VI SA/Wa 1850/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Referendarz sądowy Tomasz Sałek po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej p o s t a n a w i a: odmówić przyznania J. S. prawa pomocy w żądanym zakresie. Skarżący, pan J. S., przesłał w dniu 2 lipca 2007 r. na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej. Z podanych przez pana J. S. w formularzu informacji oraz z załączonego przekazu pocztowego wynika, iż jego dochód z renty przyznanej do dnia 31 grudnia 2007 r. wynosi 521 zł netto miesięcznie. Skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną, panią J. S., która uzyskuje dochód w wysokości 1200 zł. brutto miesięcznie. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazywał na fakt, iż posiadane przez niego środki nie pozwalają mu nawet na pokrycie kosztów leczenia. Majątek skarżącego obejmuje dom o pow. 160 m2 oraz samochód ciężarowy, służący skarżącemu do wykonywania w okresie wcześniejszym działalności gospodarczej. Mając na uwadze, iż oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, Sąd wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni poprzez nadesłanie: a/ udzielenie informacji, czy żona wnioskodawcy jest nadal zatrudniona [...] oraz nadesłanie dokumentu potwierdzającego wskazaną w rubryce 10 wysokość jej wynagrodzenia, b/ nadesłanie wyciągów z posiadanych rachunków bankowych za okres 3 miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, c/ złożenie odpisu zeznania podatkowego skarżącego oraz jego żony za rok 2006, d/ określenie wysokości koniecznych miesięcznych wydatków ponoszonych przez skarżącego i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym (obejmujących również wydatki związane z leczeniem) wraz z załączeniem dokumentów potwierdzających te dane. Skarżący żądanych dokumentów nie przedstawił, negując natomiast w przesłanym do Sądu piśmie celowość ww. wezwania z uwagi na fakt, iż zarówno dochody żony skarżącego, jak i rachunki bankowe oraz zeznania podatkowe nie mają w ogóle żadnego związku ze sprawą. Zgodnie z art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w sprawie niniejszej, mianowicie skarżący został wezwany do potwierdzenia stosownymi dokumentami oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, czego nie uczynił. Stosownie natomiast do treści 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319). Biorąc pod uwagę fakt, iż skarżący nie przesłał na wezwanie Sądu żądanych dokumentów obrazujących jego sytuację majątkową, brak było możliwości ustalenia, czy pan J. S. wypełnia przesłanki art. 246 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Odnosząc się przy tym do argumentacji skarżącego wyrażonej w odpowiedzi na wezwanie Sądu podkreślić należy, iż jedyną podstawą do orzekania w sprawach o udzielenie prawa pomocy jest sytuacja materialna skarżącego (p. J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2006 s. 507). Natomiast w myśl art. 31 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 1964 r., Nr. 9, poz. 59 z późn. zm.) z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich, przy czym do majątku wspólnego należą w szczególności pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków. Tym samym, dla oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego pozostającego w związku małżeńskim, w ramach którego nie wprowadzono rozdzielności majątkowej, niezbędne jest wykazanie nie tylko jego dochodów ale również dochodów małżonki, jak też wysokości środków posiadanych przez małżonków na rachunkach bankowych. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób które, ze względu na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny (tak na gruncie przepisów k.p.c. J. Gudowski /w:/ T. Ereciński, J. Gudowski, M. Jędrzejewska "Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego. Część pierwsza. Postępowanie rozpoznawcze", tom 1, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 290 i cytowane tam orzecznictwo Sądu Najwyższego). Skoro zatem jest to pomoc państwa, Sąd musi ustalić, czy ubiegający się o prawo pomocy wypełnia ustawowe przesłanki jej przyznania, co nie jest możliwe w przypadku niewykazania stanu majątkowego skarżącego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało postanowić jak w sentencji.