VI SA/Wa 2061/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Tomasz Sałek po rozpoznaniu w dniu 11 września 2017 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku M. Z. o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. Z. na postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia i umorzenia postępowania w sprawie z wniosku o zwolnienie od opłaty za udział w egzaminie wstępnym na aplikację notarialną p o s t a n a w i a: ustanowić dla M. Z.adwokata. M. Z. (dalej też jako "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia i umorzenia postępowania w sprawie z wniosku o zwolnienie od opłaty za udział w egzaminie wstępnym na aplikację notarialną. Zarazem skarżący wniósł na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 25 stycznia 2017 r. zwolniono skarżącego od kosztów sądowych, a następnie wyrokiem Sądu z dnia 23 maja 2017 roku oddalono przedmiotową skargę. Następnie skarżący złożył kolejny wniosek o przyznanie mu prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata. W pierwszej kolejności podkreślić należy, iż wydane w niniejszej sprawie w dniu 25 stycznia 2017 r. postanowienie referendarza sądowego ma przymiot prawomocności, gdyż nie wniesiono od niego sprzeciwu. Jak wynika z akt sprawy, przyznane prawo pomocy nie zostało również skarżącemu cofnięte na podstawie art. 249 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 roku, poz. 1369 z późn. zm., dalej też jako "p.p.s.a."). Powyższe oznacza, iż w toku całego postępowania sądowego, skarżący zwolniony jest od konieczności uiszczania kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z art. 239 pkt 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona, której przyznane zostało prawo pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym w zakresie określonym w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa. Zwolnienie od kosztów sądowych działa od chwili zgłoszenia przez stronę wniosku w tym przedmiocie i obejmuje swoim zakresem wszystkie przyszłe i potencjalne koszty sądowe. Prawo pomocy przyznane przed wszczęciem postępowania sądowoadministracyjnego, jak i w jego toku, obejmuje w zależności od momentu jego przyznania nie tylko postępowanie przed obiema instancjami sądów administracyjnych, ale także postępowanie ze skargi na wznowienie postępowania (uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 2 grudnia 2010 r., II GPS 2/10, LEX nr 668584). W postanowieniu z dnia 16 kwietnia 2013 r., II FZ 172/13, CBOSA, NSA stwierdził, że jeżeli sąd administracyjny zwolnił wnioskodawcę od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, to zwolnienie to obejmuje wszelkie koszty sądowe powstałe w toku postępowania sądowego, niezależnie od etapu tego postępowania (podobnie postanowienie NSA z dnia 16 kwietnia 2014 r., II FZ 179/13, CBOSA). Jednocześnie w sytuacji, gdy strona składa dwa kolejne wnioski o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym najpierw poprzez zwolnienie od kosztów sądowych a następnie poprzez ustanowienie na swoją rzecz kwalifikowanego zastępstwa procesowego, jej kolejny wniosek należy jednak rozpatrywać pod kątem przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W myśl art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje bowiem zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Z kolei zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z informacji podanych uprzednio we wniosku o przyznanie prawa pomocy, na podstawie którego postanowieniem referendarza sądowego z dnia 25 stycznia 2017 roku zwolniono skarżącego od kosztów sądowych, wynikało iż wnioskodawca samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Skarżący uzyskiwał wynagrodzenie z tytułu umowy zlecenia w wysokości ok. 686 złotych netto miesięcznie (załączono zaświadczenie pracodawcy, z którego wynika, iż w okresie od 1 lipca 2016 r. do 7 grudnia 2016 r., tj. w okresie 5 miesięcy, osiągnął dochód w wysokości 3431,67 zł netto). Z kolei w aktualnym wniosku skarżący podniósł, iż w styczniu br. osiągnął dochód z tytułu umowy zlecenia na poziomie 2 200 złotych, po czym przez kolejne miesiące nie uzyskiwał żadnych dochodów aż do maja, w którym to miesiącu otrzymał zwrot podatku w wysokości 502 złotych, a w czerwcu i lipcu pozostawał bez dochodu. Wyjaśnił, że środki, które uzyskał z poprzednio podejmowanych umów zlecenia, przeznaczył na bieżące utrzymanie. Oświadczył przy tym, że nie dysponuje oszczędnościami, jak też nie posiada rachunków bankowych. Uwzględniając całokształt powyższych okoliczności stwierdzić należy, iż zasadnym jest wniosek skarżącego o ustanowienie adwokata. Przede wszystkim na aktualnym etapie postępowania skarga kasacyjna musi być sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika, a koszty zastępstwa procesowego z pewnością będą przewyższać możliwości finansowe skarżącego. Skoro skarżący na etapie rozpoznawania poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie był w stanie uiścić wpisu sądowego, to tym bardziej koszty zastępstwa prawnego przewyższają jego możliwości finansowe, tym bardziej, że jego sytuacja finansowa w istocie uległa znacznemu pogorszeniu. Nie uzyskuje on bowiem od ponad pół roku żadnych dochodów (z wyjątkiem zwrotu podatku). Nie jest zatem możliwe poczynienie przez skarżącego jakichkolwiek oszczędności celem przeznaczenia ich na pokrycie kosztów postępowania sądowego. W związku z powyższym, w myśl art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.