VI SA/Wa 1952/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Protokolant st. ref. Katarzyna Bytner po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2019 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2018 roku, Główny Inspektor Transportu Drogowego, na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 189a § 2, art. 189e i art. 189f § 1 pkt 1 i 2 kpa, art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2, art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2222, ze zm.) oraz załącznika nr 2 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na któiych pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (t.j, Dz. U. z 2018 r. poz. 890), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2200, ze zm.), po rozpoznaniu wniosku R. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] czerwca 2018 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 1 500 zł . Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie Główny Inspektor Transportu Drogowego wyjaśnił, że w dniu [...] września 2017 r. o godzinie [...] urządzenie kontrolne zainstalowane na bramownicy nr [...] znajdującej się w pasie drogowym płatnego odcinka drogi krajowej nr [...] zarejestrowało przejazd pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym [...]. Przejazd został udokumentowany zdjęciem z urządzenia kontrolnego zainstalowanego na bramownicy i zapisany pod numerem ewidencyjnym [...]. Na podstawie informacji znajdujących się w systemie elektronicznego poboru opłat ustalono, że ww. pojazd nie został wyposażony w urządzenie, o którym mowa w art. 13i ust. 3 udp. co skutkowało naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Ponadto na podstawie informacji zgromadzonych w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (CEPiK) ustalono, że dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego pojazdu przekracza 3,5 tony, a jego właścicielem w chwili powstania naruszenia był R. S. .Odcinek drogi krajowej nr [...] (skrzyżowanie z drogą krajową nr [...]) - granica m. W., po której ustalono poruszanie się kontrolowanego pojazdu w dniu [...] września 2017 r. został wyszczególniony w zał. 2 pkt 13 lit. i do rozporządzenia Rady Ministrów7 z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. Organ powołał przepisy stanowiące podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji oraz szczegółowo odniósł się do zarzutów podniesionych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy uznając je za bezzasadne. Stwierdził, iż zgromadzony materiał dowodowy w sposób pełny odzwierciedla ustalony w rozpatrywanej sprawie stan faktyczny. Kontrolowany pojazd poruszał się w ww. dniu po płatnym odcinku drogi publicznej i nie był niewyposażony w urządzenie viabox służące do poboru opłaty elektronicznej. Korzystający nie zawarł umowy z pobierającym opłatę elektroniczną na poddany kontroli pojazd. Zawarcie umowy powinno nastąpić przed rozpoczęciem korzystania z dróg płatnych. Wyjaśnił także, że przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowe i dopuścił dowód z pisma Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w [...] na podstawie którego stwierdził, że odcinek drogi krajowej był prawidłowo oznakowany tabliczkami informacyjnymi wskazującymi, że jest to płatny odcinek drogi krajowej. Organ podkreślił, że uiszczenie opłaty elektronicznej może nastąpić jedynie przy wykorzystaniu urządzenia tzw. jednostki pokładowej viabox, będącym urządzeniem w rozumieniu art. 13i ust. 3 udp. Ustawodawca nie przewidział możliwości uiszczenia opłaty elektronicznej w inny sposób. Skoro zaś strona postępowania takowej umowy nie zawarła, czego następstwem było niewyposażenie pojazdu w wymagane urządzenie viabox, to powyższe w konsekwencji skutkowało nieuiszczeniem opłaty elektronicznej. W ocenie organu okoliczności podniesione przez skarżącego nie mogą stanowić podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, nie wypełniają bowiem przesłanek pozwalających na umorzenie postępowania administracyjnego lub odstąpienie od nałożenia kary, o których w art. 189e kpa i art. 189f § 1 pkt 1 i 2 kpa. Organ wyjaśnił, iż wszystkie decyzje w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej mają charakter decyzji związanych. Rozstrzygając sprawę, nie ma zatem możliwości wydania decyzji o innej treści niż ta, którą przewidują przepisy prawa, o ile zaistniał określony w tych przepisach stan faktyczny. Brak zainstalowania w pojeździe urządzenia, w toku wykonywania przejazdu po drodze publicznej wymienionej w załączniku nr 1 lub nr 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r., skutkowało tym, iż opłata elektroniczna nie została uiszczona, zaś organ administracji publicznej obowiązany był do wymierzenia kary administracyjnej, zgodnie z dyspozycją wyrażoną w art. 13k ust. 1 pkt 2 udp. Strona nie posiadając urządzenia viabox w pojeździe, nie powinna dopuścić do poruszania się pojazdu po odcinkach dróg krajowych, o których mowa w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie R. S., wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz i zasądzenie kosztów postepowania. Podniósł zarzuty naruszenia przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy. polegający na zebraniu, rozpatrzeniu oraz dokonaniu przez organ oceny materiału dowodowego wbrew regułom wynikającym z art.77 & 1 .oraz art. 80 ustawy z dnia 14.06.1960 r - kodeks postępowania administracyjnego, w szczególności poprzez zaniechanie oceny zgodności z przepisami prawa przedstawionych dowodów. 2. Naruszenie art .8 i art. 12 w związku z art.35 &1 i &5 iart.36 &1 ustawy z dnia 14.06.1960r kodeks postępowania administracyjnego. 3. Naruszenie prawa materialnego strony skarżącej, a nie innych stron w tym postępowaniu (strona skarżąca nie naruszyła .nie zaburzyła przebiegu procesów społeczno-gospodarczych a wywołane rzekome skutki miały charakter krótkotrwały). W uzasadnieniu skargi skarżący rozwinął i szczegółowo uzasadnił podniesione zarzuty. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W piśmie przedłożonym do terminu rozprawy skarżący podnIósł dodatkowo zarzut naruszenia art. 13n ustawy o drogach publicznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa. W działaniu organu Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca. Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowi art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2 oraz art. 13k ust. 4 ustawy o drogach publicznych. Z przepisu art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. wynika dla korzystających z dróg publicznych obowiązek ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej (opłaty elektronicznej). Opłata ta, w myśl art. 13ha ust. 1 u.d.p. jest pobierana za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 6, tj. w rozporządzeniu Rady Ministrów dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokość stawek opłaty elektronicznej. Wysokość opłaty ustala się jako iloczyn liczby kilometrów przejazdu i stawki tej opłaty za kilometr dla danej kategorii pojazdu (art. 13 ha ust. 2 udp). Co do zasady uiszczenie opłaty elektronicznej następuje w systemie elektronicznego poboru opłat, zgodnie z art. 13i (art. 13hc ust. 1 udp). Zasadą jest również, że pobranie opłaty następuje poprzez urządzenie instalowane w tym celu w pojeździe samochodowym. Obowiązek oferowania takiego urządzenia (na potrzeby pobierania opłat) spoczywa na podmiotach pobierających opłaty z wykorzystaniem systemów elektronicznego poboru, zgodnie z art. 13i ust. 3 udp. Kierujący pojazdem samochodowym wyposażonym w urządzenie na potrzeby pobierania opłat elektronicznych, z mocy art. 13i ust. 4a ustawy udp, obowiązany jest do wprowadzenia do urządzenia prawidłowych danych o kategorii pojazdu, o której mowa w art. 13ha ust. 3 udp (odpowiednia kategoria pojazdu). Zasady wnoszenia opłat elektronicznych oraz ich rozliczania reguluje wydane na podstawie art. 40a ust. 5 udp rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z 27 sierpnia 2015 r. w sprawie wnoszenia i rozliczania opłat elektronicznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1406). Według § 3 ust. 1 powołanego rozporządzenia: przed rozpoczęciem korzystania z dróg krajowych lub ich odcinków objętych opłatą elektroniczną użytkownik: 1. zawiera umowę z pobierającym opłatę elektroniczną dotyczącą korzystania z dróg krajowych lub ich odcinków objętych opłatą elektroniczną; 2. odbiera od pobierającego opłatę elektroniczną urządzenie; 3. instaluje urządzenie w pojeździe do użytkowania w którym zostało ono przeznaczone zgodnie z umową; 4. wnosi przedpłatę - w przypadku wybrania formy wnoszenia opłaty elektronicznej, o której mowa w § 6 ust. 1 pkt 2; 5. ustanawia zabezpieczenie oraz przekazuje pobierającemu opłatę elektroniczną dokument potwierdzający jego ustanowienie - w przypadku wybrania przez użytkownika formy wnoszenia opłaty elektronicznej, o której mowa w § 6 ust. 1 pkt 2. Przepis § 6 ust. 1 ww. rozporządzenia wskazuje, iż opłatę elektroniczną wnosi się w trybie: przedpłaty albo płatności okresowej z zabezpieczeniem. Kierujący pojazdem samochodowym wyposażonym w urządzenie na potrzeby pobierania opłat elektronicznych, z mocy art. 13i ust. 4a u.d.p. jest obowiązany do: włączenia urządzenia podczas przejazdu po drodze, na której pobiera się opłatę (pkt 1); wprowadzenia do urządzenia prawidłowych danych o rodzaju pojazdu (pkt 2); używania urządzenia zgodnie z przeznaczeniem (pkt 3). Zgodnie z treścią art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p. za przejazd po drodze krajowej kierującemu pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, za który pobiera się opłatę elektroniczną, bez uiszczenia tej opłaty - wymierza się karę pieniężną w wysokości 1500 złotych. Kary pieniężne, o których mowa w ust. 1 i 2, nakładają, w drodze decyzji administracyjnej, uprawnieni do kontroli, o których mowa w art. 13l ust. 1 (art. 13k ust. 4 u.d.p.). W myśl art. 13l ust. 1 pkt 2 u.d.p. - do kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej, w tym kontroli używanego w pojeździe urządzenia, o którym mowa w art. 13i ust. 3, jeżeli jest ono wymagane, oraz nałożenia i pobierania kar pieniężnych, o których mowa w art. 13k, są uprawnieni inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego. Nie jest spornym, że skarżący dokonał przejazdu w dniu [...] września 2017 r. o godzinie [...] po odcinku drogi krajowej objętym obowiązkiem uiszczenia opłaty elektronicznej, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., pojazdem samochodowym, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym. Poza sporem pozostaje także, że przejazd odbywał się bez uiszczenia wymaganej opłaty elektronicznej. Nadto przeprowadzona kontrola wykazała, że skarżący nie posiadał w samochodzie zainstalowanego urządzenia służącego do elektronicznego poboru opłat za przejazd odcinkiem płatnym. Obowiązek posiadania urządzenia do poboru opłat elektronicznych jest obowiązkiem o charakterze bezwzględnym albowiem obowiązujący system pozwala na naliczanie i pobieranie opłaty elektronicznej wyłącznie za pośrednictwem zainstalowanego w pojeździe urządzenia, tzw. viaboxu, a co za tym idzie brak zainstalowania w pojeździe tego urządzenia, w toku wykonywania przejazdu po drogach wskazanych w załączniku nr 1 i 2 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r., uniemożliwia uiszczenie opłaty elektronicznej. Tak więc, nie posiadający opłaty elektronicznej nie może korzystać z sieci dróg objętej w/w. rozporządzeniem. W przeciwnym razie, nie uiszczenie opłaty powoduje obowiązek organu administracji publicznej nałożenia na kierującego kary administracyjnej, zgodnie z dyspozycją wyrażoną w art. 13k ust. 1 pkt 2 udp. W powyżej ustalonym stanie faktycznym sprawy organ prawidłowo uznał, iż istnieje podstawa do nałożenia na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 1500 złotych. W myśl bowiem art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o drogach publicznych korzystający z dróg publicznych zobowiązani są do uiszczenia opłat elektronicznych, jeżeli poruszają się po nich m.in. zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony. Niezbędnym warunkiem do uiszczenia opłaty jest posiadanie w samochodzie urządzenia viabox, które służy do poboru tej opłaty. W świetle ustalonego w sprawie stanu faktycznoprawnego organ odwoławczy miał podstawy do ustalenia niewystępowania w niej ww. szczególnych sytuacji z art. 189e i art. 189f § 1 pkt 1 kpa. Konieczność zastosowania prawem przewidzianych dolegliwości wobec podmiotów wykonujących przewóz po drogach publicznych bez dopełnienia stosownego obowiązku opłat, które nakładają na nich przepisy ustawy o drogach publicznych, jest konsekwencją samego faktu naruszenia obowiązującego prawa. Obiektywny fakt naruszenia prawa jest w takim stanie rzeczy podstawą zastosowania sankcji. Z obowiązujących powszechnie unormowań prawa krajowego wynika bezspornie, iż organy Inspekcji Transportu Drogowego, w toku postępowania administracyjnego, dokonują jedynie stwierdzenia faktów i jeżeli ustalą naruszenie przepisów prawa - mają obowiązek zastosowania ściśle określonych sankcji. Dlatego też bez znaczenia są okoliczności, skutkiem których skarżący dopuścił się nieprawidłowości, albowiem organy administracji nie są upoważnione do ustalania i oceny przyczyn powstałych naruszeń prawa, lecz mają za zadanie jedynie stwierdzenie zaistniałych skutków. Odnosząc się do argumentacji skarżącego należy także wyjaśnić, że stosownie do art. 13 ust. 3a udp spod obowiązku wnoszenia opłaty elektronicznej zostały wyłączone wyłącznie pojazdy w nim wskazane a mianowicie pojazdy: 1) Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, a także sił zbrojnych państw obcych, jeżeli umowa międzynarodowa, której Rzeczpospolita Polska jest stroną, tak stanowi; 2) służb ratowniczych, służb ratownictwa górniczego, Morskiej Służby Poszukiwania i Ratownictwa, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Służby Więziennej, Inspekcji Transportu Drogowego, Krajowej Administracji Skarbowej wykorzystywane przez Służbę Celno-Skarbową. Policji. Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego oraz Centralnego Biura Anty korupcyjnego. Nie budzi wątpliwości, że kontrolowany pojazd- samochód ciężarowy asenizacyjny- nie został ujęty przez ustawodawcę w w/w normie prawnej. Nie można podzielić również zarzutu naruszenia art. 13n utd. zgodnie z którym nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kar pieniężnych, o których mowa w art. 13k ust. 1 i 2, jeżeli od dnia popełnienia naruszenia upłynęło 6 miesięcy. Jak wskazuje się w orzecznictwie postępowanie wszczyna się z urzędu przez podjęcie pierwszej czynności w sprawie przez organ administracji publicznej, który według swej oceny jest właściwy do jej załatwienia w drodze decyzji administracyjnej (wyrok NSA z 25.11.2011 r., II OSK 1679/10, LEX nr 1151992). Jak stwierdza sam skarżący w uzasadnieniu skargi, otrzymał decyzję cyt. "po upływie sześciu miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (zawiadomienie) 28.02.2018 r." Skoro przejazd miał miejsce [...] września 2017 r. to ostateczny termin wszczęcia postępowania upływał w dniu [...] marca 2018 r. Sąd nie znajduje podstaw, by zakwestionować czynności organu administracji publicznej podejmowanych w toku niniejszej sprawy, a zmierzających do jej wyjaśnienia. W szczególności Sąd uznał, że zostały wyczerpująco zbadane wszelkie istotne w sprawie okoliczności, które poprzedzono przeprowadzeniem stosownych dowodów służących ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 kpa). Zapis ewidencyjny utrwalony w systemie elektronicznego poboru opłat oraz zebrana w sprawie dokumentacja stanowią wystarczający materiał dowodowy dla wykazania naruszenia, o którym mowa w treści zaskarżonej decyzji. Stanowisko wyrażone w obu wydanych decyzjach organ uzasadnił w sposób prawidłowy, przestrzegając zasad określonych szczegółowo przez ustawodawcę w przepisie art. 107 § 3 kpa. Wyjaśnione zostały motywy podjętych rozstrzygnięć, a przytoczona przez organ argumentacja w tym zakresie jest wyczerpująca. Stan faktyczny opisany w decyzji nie wymagał czynienia dodatkowych ustaleń. Natomiast w uzasadnieniu prawnym przytoczono przepisy prawa i wyjaśniono podstawy prawne decyzji. Z kolei sam fakt, że skarżący nie zgadza się ze stanowiskiem Głównego Inspektora Transportu Drogowego, nie przesądza o tym, iż w sprawie doszło do naruszenia obowiązujących przepisów. W takim stanie rzeczy, wydane w sprawie decyzje należy uznać za prawidłowe, zaś zarzuty podniesione w skardze za nieuzasadnione, mające jedynie charakter polemiczny. Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa materialnego i procesowego, które miałyby wpływ na wynik sprawy i skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi. Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.