VI SA/Wa 180/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi T. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rejestracji odbiorników i ustalenia opłaty za użytkowanie odbiorników radiowych i telewizyjnych oddala skargę w całości Minister Administracji i Cyfryzacji (zwany dalej organem) decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] po rozpoznaniu odwołania T. sp. z o.o. w S. (zwanego dalej stroną/spółką/skarżącą) od decyzji Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. (zwanego dalej organem I instancji) z dnia [...] września 2015 r., nr [...] nakazującą rejestrację odbiorników radiofonicznych i odbiornika telewizyjnego oraz ustalającą opłatę za ich używanie utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W dniu [...] maja 2015 r., przeprowadzona została kontrola wykonania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych w lokalu przy ul. [...] w O. zajmowanym przez skarżącą. Kontrola została przeprowadzona w obecności pracownika – [...] (zwaną dalej pracownikiem). W trakcie kontroli ujawniono radio samochodowe 10 szt. i telewizor Sony 1 szt., który odbierał program TVP 1. Do tego odbiornika doprowadzona była antena zewnętrzna. W protokole odnotowano, brak możliwości uruchomienia radia natomiast TV był uruchomiony. Na podstawie ustnego oświadczenia pracownika stwierdzono, że odbiorniki radiofoniczne w ilości 10 sztuk znajdują się w samochodach a odbiornik telewizyjny 1 sztuka jest w lokalu i odbiera program TVP 1. Stwierdzony okres używania odbiorników wynosi dwa lata i został ustalony na podstawie oświadczenia. W protokole odnotowano, iż pracownik zgadza się z treścią protokołu. Pracownik odmówiła podpisania protokołu z powodu braku upoważnienia. W wyjaśnieniach do kontroli strona wskazała, że w jej ocenie nieprawidłowo przeprowadzono kontrolę w obecności pracownika nie będącego osobą upoważnioną do składania jakichkolwiek oświadczeń w imieniu spółki co narusza art. 10 kpa. Zdaniem skarżącej z protokołu wynika, iż brak możliwości uruchomienia odbiornika telewizyjnego a załączone do protokołu oświadczenie wskazuje na 0 sztuk odbiorników telewizyjnych, przez co powstała sprzeczność między protokołem a oświadczeniem, co wskazuje na nieprawidłowe przeprowadzenie kontroli. Podniesiono, że niezgodne z prawdą są ustalenia odnośnie posiadanych przez stronę odbiorników radiofonicznych, bowiem informacja podana przez pracownika nie została zweryfikowana przez operatora, nie ustalono ilości samochodów, nie zbadano dowodów rejestracyjnych pojazdów, nie sprawdzono czy są zainstalowane odbiorniki radiofoniczne będące w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu. Spółka wskazała, że nie posiada jakiegokolwiek odbiornika w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu. Organ I instancji wydał decyzję z dnia [...] września 2015 r. nakazującą rejestrację 10 odbiorników radiofonicznych i 1 odbiornika telewizyjnego oraz ustalającą opłatę za używanie 9 niezarejestrowanych odbiorników radiofonicznych w kwocie 1 755 złotych oraz ustalającą opłatę za używanie 1 niezarejestrowanego odbiornika telewizyjnego w kwocie 645 złotych. Organ I instancji stwierdził, że rozstrzygnięcie to zostało wydane na podstawie protokołu z przeprowadzonej w dniu [...] maja 2015 r. kontroli wykonania obowiązku rejestracji odbiorników RTV. W odwołaniu od decyzji skarżący podniósł te same zastrzeżenia co do protokołu kontroli. Organ utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję i stwierdził, że organ I instancji nie ma obowiązku przeprowadzania oględzin odbiorników radiofonicznych, co do których ustalono, iż nie są zarejestrowane. Powołując się na orzecznictwo wskazał, że ustalenie czy odbiorniki znajdują się w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu może dokonać się w drodze bezpośredniego sprawdzenia tej okoliczności lub ewentualnie w drodze oświadczenia osoby uczestniczącej w kontroli. Jego zdaniem zarówno jeden jak i drugi sposób ustalenia jest dopuszczalny, a informacja o tym fakcie musi znaleźć się w protokole z kontroli. Wskazał, że w protokole z kontroli ujawniono 1 odbiornik telewizyjny oraz 10 odbiorników radiofonicznych będących w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu. Podniósł, że w załączonym do protokołu oświadczeniu wskazano 10 odbiorników radiofonicznych i 0 odbiorników telewizyjnych, podkreślił, iż załączniki do protokołu należy zestawiać łącznie z protokołem, w którym stwierdzono, że odbiorniki w ilości 10 szt. odbiorników radiofonicznych i 1 szt. odbiorników telewizyjnych są w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu. W ocenie organu z treści załączonego do protokołu oświadczenia wynika, iż dotyczy ono jedynie odbiorników, których niemożliwe było uruchomienie, na co w szczególności wskazuje zwrot: "Uruchomienie tych odbiorników, w celu stwierdzenia technicznej możliwości dostosowania do odbioru programu nie jest możliwie z następujących przyczyn ...". Wobec tego organ uznał, że nie ma znaczenia brak oświadczenia co do odbiornika telewizyjnego, skoro został on uruchomiony podczas kontroli. Ponadto stwierdził, że strona nie wykazała, aby obowiązek rejestracji odbiorników na niej nie spoczywał. Organ podniósł, iż kontrola wykonania obowiązku rejestracji odbiorników RTV nie jest czynnością podejmowaną w toku postępowania administracyjnego. Jego zdaniem stanowi ona podstawą dla wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie używania niezarejestrowanych odbiorników, które to postępowanie mocą przepisów ustawy o opłatach abonamentowych zostało powierzone do prowadzenia jednostce organizacyjnej Poczty Polskiej S.A. Wskazał, że protokół kontroli jest odzwierciedleniem czynności kontrolnej, a nie wizji lokalnej, czy oględzin w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Jego zdaniem oświadczenie odebrane od pracownika w toku przeprowadzonej kontroli nie jest przesłuchaniem świadka ale oświadczenia wiedzy na temat liczby i rodzaju używanych odbiorników RTV od osób, które dysponują wiedzą na ten temat. Wskazał, że oświadczenia takie, jak również sam protokół kontroli stanowią materiał dowodowy, który podlega ocenie organu administracyjnego. Uznał, że nie jest obowiązkiem organów ustalanie marki stwierdzonych w toku kontroli odbiorników RTV, podobnie jak i numerów rejestracyjnych pojazdów, w których się znajdują. Wskazał, że sposób, w jaki dokonano tych ustaleń nie naruszał obowiązujących przepisów postępowania administracyjnego, a ustalone okoliczności pozwalały na zastosowanie domniemania, o którym mowa w art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1204 ze zm., zwanej dalej ustawą o opłatach abonamentowych). Jego zdaniem nie doszło do naruszenia ustawy o opłatach abonamentowych oraz Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ wskazał, że organy udowodnił fakt posiadania przez stronę ujawnionych odbiorników RTV oraz fakt znajdowania się ich w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu a więc decyzje są prawidłowe. Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący, zarzucając naruszenie: art. 138 § 1 ust. 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji nakazującej rejestrację 10 odbiorników radiofonicznych i 1 odbiornika telewizyjnego oraz ustalającej opłatę za używanie 9 niezarejestrowanych odbiorników radiofonicznych i odbiornika telewizyjnego mimo, iż przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie nie dowiodło nie tylko używania ww. odbiorników przez kontrolowanego, lecz nawet i faktu ich posiadania, art. 2 ust. 2 ustawy o opłatach abonamentowych, poprzez pominięcie obowiązku wykazania przez organ administracji dokonujący kontroli wykonania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, faktu posiadania przez kontrolowanego precyzyjnej liczby określonych odbiorników, o których mowa w ww. ustawie. Wskazała, że nieprawidłowe było działanie organów powołujących się na (bliżej niesprecyzowane) orzecznictwo pozwalające na zastosowania domniemania czy podmiot kontrolowany posiada jakiekolwiek odbiorniki, a jeśli tak, to jakie i w jakiej liczbie. Jego zdaniem kwestia ta nie jest objęta domniemaniem ustawowym i winna zostać wnikliwie zbadana przez kontrolującego, przy zachowaniu zasady poszanowania praw strony. Wskazuje, że nie zostało ustalone, że po stronie spółki istnieje jakikolwiek władztwo nad spornymi odbiornikami, a także że nie zostały one w żaden sposób zindywidualizowane. Podnosi, że nie zostały wyjaśnione kwestie kluczowe dla rozstrzygnięcia sprawy, a związanych z rzekomym posiadaniem przez spółkę odbiorników. Na żadnym etapie postępowania skarżąca nie twierdziła, że dla przypisania jej obowiązku rejestracji odbiorników konieczne jest ustalenie, że stanowią one jej własność, gdyż przepis art. 2 ust. 2 ustawy o opłatach abonamentowych wyraźnie mówi o "posiadaniu", a nie o własności. Skarżąca twierdził, i twierdzenie to podtrzymuje, że w świetle art. 2 ust. 2 ustawy o opłatach abonamentowych, dla przypisania jej obowiązku rejestracji odbiorników konieczne jest ustalenie, że posiada ona określoną liczbę odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, czego organ nie uczynił. Zdaniem skarżącej opieranie się przez organ w tym zakresie na oświadczeniu pracownika jest nadużyciem i nie może zastąpić samodzielnych ustaleń organu, dlatego, że ww. dała jasno wyraz temu, iż nie może złożyć wiążącego oświadczenia w tym przedmiocie, czego wyrazem była odmowa podpisu formularza oświadczenia, a po drugie dlatego, że osoba podpisująca się na formularzu potwierdzić ma to, co kontrolujący stwierdzili podczas kontroli. Tak wynika z treści formularza "oświadczenie", którego treść sprowadza się do oświadczenia przez podpisaną na nim osobę, że "w kontrolowanym lokalu/samochodach służbowych należących do danego przedsiębiorcy stwierdzono odbiornik/odbiorniki (...)". Stwierdziła, że pracownik, którą w protokole kontroli z dnia [...] maja 2015 r. wskazano jako osobę uczestniczącą w kontroli de facto taką osobą nie była. Nie podpisała ona żadnego dokumentu i nie złożyła żadnych oświadczeń, co dowodzi, iż była raczej biernym obserwatorem poczynań kontrolujących. Wskazuje, że będąc referentem, a nie osobą mającą wiedzę o przedmiocie kontroli (np. zarządzającą flotą pojazdów) nie powinna być przymuszana do towarzyszenia (do tego bowiem sprowadzał się jej udział w czynnościach kontroli) w zakresie wykonania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych. Gdyby w kontroli brała udział osoba posiadająca niezbędną wiedzę o przedmiocie kontroli, to przekazałaby kontrolującym informację o tym, że ujawniony odbiornik telewizyjny marki Sony (jedyny zresztą odbiornik, którego istnienie zostało faktycznie wykazane w toku kontroli) nie był przedmiotem posiadania spółki, lecz osoby fizycznej będącej jej pracownikiem. Jej zdaniem nie można też podzielić stanowiska organu co do tego, że skoro przepisy ustawy o opłatach abonamentowych nie wymagają wskazania w decyzji numerów rejestracyjnych samochodów, w których są zainstalowane radioodbiorniki ani jakichkolwiek innych danych konkretyzujących auta, w których ujawniono odbiorniki, to dane takie są zbędne. Podniosła, że ustalenia organu w przedmiotowej sprawie są ze sobą wewnętrznie sprzeczne. Z jednej bowiem strony organ stwierdza, że "nie budzi wątpliwości okoliczność używania przez stronę w dniu kontroli wskazanych w protokole radioodbiorników" (strona 4 uzasadnienia), z drugiej zaś zaznacza, iż "10 odbiorników radiofonicznych w samochodach nie było możliwe do sprawdzenia w czasie kontroli, gdyż pojazdy były w terenie" (strona 8 uzasadnienia). Co więcej, zdaniem organu w toku postępowania spółka nie przedstawiła żadnego przeciwdowodu na okoliczność braku używania 10 odbiorników radiofonicznych. Organ nie wskazuje jednakże, w jaki sposób spółka miałaby wykazać okoliczności negatywne tego rodzaju, że nie posiada bliżej niesprecyzowanych 10 radioodbiorników. Podnosi, że okoliczności negatywnej tego rodzaju nie da się wykazać, stąd też niedopuszczalna jest próba przerzucenia ciężaru dowodu na stronę postępowania. W tym stanie rzeczy stanowczy sprzeciw skarżącej budzi ocena, iż organ w toku postępowania "zbadał wyczerpująco" wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane ze sprawą i oparł swoje rozstrzygnięcie na materiale prawidłowo zebranym w toku kontroli, dokonując wszechstronnej oceny dowodów oraz uzasadniając swoje stanowisko. W związku z powyższym wnosił o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem skargi jest decyzja organu z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] września 2015 r., nr [...] nakazującą rejestrację odbiorników radiofonicznych i odbiornika telewizyjnego oraz ustalającą opłatę za ich używanie. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, w świetle kryteriów opisanych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.), Sąd nie dopatrzył się w działaniu organów rozstrzygających w niniejszej sprawie nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca. Sąd podziela ustalony przez organy stan faktyczny w sprawie i wskazuje, że ustalony przez organ stan faktyczny nie został skutecznie zakwestionowany przez skarżącą. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A., jako organ właściwy rzeczowo, został na mocy art. 5 ust. 1 w związku z art. 7 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych zobowiązany do kontroli obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych i w przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika, do wydania - na podstawie art. 7 ust. 6 cyt. ustawy - decyzji administracyjnej, w której nakaże rejestrację odbiornika i ustali, zgodnie z zasadami określonymi w art. 5 ust. 3 ustawy, opłatę za jego używanie. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Zgodnie z art. 2 ust. 2 ww. ustawy, domniemywa się, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu używa tego odbiornika. W świetle ww. uregulowań prawnych, zdolność do natychmiastowego odbioru programu przez odbiornik jest równoznaczna ze stwierdzeniem, że odbiornik jest używany, a to z kolei prowadzi do wniosku, że posiadacz jest obowiązany do wniesienia opłaty abonamentowej za jego używanie. Opłatę tę uiszcza się za każdy odbiornik – z wyjątkiem przypadków określonych w art. 2 ust. 5 ww. ustawy. Wskazać przy tym należy, że zgodnie z art. 2 ust. 5 i 6 tej ustawy niezależnie od liczby odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych używanych przez osoby fizyczne w tym samym gospodarstwie domowym lub samochodzie stanowiącym ich własność uiszcza się tylko jedną opłatę abonamentową. Podkreśla się przy tym, że opłacenie abonamentu w ramach gospodarstwa domowego nie obejmuje używania odbiorników w lokalu o charakterze handlowym, usługowym lub produkcyjnym. Należy zauważyć, że posiadanie w rozumieniu ustawy o opłatach abonamentowych zostało określone, jako stan faktyczny rozpatrywany w oderwaniu od prawa własności, przy czym dla nałożenia stosownych obowiązków na pracodawcę określonych w art. 7 ust. 6 cyt. ustawy wystarczające jest wykazanie, że odbiornik będący w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu znajduje się w lokalu użytkowym zajmowanym przez jego firmę. Zdaniem Sądu, sporządzony protokół i oświadczenie pracownika potwierdziły posiadanie odbiorników. Sąd nie podziela zarzutów skarżącej co do oświadczenia pracownika i protokołu kontroli nawet nie podpisanego przez niego. Przepisy ustawy o opłatach abonamentowych nie wymagają, by w kontroli uczestniczył organ uprawniony do reprezentacji podmiotu kontrolowanego, ani też by ważność protokołu zależała od jego podpisu przez osoby wchodzące w skład takiego organu zgodnie z zasadami reprezentacji podmiotu kontrolowanego. Rację ma organ, że w toku kontroli osoby biorące w niej udział nie składają oświadczeń woli wymagających dla swej skuteczności działania organów uprawnionych do ich reprezentacji, lecz oświadczenia wiedzy dotyczące przedmiotu kontroli. Sąd podziela poglądy, że w toku kontroli osoby biorące w niej udział nie składają oświadczeń woli wymagających dla swej skuteczności działania organów uprawnionych do ich reprezentacji, lecz oświadczenia wiedzy dotyczące przedmiotu kontroli (v. wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 listopada 2012 r., VI SA/Wa 1786/12). Przedstawiony przez organ pogląd nie jest odosobniony ale należy uznać, że jest to pogląd dominujący i brak jest stanowiska przeciwnego. Biorąc to pod uwagę a także zaistniały w sprawie stan sprawy należy te oświadczenia poprzeć odpowiednimi dowodami. Kontrola została przeprowadzona w obecności pracownika. W trakcie kontroli ujawniono 1 odbiornik telewizyjny oraz 10 odbiorników radiofonicznych będących w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu. Stwierdzony okres używania odbiorników wynosił dwa lata i został ustalony na podstawie ustnego oświadczenia pracownika. Powyższe ustalenia zostały odnotowane w protokole z kontroli oraz w załączonym do niego oświadczeniu w którym podano przyczynę braku możliwości uruchomienia 10 odbiorników radiofonicznych oraz wskazano, że podczas kontroli uruchomiono odbiornik TV. Biorąc powyższe pod uwagę nie budzi wątpliwości okoliczność używania przez Stronę w dniu kontroli wskazanych w protokole odbiorników. Strona nie przedstawiła w toku postępowania jakichkolwiek dowodów, które świadczyłyby, iż sporne odbiorniki były zarejestrowane lub nie wykazała, że wykazane przez organ, odbiornik radiowe nie istniały. Strona wykazuje, że przeprowadzenie przeciwdowodu w tej materii jest niemożliwe. W ocenie Sądu strona może wykazać liczbę posiadanych pojazdów i ich wyposażenie w radioodbiorniki lub brak takiego wyposażenia. W opinii Sądu, odpowiedzialność za sprawy organizacyjne ponosi skarżąca – i na niej spoczywa obowiązek zarejestrowania wszystkich używanych w tym miejscu lub samochodach odbiorników. Wszelkie nieprawidłowości w tym zakresie są ryzykiem podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą. Zdaniem Sądu należy jednocześnie uznać, iż organy obu instancji wyczerpująco zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie organy administracji - rozstrzygając sprawę - oparły się na materiale prawidłowo zebranym w toku kontroli, dokonując jego wszechstronnej oceny. Ponadto należy uznać, iż stanowisko wyrażone w zaskarżonych decyzjach, organy obu instancji uzasadniły w sposób wymagany przez normę prawa określoną w przepisie art. 107 § 3 k.p.a. Z przytoczonych wyżej powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.