VI SA/Wa 204/10
WyrokWSA w Warszawie2010-05-26
Skład orzekający: Andrzej Czarnecki, Piotr Borowiecki, Pamela Kuraś - Dębecka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba posiadająca ustalone prawo do emerytury, będąca jednocześnie jedynym wspólnikiem jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu posiadania statusu wspólnika tej spółki, mimo że z tego tytułu podlega dobrowolnym ubezpieczeniom społecznym?Ratio decidendi
Sąd uznał, że nabycie uprawnień emerytalnych przez skarżącą nie wyłącza podlegania przez nią obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej jako wspólnik jednoosobowej spółki z o.o. Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego jest powiązany ze "spełnianiem warunków do objęcia" ubezpieczeniami społecznymi, a nie tylko z faktycznym "podleganiem" tym ubezpieczeniom. Osoba będąca jedynym wspólnikiem jednoosobowej spółki z o.o. spełnia warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, nawet jeśli z tytułu emerytury podlega tym ubezpieczeniom dobrowolnie.Stan faktyczny
Skarżąca, będąca jedynym wspólnikiem jednoosobowej spółki z o.o. od 2007 r., posiadała ustalone prawo do emerytury od 2005 r. Organy NFZ ustaliły, że skarżąca podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu bycia jedynym wspólnikiem spółki, mimo pobierania emerytury. Skarżąca kwestionowała tę decyzję, argumentując, że jako emerytka podlega dobrowolnym ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności, a tym samym nie spełnia warunków do objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym w rozumieniu art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o świadczeniach. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki (spr.) Sędzia WSA Pamela Kuraś - Dębecka Protokolant Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 maja 2010 r. sprawy ze skargi H. G. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu oddala skargę
Zaskarżoną decyzją dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...], Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia – działając na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w zw. z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r., Nr 164, poz. 1027 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o świadczeniach" oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez skarżącą H. G. od decyzji Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...], ustalającej, iż skarżąca H. G. podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego jako wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] – utrzymał w mocy w/w decyzję organu I instancji z dnia [...] listopada 2009 r.
Z akt sprawy wynika, iż pismem z dnia [...] września 2009 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych – Inspektorat w [...], powołując się na przepis art. 107 ust. 5 pkt 16 ustawy o świadczeniach, zwrócił się do Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z wnioskiem o ustalenie obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu przez skarżącą H. G. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w formie jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...]. W uzasadnieniu wniosku ZUS wskazał, iż z dokumentacji zgromadzonej w przedmiotowej sprawie wynika, iż z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w formie jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością skarżąca nie została zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego. ZUS stwierdził, iż z odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że skarżąca jest jedynym wspólnikiem spółki [...] sp. z o.o. Jednocześnie ZUS poinformował, iż skarżąca od dnia [...] czerwca 2005 r. ma ustalone prawo do emerytury, w związku z czym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w formie jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością zwolniona jest z obowiązkowych ubezpieczeń społecznych.
Dyrektor Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia pismem z dnia [...] października 2009 r. poinformował skarżącą o wszczętym, na wniosek ZUS, postępowaniu w sprawie ustalenia podlegania przez nią obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej jako wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością [...] sp. z o.o.
W wyniku rozpatrzenia sprawy Dyrektor Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, powołując się na przepisy art. 107 ust. 5 pkt 16 w zw. z art. 109 ust. 1 i 4, art. 5 pkt 21, art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) i pkt 16, art. 69 ust. 1 oraz art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, wydał w dniu [...] listopada 2009 r. decyzję nr [...], na podstawie której stwierdził, iż skarżąca H. G. podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego jako wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...].
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, iż w przypadku wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością należy uznać, że osoba ta podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu, a w konsekwencji również obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w okresie pozostawania jedynym wspólnikiem spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Organ wskazał, iż z odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że skarżąca od dnia [...] kwietnia 2007 r. jest jedynym wspólnikiem spółki [...] sp. z o.o. Zdaniem organu okoliczność, że skarżąca od dnia [...] czerwca 2005 r. podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu jako osoba pobierająca emeryturę nie zwalnia jej z obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu posiadania statusu jedynego wspólnika w/w spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, albowiem – jak wskazał organ - zgodnie z przepisem art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach w przypadku, gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1 tej ustawy, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie. Organ stwierdził, iż wspomniany art. 66 ust. 1 cyt. ustawy do osób podlegających obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego zalicza zarówno osoby, które prowadzą działalność pozarolniczą i spełniają warunki do objęcia ubezpieczeniem społecznym z tego tytułu, jak i osoby pobierające emeryturę czy rentę. W tej sytuacji organ I instancji stwierdził, iż skarżąca od dnia [...] kwietnia 2007 r. podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba będąca wspólnikiem jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.
Od powyższej decyzji Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego NFZ skarżąca wniosła w dniu [...] listopada 2009 r. odwołanie do Prezesa NFZ. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji strona zarzuciła organowi I instancji naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 66 ust. 1 pkt 1) lit. c) ustawy o świadczeniach - poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że osoba mająca ustalone prawo do emerytury podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu również jako jedyny wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.
W uzasadnieniu strona wskazała, że nie spełnia warunków do objęcia jej ubezpieczeniami społecznymi, a w konsekwencji obowiązkiem opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne w związku z posiadaniem udziałów w jednoosobowej spółce z ograniczoną odpowiedzialnością. Zdaniem strony skarżącej brak spełniania warunku objęcia ubezpieczeniami społecznymi wynika stąd, że strona jako osoba, która ma ustalone prawo do emerytury co do zasady wyłączona jest z systemu ubezpieczeń społecznych i jedynie w drodze wyjątku, wyraźnie wynikającego z przepisu art. 9 ustawy o świadczeniach, może podlegać obowiązkowi ubezpieczeniowemu. W ocenie strony skarżącej jej przypadek nie podlega wspomnianemu wyjątkowi, a więc będąc prowadzącym działalność gospodarczą emerytem nie jest objęta ubezpieczeniami społecznymi.
W wyniku rozpatrzenia odwołania Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...] – działając na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w zw. z art. 109 ust. 5 ustawy o świadczeniach oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - utrzymał w mocy w/w decyzję Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] listopada 2009 r. ustalającą, iż skarżąca podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego jako wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...].
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy, ustosunkowując się do zarzutów strony skarżącej zawartych w odwołaniu - stwierdził m.in., iż nabycie uprawnień emerytalnych przez skarżącą nie wyłącza podlegania przez nią obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z uwagi na status wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, albowiem zgodnie z art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach, obowiązującej od dnia [...] października 2004 r., w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1 tej ustawy, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie. Organ odwoławczy wskazał ponadto, iż decyzja wydana przez Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w dniu [...] listopada 2009 r., ustala jedynie, iż skarżąca od dnia [...] kwietnia 2007 r. podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu jako wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, natomiast nie rozstrzyga ona kwestii wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne, gdyż te - zgodnie z art. 109 ust. 2 cyt. ustawy - należą do właściwości organów ubezpieczeń społecznych.
W dniu [...] stycznia 2010 r. skarżąca – działając za pośrednictwem organu odwoławczego – wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na w/w decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] grudnia 2009 r. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji, skarżąca zarzuciła organowi naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 66 ust. 1 pkt 1) lit. c) ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że osoba mająca ustalone prawo do emerytury podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu również jako jedyny wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.
W uzasadnieniu skarżąca podtrzymała w pełni swoje wcześniejsze zarzuty zgłoszone w odwołaniu. Strona wskazała, iż art. 66 ust. 1 pkt 1) w swojej początkowej części wyraźnie mówi, że ubezpieczeniu zdrowotnemu podlegają osoby spełniających warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi. Tylko więc te osoby, zdaniem strony, na podstawie powołanego przepisu mogą zostać obowiązkowo objęte ubezpieczeniem zdrowotnym. Strona wskazała, że istota sporu między NFZ a skarżącą dotyczy kwestii, czy wyrażenie "osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi" obejmuje zarówno osoby podlegające obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym, jak i te, które ubezpieczeniom społecznym podlegają dobrowolnie. Zdaniem skarżącej przywołany przepis obejmuje swoim zakresem jedynie osoby, które obowiązkowo objęte są ubezpieczeniami społecznymi. Według strony Prezes NFZ przyjmuje błędnie, że przepis dotyczy zarówno osób, które podlegają ubezpieczeniom społecznym obowiązkowo jak i tych, które ubezpieczeniami społecznymi mogą zostać objęte na swój wniosek. W ocenie strony skarżącej rozstrzygnięcie zarysowanego zagadnienia ma zasadnicze znaczenie na gruncie niniejszej sprawy, albowiem skarżąca jako wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością [...] sp. z o.o. podlega ubezpieczeniom społecznym dobrowolnie. Dzieje się tak ponieważ, ma ona ustalone prawo do emerytury (por. art. 9 ust. 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Strona stwierdziła, że w przypadku uznania, że skarżąca jako mający ustalone prawo do emerytury wspólnik jednoosobowej spółki z o.o. nie spełnia warunków do objęcia ubezpieczeniami społecznym w sensie art. 66 ust. 1 pkt 1) in capita ustawy o świadczeniach, koniecznym stanie się wniosek, że nie podlega ona obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tego tytułu. Skarżąca stwierdziła, że jako osoba, która z tytułu pozostawania wspólnikiem jednoosobowej spółki z o.o. podlega dobrowolnie ubezpieczeniom społecznym (z uwagi na ustalone prawo do emerytury) nie jest osobą spełniającą warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznym w sensie art. 66 ust. 1 pkt 1) in capita ustawy o świadczeniach, wobec czego nie podlega z tego tytułu obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Według strony za jej stanowiskiem przemawia przede wszystkim to, że warunkiem obcięcia ubezpieczeniami społecznymi osoby, która podlega im dobrowolnie jest złożenie przez taką osobę wniosku w tym przedmiocie (art. 14 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art. 9 ust 5 tej ustawy). Z uwagi na to, że skarżąca do tej pory nie złożyła wniosku o objecie jej ubezpieczeniami społecznymi z tytułu pozostawania wspólnikiem jednoosobowej spółki z .o.o., do tej pory nie spełniła wszystkich warunków objęcia jej ubezpieczeniami społecznymi. W konsekwencji skarżąca stwierdziła, że skoro nie złożyła wniosku o objęcie jej ubezpieczeniami społecznymi z tytułu pozostawania wspólnikiem jednoosobowej spółki z .o.o. - nie spełnia warunków objęcia jej ubezpieczeniami społecznymi z tego tytułu, ergo w związku z treścią art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. 3 ustawy o świadczeniach nie podlega z tego tytułu obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Zdaniem strony za przedstawioną wykładnią przemawiają dodatkowo argumenty z zakresu wykładni funkcjonalnej i systemowej. Według strony gdyby przyjąć bowiem, że okoliczność dobrowolnego lub obowiązkowego podlegania ubezpieczeniom społecznym jest bez znaczenia dla podlegania osoby prowadzącej działalność gospodarczą ubezpieczeniu zdrowotnemu, to art. 66 ust. 1 pkt 1 in capita ustawy o świadczeniach, w treści w jakiej jest obecnie, byłby niepotrzebny, ponieważ wszystkie osoby prowadzące pozarolniczą działalność podlegałyby obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu (a nie jedynie te, które spełniają warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznym). Stanowisko przeciwne do stanowiska skarżącej ignoruje – jej zdaniem - sens art. 66 ust. 1 pkt 1 in capita ustawy o świadczeniach, którym jest zawężenie kręgu podmiotów podlegających obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu. Ponadto strona wskazała, że w przypadku uznania, iż skarżąca podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu (nie tylko jako emerytka lecz) również jako jednoosobowy wspólnik spółki z o.o. pojawi się trudny do rozwiązania problem określenia okresu podlegania temu obowiązkowi ubezpieczeniowemu. Ponadto strona skarżąca stwierdziła, że Prezes NFZ uzasadniając stanowisko, że skarżąca podlega obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu posiłkuje się jedynie treścią art. 82 ust 1 ustawy o świadczeniach. Prezes czyni to jednak nieprawidłowo. Powołany przepis nie rozstrzyga bowiem, zdaniem skarżącej, kto i kiedy podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu. Funkcją tego przepisu jest jedynie rozstrzygnięcie sytuacji, w której na podstawie innych przepisów ustalono, że istnieją co najmniej dwa tytuły ubezpieczenia zdrowotnego. Okoliczność podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu z dwóch niezależnych tytułów jest więc elementem hipotezy normy prawnej, czego - zdaniem strony - Prezes NFZ nie zauważa.
W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ wskazał dodatkowo, iż jego stanowisko znajduje potwierdzenie w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 czerwca 2008 r., sygn. akt VII SA/Wa 503/08, w którym Sąd stwierdził, że uprawnienia emerytalne nabyte przez ubezpieczonego nie wyłączają podlegania przez niego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej także: p.p.s.a.).
W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga H. G. nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] grudnia 2009 r. jak i poprzedzająca ją decyzja Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] listopada 2009 r. – nie naruszają prawa.
W ocenie Sądu wydając sporne decyzje organy obu instancji nie dopuściły się jakiejkolwiek obrazy przepisów prawa materialnego, w tym przede wszystkim wskazanego przez stronę skarżącą przepisu art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Organy nie dopuściły się również naruszenia norm postępowania administracyjnego, w tym przepisów art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu mogącym mieć jakikolwiek istotny wpływ na wynik sprawy.
Na wstępie należy wyraźnie wskazać, iż z akt sprawy wynika, że skarżąca od dnia [...] kwietnia 2007 r. jest jedynym wspólnikiem spółki [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...].
Jednocześnie z informacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – Inspektorat w [...] (pismo z dnia [...] września 2009 r.) wynika, iż skarżąca od dnia [...] czerwca 2005 r. ma ustalone prawo do emerytury.
Zdaniem organów obu instancji okoliczność, że skarżąca od dnia [...] czerwca 2005 r. podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu, jako osoba pobierająca emeryturę, nie zwalnia jej z obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu posiadania statusu jedynego wspólnika w/w spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Nabycie uprawnień emerytalnych przez skarżącą nie wyłącza podlegania przez nią obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu.
Z kolei strona skarżąca twierdzi, że jako mający ustalone prawo do emerytury wspólnik jednoosobowej spółki z o.o. - nie spełnia warunków do objęcia ubezpieczeniami społecznym w sensie przepisu art. 66 ust. 1 pkt 1) in capita ustawy o świadczeniach, w konsekwencji czego nie podlega ona obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tego tytułu.
Dokonując oceny spornych decyzji należy wskazać, iż w okresie objętym rozstrzyganiem miały zastosowanie przepisy art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o świadczeniach, w brzmieniu obowiązującym do dnia 20 września 2008 r., zgodnie z którym: "obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które były osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi". Natomiast w myśl art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o świadczeniach, w brzmieniu obowiązującym od dnia 20 września 2008 r., "obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej".
Ponadto należy wskazać, iż obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób, stosownie do art. 69 ust. 1 obowiązującej ustawy o świadczeniach, powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych.
Zgodnie z art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.), obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące działalność gospodarczą od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności.
Definicję osoby prowadzącej pozarolniczą działalność zawiera art. 8 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z jej treścią, w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2003 r., za osobę prowadzącą działalność pozarolniczą uważa się wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólników spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej.
Powyższa definicja, z uwagi na treść art. 7 pkt 18 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153 z późn. zm.) obowiązującej do dnia 31 marca 2003 r. oraz art. 5 pkt 18 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391 ze zm.) obowiązującej do dnia 30 września 2004 r., a także art. 5 pkt 21 obecnie obowiązującej ustawy o świadczeniach, znajduje zastosowanie do określenia osoby prowadzącej pozarolniczą działalność również na gruncie w/w ustaw regulujących zasady ubezpieczenia zdrowotnego.
Ponadto przepis art. 82 ust. 5 ustawy o świadczeniach wskazuje, iż za działalność pozarolniczą w rozumieniu tej ustawy uznaje się działalność gospodarczą prowadzoną w formie jednoosobowej spółki z ograniczona odpowiedzialnością.
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie orzekającego w niniejszej sprawie istotą sporu jest to, czy skarżąca poprzez fakt nabycia uprawnień emerytalnych wyłączona została z podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu posiadania statusu wspólnika jednoosobowej spółki z o.o., a więc w konsekwencji, czy jako ubezpieczona powinna ona być obciążona obowiązkiem odprowadzania składek na ubezpieczenie zdrowotne zarówno z tytułu pobierania świadczeń emerytalnych, jak i w/w działalności gospodarczej.
Rozwiązanie tej spornej kwestii wiąże się koniecznością rozważenia różnicy między "podleganiem ubezpieczeniu" a "objęciem ubezpieczeniem" (czy też jak stanowi obecna ustawa – "spełnianiem warunków do objęcia ubezpieczeniem").
Należy zauważyć, iż na gruncie nieobowiązującej już ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 22 lutego 2006 r., sygn. akt I UK 227/05, stwierdził, iż "podleganie" ubezpieczeniu zdrowotnemu związane z obowiązkiem opłacania składki wynika z "objęcia" ubezpieczeniem społecznym. Sąd Najwyższy wskazał, iż w art. 8 ust. 1 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym wśród "objętych" ubezpieczeniem wymieniono osoby prowadzące działalność gospodarczą. Zdaniem Sądu Najwyższego w kontekście ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym i ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych kategoria osób objętych ubezpieczeniem społecznym jest szersza niż podlegających temu ubezpieczeniu. Według Sądu Najwyższego podleganie wynika z objęcia ubezpieczeniem ale jest kategorią węższą niż objęcie. Objęcie ubezpieczeniem to przynależność do określonej kategorii podmiotów w razie spełnienia ustawowych przesłanek. Podleganie natomiast oznacza przyznanie (na ogół z mocy ustawy, czasem tylko na wniosek) prawa powiązanego z nałożeniem obowiązku.
Odnosząc powyższe rozważania Sądu Najwyższego do sporu powstałego w niniejszej sprawie, należy wskazać na wstępie, iż w obecnie obowiązującej ustawie z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego powiązany został nie z "objęciem" ubezpieczeniami społecznymi (jak na gruncie art. 8 ust. 1 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym) a ze "spełnieniem warunków do objęcia" nimi (vide: art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach).
Skarżąca słusznie wskazała, iż w świetle przepisu art. 9 ust. 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, będąc wspólnikiem jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością mającym ustalone prawo do emerytury, podlega dobrowolnemu ubezpieczeniu emerytalnemu, albowiem niesporne jest, że nie złożyła ona wniosku o podleganie takiemu ubezpieczeniu.
Niemniej - zdaniem Sądu - to, że skarżąca nie podlegała ubezpieczeniu społecznemu z tytułu działalności jako wspólnik jednoosobowej spółki z o.o. nie prowadzi do wniosku o "nieobjęciu" ("niespełnieniu warunki do objęcia") jej tym ubezpieczeniem.
Według Sądu, wbrew twierdzeniom skarżącej, strona jest osobą "spełniającą warunki do objęcia" ubezpieczeniami społecznymi, gdyż w art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach wśród "spełniających warunki do objęcia" ubezpieczeniem wymieniono zarówno osoby prowadzące działalność gospodarczą, jak i pobierające emerytury oraz renty. W kontekście ustawy o świadczeniach i ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych kategoria osób spełniających warunki do objęcia ubezpieczeniem społecznym jest szersza niż podlegających temu ubezpieczeniu. Podleganie wynika bowiem z objęcia ubezpieczeniem ale jest kategorią węższą niż objęcie. Objęcie ubezpieczeniem (spełnianie warunków do objęcia ubezpieczeniem) to przynależność do określonej kategorii podmiotów w razie spełnienia ustawowych przesłanek. Podleganie natomiast oznacza przyznanie (na ogół z mocy ustawy, czasem tylko na wniosek) prawa powiązanego z nałożeniem obowiązku.
Niewątpliwie uznać należy, iż obowiązek uiszczenia składek na ubezpieczenie zdrowotne powiązany został nie z "podleganiem" ubezpieczeniem społecznym (w przypadku skarżącej – dobrowolnym) a z objęciem nim, czy też wyrażając się bardziej precyzyjnie - ze "spełnianiem warunków do objęcia nim".
Mając na względzie powyższe nie sposób - zdaniem Sądu – przyjąć za słuszne stanowiska skarżącej, że jako osoba, która z tytułu pozostawania wspólnikiem jednoosobowej spółki z o.o. podlega dobrowolnie ubezpieczeniom społecznym (z uwagi na ustalone prawo do emerytury) nie jest "osobą spełniającą warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznym", w rozumieniu art. 66 ust. 1 pkt 1) ustawy o świadczeniach, a tym samym, że nie podlega z tego tytułu obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu.
Według Sądu uprawnienia emerytalne nabyte przez skarżącą nie wyłączają podlegania przez nią obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej jako wspólnik jednoosobowej spółki z o.o.
Zdaniem Sądu należy uznać w konsekwencji, iż zarówno Prezes NFZ, jak i Dyrektor Oddziału Wojewódzkiego NFZ, wydając sporne decyzje, prawidłowo zastosowali przepisy prawa materialnego. Jednocześnie uznać należy, iż stanowisko wyrażone w decyzjach organów obu instancji zostało uzasadnione w sposób zgodny z wymogami określonymi przez przepis art. 107 § 3 k.p.a.
Na marginesie należy jedynie wskazać, iż ustalenie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego nie przesądza jednocześnie samej kwestii obowiązku odprowadzania (opłacania) składki na ubezpieczenie zdrowotne, co wynika m.in. z przepisu art. 82 ustawy o świadczeniach. Sporna decyzja wydana przez Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w dniu [...] listopada 2009 r. ustala jedynie, iż skarżąca od dnia [...] kwietnia 2007 r. podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu jako wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, natomiast nie rozstrzyga ona kwestii wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne, gdyż te - zgodnie z art. 109 ust. 2 cyt. ustawy - należą do właściwości organów ubezpieczeń społecznych.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku, działając na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło