VI SA/Wa 190/25
WyrokWSA w Warszawie2025-10-30
Skład orzekający: Honorata Łopianowska, Magdalena Maliszewska, Justyna Żurawska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odstąpić od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, jeśli waga naruszenia jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa, w sytuacji gdy naruszenie wynikało z awarii urządzenia pokładowego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej nie może być co do zasady uznane za znikome, a przesłanka "zaprzestania naruszania prawa" nie ma zastosowania w przypadku jednorazowego czynu, jakim jest brak uiszczenia opłaty za przejazd. Awaria urządzenia pokładowego nie zwalnia strony z obowiązku dołożenia należytej staranności w zakresie zapewnienia uiszczenia opłaty, a stwierdzone liczne naruszenia wskazują na brak takiej staranności. W związku z tym, Sąd oddalił skargę, uznając, że organ prawidłowo nałożył karę pieniężną.Stan faktyczny
Spółka z Republiki Czeskiej wniosła skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego nakładającą na nią karę pieniężną w wysokości 1500 zł za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej w związku z przejazdem pojazdem ciężarowym w dniu 10 listopada 2023 r. po płatnym odcinku drogi krajowej. Spółka argumentowała, że naruszenie wynikło z awarii urządzenia pokładowego systemu poboru opłat, co uniemożliwiło automatyczne naliczenie i pobranie opłaty, mimo posiadania środków na koncie i regularnego uiszczania opłat. Podkreślała, że działała z należytą starannością i wnioskowała o zastosowanie art. 189f § 1 pkt 1 KPA.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 30 października 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Honorata Łopianowska Sędziowie: Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Asesor WSA Justyna Żurawska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 30 października 2025 r. sprawy ze skargi M. z siedzibą w O. (Republika Czeska) na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2024 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę
Przedmiotem skargi M. z siedzibą w O., Republika Czeska (dalej: "Strona", "Skarżący", "Spółka") jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2024 r. nr [...] nakładająca na Spółkę karę pieniężną na naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej.
Decyzja ta została wydana w następującym stanie sprawy:
W dniu [...] listopada 2023 r. o godzinie 10:43 System Poboru Opłaty Elektronicznej KAS (SPOE KAS) zarejestrował przejazd pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym [...] (rodzaj: pojazd ciężarowy), przez: urządzenie kontrolne o numerze identyfikacyjnym [...], znajdujące się na odcinku drogi krajowej nr [...] węzeł [...] (granica państwowa), co zostało odnotowane pod numerem ewidencyjnym [...].
Naruszenie zostało zaewidencjonowane w protokole kontroli nr: [...].
Pojazd samochodowy został zarejestrowany w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej KAS. Z aktywnym kontem użytkownika powiązano urządzenie służące do uiszczania opłat elektronicznych. Urządzenie nie zgłosiło aktywności oraz konieczności poboru opłaty dla ww. sekcji płatnej powiązanej z wykrytym przejazdem. Tym samym za kontrolowany przejazd nie została uiszczona opłata elektroniczna. Ustalono, że dopuszczalna masa całkowita (DMC) kontrolowanego pojazdu przekraczała 12 000 kg. Na dzień odnotowania naruszenia odpowiedzialnym był podmiot będący właścicielem ww. pojazdu samochodowego, tj. M.
Powyższe ustalenia doprowadziły do wszczęcia postępowania, o czym Strona została zawiadomiona pismem z dnia 12 lipca 2024 r., a następnie do wydania przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: "organ", "Główny Inspektor") decyzji z dnia [...] listopada 2024 r., zaskarżonej w sprawie. Decyzją tą organ nałożył na Stronę karę pieniężną w wysokości 1 500 zł za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej w oparciu o art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 1693), dalej: "u.d.p.", w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p.
W uzasadnieniu organ wskazał, że okolicznością bezsporną jest fakt, iż ww. pojazd, którego dopuszczalna masa całkowita przekraczała 3,5 tony, poruszał się w dniu [...] listopada 2023 r. po płatnym odcinku drogi krajowej. Z poczynionych ustaleń wynika, iż za kontrolowany przejazd nie została uiszczona opłata elektroniczna, ponieważ pomimo zarejestrowania pojazdu w systemie SPOE KAS, nie odnotowano transakcji poboru opłaty elektronicznej. Tym samym doszło do naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p.
Dalej organ wskazał, że nie znalazł podstaw do zastosowania w sprawie art. 189f § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 735, ze zm.), dalej: "k.p.a.", oraz do zastosowania art. 189e k.p.a.
Skargę na powyższą decyzję wniosła wskazana na wstępie Spółka, zaskarżając wydaną decyzję w całości. Zaskarżonej decyzji Strona zarzuciła naruszenie:
1/ art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego uznania organu, iż Skarżąca utrzymywała stan niezgodny z prawem tj. przejeżdżała przez płatny odcinek drogi krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej i nie dołożyła należytej staranności w zaprzestaniu tego stanu, podczas gdy Strona dokładała należytej staranności w uiszczaniu opłat za przejazdy (co wynika z jej historii transakcji dostępnej w aplikacji), albowiem pojazd, z którego korzysta Strona w trakcie transportu towarów jest wyposażony w system umożliwiający kierowcom uiszczanie opłat drogowych (system SPOE KAS) i uiszcza regularnie opłaty za przejazdy. Organ pominął fakt, iż w wyniku awarii urządzenia SPOE KAS nie były księgowane automatyczne opłaty za przejazd, o czym Strona nie miała świadomości;
2/ art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p. poprzez błędne uznanie organu, iż Strona naruszyła obowiązek wynikający z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. i nie dokonała opłaty za przejazd, podczas gdy Strona chciała opłacić przejazd, posiadała w związku z tym środki pieniężne do uiszczenia opłaty na swoim systemie SPOE KAS i przez cały okres posiadania tego systemu uiszczała opłaty zgodnie z taryfą, jednakże w wyniku awarii urządzenia nie nastąpiła automatyczna transakcja za przejazd;
3/ art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez błędne niezastosowanie powyższego przepisu przez organ w sytuacji, gdy przepis miał zastosowanie, albowiem waga naruszenia prawa jest znikoma, ponieważ stan awarii i nieuiszczania opłat trwał kilka dni, a gdy Strona powzięła wiedzę o nieprawidłowościach w działaniu urządzenia zaprzestała naruszania prawa;
4/ art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez błędną wykładnię przepisu, albowiem organ w sposób uznaniowy stwierdził nieziszczenie się przesłanek warunkujących odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej podczas gdy przepis art 189f k.p.a. jest przepisem związanym, brak więc miejsca na uznaniowość organu.
Mając na uwadze powyższe Strona wniosła o jej uchylenie i zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu Strona wskazała, że z uwagi na dużą częstotliwość korzystania z płatnych dróg krajowych posiada aktywne konto w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej KAS. W czasie przejazdu na koncie Skarżącego były wprowadzone prawidłowe dane dotyczące kategorii pojazdu, właściciela pojazdu. Były także środki pieniężne konieczne do uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd. W wyniku awarii urządzenia które trwało przez kilka dni, urządzenie nie zgłosiło aktywności oraz konieczności poboru opłaty. Strona gdy powzięła informację o tym, że system nie działa w sposób prawidłowy natychmiast podjęła środki w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem.
Dalej Skarżący podkreślił, że Strona nie miała świadomości, iż system łączności pomiędzy pojazdem a systemem internetowym uległ awarii i tym samym błędnie nie zasygnalizował o konieczności uiszczenia opłaty. Ten stan utrzymywał się przez kilka dni. Powyższe okoliczności zostały ujęte w uzasadnieniu w taki sposób, jakby Strona przez kilka tygodni uchylała się od obowiązku uiszczenia opłaty, w rzeczywistości stan ten trwał jedynie kilka dni (osiem) i Strona natychmiast chciała uregulować należne opłaty. Zwrócił uwagę na przypadkowy, jego zdaniem, charakter naruszenia.
W ocenie Strony, organ pominął istotną okoliczność, że stan nieświadomości Spółki o braku wniesienia opłaty miał miejsce 8 razy w krótkim okresie. Brak opłaty utrzymywał się stale przez ten okres. Gdy tylko Strona powzięła informację o braku opłat to niezwłocznie usunięto przyczynę powodującą ten brak. Przyczyna skutkująca brakiem opłat nie do końca była zależna od Strony, gdyż mamy w sprawie do czynienia z awarią tzw. sprzętową. Jeżeli mieliśmy w sprawie do czynienia z incydentem, że aparatura do poboru opłat nie działała w pewnym okresie to w ocenie Skarżącego już kara za jeden brak stanowi niezwykle dotkliwą sankcję. Powyższe skutkuje tym, że sankcje nałożone na Skarżącego są nieproporcjonalne do wagi naruszenia. W przedmiotowej sprawie nałożona kara za wszystkie postępowania prowadzone względem Skarżącego wynosi 12 000 zł (8 kar po 1 500 zł).
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.), dalej: "p.p.s.a.".
Sprawa została skierowana do rozpoznania w trybie uproszczonym, w oparciu o art. 119 pkt 2 p.p.s.a., albowiem organ zgłosił wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w tym trybie, a pełnomocnik Skarżącego powiadomiony o złożeniu wniosku przez organ nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Podstawę uwzględnienia skargi stanowią zaś naruszenia wymienione przez ustawodawcę w art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd obowiązany jest do uchylenia danego aktu lub stwierdzenia jego nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte jest ono naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania lub innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.
Mając na uwadze powyższe kryteria zdaniem Sądu, skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli w sprawie jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2024 r. nakładająca na Stronę karę pieniężną w wysokości 1 500 zł za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, podczas przejazdu wykonywanego pojazdem o numerze [...] w dniu [...] listopada 2023 r. Materialnoprawną podstawę decyzji stanowił art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p.
W sprawie niniejszej organ ustalił, że w dniu [...] listopada 2023 r. w imieniu Spółki wykonany został przejazd pojazdem o ww. numerze rejestracyjnym, którego dopuszczalna masa całkowita przekroczyła 3,5 tony, po drodze płatnej krajowej [...]. Przejazd ten został odnotowany przez urządzenie kontrolne o numerze identyfikacyjnym [...], znajdujące się na odcinku drogi krajowej [...] węzeł [...] (granica państwa). Droga ta na ww. odcinku jest drogą płatną, co wynika z załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (tekst jedn. Dz.U. z 2022r. poz. 2539, ze zm., właściwy na datę naruszenia). Nadto ustalono, że pojazd samochodowy został zarejestrowany w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej KAS. Z aktywnym kontem użytkownika powiązano urządzenie służące do uiszczania opłat elektronicznych. Jednakże urządzenie pokładowe zainstalowane w pojeździe nie zgłosiło aktywności oraz konieczności poboru opłaty dla ww. sekcji płatnej powiązanej z wykrytym przejazdem.
W ocenie Sądu, przytoczony wyżej stan faktyczny został ustalony przez organ prawidłowo, z poszanowaniem przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Stosownie do art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zasada prawy obiektywnej ma kapitalny wpływ na ukształtowanie całego postępowania. Z zasady tej wynika obowiązek organu wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych ze sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do prawidłowego zastosowania przepisów prawa. Realizacja tej zasady ma ścisły związek z zasadą praworządności, gdyż ustalenie w sposób prawidłowy stanu faktycznego sprawy jest niezbędnym elementem prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego. Z kolei zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Zaś art. 80 k.p.a. dotyczy podstawowej zasady postępowania dowodowego, a to zasady swobodnej oceny dowodów. Ocena ta, aby nie przekształciła się w dowolną, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz zachowaniem określonych reguł tej oceny.
