VI SA/Wa 2049/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś - Dębecka po rozpoznaniu w dniu 5 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J.S. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2006 r. nr [...] w przedmiocie odwołania ze stanowiska komornika sądowego postanawia: odmówić skarżącemu J.S. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata. Wyrokiem z dnia 5 marca 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J.S. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2006 r. nr [...] w przedmiocie odwołania ze stanowiska komornika sądowego. W dniu 16 kwietnia 2007 r. doręczono skarżącemu odpis powyższego wyroku z uzasadnieniem. W dniu 16 maja 2007 r. skarżący złożył pismo, zawierające wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata. W dniu 4 czerwca 2007 r. Sąd przesłał skarżącemu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w celu jego wypełnienia i przesłania do Sądu w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia przedmiotowego wniosku bez rozpoznania. Zachowując wskazany wyżej termin, skarżący nadesłał wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wniósł o ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku podał, że decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2006 r. został odwołany ze stanowiska komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w L.[...] i aktualnie [...]. We wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącym pozostaje jego żona oraz [...] dzieci (w wieku [...] lat). W rubryce 7 formularza wniosku, w której należy podać stan majątkowy wnioskodawcy i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie, skarżący wymienił następujące składniki majątku: dom o powierzchni [...] m2, nieruchomość rolną o powierzchni [...] hektarów, [...] kamienice [...] w L.[...] oraz [...] samochody osobowe (marki [...]). W rubryce 10 formularza wniosku, zatytułowanej "Dochody", skarżący wskazał, iż jego żona osiąga z tytułu [...] i [...] dochód miesięczny w wysokości [...] zł brutto, on zaś uzyskuje z [...] kwotę [...] zł brutto miesięcznie. Postanowieniem z dnia 26 czerwca 2007 r. odmówiono skarżącemu ustanowienia adwokata. Odpis tego postanowienia skarżący otrzymał w dniu 3 lipca 2007 r. i w dniu 9 lipca 2007 r. skarżący złożył sprzeciw od w/w postanowienia z dnia 26 czerwca 2007 r. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący podał, że został odwołany ze stanowiska komornika i od tego momentu [...], [...], jest [...], posiada [...] dzieci i nie jest w stanie ponieść kosztów adwokackich. W wykonaniu wezwania Sądu z dnia 19 lipca 2007 r. podał, że jego [...] studiuje na [...] uczelniach w W.[...] i koszty z tego tytułu wynoszą [...] zł miesięcznie. Skarżący dołączył sporządzone przez siebie rozliczenie kosztów utrzymania za miesiąc [...] 2007 r. oraz kserokopie: oświadczenia o wysokości dochodu za ten sam miesiąc; informacji o dochodach (PIT-11) za 2006 r.; decyzji o [...] A.S. (żony); poleceń przelewu na rzecz Urzędu Skarbowego; rachunków za energię elektryczną, gaz, połączenia telefoniczne, abonament, opłaty na [...]; decyzji/nakazu płatniczego, ustalającego łączne roczne zobowiązanie pieniężne podatku od nieruchomości; umowy [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zdaniem Sądu, skarżący nie wykazał przesłanki do przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci ustanowienia adwokata. Rozpatrując wniosek J.S. o przyznanie prawa pomocy, należy zwrócić uwagę, iż z nadesłanych do akt sprawy dokumentów wynika, że skarżący wraz z rodziną dysponuje nie tylko [...], ale także [...] dochodem bieżącym ([...] zł brutto miesięcznie). Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Nie można więc uznać skarżącego za osobę na tyle ubogą, aby pokrycie kosztów zastępstwa procesowego spowodowało uszczerbek utrzymania koniecznego dla niego samego i jego rodziny. J.S. posiada zarówno majątek ruchomy, jak i nieruchomości, a z [...] osiąga stałe dochody, stanowiące kwotę [...] miesięcznego wynagrodzenia brutto. Nawet po odjęciu od dochodów skarżącego, których wysokość określił on na kwotę [...] zł netto (k. 68), wszystkich podanych przez niego opłat (k. 73 – 94), dysponuje on kwotą co najmniej [...] zł. Ponadto, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z [...] i [...] żoną, a zgodnie z postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 maja 2005 r. (sygn. akt III SAB/Wa 65/04, LEX nr 193942) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej uzależnione jest w pierwszej kolejności od sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Skarżącego, który posiada majątek nieruchomy i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z [...] żoną, nie sposób uznać za osobę na tyle ubogą, że konieczne jest przyznanie mu prawa pomocy. Dlatego też, biorąc pod uwagę z jednej strony miesięczne dochody skarżącego, a z drugiej zaś miesięczne wydatki na utrzymanie jego i rodziny, uzasadnionym jest wnioskowanie o [...] i [...] sytuacji finansowej J.S. Opłaty z tytułu posiadanych nieruchomości i ruchomości, a także koszty związane z [...] z pewnością stanowią ubytek w miesięcznym budżecie skarżącego i jego rodziny, jednak nie tak znaczny, aby nie pozwolił na pozostawienie sumy wystarczającej do poniesienia kosztów zastępstwa procesowego na obecnym etapie postępowania, a więc już po wydaniu wyroku. Instytucja prawa pomocy służy realizacji dostępu do sądu oraz profesjonalnego prowadzenia sprawy dla osób, które ze względu na ciężką sytuację majątkową i rodzinną nie są w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania, dlatego też przyznanie prawa pomocy, czyli tzw. "prawo ubogich", powinno być zawsze uzasadnione szczególnie ciężkimi warunkami materialnymi. "Konieczne utrzymanie" nie oznacza sytuacji materialnej subiektywnie ocenionej przez wnioskodawcę jako zadowalającej, lecz obiektywną możliwość zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, takich jak opłaty za żywność, leki, czy mieszkanie. Dopiero, gdy nie jest możliwe uzyskanie dodatkowych środków finansowych, jak też gdy poczynienie oszczędności musiałoby odbyć się kosztem wspomnianych koniecznych potrzeb, Sąd zobligowany jest przyznać stronie prawo pomocy. Pomimo, że skarżący został odwołany z zajmowanego stanowiska komornika sądowego i – jak podał – jest obecnie [...], to posiada on stałe miesięczne dochody z innych źródeł niż wykonywanie zawodu, tj. przede wszystkim z [...]. Rozważając warunki finansowe i rodzinne skarżącego w świetle powyższych kryteriów, Sąd uznał, że nie znajduje się on w tak wyjątkowo trudnej sytuacji, iż pomimo największych wysiłków poczynionych w celu zgromadzenia odpowiednich środków nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Nie może więc być zasadnym wniosek skarżącego o ustanowienie adwokata z urzędu, gdyż ewentualne koszty zastępstwa procesowego, związane ze sporządzeniem i wniesieniem skargi kasacyjnej, z pewnością nie będą przewyższać możliwości finansowych skarżącego, wynikających z przedstawionego przez niego stanu majątkowego i rodzinnego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.