VI SA/Wa 2038/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Tomasz Sałek po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym postanawia: odmówić przyznania P. M. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych Skarżący, P. M., złożył w dniu 2 stycznia 2008 r. na urzędowym formularzu wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. We wniosku podniósł, iż prowadzona przez niego działalność gospodarcza nie przynosi faktycznie żadnych dochodów a ciążące na nim zobowiązania sięgają kwoty ok. 300 tysięcy złotych. Zaznaczył przy tym, iż nie dysponuje żadnymi składnikami majątkowymi, które mógłby spieniężyć celem uiszczenia wpisu sądowego. Z danych wskazanych w rubryce 6 Formularza wynika, iż skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z rodzicami, [...], przy czym matka skarżącego uzyskuje dochód z tytułu emerytury w kwocie 597 zł. a ojciec pracując w wymiarze połowy etatu otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 430 zł. miesięcznie. Sam skarżący oszacował swój miesięczny dochód brutto na kwotę 2 931 zł. Mając na uwadze, iż oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, Sąd wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni poprzez nadesłanie: a) odpisu zeznania podatkowego skarżącego za rok 2006 (PIT-36 lub PIT–36 L), ewentualnie dokumentu potwierdzającego wysokość dochodów uzyskanych przez niego w tym okresie (np. zaświadczenie właściwego urzędu skarbowego), b) dokumentów potwierdzających wysokość dochodów uzyskanych przez skarżącego w roku 2007, c) ostatniego przekazu pocztowego świadczenia emerytalnego matki skarżącego, ewentualnie ostatniej decyzji określającej wysokość uzyskiwanego świadczenia emerytalnego, d) zaświadczenia pracodawcy ojca skarżącego o wysokości miesięcznego wynagrodzenia za pracę (średnia z ostatnich 3 miesięcy), e) wskazania łącznej wartości składników majątkowych wskazanych w rubryce 11 formularza, tj. 5 ciągników wraz z naczepami, f) dokumentów potwierdzających podane w rubrykach 5 i 11 formularza informacje o udzielonych skarżącemu kredytach (np. kopie umów o udzieleniu kredytu oraz kopie harmonogramów spłaty tych kredytów), g) wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, h) dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania oraz innych obciążeń (np. opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę). Z dokumentów nadesłanych przez skarżącego w odpowiedzi na powyższe wezwanie wynika, iż z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskał w roku 2006 przychód na poziomie 2 142 857 zł., co przy kosztach uzyskania w kwocie 2 039 652 zł. przyniosło dochód w wysokości 103 204 zł. Jak wskazują natomiast informacje podane w deklaracji PIT – 5L, przychód z działalności gospodarczej w roku 2007 do miesiąca listopada wyniósł 1 739 078 zł., co przy kosztach jego uzyskania na poziomie 1 706 831 zł przyniosło dochód w kwocie 32 247 zł. Skarżący przedłożył ponadto: a/ umowę kredytu z dnia [...] czerwca 2003 r. na zakup naczepy ciężarowej w wysokości 45 400 euro, b/ umowę kredytu z dnia [...] czerwca 2003 r. na zakup ciągnika samochodowego w wysokości 55 920 euro, c/ umowę kredytu odnawialnego z dnia [...] kwietnia 2007 r. w ramach limitu kredytowego w kwocie 60 000 zł. , d/ umowę kredytu obrotowego w rachunku kredytowym w kwocie 60 000 zł. z dnia [...] czerwca 2006 r., e/ umowę pożyczki pieniężnej z dnia [...] sierpnia 2007 r. w wysokości 60 000 zł., [...] f/ kopie podpisanej wyłącznie przez skarżącego umowy pożyczki z dnia [...] kwietnia 2007 r. na zakup samochodu osobowego marki [...] w kwocie 60 000 zł., g/ umowę kredytu gotówkowego z dnia [...] sierpnia 2008 r. o wartości 36 842 zł., h/ umowę kredytu gotówkowego z dnia [...] września 2007 r. w kwocie 25 000 zł., i/ umowę o pożyczkę hipoteczną z dnia [...] czerwca 2001 r. w kwocie 64 000 zł. (okres spłaty 15 lat). Skarżący nadesłał również wyciągi z posiadanych rachunków bankowych: a/ prowadzonego w [...] za okres od 1 października do 31 grudnia 2007 r., b/ prowadzonego w [...] w ramach kredytu odnawialnego za okres od 30 września 2007 r. do 10 stycznia 2008 r. (dwa wydruki), c/ prowadzonego w [...] za okres od 30 września do 12 listopada 2007 r. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270z późn zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak podnosi w swoim orzecznictwie Sąd Najwyższy (II CZ 104/84) instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. W postanowieniu z dnia 6 października 2004 r. (GZ 61/04, GZ 64/04, niepubl.) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W przedmiotowej sprawie należy zauważyć ponadto, iż postępowanie sądowoadministracyjne jest następstwem działalności gospodarczej prowadzonej przez stronę skarżącą. Istotne przy tym jest, iż skarżący uzyskuje z działalności gospodarczej na przestrzeni ostatnich dwóch lat dochód. Ponadto przedłożone przez skarżącego wyciągi bankowe potwierdzają zarówno dokonywanie na rachunek skarżącego przelewów przez jego kontrahentów w kwotach sięgających kilku tysięcy złotych, jak też opłacanie przez samego skarżącego bieżących opłat i faktur. Co więcej, na jednym z rachunków bankowych skarżącego kilkukrotnie występowało saldo dodatnie o wartości wielokrotnie przekraczającej wysokość wpisu sądowego, do której to opłaty na aktualnym etapie postępowania sądowego, sprowadzają się ciążące na skarżącym koszty sądowe. Nie można tym samym podzielić stanowiska skarżącego, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Co prawda, na skarżącym ciąży obowiązek spłaty kilku kredytów bankowych, jednakże z przedłożonych dokumentów nie wynika, iż miałby on jakiekolwiek trudności z ich bieżącym regulowaniem. Jeżeli więc skarżący, prowadząc działalność gospodarczą, z której uzyskuje dochód, wywiązuje się ze wszystkich ciążących na nim obowiązków finansowych, w tym wynikających ze zobowiązań kredytowych, brak jest podstaw dla uznania, iż zdobycie przez niego środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W szczególności nie wynika, dlaczego nie miałby przeznaczyć na ten cel środków, którymi kilkukrotnie dysponował na rachunku bankowym. W konsekwencji zwolnienie skarżącego od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, jako rozwiązanie szczególne, odnoszące się jedynie do osób charakteryzujących się ubóstwem, nie znajduje uzasadnienia. W związku z powyższym w myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.