VI SA/Wa 2010/15
WyrokWSA w Warszawie2015-12-01
Skład orzekający: Sławomir Kozik, Piotr Borowiecki, Aneta Lemiesz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w postępowaniu o zmianę decyzji ostatecznej na podstawie art. 154 K.p.a. można dokonywać nowych ustaleń faktycznych, które powinny być przedmiotem postępowania zwykłego?Ratio decidendi
Postępowanie prowadzone na podstawie art. 154 K.p.a. ma na celu jedynie zbadanie, czy istnieją przesłanki do uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, a nie ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej ostateczną decyzją administracyjną. W tym trybie organy administracji nie są uprawnione do dokonywania nowych ustaleń faktycznych, które powinny być przedmiotem postępowania zwykłego.Stan faktyczny
Skarżący domagał się zmiany decyzji odmawiającej zwrotu kosztów leczenia poniesionych w Austrii, argumentując, że leczenie miało charakter nagły i wymagało natychmiastowej interwencji medycznej, co uniemożliwiło uzyskanie uprzedniej zgody Prezesa NFZ. Organy administracji odmówiły zmiany decyzji, uznając, że leczenie miało charakter planowany i nie spełniało przesłanek do zwrotu kosztów, a także że w postępowaniu na podstawie art. 154 K.p.a. nie można dokonywać nowych ustaleń faktycznych.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędzia WSA Aneta Lemiesz Protokolant sekr. sąd. Jarosław Kielczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji ostatecznej oddala skargę w całości
Zaskarżoną decyzją z [...] czerwca 2015 r. nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: "Prezes NFZ"), na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027, ze zm., dalej: "ustawa o świadczeniach") oraz art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej: "K.p.a."), po rozpatrzeniu wniosku odwołania J. K. (dalej również: "Strona", Skarżący"), utrzymał w mocy decyzję dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: "dyrektor [...]OW NFZ") z [...] sierpnia 2014 r., nr [...], odmawiającej zmiany decyzji ostatecznej dyrektora [...]OW NFZ z [...] lutego 2009 r. nr [...].
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
[...] stycznia 2009 r. do [...]OW NFZ wpłynął wniosek o refundację kosztów leczenia poniesionych przez Stronę w Austrii. Do wniosku załączono rachunek z [...] sierpnia 2008 r. na kwotę [...] Euro. Decyzją z [...] lutego 2009 r. dyrektor [...]OW NFZ odmówił Stronie przyznania prawa do zwrotu kosztów leczenia w Austrii. W uzasadnieniu organ podniósł, że wykonane w daniach od [...] lipca do [...] sierpnia 2008 r. leczenie miało charakter planowany i było udzielone z pominięciem procedury wynikającej z obowiązujących przepisów o leczeniu planowanym. Od decyzji nie zostało wniesione odwołanie.
[...] października 2010 r. Strona złożyła do Prezesa NFZ wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] lutego 2009 r. dyrektora [...]OW NFZ.
Prezes NFZ decyzją z [...] grudnia 2010 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności tej decyzji, a decyzją z [...] lutego 2011 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję z [...] grudnia 2010 r. Na tę decyzję Strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z [...] października 2011 r. oddalił skargę.
Strona wniosła o zmianę decyzji z [...] lutego 2011 r.
Prezes NFZ decyzją z [...] stycznia 2012 r. nr [...] odmówił uchylenia lub zmiany tej decyzji i decyzją z [...] lutego 2012 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję z [...] stycznia 2012 r.
Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję z [...] lutego 2012 r., który wyrokiem z dnia 4 października 2012 r. oddalił skargę.
[...] maja 2014 r., do [...]OW NFZ wpłynął wniosek o zmianę, na podstawie art. 154 § 1 i § 2 K.p.a., decyzji ostatecznej dyrektora [...]OW NFZ z [...] lutego 2009 r.
Dyrektor [...]OW NFZ, decyzją z [...] sierpnia 2014 r., wydaną na podstawie art. 154 § 1 i § 2 w związku z art. 104 K.p.a. oraz w związku z art. 109 ust. 4 ustawy o świadczeniach, odmówił zmiany decyzji ostatecznej z dnia [...] lutego 2009 r.
Organ wskazał, że zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 października 2007 r., sygn. akt II OSK 1406/06, postępowanie prowadzone przez właściwy organ na podstawie art. 154 K.p.a., stanowi jeden z nadzwyczajnych trybów wzruszenia decyzji administracyjnej. W takim postępowaniu organy administracji nie są uprawnione do badania prawidłowości decyzji ostatecznej wydanej uprzednio w zwykłym postępowaniu, bowiem naruszyłoby to zasadę dwuinstancyjności. Organy administracji oceniając przesłanki z art. 154 K.p.a., w postaci interesu społecznego, czy też słusznego interesu strony, muszą mieć na uwadze, że słuszny interes strony nie może prowadzić do obchodzenia przepisów prawa.
Organ podniósł, że w czasie leczenia na terenie Austrii Strona podlegała ustawodawstwu polskiemu i była ubezpieczona w Narodowym Fundusz Zdrowia. Zgodnie natomiast z art. 25 ust. 1 ustawy o świadczeniach, Narodowy Fundusz Zdrowia finansuje koszty leczenia lub badań diagnostycznych poza granicami kraju, udzielonych zgodnie z przepisami o koordynacji, oraz wynikające z art. 26. Organ podniósł, że zgodnie z tymi przepisami zasadą obowiązującą w przypadku leczenia poza granicami kraju była i jest konieczność uzyskania zgody Prezesa NFZ na takie leczenie. W przypadku udzielenia przez Prezesa NFZ zgody na leczenie planowane Narodowy Fundusz Zdrowia finansuje koszty takiego leczenia poza granicami kraju. Uzyskanie zwrotu kosztów leczenia - na wniosek osoby, która poddała się leczeniu możliwe jest tylko w sytuacji, gdy w trakcie pobytu na terytorium innego państwa członkowskiego zaistniała potrzeba przeprowadzenia leczenia niezbędnego, biorąc pod uwagę czas i charakter pobytu w danym kraju i jednocześnie nie było możliwe dopełnienie stosownych formalności w trakcie tego pobytu. Organ zauważył, że aktualnie obowiązujące prawo pozwala na uwzględnienie pilnego - z uwagi na stan zdrowia wnioskodawcy - charakteru leczenia, umożliwiając organowi procedowanie wniosku w przypadku leczenia bardzo pilnego do kilku godzin. Jednakże w przypadku Strony nie wpłynął wniosek o leczenie planowane.
Strona wniosła odwołanie z [...] sierpnia 2014 r. od powyższej decyzji, wskazując w opisie stanu faktycznego, iż pobyt Strony w klinice w W. w okresie [...] lipca – [...] sierpnia 2008 r. był spowodowany sytuacją nagłą, brak kontynuowania leczenia narażałby życie i zdrowie pacjenta. Strona [...] lipca 2008 r. była poddana konsultacji lekarskiej w [...] nr [...] w K. w związku z pojawieniem się wysokiej gorączki 39-40 st. oraz pojawieniem się na ranie pooperacyjnej ciemnych plam. Rana już w nocy z [...]/[...] lipca zaczęła się sączyć, wystąpiły dreszcze. W SPSK zalecono antybiotykoterapię i konsultację w Oddziale Leczenia Nowotworów [...] Szpitala [...] im. [...] w P. [...] lipca Strona pojechała na Oddział Leczenia Nowotworów [...] Szpitala [...] im. [...] w P., gdzie jej stan konsultowało 3 lekarzy, w tym prowadzący wcześniej dr S. Stan gorączki (39 st) i dreszczy nadal się utrzymywał. Zalecono natychmiastowy wyjazd do kliniki w W. celem leczenia rany. W tym samym dniu, tj. [...] lipca 2008 r. Strona została przewieziona przez rodzinę do kliniki w W. i wieczorem przyjęta na oddział. Po uzyskaniu wymazów ustalono zakażenie m.in. gronkowcem złocistym co groziło zakażeniem w rejonie endoprotezy. Gdyby doszło do zakażenia endoproteza musiałaby zostać usunięta. Istniał stan zagrożenia życia pacjenta. Strona nie mogła w owym czasie złożyć wniosku w NFZ o wyrażenie zgody na leczenie poza krajem, a to z uwagi na brak osoby upoważnionej do wypisania i podpisania wniosku. Obie osoby uprawnione z terenu województwa [...] nie były wówczas dostępne. Prof. D. K. był na urlopie, prof. G. prawdopodobnie na L-4. Sama procedura uzyskania zgody, gdyby została skrócona do minimum trwałaby przynajmniej 10 dni co - w sytuacji zakażenia gronkowcem - mogłoby narazić pacjenta na utratę zdrowia, a nawet życia.
Rozpatrując odwołanie od powyższej decyzji Prezes NFZ zgodził się z argumentacją organu I instancji. Odnosząc się do zarzutów Strony podniesionych w odwołaniu wskazał, że z dokumentacji zgromadzonej w przedmiotowej sprawie wynika, że Strona decyzją Prezesa NFZ nr [...] z [...] stycznia 2008 r., uzyskała zgodę na przeprowadzenie leczenia operacyjnego, w postaci wycięcia guza miednicy mniejszej z rekonstrukcją biodra prawego w [...] w W. Zabieg został wykonany w marcu 2008 r.
Następnie Strona wystąpiła do Prezesa NFZ o wydanie formularza E 112 na maj 2008 r. w związku z koniecznością leczenia ambulatoryjnego w [...] u prof. K. na podstawie decyzji z [...] stycznia 2008 r.
W odpowiedzi, dyrektor [...]OW NFZ poinformował Stronę, że decyzja z [...] stycznia 2008 r. dotyczyła zgody wyłącznie na przeprowadzenie leczenia operacyjnego, brak jest zatem podstaw do wydania tego formularza w sytuacji braku w aktach administracyjnych wniosku o wyrażenie zgody na ambulatoryjne leczenie poza granicami kraju oraz decyzji Prezesa NFZ w tym zakresie.
Prezes NFZ stwierdził, że z akt postępowania jednoznacznie wynika, że Strona od maja 2008 r., planowała kolejny wyjazd do kliniki w W. celem przeprowadzenia kontynuacji rozpoczętego w marcu 2008 r. leczenia. Dlatego, zdaniem organu, na wykonanie zabiegu w czasie pobytu stacjonarnego w okresie od [...] lipca do [...] sierpnia 2008 r. w klinice w W. - z powodu rozległego martwiczego zapalenia powięzi w obrębie regio inguinalis po prawej stronie po resekcji części miednicy i rekonstrukcji przy pomocy panewki [,,,] oraz TEP /totalna endoproteza/ biodra z powodu chondrosarcoma w marcu 2008 r., powinien zostać złożony wniosek, zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 grudnia 2007 roku w sprawie wniosku o leczenie lub badania diagnostyczne poza granicami kraju oraz pokrycie kosztów transportu (Dz. U. Nr 249, poz.1867 z późn. zm.), którego jednak Strona nie złożyła. Organ stwierdził, że brak jest przepisów prawa umożliwiających zwrot kosztów przeprowadzonego leczenia i ewentualnie, kosztów transportu do miejsca wykonania świadczenia, choćby nawet stanowiącego kontynuację wcześniejszego leczenia, bez uprzedniego uzyskania zgody Prezesa NFZ.
Prezes NFZ zwrócił następnie uwagę, iż na poparcie stanu zdrowia Strony nie przedstawiono żadnych dowodów w postaci dokumentacji medycznej pacjenta z S. nr [...] w K., ani z Oddziału Leczenia Nowotworów [...] Szpitala [...] im. [...] w P. Organ uznał następnie, że opis stanu zdrowia Strony, wynikający z pism pełnomocnika Strony, który powołuje się na treść definicji "stanu nagłego", jako uzasadnienie wyjazdu Strony do W., nie znajduje odzwierciedlenia w wypisie sporządzonym przez szpital w W. Prezes NFZ wskazał, że leczenie antybiotykami zostało zastosowane już w ośrodku w Polsce, nie można zatem zgodzić się ze stanowiskiem, iż leczenie antybiotykami było niezbędne za granicą. Organ zgodził się z tym, że zakażenie gronkowcem złocistym mogło spowodować u pacjenta powikłania zdrowotne wymagające interwencji w trybie nagłym, ale w przypadku Strony sytuacja taka nie miała miejsca, bowiem zastosowano u niego antybiotykoterapię w ośrodku krajowym, czyli terapię analogiczną do zastosowanej w W. Leczenie zakażonego gronkowcem złocistym nie można zakwalifikować jako leczenie w stanie nagłym, bowiem jest to terapia rozłożona w czasie, długotrwała. Jak wynika ze zgromadzonych w sprawie akt administracyjnych, przypadek Strony, nawet gdyby przyjąć, że został on zarażony gronkowcem złocistym, co wywołało gorączkę i dreszcze (na co brak jest dowodów w sprawie, bowiem infekcję w stawie biodrowym wykluczył szpital w W.), można zakwalifikować jako przypadek "pilny", a nie "nagły".
Organ uznał również, że decyzja ostateczna nr [...] dyrektora [...]OW NFZ z [...] lutego 2009 r. odmawiająca przyznania prawa do zwrotu kosztów leczenia w Austrii w okresie [...] lipca - [...] sierpnia 2008 r., nie jest sprzeczna z interesem społecznym lub słusznym interesem strony.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z [...] lipca 2015 r., na decyzję Prezesa NFZ z [...] czerwca 2015 r., Skarżący reprezentowany przez adwokata, wnosząc o uchylenie zaskarżonych decyzji oraz zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie:
1) art. 7, art. 8, art. 10, art. 12 K.p.a., poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, brak wnikliwego zbadania sprawy i uwzględnienia dokumentów medycznych przedłożonych przez Stronę (organ bezpodstawnie uznaje, iż nie złożono dokumentów medycznych świadczących o stanie nagłym, zagrażającym życiu) wskazujących, iż leczenie Skarżącego w okresie [...] lipca – [...] sierpnia 2008 r. w [...] w W., związane było ze stanem nagłym w rozumieniu art. 5 pkt 33 ustawy o świadczeniach, którego leczenie wymagało natychmiastowej reakcji medycznej, a polegało na usunięciu iniekcji - martwiczego zapalenia powięzi; nadto poprzez nie ustalenie, czy proces leczenia w/w stanu mógł odbywać się na terenie RP i czy Skarżący miał możliwość z uwagi na stan zdrowia uzyskać uprzednią zgodę Prezesa NFZ na wykonanie zabiegu.
2) art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu decyzji na jakiej podstawie ustalono - bez dopuszczenie dowodu ze specjalistycznej opinii biegłych lekarzy, iż: a) świadczenia udzielone Skarżącemu w spornym okresie w klinice w W. miały charakter planowany skoro z dokumentacji medycznej wynika, iż infekcja w stawie pojawiła się nagle, tj. na 2-3 dni przed dokonaną operacją i zagrażała bezpośrednio życiu pacjenta, b) martwicze zapalenie powięzi wskazane w wypisie ze szpitala z W. rzekomo nie powodowało zagrożenia życia pacjenta (wg organu było stanem pilnym, a nie nagłym zagrażającym życiu), c) organ kwestionuje, iż Skarżący został zarażony gronkowcem i wystąpiła u niego wysoka gorączka oraz drgawki oraz wskazuje iż poddano go jedynie antybiotykoterapii, podczas gdy jak wynika z literatury medycznej stan martwiczego zapalenia powięzi cechuje się śmiertelnością, na poziomie 25-30%, a powodzenie terapii zależy w głównej mierze od szybkości interwencji chirurgicznej, a nie jak wskazuje organ antybiotykoterapii.
W tym miejscu pełnomocnik Skarżącego obszernie opisał zagrożenia dla zdrowia i życia jakie wiążą się z martwiczym zapaleniem powięzi.
3) art. 154 K.p.a., poprzez odmowę usunięcia z obrotu prawnego decyzji, która sprzeczna jest z interesem społecznym i słusznym interesem strony, a w efekcie zaskarżona decyzja sprzeczna jest z zakreśloną linią postępowania w sprawach dotyczących zwrotu kosztów leczenia w przypadkach nagłych i narusza prawo wspólnotowe.
W uzasadnieniu skargi, pełnomocnik Skarżącego opisał dokładnie stan faktyczny sprawy, a następnie powtórzył argumentację podnoszoną na wcześniejszych etapach przedmiotowej sprawy. Pełnomocnik Skarżącego wskazał, że art. 154 K.p.a., wprowadza możliwość usuwania z obrotu prawnego decyzji ze względu na interes społeczny lub słuszny interes strony, które należy uznać z różnych względów za niecelowe lub sprzeczne z zakreśloną linią postępowania w sprawach danego rodzaju. Nie ma natomiast decydującego znaczenia to, czy decyzja ostateczna jest zgodna czy też sprzeczna z prawem (wyrok NSA z 13 grudnia 1 996 r.. III SA 1214/95). Interes społeczny może polegać także na zapewnieniu niesprzeczności decyzji z prawem wspólnotowym. Zmiana wykładni prawa wspólnotowego wynikająca z wyroku ETS może zatem stanowić przesłankę zmiany albo uchylenia decyzji na podstawie art. 154 lub 155 K.p.a. Zdaniem Skarżącego natomiast, decyzja z [...] lutego 2009 r. odmawiająca Stronie przyznania prawa do zwrotu kosztów leczenia, nie zapewnia spójności z prawem wspólnotowym. Skarżący powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5 grudnia 2007 r., sygn. akt VII SA/Wa 1623/07, w którym sąd wyraził opinię, iż w świetle przepisu art. 22 rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 pacjent może podjąć leczenie za granicą bez uzyskania uprzedniej zgody instytucji krajowej, na koszt tejże instytucji, o ile uzyskanie takowej zgody mogłoby być na tyle długotrwale, że w sposób niekorzystny wpłynęłoby na szansę powrotu do zdrowia pacjenta. Jak wskazał Skarżący, zdaniem WSA w Warszawie, "możliwość domagania się refundacji kosztów leczenia zagranicznego występuje w sytuacji, kiedy warunki uzyskania uprzedniej zgody na leczenie zagraniczna są nieuzasadnione i nieproporcjonalne. System uprzedniej zgody nie może uzasadniać uznaniowości władz krajowych, pozbawiającej skuteczności (effet utile) postanowienia wspólnotowe".
Pełnomocnik Skarżącego wskazał, że sytuacja zdrowotna Skarżącego wymagała działania szybkiego i związana była ze stanem nagłym, którego leczenie wymagało natychmiastowej reakcji medycznej. Oczekiwanie na zgodę Prezesa NFZ wydłużyłoby postępowanie i narażałoby Skarżącego na utratę nie tylko zdrowia ale i życia. Nadto Skarżący nie mógł być w tym zakresie leczony na terytorium RP z uwagi na brak możliwości uzyskania świadczenia opieki zdrowotnej w terminie niezbędnym. Nie można też podzielić stanowiska NFZ, iż leczenie ambulatoryjne w klinice w W. było leczeniem zaplanowanym.
Skarżący podniósł, że decyzja z [...] lutego 2009 r. o odmowie pokrycia kosztów leczenia nie odnosiła się w żaden sposób do zakresu przeprowadzonego leczenia, brak było w uzasadnieniu decyzji jakichkolwiek ustaleń co do przedmiotu wykonanych badań, leczenia, nie analizowano przedstawionej dokumentacji szpitalnej, zupełnie zlekceważono skutki martwiczego zapalenia powięzi opisane w literaturze medycznej (30% śmiertelność) i konieczności niezwłocznego leczenia chirurgicznego, a nie antybiotykoterapii jak sugeruje organ II instancji.
Pełnomocnik Skarżącego, powołując się na wyrok Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z 16 maja 2006 r. sygn. akt C-372104, w sprawie Yvonne Watts wskazał, że ETS zaakceptował argumentacją, iż istnieje możliwość domagania się refundacji kosztów leczenia nawet bez uzyskania uprzedniej zgody na ich pokrycie przez krajowy system kosztów finansowych opieki szpitalnej, która ma być udzielona w innym państwie członkowskim. Środek ten jest bowiem konstruowany celem zracjonalizowania systemu, a nie celem wykluczenia pokrycia leczenia przypadków nagłych, ratujących życie i zdrowie, tak jak to miało miejsce w przypadku Skarżącego.
W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanych przepisów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.
Badając skargę według powyższych kryteriów Sąd uznał, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja oraz decyzja I instancji nie naruszają przepisów prawa w sposób uzasadniający ich uchylenie.
W przedmiotowej sprawie Skarżący domagał się w trybie art. 154 § 1 K.p.a., zmiany decyzji Prezesa NFZ odmawiającej Stronie przyznania prawa do zwrotu kosztów leczenia poniesionych za granicą.
Jak wynika z art. 154 § 1 K.p.a., decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.
Zastosowanie tego przepisu wymaga zatem przeprowadzenia postępowania administracyjnego mającego na celu jedynie zbadanie łącznego spełnienia dwóch przesłanek: po pierwsze, czy decyzja ostateczna nie tworzy praw dla żadnej ze stron postępowania, po drugie, czy za uchyleniem lub zmianą decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Spełnienie pierwszej przesłanki w niniejszej sprawie, nie budzi wątpliwości, decyzja bowiem, której zmiany domagał się Skarżący negatywnie rozstrzygała wniosek Skarżącego w przedmiocie zwrotu kosztów leczenia poniesionych za granicą. Zbadania zatem wymagałoby istnienie drugiej przesłanki uzasadniającej zastosowanie art. 154 K.p.a.
Podkreślenia w tym miejscu wymaga, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych podnosi się, że w postępowaniach prowadzonych w nadzwyczajnych trybach wzruszenia decyzji administracyjnej, jak postępowanie prowadzone na podstawie art. 154 K.p.a., organy administracji nie są uprawnione do badania prawidłowości decyzji ostatecznej wydanej uprzednio w zwykłym postępowaniu, bowiem naruszyłoby to zasadę dwuinstancyjności (tak np.: Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 października 2007 r., sygn. akt II OSK 1406/06). W wyroku z 19 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 411/10 Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że: "(...) konstrukcja przepisu art. 154 kpa powoduje, że nie można w nim upatrywać środka zmierzającego do ponownego rozpoznania sprawy zakończonej ostateczną decyzją administracyjną, niejako "w kolejnej instancji". Postępowanie prowadzone na podstawie art. 154 kpa jest bowiem samodzielnym postępowaniem administracyjnym, a jego celem jest jedynie ustalenie, czy zachodzą przesłanki do uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej określone w tym przepisie. Decyzja wydana na podstawie art. 154 kpa może dotyczyć wyłącznie kwestii rozstrzygniętych decyzją ostateczną organu, to jest decyzją, której dotyczy postępowanie o zmianę lub uchylenie, nie zaś kwestii nowych. Istotą postępowania w trybie art. 154 kpa jest bowiem sprawdzenie, czy w ustalonym stanie faktycznym i prawnym istnieją szczególne przesłanki, które przemawiałyby za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej".
Odnosząc powyższe do rozpatrywanej sprawy, Sąd zauważa, że jej istotą jest spór co do ustaleń faktycznych dokonanych przez dyrektora [...]OW NFZ w decyzji z [...] lutego 2009 r., której zmiany domaga się Skarżący. W decyzji tej organ odmówił Stronie przyznania prawa do zwrotu kosztów leczenia w Austrii uznając, że wykonane w daniach od [...] lipca do [...] sierpnia 2008 r. leczenie Skarżącego miało, jako kontynuacja leczenia, wynikająca z przeprowadzonego zabiegu operacyjnego w klinice w W., na który Skarżący uzyskał zgodę, charakter planowany i było udzielone z pominięciem procedury wynikającej z obowiązujących przepisów o leczeniu planowanym. Powyższe ustalenia faktyczne nie zostały na etapie postępowania w trybie zwyczajnym zakwestionowane przez Stronę, od decyzji z [...] lutego 2009 r., nie zostało bowiem wniesione odwołanie. We wniosku natomiast o zmianę, w trybie art. 154 K.p.a., tej decyzji, jak zresztą i w skardze będącej przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego, Skarżący podniósł niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, brak wnikliwego zbadania sprawy i uwzględnienia dokumentów medycznych przedłożonych przez Stronę, które wskazują, że sporne leczenie Skarżącego związane było ze stanem nagłym, wymagającym natychmiastowej reakcji medycznej, z uwagi na co Skarżący nie miał możliwości uzyskać uprzedniej zgody Prezesa NFZ na wykonanie zabiegu.
Powyższe zarzuty Skarżącego sprowadzają się zatem do zakwestionowania ustaleń dokonanych w decyzji I instancji w postępowaniu zwykłym, co nie jest w świetle brzmienia art. 154 K.p.a., przedmiotem nadzwyczajnego trybu wzruszenia decyzji ostatecznej poprzez jej zmianę lub uchylenie. W świetle tych zarzutów, zdaniem Sądu, Skarżący domagał się ponownego rozpoznania sprawy zakończonej ostateczną decyzją administracyjną. Powoływane przez Skarżącego dowody w postaci dokumentacji z pobytu Skarżącego [...] lipca 2008 r. w S. nr [...] w K. w związku z pojawieniem się wysokiej gorączki 39-40 st. oraz pojawieniem się na ranie pooperacyjnej ciemnych plam, przedstawiona Sądowi w dniu rozprawy (karta konsultacyjna), a także argumentacja dotycząca pobytu Skarżącego na Oddział Leczenia Nowotworów [...] Szpitala [...] im. [...] w P., gdzie stan Skarżącego konsultowało 3 lekarzy i gdzie zalecono natychmiastowy wyjazd do kliniki w W. celem leczenia rany, na potwierdzenie czego jednak, Skarżący nie dysponuje żadną dokumentacją, co zostało stwierdzone przez pełnomocnika Skarżącego na rozprawie przed Sądem 1 grudnia 2015 r., mają na celu potwierdzenie okoliczności faktycznych odmiennych od przyjętych przez dyrektora [...]OW NFZ, jako podstawy rozstrzygnięcia zawartego w decyzji z [...] lutego 2009 r. W istocie rzeczy zatem, zdaniem Sądu, Skarżący wnosząc, na podstawie art. 154 K.p.a., o zmianę decyzji z [...] lutego 2009 r. domagał się rozpatrzenia sprawy niejako "w kolejnej instancji".
Z tych względów Sąd uznał za niezasadne, podniesione przez Skarżącego, zarzuty naruszenia przez organy rozstrzygające w niniejszej sprawie, art. 7, art. 8, art. 10, art. 12 i art. 107 § 3 K.p.a., są to bowiem zarzuty nie związane z nieprawidłowościami w ustaleniach faktycznych w zakresie istnienia słusznego interesu strony, jak i interesu społecznego w zmianie decyzji z [...] lutego 2009 r., lecz dotyczą ustaleń faktycznych będących podstawą rozstrzygnięcia zawartego w decyzji z [...] lutego 2009 r., a które nie mogą być przedmiotem weryfikacji w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 154 K.p.a.
Dodać przy tym należy, że organy obu instancji podjęły się jednak, wbrew treści art. 154 K.p.a., analizy stanu faktycznego będącego podstawą rozstrzygnięcia zawartego w decyzji z [...] lutego 2009 r., jednak nie miało to istotnego wpływu na wynik sprawy, skoro ostatecznie podstawą rozstrzygnięcia w zaskarżonej decyzji jak i w decyzji I instancji nie został przyjęty stan faktyczny odmienny od ustalonego w decyzji z [...] lutego 2009 r.
Sąd doszedł też do wniosku, iż w rozpatrywanej sprawie nie doszło również do naruszenia art. 154 K.p.a., poprzez odmowę usunięcia z obrotu prawnego decyzji ostatecznej dyrektora [...]OW NFZ z [...] lutego 2009 r., odmawiającej przyznania Skarżącemu prawa do zwrotu kosztów leczenia w Austrii w okresie [...] lipca - [...] sierpnia 2008 r. i uznanie przez organy rozstrzygające w niniejszej sprawie, że decyzja ta nie jest sprzeczna z interesem społecznym lub słusznym interesem strony. Podkreślenia wymaga, że ewentualne istnienie słusznego interesu Strony, jak i interesu społecznego związanego, jak podniósł Skarżący, z zapewnieniem niesprzeczności decyzji z [...] lutego 2009 r., z prawem wspólnotowym i z linią postępowania w sprawach tego rodzaju, jak rozpatrywana sprawa, uzależnione jest w niniejszej sprawie, od przyjęcia przez organ, za podstawę rozstrzygnięcie, ustaleń faktycznych przedstawianych przez Skarżącego. Jak już natomiast wskazano powyżej, w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 154 K.p.a., organy orzekające nie mogły dokonać nowych ustaleń faktycznych, przedmiotowy bowiem, nadzwyczajny tryb wzruszenia decyzji ostatecznej, nie może zastąpić postępowania odwoławczego w trybie zwykłym.
W świetle powyższego, ponieważ nie budzi wątpliwości Sądu fakt, że spór w rozpatrywanej sprawie, dotyczy ustaleń faktycznych, które powinny być przedmiotem postępowania w trybie zwykłym, nie mogą być przedmiotem postępowania nadzwyczajnego w trybie art. 154 K.p.a., jak i fakt, że od przyjęcia ustaleń faktycznych przedstawianych przez Skarżącego, uzależnione jest ewentualne istnienie słusznego interesu Strony, jak i interesu społecznego związanego z zapewnieniem niesprzeczności decyzji z [...] lutego 2009 r., z prawem wspólnotowym i z linią postępowania w sprawach tego rodzaju, Sąd uznał, że wniesiona skarga jest niezasadna. Jak wynika bowiem z treści art. 154 K.p.a., postępowanie prowadzone w tym trybie nie służy dokonywaniu ustaleń faktycznych wykraczających poza ustalenia w zakresie istnienia słusznego interesu strony lub interesu społecznego w uchyleniu lub zmianie decyzji ostatecznej, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), oddalił skargę w całości.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło