art. 87 ust. 3 u.t.d., spoczywa na przedsiębiorcy. To przedsiębiorca odpowiedzialny jest co najmniej za wyposażenie kierowcy w odpowiednie dokumenty, w tym stosowne wypisy z licencji, które nie może ograniczać się wyłącznie do samego przekazania dokumentów kierowcy, ale również obejmuje dopilnowanie ich posiadania przez kierowcę w czasie wykonywania przewozu i ich okazanie organom uprawnionym do przeprowadzenia kontroli". Stwierdzone w tym zakresie naruszenie czyniło zatem zasadnym wymierzenie skarżącemu kary pieniężnej w wysokości 500 zł (lp. 1.12 załącznika nr 3 do Utd.
W związku z powyższym nałożona na Skarżącą kara w wysokości 9300 zł okazała się prawidłowa.
Odnosząc się ponadto do zarzutów procesowych skargi Sąd stwierdza, że organy administracji w niniejszej sprawie nie uchybiły przepisom postępowania administracyjnego. Wszystkie istotne okoliczności faktyczne sprawy zostały bowiem należycie wyjaśnione i opisane w zaskarżonej decyzji, spełniając wymogi w zakresie jej uzasadnienia. Zdaniem Sądu, materiał dowodowy w oparciu o który organy obu instancji wydały swoje rozstrzygnięcia został zebrany w sposób wyczerpujący, pozwalający na ustalenie okoliczności istotnych w sprawie. Ustalenia te zaś pozwalały na przyjęcie przez organy, że wykonywany przez Stronę przewóz był przewozem okazjonalnym samochodem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego umożliwiającego dokonywanie takiego rodzaju przewozu. Niewadliwe także były ustalenia co do niedokonania przez Stronę zgłoszenia wymaganej zmiany licencji.
Z uwagi na powyższe nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty skargi, a Sąd rozpoznając niniejszą sprawę nie stwierdził innych naruszeń, które zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a lub c p.p.s.a. obligowałyby do uchylenia zaskarżonej decyzji. Nie zachodzą także w kontrolowanym postępowaniu wady kwalifikowane, uzasadniające stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji ani podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego, w konsekwencji czego Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło