VI SA/Wa 1917/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Jagielska Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.) Asesor WSA Piotr Borowiecki Protokolant Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi W. P. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. z dnia [...] lipca 2007 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu. Komendant Wojewódzki Policji w B. wszczął postępowanie w sprawie cofnięcia p. W. P. pozwolenia na broń palną myśliwską z uwagi popełnienie przez niego przestępstwa z art. 178 a § 1 kk. Jak wynika z akt sprawy w dniu 17 stycznia 2007 r. Sąd Rejonowy w B. Zamiejscowy Wydział Grodzki z siedzibą w H. wyrokiem sygn. akt VII K 929/06 uznał W. P. winnym popełnienia przestępstwa z art. 178 a § 1 kk (kierował samochodem osobowym w stanie nietrzeźwości -1,01 mg/dm 3 alkoholu w wydychanym powietrzu) i wymierzył mu karę grzywny w wysokości 150 stawek dziennych każda w kwocie 10 zł oraz orzekł zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 2 lat i nakazał podanie wyroku do publicznej wiadomości poprzez wywieszenie na tablicy ogłoszeń Urzędu Gminy B. Wyrok uprawomocnił się dnia [...] stycznia 2007 r. Organ I instancji uznał, iż okoliczność ta w pełni uzasadnia zaliczenie strony do osób, co do których istnieje obawa, że mogą użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. W konsekwencji wydał decyzję administracyjną na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji z dnia [...] kwietnia 2007 r. cofającą pozwolenie na broń przeznaczoną do celów łowieckich W wyniku złożonego przez stronę odwołania sprawę rozpatrywał Komendant Główny Policji, który uznał, iż zasadne jest uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji (decyzja z dnia [...] maja 2007 r.) Prowadząc ponownie postępowanie Komendant Wojewódzki Policji w B. zapoznał się z protokółem przesłuchania policjanta, który dokonał zatrzymania p. P. w czasie prowadzenia przez niego samochodu w stanie nietrzeźwości oraz sprawdził, czy p. P. figuruje w rejestrze osób karanych za wykroczenia (wynik sprawdzenia negatywny). Po ponownym rozpatrzeniu wszystkich ustalonych w sprawie okoliczności organ ten uznał, iż fakt popełnienia przez stronę przestępstwa z art. 178 a § 1 kk. w pełni pozwala na jej zakwalifikowanie do kategorii osób, co do których istnieje obawa, że mogą użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanych prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne popełnienie jakich przestępstw. W konsekwencji organ wydał decyzję administracyjną z dnia [...] lipca 2007 r. na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, cofającą pozwolenie na broń. Od decyzji tej p. P. wniósł w terminie odwołanie, zarzucając organowi I instancji naruszenie art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji poprzez przyjęcie, że w jego przypadku zachodzi obawa użycia broni sprzecznie z prawem, podczas gdy organ nie przeprowadził żadnego postępowania, które wykazałoby związek pomiędzy popełnionym przez niego czynem, dotychczasową postawą życiową i zachowaniem a obawą, o której mowa w wyżej przywołanym przepisie prawa. Zdaniem skarżącego w jego sprawie naruszono również przepisy art. 7 i 77 § 1 k.p.a, ponieważ nie wyjaśniono, dlaczego w decyzji nie uwzględniono pozytywnych opinii na jego temat. Naruszony też został przepis art. 79 § 1 i 2 k.p.a. ponieważ nie poinformowano go o przeprowadzeniu dowodu z zeznań świadków, tj. funkcjonariuszy Policji, którzy dokonali jego zatrzymania w związku z prowadzeniem samochodu w stanie po użyciu alkoholu. Z tych względów wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia lub o umorzenie postępowania. Komendant Główny Policji po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego nie znalazł podstaw do uchylenia bądź zmiany zaskarżonej decyzji i utrzymał ją w mocy decyzją z dnia [...] września 2007 r. W uzasadnieniu wskazał, że podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Z dyspozycji tych przepisów wynika, że właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy do kategorii osób, o których mowa m. in. w art. 15 ust. 1 pkt 6, tj. takich, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanych prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Jak z powyższego wynika, druga część przepisu jest jedynie wytyczną interpretacyjną wskazującą w jakich w szczególności sytuacjach obawa ta zachodzi. Katalog wskazanych w nim okoliczności, w tym przestępstw uzasadniających tę obawę nie jest więc zamknięty. Ustawodawca pozostawił zatem organom Policji ocenę, jakie jeszcze okoliczności mogą uzasadniać obawę, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy. Organy te uznały, iż przesłanką taką może być fakt popełnienia przestępstwa, którego jednym ze znamion jest stan nietrzeźwości sprawcy tj. czyn z art. 178 a kk. Wzięły bowiem pod uwagę zarówno tę okoliczność, jak i wysoki stopień szkodliwości tego przestępstwa (stanowi ono bowiem plagę społeczną), ewentualne następstwa (zagrożenie także dla życia i zdrowia nie tylko sprawcy, ale także innych uczestników ruchu drogowego), umyślność czynu - sprawca świadomie godzi się na popełnienie przestępstwa, a także na ewentualne jego skutki, np. śmierć lub kalectwo ludzi lub uszkodzenie mienia. W przedmiotowej sprawie obawa, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji wynika z faktu, iż strona popełniła właśnie taki czyn. Zauważyć przy tym należy, iż w myśl art. 115 § 16 kk. stan nietrzeźwości zachodzi, gdy stężenie alkoholu we krwi przekracza 0,5 promila lub 0,25 mg/dm3 w wydychanym powietrzu lub prowadzi do stężenia przekraczającego te wartości. Z powyższego wynika więc, że strona przekroczyła ten próg kilkukrotnie. W zakresie ustalania przesłanek faktycznych i prawnych cofnięcia prawa do posiadania broni, prawomocny wyrok sądu, potwierdzający fakt popełnienia przestępstwa (a z taką sytuacją mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie) wiąże organy Policji w postępowaniu administracyjnym. Pan P. przestępstwo z art. 178a § 1 kk. popełnił, a więc jako posiadacz tak szczególnego prawa, jakim jest pozwolenie na broń, utracił wiarygodność co do zgodnego z prawem posiadania i używania broni w rozumieniu dyspozycji art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy. Strona, decydując się na kierowanie samochodem w stanie nietrzeźwości, wykazała się nieodpowiedzialnością i brakiem wyobraźni, bowiem narażała na uszczerbek nie tylko swoje zdrowie, ale także innych uczestników ruchu drogowego, zagrażając w ten sposób - pośrednio - także innym dobrom chronionym prawem, tj. życiu lub zdrowiu. Zatem jej czyn pozwala uznać, iż także w zakresie zgodnego z prawem posiadania i używania broni nie daje wystarczającej rękojmi, aby pozwolenie na broń jej zachować. Nie można bowiem wykluczyć, iż w takim stanie, w jakim kierowała pojazdem nie użyje również broni. Obawa, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy jest więc w jej przypadku uzasadniona. Prawo do posiadania broni jest swoistym przywilejem - nie każdy może je otrzymać w świetle reglamentacyjnego charakteru ustawy o broni i amunicji. Ma też ono ścisły związek ze sferą ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Dlatego winny je posiadać osoby dające rękojmię, iż swoim postępowaniem nie stworzą dla tych dóbr zagrożenia. Przejawia się ona głównie w przestrzeganiu przez posiadaczy pozwoleń na broń ładu prawnego. Popełnienie przestępstwa z art. 178 a § 1 kk tę rękojmię znosi. I stanowiska tego nie zmieniają argumenty z odwołania. Posiadanie dobrej opinii w miejscu zamieszkania i w kole łowieckim nie eliminuje bowiem faktu popełnienia przez stronę czynu zabronionego i to o znacznym stopniu. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Pan W. P. zwany dalej skarżącym. W skardze domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji, której zarzucił naruszenie art. 15 ust. 1 pkt 6 i art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji z dnia 21 maja 1999 r. (Dz. U. 2004 Nr 52 poz. 525), a ponadto naruszenie art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. W ocenie skarżącego Komendant Główny Policji dokonał błędnej interpretacji art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. W jego ocenie organ, na którym spoczywa obowiązek przeprowadzenia postępowania dowodowego winien wykazać bezpośredni związek przyczynowo- skutkowy zachodzący pomiędzy popełnionym przez skarżącego przestępstwem a jego dotychczasowym zachowaniem i postępowaniem, cechami charakteru, które uzasadniałyby zaistnienie uzasadnionej obawy, że posiadając broń może on jej użyć w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego /wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2004 r. sygn. akt. III S.A. 2258/02/; wyrok NSA z dnia 09 października 2001 r. sygn. akt II S.A. 866/02/. Komendant Główny Policji w decyzji z dnia [...] maja 2007 roku znak. [...] uchylającej decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. i przekazującej sprawę do ponownego rozpoznania wskazał organowi niższej instancji, że jego obowiązkiem jest wykazanie związku przyczynowo-skutkowego, ponieważ sam wyrok skazujący nie jest wystarczający do uznania, iż zostały spełnione przesłanki do cofnięcia pozwolenia na broń i istnieje podstawa do zastosowania dyspozycji art.18 ust.1 pkt. 2 ustawy o broni i amunicji. Organ niższej instancji nie zastosował się do tychże zaleceń, a Komendant Główny Policji rozpoznając sprawę z odwołania zmienił swoje stanowisko w kwestii istnienia związku przyczynowo - skutkowego i zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji uznając tym samym, że sam fakt popełnienia przestępstwa przez skarżącego jest wystarczającą przesłanką do cofnięcia pozwolenia na broń. Akceptując stanowisko Komendanta Głównego Policji, iż należałoby odstąpić od wykazywania związku przyczynowo-skutkowego, należy przyjąć, że każde wprowadzenie się w stan po spożyciu alkoholu nie będące nawet przestępstwem stwarza uzasadnioną obawę, że skarżący będący posiadaczem broni palnej mógłby jej użyć w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Jednakże takie założenie byłoby irracjonalne, ponieważ skarżący z okazji świąt, czy też innych imprez okolicznościowych znajdował się w stanie po spożyciu alkoholu i nie używał broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku, publicznego. Ponadto skarżący podkreślił, że cieszy się nieposzlakowaną opinią co potwierdza pismo Zarządu Koła Łowieckiego "[...]" w B., a przede wszystkim opinia Komendy Powiatowej Policji w H. Wszystkie te okoliczności dowodzą, że nie można z góry, a priori założyć, że skoro skarżący popełnił przestępstwo z art. 178 a § 1 Kk., to jest to równoznaczne z tym, że zachodzi uzasadniona obawa użycia broni w sposób sprzeczny z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, lecz należy wykazać bezpośredni związek przyczynowo - skutkowy zachodzący między popełnionym przez skarżącego przestępstwem i cechami charakteru oraz jego dotychczasowym postępowaniem , które pozwalałoby na zaistnienie obawy, posiadając broń użyje jej w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Tym samym organ drugiej instancji wydał decyzję z naruszeniem art.15 ust. 1 pkt. 6 ustawy o broni i amunicji i cofnął pozwolenie na broń z naruszeniem art.18 ust.1 pkt. 2 ustawy. Komendant Główny Policji nie przeprowadzając postępowania w zakresie istnienia bezpośredniego związku przyczynowo - skutkowego szczegółowo opisanego wyżej wydał decyzję z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i art. 80 Kpa, albowiem nie dokonał dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, nie zebrał w sposób wyczerpujący i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego, a okoliczność istnienia uzasadnionej obawy przyjął w oparciu o niepełny materiał dowodowy zgromadzony w sprawie. Uchybienia procesowe organu odwoławczego w tym zakresie miały istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 8 Kpa organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. W sytuacji, gdy organ odwoławczy uchylając decyzję organu pierwszej instancji nakazuje temuż organowi poczynienie ustaleń w zakresie istnienia związku przyczynowo-skutkowego oraz innych przesłanek pozostających w relacji z tym związkiem, a także zobowiązuje organ do dopuszczenia dowodu z przesłuchania policjantów z zachowaniem dyspozycji art. 79 Kpa, co wynika z treści uzasadnienia do decyzji z dnia [...] maja 2007 r. znak. [...]. a następnie w postępowaniu zmienia swoje stanowisko w tym zakresie, to tym samym dopuszcza się naruszenia zasady zaufania obywateli do organów państwa wyrażonej w art. 8 Kpa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny jest to Sąd, który ocenia decyzję pod względem ich zgodności z prawem materialnym i procesowym nie kierując się kryteriami słusznościowymi (art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sadów administracyjnych Dz. U. Nr 153 poz. 1269). Ponadto co wymaga podkreślenia Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Zauważyć należy, iż zaskarżone decyzje podjęte zostały na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (tj. Dz. U. Nr 52 z 2004 r. poz. 525 ze zm.). Zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji organ cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2-6 tej ustawy. Natomiast ze względu na fakt podany jako uzasadnienie zaskarżonych decyzji w sprawie organ zastosował przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Z dyspozycji tej normy prawa wynika, iż pozwoleń na broń nie wydaje się (a także cofa się już wydane) osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem Sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Przesłanką wszczęcia postępowania w celu cofnięcia skarżącemu pozwolenia na broń palną myśliwską było uzyskanie informacji o prawomocnym wyroku skazującym W. P. za przestępstwo z art. 178 § 1 k.k. Przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji wymienia przykładowo takie przestępstwa, których popełnienie najczęściej wskazuje, że ich sprawca zalicza się do kategorii osób wskazanych tym przepisem. Wśród przestępstw tych, ustawa nie wymieniła prowadzenia pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości (art. 178 a § 1 k.k.), które ustawodawca zaliczył do przestępstw przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, a nie przeciwko zdrowiu, życiu czy mieniu. Jednakże przede wszystkim zauważyć należy, iż cofnięcia pozwolenia na broń nie uzasadnia sam fakt skazania za jakiekolwiek przestępstwo, lecz dopiero stwierdzenie, że posiadacz broni zalicza się do kategorii osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Co do uzasadnionej obawy, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji dotyczy ona przewidywanych zachowań posiadacza broni. Może je uzasadniać dotychczasowe postępowanie tej osoby (nadużywanie alkoholu, popełnianie czynów nagannych), czy ujemne cechy charakteru (nieopanowanie, porywczość, niezrównoważenie i inne). Pozwolenie na broń wydawane jest przez Policję po wszechstronnym i starannym badaniu czy nie zachodzą przeciwwskazania, o których mowa w art. 15 ust. 1 ustawy o broni i amunicji. Cofnięcia takiego pozwolenia powinna poprzedzać również wnikliwa procedura. Przemawia za tym również ochrona nabytego uprawnienia (porównaj wyrok NSA z dnia 25 października 2005 r. sygn. akt II OSK 128/05 niepublikowany). W orzecznictwie administracyjnym był już wyrażany pogląd (wyrok NSA z dnia 9 października 2001 r. sygn. akt III SA 866/02 niepublikowany), iż przy cofnięciu pozwolenia na broń nie można powoływać się jedynie na fakt skazania wyrokiem. W takiej sytuacji niezbędne jest wykazanie bezpośredniego związku między popełnionym przez skarżącego czynem, za który został skazany i cechami charakteru oraz jego dotychczasowym postępowaniem, które stwarzałoby obawy, że posiadacz pozwolenia na broń użyje jej w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa Państwa lub porządku publicznego. Przy uwzględnieniu powyższych rozważań wskazać należy, iż w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego samo prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości nie może być wystarczającą przesłanką do uznania, że sprawca tego czynu stwarza uzasadnioną obawę użycia broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego (art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji), choć sama jazda pojazdem pod wpływem alkoholu jest czynem wymagającym napiętnowania. O tym czy obawa taka zachodzi powinna decydować ocena dotychczasowego zachowania oraz cech osobowych posiadacza broni (wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2006 r. sygn. akt II OSK 88/06 niepublikowany). Popełnienie po raz pierwszy przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji (rozdział XXI Kodeksu karnego) w okolicznościach tej sprawy nie wystarcza do uznania, iż taka obawa o jakiej mowa w art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji jest uzasadniona. Organy nie mogą stosować takiej wykładni cytowanego przepisu, że każda osoba skazana winna mieć cofnięte pozwolenie na broń. Każdą sprawę należy indywidualizować. Istotne jest czy osoba ta posługiwała się bronią, czy zagrażała zdrowiu lub życiu innych osób, a zatem czy całokształtem swego dotychczasowego postępowania stwarza obawę użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku prawnego. Gdyby przyjąć za zasadne stanowisko prezentowane w zaskarżonych decyzjach, to należałoby uznać, że każde przestępstwo popełniane w stanie nietrzeźwości, powodowałoby cofnięcie pozwolenia na broń. Byłaby to kolejna kara dodatkowa, której jednak przepisy nie przewidują. Tym samym za usprawiedliwiony w okolicznościach przedmiotowej sprawy należy uznać zarzut skargi dokonania przez Organy Policji błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania przepisu art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji. Komendant Główny Policji dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji uznał, że sam wyrok skazujący stronę za przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji stanowi wystarczającą podstawę do cofnięcia pozwolenia na broń w tej sprawie nie biorąc pod uwagę pozytywnej opinii o skarżącym Koła Łowieckiego z dnia [...] marca 2007 r. oraz pozytywnej opinii Komendanta Powiatowego Policji w H. W ocenie Sądu zaskarżone decyzje wydane zostały bez należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz bez rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego. Dlatego też na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. A i C ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 7 i 77 k.p.a., Sąd uchylił zaskarżone decyzje. Jak wskazano we wstępnej części niniejszego uzasadnienia, samo popełnienie jakiegokolwiek przestępstwa, a nawet skazanie nie może automatycznie i wprost powodować pozbawienia prawa do broni. Uzasadnia je tylko sytuacja opisana w normie art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji tj. jeżeli nie ma czynu popełnionego przeciwko zdrowiu, życiu lub mieniu to muszą zaistnieć takie cechy osobowe posiadacza broni, które mogą wskazywać, iż istnieje obawa, że może on użyć tej broni w sposób sprzeczny z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Organ orzekający o pozbawieniu prawa do broni ma więc obowiązek wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i wykazania w motywach decyzji, że podmiot pozbawiony prawa do broni należy do tej właśnie kategorii osób wymienionych w powołanym przepisie. O niewykonalności uchylonych decyzji orzeczono w oparciu o art. 152 p.p.s.a.