Zdaniem Sądu, organ w sposób prawidłowy wyznaczył zakres postępowania dowodowego, mając na uwadze okoliczności istotne z punktu widzenia zastosowanych w sprawie przepisów, a to art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p. Organ ustalił wszystkie elementy stanu faktycznego dowodzące naruszenia przez Spółkę w dniu [...] listopada 2023 r. obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, w związku z korzystaniem z dróg publicznych na których pobiera się opłatę elektroniczną. A zatem, w ocenie Sądu, przeprowadzone przez organ administracji ustalenia faktyczne uzasadniały – wobec ich prawidłowości – przyjęcie ich za podstawę wyrokowania w niniejszej sprawie.
Stosownie do art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. "Korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za: przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej.".
Opłata, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., jest pobierana za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 6 (art. 13ha ust. 1 ustawy). Drogi krajowe lub ich odcinki oraz wysokość stawek opłaty elektronicznej określiła Rada Ministrów w rozporządzeniu z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. Bezsprzecznie droga krajowa nr [...] na odcinku granica węzeł [...] (granica państwowa) objęta jest obowiązkiem uiszczenia opłaty elektronicznej (zob. załącznik nr 1 ww. rozporządzenia – pkt 1 lit. b, w brzmieniu na datę naruszenia).
Przepis art. 13k u.d.p. w ust. 1 stanowi: "Za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, wymierza się karę pieniężną w wysokości: 1) 500 zł - w przypadku zespołu pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony złożonego z samochodu osobowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony oraz przyczepy; 2) 1500 zł - w pozostałych przypadkach.". Kary pieniężne, o których mowa m.in. w ust. 1 wymierza się właścicielowi albo posiadaczowi albo użytkownikowi pojazdu, albo korzystającemu z drogi w przypadku, o którym mowa w art. 13ia ust. 19 (ust. 4 art. 13k u.d.p.). Na właściciela albo posiadacza albo użytkownika pojazdu o których mowa w ust. 4, nie może zostać nałożona więcej niż jedna kara pieniężna za poszczególne naruszenia, o których mowa w ust. 1 dotyczące danego pojazdu samochodowego, stwierdzone w trakcie jednej doby, tj. od godziny 00:00 do godziny 24:00 w danym dniu (ust. 6 art. 13k ww. ustawy). Przy czym przepis art. 13k ust. 8a u.d.p. przewiduje niewymierzanie kary za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej w trybie przedpłaty, jeśli do Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej KAS zostały przekazane dane geolokalizacyjne, a właściciel, posiadacz albo użytkownik pojazdu uiścił opłatę elektroniczną w terminie 3 dni od dnia zakończenia przejazdu.
Na gruncie ww. przepisów w orzecznictwie przyjmuje się, że odpowiedzialność administracyjna związana z brakiem uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd po drodze krajowej ma charakter obiektywny i jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem (por. np. wyrok NSA: z 23.04.2024 r. II GSK 151/24 i przywołane tam orzecznictwo). Wynikającą z art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p. prawną przesłanką wymierzenia kary pieniężnej, jest przejazd określonym pojazdem samochodowym, określoną drogą krajową lub jej odcinkiem bez uiszczenia wymaganej opłaty elektronicznej, a więc z naruszeniem obowiązku, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3. Wykonywanie przejazdu z naruszeniem obowiązku uiszczenia za ten przejazd wymaganej opłaty elektronicznej stanowi czyn podlegający karze administracyjnej. Z przywołanego przepisu, ani też z innych przepisów ustawy o drogach publicznych nie wynika przy tym, aby ustawodawca uzależnił możliwość i dopuszczalność nałożenia omawianej kary od potrzeby wykazania przez organ innych jeszcze okoliczności, niż okoliczność przejazdu bez uiszczenia opłaty, co stanowi fakt główny w sprawie o nałożenie kary pieniężnej (por. wyrok NSA z 26.04.2022 r. II GSK 1856/18).
Mając na uwadze powyższe uznać należało, że w ustalonym stanie faktycznym zaszła podstawa nałożenia na Spółkę kary pieniężnej za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej.
W sprawie niniejszej okoliczność przejazdu w dniu [...] listopada 2023 r. pojazdem należącym do Spółki, z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej miała miejsce, co wykazał organ. Urządzenie zainstalowane w pojeździe nie zgłosiło aktywności i konieczności poboru opłaty. Przyczyną tego stanu rzeczy była awaria omawianego urządzenia pokładowego, co potwierdziła Strona w skardze. Jednakże w jej ocenie awaria tego urządzenia nie powinna obciążać wyłącznie Spółki. Spółka jak tylko zorientowała się co do tego, że urządzenie uległo awarii podjęła czynności celem doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem. W jej ocenie w takiej sytuacji organ zobowiązany był do zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., zgodnie z którym "Organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli: waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa".
Odnośnie naruszenia art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. dotyczącego odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej wskazać należy, że trafnie organ uznał, iż naruszenia w zakresie uchybienia obowiązkowi uiszczenia opłaty elektronicznej nie można co do zasady uznać za znikome. W tym zakresie obszerne wyjaśnienia organu zawarte w decyzji zaskarżonej nie naruszają prawa. Dostrzec także należy, że z uwagi na charakter naruszonego obowiązku nie zaistniały okoliczności warunkujące usunięcie naruszenia prawa. Z treści art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. wynika, że warunkiem jego zastosowania w okolicznościach danej sprawy jest kumulatywne zaktualizowanie się obydwu określonych nim przesłanek, tj. znikomości naruszenia prawa i zaprzestania naruszenia.
W relacji do treści sankcjonowanego w sprawie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 2 pkt 1 u.d.p., sprzeczne z nim zachowanie ma z całą pewnością charakter jednoczynowy oraz jednocześnie skutkowy. Polega bowiem na braku uiszczenia opłaty elektronicznej (w wysokości odpowiedniej dla kategorii pojazdu) za przejazd, wraz z którym dochodzi do zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. W odniesieniu do tego rodzaju deliktu przesłanka "zaprzestania naruszania prawa" nie ma więc zastosowania, co siłą rzeczy skutkuje brakiem podstaw, a zarazem możliwości stosowania przepisu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. w sprawie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej za ten przejazd. Określone nim przesłanki muszą bowiem ziścić się łącznie (zob. wyrok NSA z 30.11.2022 r. II GSK 1091/19).
W ocenie Sądu, w świetle przepisów ustawy o drogach publicznych na wykonującym przejazd spoczywa obowiązek dołożenia należytej staranności odnośnie uczynienia zadość wymogom wykonywania przejazdu tak, aby zapewnić uiszczenie opłaty należnej za ten przejazd. W zakres powyższego obowiązku wchodzi także obowiązek sprawdzenia sprawności urządzeń zainstalowanych w pojeździe. Z wyjaśnień Strony wynika, że awaria urządzenia trwała przez kilka dni. Z protokołu z kontroli mobilnej wynika, że naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej w związku z przejazdem przedmiotowym pojazdem następowało w okresie od 3 do 15 listopada 2023 r. – stwierdzono łącznie 8 naruszeń. Oznacza to, że we ww. okresie Strona nie sprawdzała prawidłowości działania urządzeń. Tym samym zgodzić się należy z organem, że stan awarii i związany z tym brak uiszczenia opłaty należy postrzegać w kategoriach braku należytej staranności w przygotowaniu się do przejazdów, a nie jako okoliczność usprawiedliwiającą nieuiszczenie opłaty elektronicznej, czy też prowadzącą do uznania wagi naruszenia za znikomą, skoro – jak już wyżej wskazano – obowiązek ten należy do podstawowych obowiązków korzystającego z drogi publicznej.
Nadto sam fakt ujawnienia szeregu poszczególnych naruszeń, nie uzasadnia traktowania tych naruszeń – na potrzeby stosowania przepisów art. 189f k.p.a. - jako jednego naruszenia wieloczynowego (co mogłoby prowadzić do możliwości skorzystania z ww. przesłanki "zaprzestania naruszania prawa", a przy jednoczesnym odnotowaniu znikomej wagi tego naruszenia, do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej), skoro każde z tych naruszeń spowodowane było odrębną czynnością Skarżącego nieuiszczenia opłaty w wymaganej stosownie do kategorii pojazdu wysokości za konkretne przejazdy pojazdem w ciągu poszczególnych dni i stanowiło przesłankę wszczęcia odrębnego postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem decyzji. Obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej jest jasno sprecyzowany w przytoczonych wyżej przepisach ustawy o drogach publicznych, nie podlega stopniowaniu, ma bezwzględny charakter. Kara pieniężna za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej jest natomiast sztywna (art. 13k ust. 1 u.d.p.), organ nie może jej miarkować.
Zgodnie z art. 189f § 2 k.p.a. w przypadkach innych niż wymienione w § 1, jeżeli pozwoli to na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna, organ administracji publicznej, w drodze postanowienia, może wyznaczyć stronie termin do przedstawienia dowodów potwierdzających: 1) usunięcie naruszenia prawa lub 2) powiadomienie właściwych podmiotów o stwierdzonym naruszeniu prawa, określając termin i sposób powiadomienia. Zdaniem Sądu, w sprawie z uwagi na charakter popełnionego naruszenia, zasadniczo brak jest możliwości usunięcia naruszenia prawa. Dlatego w sprawie nie mógł znaleźć zastosowania przepis art. 189f § 2 i § 3 k.p.a.
W ustawie o drogach publicznych ustawodawca wskazał na jeden przypadek naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, który mimo że zaistniał nie skutkuje negatywnymi konsekwencjami dla strony. Zgodnie z art. 13k ust. 8a u.d.p. "Kary pieniężnej za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej w trybie przedpłaty, nie wymierza się, jeśli do Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej KAS zostały przekazane dane geolokalizacyjne, a właściciel, posiadacz albo użytkownik pojazdu uiścił opłatę elektroniczną w terminie 3 dni od dnia zakończenia przejazdu. Informacje o wysokości nieuiszczonej opłaty elektronicznej, są dostępne za pośrednictwem Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej KAS.
Wskazany w art. 13k ust. 8a u.d.p. przypadek nie ma jednak zastosowania w sprawie, gdyż opłata elektroniczna za przejazd pojazdu wskazany w zaskarżonej decyzji nie została uiszczona z powodu braku odnotowania transakcji poboru opłaty, pomimo zarejestrowania pojazdu w systemie SPOE KAS.
W analizowanej sprawie nie ma też podstaw do przyjęcia, by nałożona na Skarżącego sankcja za nieuiszczenie opłaty elektronicznej była nieproporcjonalna w rozumieniu art. 9a Dyrektywy 1999/62/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 czerwca 1999 r. w sprawie pobierania opłat za użytkowanie infrastruktury drogowej przez pojazdy (Dz. U. UE. L. z 1999 r. Nr 187, str. 42 ze zm.) oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Kara administracyjna ma funkcję nie tylko kompensacyjną, ale i prewencyjną, zaś uiszczenie kary w wysokości 1 500 zł nie może być postrzegane jako nadmierne obciążenie podmiotu dopuszczającego się naruszenia, tym bardziej jeśli podmiot taki prowadzi działalność w zakresie transportu drogowego, a więc jest profesjonalistą, który powinien znać i przestrzegać obowiązki związane z korzystaniem z dróg publicznych stosownie do przyjętego sposobu rozliczeń.
Mając na uwadze powyższe, Sąd nie dopatrzył się w sprawie naruszenia przepisów prawa materialnego czy postępowania, które w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. nakazywałoby uwzględnienie skargi. Sąd nie podzielił także stanowiska skargi co do naruszenia wskazanych w treści pisma przepisów, a w tym art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Dlatego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji o oddaleniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło