VI SA/Wa 2050/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędziowie Sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska (spr.) Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant sekr. sąd. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi J. K. i M. D. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia patentu oddala skargę J. K. i M. D.- uprawnieni z patentu pt. "Sposób wytwarzania wywiewki i wywiewka wytwarzana tym sposobem" (patent nr [...]) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skargę na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] lipca 2016r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję tego organu z dnia [...] października 2014r. nr [...] stwierdzającą wygaśnięcie z dniem [...] stycznia 2014r. patentu oznaczonego numerem [...], z powodu nieuiszczenia w przewidzianym terminie opłaty za 10 rok ochrony. Decyzja została wydana na podstawie art. 90 ust. 1 pkt 3 i art. 245 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2013 r. poz. 1410 z późn. zm., dalej: p.w.p.) Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją z dnia [...] czerwca 2010r. Urząd Patentowy RP (dalej: organ lub Urząd Patentowy) udzielił na rzecz skarżących J. K. i M. D. (dalej: uprawnieni lub skarżący) patentu na zgłoszony w dniu [...] stycznia 2005r. wynalazek pt. "Sposób wytwarzania wywiewki i wywiewka wytwarzana tym sposobem" oznaczony numerem patent nr [...]. Decyzją z dnia [...] października 2014r. organ stwierdził wygaśnięcie z dniem [...] stycznia 2014r. patentu oznaczonego numerem [...] z powodu nieuiszczenia w przewidzianym terminie opłaty za 10 rok ochrony. Uprawnieni z patentu złożyli w dniu [...] grudnia 2014r. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w którym wnieśli, w oparciu o art. 225 ust.3 p.w.p. o przywrócenie terminu do wniesienia opłaty za 10 rok ochrony z powodu nadzwyczajnych okoliczności. W uzasadnieniu tegoż wniosku uprawnieni podnieśli, że w rozpatrywanej sprawie uprawnieni uzyskali patent oznaczony numerem [...] po uprzednim przywróceniu terminu do wniesienia opłaty za pierwszy okres ochrony i okresy następne. Uprawnieni podnieśli, że wówczas organ uwzględnił podniesione we wniosku argumenty i uchylił zaskarżoną decyzję, jednak decyzja ta oraz dokumenty patentowe zostały wysłane na adres poprzedniego pełnomocnika uprawnionych tj. rzecznika Patentowego R. H. zamiast do właściwego pełnomocnika tj. T. T. Wraz z wnioskiem została wniesiona zaległą opłata za 10 rok ochrony wynalazku. Ze względu na wątpliwości organu jak ma traktować złożony wniosek, Urząd Patentowy pismem z dnia [...] lutego 2015r. wezwał uprawnionych do doprecyzowania złożonego wniosku. W odpowiedzi pełnomocnik uprawnionych z patentu wskazał, że "domaga się uznania lub przywrócenia terminu do wniesienia opłaty za 10 rok ochrony jako złożony w terminie, a tym samym anulowania decyzji o wygaszeniu patentu". Natomiast w dniu [...] maja 2015r. została wniesiona na konto Urzędu Patentowego opłata w wysokości 20 zł w tytule której wskazano; " za ponowne rozpatrzenie dec. w sprawie [...] dopłata...". Z tego też względu organ przyjął, że wniosek złożony w dniu [...] grudnia 2014r. należy uznać jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją organu z dnia [...] października 2014r. stwierdzającą wygaśnięcie patentu [...] z powodu nieuiszczenia opłaty za 10 rok ochrony. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, uznając argumenty uprawnionych za nieuzasadnione, decyzją z dnia [...] lipca 2016r. organ utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] października 2014r. W uzasadnieniu decyzji organ powołując brzmienie obowiązujących w sprawie przepisów wskazał, że w sprawie nie znajduje zastosowania wskazywany we wniosku przepis art. 225 ust.3 p.w.p. , gdyż wskazane uregulowanie przewiduje możliwość przywrócenia terminu do wniesienia opłaty okresowej za pierwszy okres ochronny. Natomiast w przedmiotowej sprawie decyzja stwierdzająca wygaśniecie patentu została wydana z powodu nieuiszczenia opłaty za 10 rok ochrony. Wyjaśnił także, że ostatnim dniem 9 roku ochrony wynalazku oznaczonego numerem [...] był [...] stycznia 2014 r., a zatem podstawowy termin do uiszczenia opłaty okresowej za kolejny, 10 rok ochrony upływał w tym właśnie dniu. Jednocześnie zgodnie z przepisem art. 224 ust. 4 zd. 1 ustawy Prawo własności przemysłowej opłata za 10 rok ochrony wynalazku wraz z opłatą dodatkową w wysokości 30% opłaty należnej mogła być przez uprawnionego wniesiona w dodatkowym sześciomiesięcznym terminie, tj. do [...] lipca 2014 r. Uprawnieni z wynalazku nie wnieśli jednak opłaty w żadnym z powyższych okresów, co oznacza, że w świetle art. 224 ust. 4 zd. 2 ustawy p.w.p. nie ma możliwości przywrócenia terminu do wniesienia opłaty okresowej za kolejny rok ochrony wynalazku. Powyższe powoduje, zdaniem organu, że w przedmiotowej sprawie zostały spełnione ustawowe warunki, określone w art. 90 ust. 1 pkt 3 ustawy p.w.p., wymagane do wydania decyzji stwierdzającej wygaśnięcie patentu. Jednocześnie organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły nadzwyczajne okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do uwzględnienia uchybienia terminu zgodnie z przepisem art. 243 ust. 6 ustawy Prawo własności przemysłowej, gdyż jak wynika z wniosku uprawnionych powodem nieuiszczenia opłaty za 10 rok ochrony patentu było niedoręczenie właściwemu pełnomocnikowi przez Urząd Patentowy świadectwa patentowego i decyzji uchylającej decyzję stwierdzającą wygaśnięcie decyzji o udzieleniu przedmiotowego patentu (dokumentów skutkujących obowiązkiem wnoszenia kolejnych opłat okresowych). Tymczasem jak wynika z akt patentu [...], wbrew twierdzeniom uprawnionych zawartym we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...] grudnia 2014r. ostateczna decyzja z dnia [...] września 2012r. uchylająca decyzję stwierdzającą wygaśniecie decyzji o udzieleniu patentu została wysłana na adres pełnomocnika – rzecznika patentowego T. T. (ul: [...]) i przez niego została odebrana w dniu [...] września 2012r. (zgodnie ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru). Tym samym zdaniem organu aktualny pełnomocnik uprawnionych posiadał wiedzę o wydanym w tamtym postępowaniu rozstrzygnięciu powodującym, że decyzja z dnia [...] czerwca 2010 r. o udzieleniu na rzecz J. K. i M. D. patentu na wynalazek zgłoszony za numerem [...] (nr patentu [...]) pozostawała w mocy. Tym samym, zdaniem organu, pełnomocnik winien mieć świadomość obowiązku uiszczania w przewidzianych terminach opłat za dalsze okresy ochrony niniejszego wynalazku. Organ jednocześnie przyznał, iż wydany dokument patentowy został wysłany na adres poprzedniego pełnomocnika, rzecznika patentowego R. H. Uchybienie to, jednak zdaniem Urzędu Patentowego, nie ma decydującego wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy bowiem zgodnie z art. 54 p.w.p. udzielenie patentu stwierdza się przez wydanie dokumentu patentowego. Powyższe jednak nie oznacza, że obowiązek uiszczania opłat okresowych za dalsze lata ochrony wynalazku uzależnione jest od wydania przez Urząd Patentowy dokumentu patentowego i doręczenia go uprawnionemu, stało by to bowiem w sprzeczności z zasadami wnoszenia opłat okresowych określonych w art. 224 ust. 1-4 p.w.p., w szczególności z art. 224 ust. 2 p.w.p., zgodnie z którym opłaty za dalsze okresy ochrony są uiszczane nie później niż w dniu, w którym upływa poprzedni okres ochrony. Organ podkreślił przy tym, że obowiązek uiszczania opłat okresowych za pierwszy i kolejne okresy ochrony wynika z faktu udzielenia patentu, co następuje w drodze decyzji administracyjnej przy czym terminy ich wnoszenia biegną niezależnie od doręczenia uprawnionemu dokumentu patentowego, który jedynie potwierdza, że patent został udzielony. Reasumując Urząd Patentowy RP stwierdził, że w niniejszej sprawie pełnomocnik uprawnionych nie wykazał, że uchybienie terminu na wniesienie opłaty za 10 rok ochrony patentu [...] nastąpiło wskutek nadzwyczajnych okoliczności. A zatem wobec nieuiszczenia opłaty okresowej w przewidzianym terminie a także wobec niespełnienia przesłanki przewidzianej w art. 243 ust. 6 p.w.p. organ stwierdził, że brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji z dnia [...] października 2014 r. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodzili się J. K. i M. D. wnosząc skargę do tutejszego sądu, uzupełnioną pismem z dnia [...] października 2016r. w której podniesiono te same okoliczności, które uprzednio były już podniesione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W szczególności wskazano na niedoręczenia właściwemu pełnomocnikowi przez organ dokumentów tj. świadectwa patentowego i decyzji uchylającej decyzję stwierdzającą wygaśnięcie decyzji o udzieleniu przedmiotowego patentu skutkujących obowiązkiem wnoszenia kolejnych opłat okresowych. Zdaniem skarżącego wskazane okoliczności winny bowiem zasługiwać na uwagę i przesądzać o przywróceniu terminu, gdyż okoliczność ta była powodem nie uiszczenia opłaty za 10 rok ochrony. Skarżący podkreślił przy tym, że uchybienia w kierowaniu korespondencji przez Urząd Patentowy rodzące skutki prawne, nie mogą i nie powinny negatywnymi skutkami obciążać uprawnionych. Zdaniem skarżących organ nie może żądać by uprawniony, którym jest mała czy średnia firma, dodatkowo, tak na wszelki wypadek, był nadmiernie obciążany nieuzasadnionymi kosztami. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ podkreślił, że decyzja z dnia [...] września 2012r. o uchyleniu decyzji stwierdzającej wygaśnięcie przedmiotowego patentu została doręczona pełnomocnikowi uprawnionych rzecznikowi patentowemu T. T. w dniu [...] września 2012r. tym samym argument dotyczący niedoręczenia w/w decyzji temu pełnomocnikowi należy uznać za chybiony. Pełnomocnik uprawnionego posiadał zatem wiedzę o wydanym w tamtym postępowaniu rozstrzygnięciu i powinien mieć świadomość obowiązku uiszczenia opłat za dalsze okresy ochrony wynalazku w przewidzianych terminach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Patent na wynalazek "Sposób wytwarzania wywiewki i wywiewka wytwarzana tym sposobem" oznaczony nr [...] został udzielony w okresie obowiązywania ustawy Prawo własności przemysłowej. Korzystanie z patentu rodzi konieczność uiszczania opłat za kolejne okresy ochronne w określonych ustawowo terminach (art. 222 i nast. p.w.p.). Nieuiszczenie zaś opłaty okresowej w wymaganym terminie powoduje wygaśnięcie patentu i daje Urzędowi Patentowemu kompetencję do wydania decyzji stwierdzającej to wygaśnięcie (art. 90 ust. 1 pkt 3 i ust. 2). Zgodnie bowiem z art. 90 ust. 1 pkt 3 p.w.p. patent wygasa na skutek nieuiszczenia w przewidzianym terminie opłaty okresowej. W sprawach, o których mowa w ust. 1 pkt 2-4, Urząd Patentowy wydaje decyzje stwierdzające wygaśnięcie patentu (art. 90 ust. 2 p.w.p). W myśl art. 224 ust. 1 p.w.p. termin do uiszczenia opłaty jednorazowej za ochronę lub opłaty za pierwszy okres ochrony, określonej w decyzji o udzieleniu patentu, prawa ochronnego lub odpowiednio prawa z rejestracji, wynosi trzy miesiące od daty doręczenia wezwania. Jednocześnie zgłaszający może uiścić opłatę za dalsze rozpoczęte okresy ochrony lub opłatę wymaganą do przedłużenia ochrony na okresy rozpoczęte przed tym terminem. Według natomiast ust. 2 art. 224 p.w.p. (który to przepis ma zastosowanie w sprawie niniejszej, gdyż chodzi o opłatę za 10 rok ochrony), opłaty za dalsze okresy ochrony są uiszczane, z zastrzeżeniem ust. 1, z góry, nie później niż w dniu, w którym upływa poprzedni okres ochrony. Zgodnie z art. 224 ust. 3 p.w.p. Opłaty okresowe, o których mowa w ust. 2, mogą być uiszczone w ciągu jednego roku przed terminem określonym w ust. 2. Opłaty te podlegają zwrotowi, jeżeli przed tym terminem udzielone prawo zostanie unieważnione lub wygaśnie. Opłaty za okresy ubiegłe i za okres bieżący nie podlegają zwrotowi. Stosownie zaś do art. 224 ust. 4 p.w.p. opłaty, o których mowa w ust. 2, można uiszczać również w terminie sześciu miesięcy po upływie terminu określonego w ust. 2, przy równoczesnym uiszczeniu opłaty dodatkowej w wysokości 30% opłaty należnej. Termin ten nie podlega przywróceniu. Z przedstawionych regulacji wynika zatem, że ustawa nie dopuszcza przywrócenia terminu podstawowego, określonego w art. 224 ust. 2 p.w.p. Podmioty, które nie uiściły opłaty okresowej w terminie podstawowym, mogą uniknąć skutków związanych z niedopełnieniem tego obowiązku (art. 90 ust. 1 pkt 3 p.w.p.) wnosząc opłatę w terminie dodatkowym. Tym samym, termin dodatkowy do uiszczenia opłaty, przewidziany w art. 224 ust. 4 p.w.p. spełnia funkcję podobną do instytucji przywrócenia terminu (podstawowego). Jak trafnie podnosi się w orzecznictwie, "Przeciwko dopuszczalności przywrócenia terminu określonego w art. 224 ust. 2 p.w.p. przemawia także sposób określenia terminu końcowego w art. 224 ust. 2 i sposób określenia zdarzenia rozpoczynającego bieg terminu dodatkowego z art. 224 ust. 4. Ten pierwszy upływa "nie później niż w dniu". Drugi natomiast rozpoczyna bieg "po upływie terminu określonego w ust. 2", czyli następnego dnia po dniu, w którym upływa poprzedni okres ochronny. Nie byłoby zatem możliwe przywrócenie terminu z art. 224 ust. 2 p.w.p. bez naruszenia przepisu art. 224 ust. 4 p.w.p. Przywrócenie terminu podstawowego oznaczałoby przywrócenie prawa do uiszczenia opłaty podstawowej. Tymczasem z art. 224 ust. 4 p.w.p. wynika, że opłata uiszczona po upływie poprzedniego okresu ochrony podlega podwyższeniu o 30%." (tak w wyroku NSA z dnia 13 kwietnia 2007 r., sygn. akt II GSK 304/06, publ. ONSAiWSA z 2008, nr 3, poz. 47; z dnia 5 kwietnia 2011r., sygn. akt II GSK 405/10, publ. CBOSA – www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). W wyroku z dnia 5 kwietnia 2016 r. sygn. akt II GSK 2501/14 (publ. CBOSA na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że ww. przepis art. 224 ust. 4 p.w.p. stanowi jedyną prawną możliwość uchylenia się od skutków niezachowania terminu określonego w art. 224 ust. 2 p.w.p. Rację bytu tego przepisu można by kwestionować, gdyby jednocześnie było możliwe zachowanie prawa do uiszczenia opłaty podstawowej po terminie, na podstawie art. 243 ust. 6 p.w.p. NSA podkreślił, że upływ terminu do uiszczenia opłaty wywołuje skutki materialnoprawne, a mianowicie wygaśnięcie prawa z patentu (decyzja o wygaśnięciu patentu ma charakter deklaratoryjny). Wygaśnięcie patentu następuje bowiem z mocy prawa, z dniem upływu terminu do uiszczenia opłaty. Ustawa nie przewiduje możliwości przywrócenia takiego terminu. W konsekwencji należy również uznać, że po upływie terminu do uiszczenia opłaty, a co za tym idzie, po wygaśnięciu patentu z mocy prawa, organ nie mógłby na podstawie art. 243 ust. 6 p.w.p. zastosować odpowiednio przepisów o zawieszeniu biegu przedawnienia, skoro materialnoprawny skutek uchybienia terminu już nastąpił. Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, że w zakresie wynikającym z powołanych przepisów Urząd Patentowy dokonał pełnych ustaleń faktycznych. Trafnie bowiem ustalił, że skoro zgłoszenie zostało dokonane w dniu [...] stycznia 2005r, to ostatnim dniem za 9 rok ochrony wynalazku był [...] stycznia 2014 r., a zatem termin, o jakim mowa w art. 224 ust. 4 zd. 1 p.w.p. (podstawowy termin do uiszczenia opłaty okresowej za kolejny 10 rok ochrony) upływał w tym dniu. Organ prawidłowo też obliczył termin dodatkowy z art. 224 ust. 4 p.w.p. wskazując, że skarżący mógł wnieść stosowną opłatę (powiększoną o 30 % opłaty należnej) za 10 rok ochrony do dnia [...] lipca 2014r. Bezsporne jest, że uprawniony do patentu nie uiścił opłaty w żadnym z powyższych terminów (opłaty za 10 okres ochrony dokonał w dniu [...] grudnia 2014r.). Tych ustaleń skarżący w żadnym zakresie nie podważa. Nie kwestionuje także stanowiska organu, że w niniejszej sprawie nie mógł mieć zastosowania przepis art. 243 ust. 6 p.w.p., odnoszący się do terminów uchybionych z powodu nadzwyczajnych okoliczności, gdyż treść wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie daje podstaw do przyjęcia, że zamiarem strony było domaganie się zastosowania przepisów o zawieszeniu biegu przedawnienia z powodu siły wyższej. Podsumowując tę część należy podkreślić, że jak z powyższego wynika ustawa –Prawo własności przemysłowej przewiduje dwa terminy uiszczenia opłaty okresowej. Strona skarżąca nie dotrzymała żadnego z tych terminów. Podjęła bowiem czynności (wpłata opłaty i wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy), zarówno po upływie terminu podstawowego, jak i po wyekspirowaniu terminu dodatkowego, i po wydaniu przez Urząd Patentowy decyzji stwierdzającej wygaśnięcie patentu. Tym samym, zdaniem Sądu, stanowisko organu jest w tej kwestii prawidłowe. Stanowisko organu jest również prawidłowe co do kwestii niemożności uznania za nadzwyczajne okoliczności zgłoszonych zarówno we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jak i w skardze a dot. wadliwości i zaniedbań Urzędu Patentowego wiążących się z nieprawidłowym doręczeniem decyzji z dnia [...] września 2012r., którą uchylono decyzję z dnia [...] listopada 2010r. stwierdzającą wygaśnięcie decyzji z dnia [...] czerwca 2010r. oraz dokumentu patentowego (załączonego do pisma organu z dnia [...] kwietnia 2013r.), co zdaniem skarżącego znalazło przełożenie na nieuiszczenie w przewidzianym prawem terminie opłaty za kolejny rok ochrony patentowej. Należy bowiem zauważyć, co w sposób jednoznaczny wynika z przedłożonych akt sprawy, że niewątpliwie dokument patentowy (załączony do pisma organu z dnia [...] kwietnia 2013r.) organ nieprawidłowo doręczył osobie, która już wówczas nie była pełnomocnikiem skarżących tj. rzecznikowi patentowemu R. H. Podzielić jednak w tym zakresie należy stanowisko organu, że uchybienie to, choć niewątpliwe, nie miało jednak decydującego wpływu na rozstrzygniecie zapadłe w niniejszej sprawie. Prawidłowo bowiem organ w tym zakresie wskazał na brzmienie przepisu art. 54 p.w.p., który określa, że udzielenie patentu stwierdza się przez wydanie dokumenty patentowego, co nie oznacza jednak, że obowiązek uiszczenia opłaty okresowej za dalsze lata ochrony uzależniony jest od wydania przez organ dokumentu patentowego i doręczenia go uprawnionemu. Takie bowiem rozumowanie niewątpliwie stałoby w sprzeczności z określonymi w art. 224 ust.1-4 p.w.p. zasadami wnoszenia opłat, w szczególności z ust. 2 tego przepisu. Zgodnie bowiem z tym przepisem opłaty za dalsze okresy ochrony są uiszczane nie później niż w dniu, w którym upływa poprzedni okres ochrony. Niewątpliwie obowiązek uiszczenia opłat okresowych za pierwszy i kolejne okresy wynika z faktu udzielenia patentu jednak terminy ich wnoszenia biegną niezależnie od doręczenia uprawnionemu dokumentu patentowego, który jedynie potwierdza, że patent został udzielony. Nadto, należy mieć również na względzie, że decyzja z dnia [...] września 2012r. uchylająca decyzję z dnia [...] listopada 2010r. stwierdzającą wygaśnięcie decyzji z dnia [...] czerwca 2010r. o udzieleniu przedmiotowego patentu, została w sposób prawidłowy doręczona właściwemu pełnomocnikowi skarżących tj. T. T. w dniu [...] września 2012r. Tak wiec z tą datą posiadał on stosowną wiedzę o wydanych w sprawie rozstrzygnięciach a w szczególności miał on świadomość, że w skutek uwzględnienia przez Urząd Patentowy żądania uprawnionych zawartego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i uchylenia decyzji z dnia [...] listopada 2010r., to decyzja z dnia [...] czerwca 2010r. o udzieleniu patentu na rzecz skarżących o nr [...] pozostaje w mocy. Tym samym winien on mieć świadomość, obowiązku uiszczenia w przewidzianym przez przepisy prawa terminie opłaty za dalsze okresy ochrony wynalazku pt. "Sposób wytwarzania wywiewki i wywiewka wytwarzana tym sposobem" ( nr [...]). W świetle powyższego jak również brzmienia przepisu art. 243 ust. 6 p.w.p., w którym jest mowa o uchybieniu terminu ze względu na nadzwyczajne okoliczności co warunkuje wówczas zastosowanie przez organ przepisów o zawieszeniu biegu postępowania z powodu siły wyższej, zdaniem sądu organ prawidłowo uznał, że w niniejszej sprawie nie zaistniały takie okoliczności, które powodowałyby zawieszenie biegu terminu. Sąd stanął zatem na stanowisku, że organ wydając zaskarżone orzeczenie nie dopuścił się naruszeń zarówno prawa materialnego, które miałyby wpływ na wynik sprawy, ani uchybień formalnoprawnych w stopniu, w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku