VI SA/Wa 184/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Sędziowie Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Protokolant Monika Staniszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi W. B. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2008 r., Minister Sprawiedliwości, po rozpoznaniu odwołania W. B., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 75j ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058 ze zm.) utrzymał w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] nr [...] z dnia [...] września 2008 roku w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Minister Sprawiedliwości wyjaśnił, iż W. B. w dniu [...] września 2008 r. przystąpił do egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką przed Komisją Egzaminacyjną do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Okręgowej Rady Adwokackiej w [...]. Uchwałą nr [...] z dnia [...] września 2008 roku w/w Komisja Egzaminacyjna ustaliła wynik egzaminu konkursowego na 181 punktów, co zgodnie z przepisem art. 75i ust. 3 ustawy - Prawo o adwokaturze oznaczało negatywny wynik egzaminu. W odwołaniu od powyższej uchwały W. B. wniósł o uznanie za wadliwe pytań nr 12, 14, 22, 75, 76, 95, 121, 175, 196, 207, 214 i 244, zaliczenie udzielonych odpowiedzi na w/w pytania, w konsekwencji zmianę uchwały i uznanie, że uzyskał pozytywny wynik egzaminu konkursowego. Skarżący nie zgodził się ze wskazanymi jako prawidłowe odpowiedziami na pytania testowe, powołując w uzasadnieniu odwołania argumenty mające świadczyć o prawidłowości udzielonych przez niego odpowiedzi. Minister Sprawiedliwości wskazał, iż w wyniku dokonanej szczegółowej analizy przeprowadzonego egzaminu, zarówno prawidłowości jego przygotowania (w tym przygotowania testu egzaminacyjnego), jak również przebiegu samego egzaminu uznał, iż nie doszło do naruszenia rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie powoływania i odwoływania członków komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji adwokackiej oraz szczegółowego trybu i sposobu przeprowadzania egzaminu konkursowego i adwokackiego (Dz. U. z 2005 r. Nr 258, poz. 2160 ze zm.), a egzamin przeprowadzono zgodnie z zasadami wynikającymi z ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze. Z przebiegu egzaminu sporządzono prawidłowy protokół, również uchwała Komisji Egzaminacyjnej została podjęta zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Podkreślił, iż ułożony test egzaminacyjny, który rozwiązywali kandydaci, odpowiadał kryteriom określonym w art. 75i ust. 1 oraz art. 75a ust. 3 ustawy - Prawo o adwokaturze. Minister podniósł także, iż w ramach postępowania odwoławczego dokonał ponownego przeliczenia punktów, w wyniku czego ustalono, iż uchwała Komisji Egzaminacyjnej jest w tym zakresie w pełni prawidłowa, zaś skarżący uzyskał z egzaminu konkursowego 181 punktów, co stanowi wynik negatywny. Organ dokonał analizy zarzutów odwołującego się dotyczących pytań nr 95, nr 207 i nr 214 i uznał w konsekwencji, iż są one bezzasadne. Wskazał na podstawę prawną swojego stanowiska podnosząc, iż kwestionowane przez skarżącego pytania zostały sformułowane jednoznacznie, a wśród propozycji odpowiedzi była wyłącznie jedna poprawna odpowiedź. W ocenie Ministra, użyte w pytaniach nr 12, 22 i 75 pojęcia, nie wynikające wprost z przepisów, znajdują zakotwiczenie w poszczególnych powszechnie obowiązujących aktach prawa pozytywnego i weryfikują znajomość danej gałęzi prawa. Minister nie zgodził się także z zarzutem, iż pytania nr 14 i 196 zostały wadliwie sformułowane wskazując, iż odwołują się one wprost do obowiązujących aktów prawnych tj. art. 88 zd. II kodeksu karnego i art. 16 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Natomiast kwestionowane przez odwołującego się pytania nr 121, 175 i 244 dotyczyły ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych i ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa. Minister podkreślił, iż ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych dotyczy dziedziny postępowania cywilnego, ustawa o regionalnych izbach obrachunkowych dotyczy dziedziny prawa finansowego, a ustawa o Krajowej Radzie Sądownictwa dotyczy ustroju sądów a zatem dziedzin, które wchodzą w ustawowy zakres egzaminu. W tej sytuacji Minister Sprawiedliwości uznał, iż wynik egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką został ustalony prawidłowo. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie W. B., zwany dalej skarżącym, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zmianę uchwały Komisji Egzaminacyjnej, uznanie za wadliwych pytań nr 12,14, 22, 75, 76, 95, 121, 175,196, 207. 214, 244, zaliczenie odpowiedzi na wyżej wymienione pytania do uzyskanej punktacji oraz uznanie, iż skarżący uzyskał wynik pozytywny. Podniósł zarzut naruszenia prawa materialnego polegający na przyjęciu, że art. 75a ust. 3 Prawa o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r. Nr 123. poz.1058 ze zm.) dopuszcza konstruowanie pytań egzaminacyjnych, które zawierają wyrażenia nie znajdujące się w prawie pozytywnym, oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie pytań na egzamin konkursowy na aplikację adwokacką (Dz. U z 2005 r. nr 258 poz. 2159) poprzez przyjęcie, że przepis ten nie reguluje sposobu przeprowadzania egzaminu na aplikację adwokacką, a także zarzut naruszenia prawa procesowego tj. art. art. 128 i art. 107 § 1 i 3 kpa polegające na przyjęcie, że strona, która wnosi odwołanie ma obowiązek szczegółowego uzasadniania odwołania oraz polegające na przyjęciu, że brak szczegółowego uzasadnienia strony zwalnia organ w tym zakresie z obowiązku uzasadnienia swojej decyzji. W uzasadnieniu skargi skarżący ponowił swoje dotychczasowe zarzuty dotyczące wymienionych wyżej pytań testowych. Stwierdził, iż pytanie nr 12 testu skonstruowane na podstawie Kodeksu karnego zawiera sformułowanie "naruszenie miru domowego", które to sformułowanie nie jest użyte w Kodeksie karnym albowiem jest sformułowaniem pochodzącym z doktryny prawa i tym samym nie jest wyrażeniem ustawowym. Nie jest również wyrażeniem ustawowym zawarte w pytaniu nr 22 sformułowanie "wypadek drogowy", które to określeniem jest potoczną nazwą przestępstwa opisanego w rozdziale XXI Kodeksu karnego polegającego na spowodowaniu nieumyślnego wypadku w ruchu lądowym. Z podobnych powodów wątpliwości skarżącego budzi również treść pytania nr 76, które zwiera sformułowanie "testament allograficzny". Określenie takie używane jest wyłącznie przez doktrynę prawa na oznaczenie testamentu sporządzonego w sposób przewidziany przez art. 951 Kodeksu cywilnego. W ocenie skarżącego za wadliwą i nieodpowiadająca wymaganiom ustawowym można uznać treść pytania nr 207 przy czym żadna z podanych odpowiedzi nie jest prawidłowa. Odnośnie pytania nr 75 skarżący stwierdził, iż wskazanie odpowiedzi C jako prawidłowej można uznać za niewłaściwe. Pytania nr 14 i 196 można uznać za wadliwe ponieważ są nieprecyzyjnie sformułowane. W pytaniu nr 95 żadna odpowiedź nie jest prawidłowa. Natomiast pytania nr 121, 175, 214 i 244 nie są oparte na przepisach, które wchodzą w zakres egzaminu na aplikację adwokacką. Skarżący stwierdził w konsekwencji, iż negowane przez niego pytania testowe nie spełniały wymagań, jakie stawia przepis art. 75i ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze. W tej sytuacji - zdaniem skarżącego - każda odpowiedź powinna być uznana przez Komisję Egzaminacyjną za prawidłową. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania tj. art. 128 i art. 107 par. 1 i 3 k.p.a. stwierdził, iż uzasadnienie całej decyzji odnosi się do zarzutów skargi, wskazuje udowodnione fakty i dowody, zawiera zarówno uzasadnienie prawne jak i wszystkie elementy wskazane w art. 107 § l k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga w tej sprawie podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W uzasadnieniu decyzji organ podał przesłanki podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja odnosi się do istotnych w sprawie okoliczności faktycznoprawnych. Zgodnie z art. 75 ustawy z dnia 26 maja 1982 roku Prawo o adwokaturze: 1. nabór na aplikację adwokacką przeprowadza się w drodze egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką, zwanego dalej "egzaminem konkursowym", 2. aplikantem adwokackim może być osoba, która spełnia warunki określone w art. 65 pkt 1-3 i uzyskała pozytywną ocenę z egzaminu konkursowego, 3. wpis na listę aplikantów adwokackich następuje po przeprowadzeniu egzaminu konkursowego na podstawie uchwały okręgowej rady adwokackiej właściwej ze względu na miejsce złożenia zgłoszenia, o którym mowa w art. 75c ust. 2. Uzyskanie przez kandydata pozytywnej oceny z egzaminu konkursowego uprawnia go do złożenia wniosku o wpis na listę aplikantów adwokackich w ciągu 2 lat od dnia ogłoszenia wyników egzaminu konkursowego, 4. nie można odmówić wpisu osobie spełniającej warunki, o których mowa w ust. 2 i 3, 5. do aplikantów adwokackich oraz do postępowania o wpis na listę aplikantów adwokackich przepisy art. 5-8 i art. 68 stosuje się odpowiednio. Stosownie natomiast do treści art. 75i: 1. egzamin konkursowy polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 250 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Kandydat może wybrać tylko jedną odpowiedź. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje 1 punkt, 2. test sprawdza komisja w składzie, który przeprowadza egzamin konkursowy, 3. pozytywny wynik z egzaminu konkursowego otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 190 punktów, 4. z przebiegu egzaminu konkursowego sporządza się niezwłocznie protokół, który podpisują członkowie komisji uczestniczący w egzaminie konkursowym. Członkowie komisji mogą zgłaszać uwagi do protokołu, 5. Przewodniczący komisji przesyła Ministrowi Sprawiedliwości protokół w terminie 7 dni od dnia sporządzenia. Przepis ten nie przewiduje sytuacji, aby prawidłowe mogły być dwie odpowiedzi, a tym bardziej, aby mógł być jednocześnie przyznany punkt za wskazanie jednej z dwóch odpowiedzi spośród trzech wymienionych w pytaniu. Nie może ulegać wątpliwości, że pytanie egzaminacyjne powinno być zredagowane dostatecznie precyzyjnie, aby uniknąć wątpliwości ze strony osoby egzaminowanej co do zakresu przedmiotowego danego pytania. Wychodząc z tego punktu widzenia, przynajmniej w kontekście niniejszej sprawy, pytania opracowane przez zespół konkursowy nie nasuwają większych zastrzeżeń. W sumie skarżący zakwestionował 12 pytań. Dla pomyślnego złożenia egzaminu wystarczyło z zestawu 250 pytań udzielić prawidłowej odpowiedzi na 190 pytań. Istniała więc stosunkowo duża liczba pytań (60), na które dopuszczalne było udzielenie błędnej odpowiedzi, tak z powodu niewiedzy zdającego, jak i nieprawidłowego zrozumienia pytania. Skarżący przekroczył ten limit. Poprawna odpowiedź na testowe pytanie, w zakresie o którym mowa w art. 75i ustawy, musi pozostawać w zgodności z kontekstem pytania. Zatem należy odrzucić istnienie innej prawidłowej odpowiedzi poza wskazaną przez zespół konkursowy, jeżeli powodowałoby to potrzebę wyjścia poza granice zakreślone pytaniem. Jeżeli więc odpowiedź jest właściwa wyłącznie dla konkretnej sytuacji nieopisanej w pytaniu z testu wyboru, bądź wychodzi poza jednoznacznie zakreślony kontekst i logikę pytania, to znaczy nie jest to na użytek w/w egzaminu odpowiedź prawidłowa. Odpada też w takiej sytuacji zarzut opracowania testu wyboru z naruszeniem przepisów ustawy. Egzamin konkursowy ma za zadanie i polega na sprawdzeniu wiedzy kandydata na aplikanta adwokackiego, z zakresu prawa: konstytucyjnego, karnego, postępowania karnego, karnego skarbowego, wykroczeń, cywilnego, postępowania cywilnego, gospodarczego, spółek prawa handlowego, pracy i ubezpieczeń społecznych, rodzinnego i opiekuńczego, administracyjnego, postępowania administracyjnego, finansowego, europejskiego, ustroju sądów, samorządu adwokackiego i innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej, a także warunków wykonywania zawodu adwokata i etyki tego zawodu, o czym stanowi art. 75a ustawy. Sąd uznał wyjaśnienia organu w zakresie prawidłowości sformułowania pytań i odpowiedzi testowych za poprawne i wyczerpujące. Sporne pytania testowe mieszczą się w ramach zakresu przedmiotowego egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką. Zostały opracowane zgodnie z zaleceniem zawartym w art. 75i ust. 1 ustawy, a odpowiedź wskazana przez organ jako właściwa wynikała z poprawnego w tym zakresie klucza odpowiedzi załączonego do testu. Zgodzić należy się z Ministrem Sprawiedliwości, iż pytania konkursowe zakwestionowane przez skarżącego o numerach 12, 14, 22, 76, 95, 121, 175, 196, 207, 214, 244, oparte były na przepisach prawa wchodzących w zakres egzaminu i zostały sformułowane jednoznacznie, a wśród propozycji odpowiedzi była wyłącznie jedna poprawna odpowiedź. Minister Sprawiedliwości w sposób wyczerpujący i nie budzący wątpliwości natury procesowej przedstawił swoje argumenty wykazując konkretne przepisy z których wynikała odpowiedź z klucza. Należy przypomnieć, że na udzielenie prawidłowej odpowiedzi zasadniczy wpływ ma uważna lektura pytania. Jeżeli stawia się pytanie w sposób ogólny, nie podając sytuacji szczególnej regulowanej tym aktem, odpowiedź musi być dostosowana do pytania i odnosić się ma do takiej sytuacji ogólnej bez czynienia dodatkowych założeń. Organowi nie można – zdaniem Sądu – postawić zarzutu, że sprawę załatwił z naruszeniem norm procesowych. Jak wynika z obszernego i szczegółowego uzasadnienia decyzji, organ przeanalizował całość dokumentacji związanej z przeprowadzonym egzaminem i ustosunkował się do wszystkich zarzutów skarżącego, które ukierunkowały jego działanie. Ostatecznie nie stwierdził, iż w sprawie miały miejsce uchybienia, które mogłyby zaważyć na indywidualnym wyniku konkursu. Jednocześnie Sąd zauważa, iż Minister nie odniósł się do zarzutów dotyczących pyt. nr 75 jednakże, mając na uwadze uzyskaną przez skarżącego liczbę punktów z egzaminu konkursowego, uchybienie to pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Reasumując powyższe rozważania Sąd stanął na stanowisku, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.