VI SA/Wa 2066/19
WyrokWSA w Warszawie2020-01-30
Skład orzekający: Grażyna Śliwińska, Sławomir Kozik, Grzegorz Nowecki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sprzedaż produktów leczniczych przez aptekę ogólnodostępną innemu przedsiębiorcy prowadzącemu aptekę ogólnodostępną, która miała miejsce przed wejściem w życie przepisów wprowadzających zakaz takiej sprzedaży, stanowi podstawę do cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki z uwagi na utratę rękojmi należytego prowadzenia apteki?Ratio decidendi
Sąd uznał, że sprzedaż produktów leczniczych przez aptekę innemu podmiotowi prowadzącemu aptekę, nawet jeśli miała miejsce przed wejściem w życie przepisów wprowadzających taki zakaz, stanowi naruszenie zasad obrotu produktami leczniczymi i prowadzi do utraty rękojmi należytego prowadzenia apteki. Utrata rękojmi jest obligatoryjną przesłanką do cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki, niezależnie od tego, czy naruszenie miało miejsce przed czy po wejściu w życie przepisów wprowadzających zakaz sprzedaży do innych aptek.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej z powodu sprzedaży produktów leczniczych innemu przedsiębiorcy prowadzącemu aptekę. Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny cofnął zezwolenie, a Główny Inspektor Farmaceutyczny utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucali m.in. błędne zastosowanie przepisów, które weszły w życie po sprzedaży, oraz brak zasięgnięcia opinii rady aptekarskiej. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że sprzedaż produktów leczniczych innej aptece stanowiła utratę rękojmi należytego prowadzenia apteki.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Protokolant st. ref. Renata Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi T. J..i M. P. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej oddala skargę
VI SA/Wa 2066/19
Uzasadnienie
Główny Inspektor Farmaceutyczny decyzją z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] czerwca 2018 r., znak: [...], który cofnął T. J. i M. P. (zwanymi dalej jako "strona" "skarżący") zezwolenie z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...] udzielone na prowadzenie apteki ogólnodostępnej o nazwie: "A." w S. przy ul. S. [...].
Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły: art. 112 ust. 1 pkt 1 i ust. 3, art. 115 ust. 1 pkt 4 oraz art. 103 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 86a, art. 37ap ust. 1 pkt 2 i art. 101 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2019 r., poz. 499 z późn. zm.), zwanej dalej: "Pf" oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.), zwanej dalej: "k.p.a.",
Do wydania niniejszych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
[...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w G. (dalej jako: "WIF"), na skutek wyników przeprowadzonej [...] lutego 2016 r. kontroli apteki ogólnodostępnej o nazwie: "A.", mieszczącej się w S., ul. S. [...], wszczął wobec strony postępowanie administracyjne w przedmiocie naruszenia warunków prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie prowadzenia apteki ogólnodostępnej o nazwie: "A.", mieszczącej się w S. przy ul. S. [...]. Decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r., znak: [...], cofnął udzielone stronie zezwolenie z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...] na prowadzenie ww. apteki stwierdzając, że apteka dokonała sprzedaży produktów leczniczych innym przedsiębiorcom prowadzącym apteki. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji organu I instancji stanowiły art. 37ap ust. 1 pkt 2 i 86a w związku z art. 101 pkt 4 i 103 ust. 1 pkt 2 Pf, tj. stwierdzenie, że strona skarżąca nie daje rękojmi należytego prowadzenia ww. apteki ogólnodostępnej.
Następnie strona skarżąca złożyła odwołanie od ww. decyzji organu I instancji, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, to jest:
1) art. 103 ust. 1 pkt 2 w zw. art. 86a i art. 37ap ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 101 pkt 4 Pf poprzez bezpodstawne zastosowanie przepisów art. 103 ust. 1 pkt 2 i art. 86a Pf w sytuacji, gdy przepisy te weszły w życie po sprzedaży produktów leczniczych do innej apteki oraz błędne uznanie, że jednostkowa sprzedaż przez aptekę produktów leczniczych innej aptece stanowi przesłankę do cofnięcia zezwolenia z uwagi na okoliczność, że przedsiębiorca przestał spełniać wymogi ustawowe do wykonywania działalności gospodarczej określonej w zezwoleniu, z uwagi na to, że nie daje rękojmi należytego prowadzenia apteki, podczas gdy prawidłowa wykładnia przepisu prowadzi do wniosku, że powyższe okoliczności nie powodują utraty rękojmi do prowadzenia apteki ogólnodostępnej;
2) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie w sposób zrozumiały z jakich powodów organ uznał, że strony nie dają rękojmi należytego prowadzenia apteki ogólnodostępnej;
3) art. 29 pkt 5 ustawy z dnia 19 kwietnia 1991 r. o izbach aptekarskich (Dz. U. z 2008 r. Nr 36, poz. 856 ze zm.) w zw. z art. 106 § 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej bez zasięgnięcia opinii właściwej okręgowej rady aptekarskiej.
Ponadto w odwołaniu zarzucono organowi I instancji opieszałość i zbyt odległe w czasie wszczęcie postępowania administracyjnego po przeprowadzeniu kontroli w aptece ogólnodostępnej prowadzonej przez stronę skarżącą. Organ I instancji nie mógł zastosować przepisów art. 86a Pf i art. 103 ust. 1 pkt 2 Pf do sprzedaży produktów leczniczych do innej apteki, która wystąpiła przed wejściem w życie tych przepisów w brzmieniu obowiązującym od 12 lipca 2015 r.
Główny Inspektor Farmaceutyczny (dalej: "GIF", "organ") po rozpoznaniu odwołania utrzymał decyzję organu I instancji w całości w mocy. Wskazał na brzmienie obowiązujących przepisów, w tym art. 37ap ust. 1, art. 86a i art. 101 pkt 4 Pf i ustalenia faktyczne dokonane w toku postępowania administracyjnego. Wynika z nich, że strona w dniach: 9, 11, 12, 13 i 16 lutego 2015 r. dokonała sprzedaży produktów leczniczych przedsiębiorcy F. sp. z o. o., prowadzącej aptekę ogólnodostępną w R. przy ul. S. [...]. Powyższa sprzedaż odbyła się w ramach sześciu odrębnych transakcji na podstawie faktur: nr [...] z 9 lutego 2015 r.; nr [...] i nr [...] z [...] lutego 2015 r.; nr [...] z [...] lutego 2015 r.; nr [...] z [...] lutego 2015 r.; nr [...] z [...] lutego 2015 r. Przedmiotem sprzedaży były następujące produkty lecznicze:
1) Acatar Acti-Tabs 12 tabl. (5 opakowań),
2) Urosept 60 tabl. (3 opakowania),
3) Rapacholin C 30 tabl. (15 opakowań),
4) Rapacholin forte 10 tabl. (5 opakowań),
5) Diosminex 0,5 g x 60 tabl. (1 opakowanie),
6) Coldrex MaxGrip x 10 saszetek (2 opakowania),
7) Sylimarol 70mg x 30 tabl. (10 opakowań),
8) Cirrus x 14 tabl. (1 opakowanie).
Organ ustalił, że wskazane produkty lecznicze zostały sprzedane przez stronę skarżącą aptece ogólnodostępnej o nazwie "F.", zlokalizowanej w R. przy ul. S. [...], prowadzonej przez inny podmiot, tj. "F." Sp. z o. o. na podstawie zezwolenia nr [...] z dnia [...] lutego 2017 r., czego strony nie kwestionowały. W świetle art. 65 Pf obrót produktami leczniczymi mógł być prowadzony tylko na zasadach określonych w ustawie. w związku z art. 86 ust. 2 i art. 87 ust. 2 Pf doszło do naruszenia zasad regulujących obrót produktami leczniczymi.
Organ odwoławczy stwierdził, że obrót produktami leczniczymi jest obszarem reglamentowanym. Od podmiotów prowadzących apteki, w tym od strony skarżącej, wymagany jest profesjonalizm, znajomość przepisów ustawy - Prawa farmaceutycznego oraz posiadanie rękojmi należytego prowadzenia apteki -przymiotu, którym cieszą się jedynie niektóre zawody zaufania publicznego. Nie budzą wątpliwości ustalenia, że w toku działalności apteki ogólnodostępnej prowadzonej przez strony doszło do nieuprawnionej sprzedaży produktów leczniczych. Polegała ona na tym, że strona skarżąca zbywała produkty lecznicze innej aptece ogólnodostępnej, zatem organ I instancji był zobligowany do cofnięcia jej zezwolenia na prowadzenie apteki.
Organ wskazał, że w dniach, w których strony dokonały sprzedaży obowiązywała przesłanka do cofnięcia zezwolenia z uwagi na naruszenie zakazu z art. 86a Pf, wprowadzonego w życie 8 lutego 2015 r. ustawą z dnia 19 grudnia 2014 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 28) o zmianie ustawy - Prawo farmaceutyczne oraz niektórych innych ustaw. Wskazał również na treść art. 103 ust. 1 pkt 2 Pf obowiązującego od 12 lipca 2015 r., wobec nowelizacji ustawy - Prawo farmaceutyczne na podstawie ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 788) o zmianie ustawy - Prawo farmaceutyczne oraz niektórych innych ustaw, który obligował organ do cofnięcia zezwolenia, ponieważ w dacie naruszenia prawa - od 8 lutego 2015r. - art. 103 ust. 2 pkt 6 Pf dawał WIF możliwość cofnięcia zezwolenia w przypadku m.in. sprzedaży produktów leczniczych innej aptece lub punktowi aptecznemu. Skoro organ mógł cofnąć zezwolenie na prowadzenie apteki ogólnodostępnej w wypadku stwierdzenia prowadzenia przez aptekę sprzedaży produktów leczniczych innej aptece lub punktowi aptecznemu, a ta możliwość – przewidziana w art. 103 ust. 2 pkt 6 Pf została uchylona przez ustawę z 9 kwietnia 2015 r., tym bardziej wprowadzona art. 103 ust. 1 pkt 2 Pf za to naruszenie od 12 lipca 2015 r. obligatoryjność działania organu za określone w art. 86a Pf zachowanie, stanowiła przesłankę do cofnięcia przez WIF zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej.
W aptece ogólnodostępnej nie może być prowadzona działalność inna, niż określona w art. 86 ust. 2 - 5 i 8 Pf, w szczególności nie może być prowadzona działalność polegająca na dokonywaniu sprzedaży produktów leczniczych do hurtowni farmaceutycznej lub innych aptek. Sprzedaż przez aptekę produktów leczniczych do podmiotów nieuprawnionych, stanowi naruszenie art. 87 ust. 2 Pf. Zgodnie z art. 37ap ust. 1 pkt 2 Pf, organ zezwalający cofa zezwolenie w przypadku, gdy przedsiębiorca przestał spełniać warunki określone przepisami prawa, wymagane do wykonywania działalności gospodarczej określonej w zezwoleniu. Z kolei, gdy wnioskodawca nie daje rękojmi należytego prowadzenia apteki, to art. 101 pkt 4 Pf wskazuje, że odmawia się udzielenia zezwolenia na jej prowadzenie. Przedsiębiorca musi dawać rękojmię należytego prowadzenia apteki także wówczas, gdy już uzyskał zezwolenie na prowadzenie apteki ogólnodostępnej i podjął działalność gospodarczą w tym zakresie. Prowadzenie przez aptekę sprzedaży produktów leczniczych do hurtowni farmaceutycznych i innych aptek prowadzi do utraty rękojmi należytego prowadzenia apteki. Oznacza to, że przedsiębiorca przestał spełniać jeden z warunków określonych przepisami prawa wymaganych do wykonywania działalności gospodarczej określonej w zezwoleniu na prowadzenie apteki. Prowadzenie przez aptekę ogólnodostępną "A.", sprzedaży produktów leczniczych do podmiotów nieuprawnionych, tj. innej apteki ogólnodostępnej jest działaniem niezgodnym z udzielonym zezwoleniem oraz sprzecznym z istotą funkcjonowania apteki, co przesądza o trwałej utracie rękojmi prawidłowego prowadzenia apteki przez stronę skarżącą.
Odnosząc się do zarzutu strony skarżącej, w ocenie której organ I instancji naruszył przepis art. 29 pkt 5 ustawy z dnia 19 kwietnia 1991 r. o izbach aptekarskich w zw. z art. 106 § 1 k.p.a., Główny Inspektor Farmaceutyczny wskazał, że w ramach postępowania w sprawie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej brak jest przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który stanowiłby o obowiązku wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego do współdziałania w trybie art. 106 § 1 k.p.a. z samorządem aptekarskim.
Strona skarżąca wniosła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i zarzuciła naruszenie następujących przepisów:
1) art. 6 i art. 8 k.p.a., która miała wpływ na treść wydanego orzeczenia poprzez wszczęcie postępowania administracyjnego niemal dwa lata od przeprowadzenia kontroli apteki, która stanowiła podstawą faktyczną wszczęcia postępowania, co spowodowało naruszenia zasady praworządności oraz zasady pogłębiana zaufania obywateli do organów Państwa.
2) art. 101 pkt. 4 w zw. z art. 37 ap ust. 1 pkt 2 Pf, poprzez błędną wykładnię przepisu i bezpodstawne uznanie, że sześciokrotna sprzedaż przez aptekę produktów leczniczych kategorii OTC oraz suplementów diety innej aptece, stanowi przesłankę do cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki z uwagi na okoliczność, że przedsiębiorca przestał spełniać warunki określone przepisami prawa, wymagane do wykonywania działalności gospodarczej określonej w zezwoleniu, bowiem wnioskodawca nie daje rękojmi należytego prowadzenia apteki, podczas gdy prawidłowa wykładnia przepisu prowadzi do wniosku, że powyższa okoliczności nie powoduje utraty rękojmi do prowadzenia apteki ogólnodostępnej.
3) art. 7, 8, 9 i art. 77 § 1 k.p.a. - przez błędne ustalenie, że przedsiębiorca nie daje rękojmi należytego prowadzenia apteki ogólnodostępnej, a tym samym przestał spełniać warunki określone przez przepisy prawa, wymagane do wykonywania działalności gospodarczej określonej w zezwoleniu,
4) art. 29 pkt 5 ustawy z dnia 19 kwietnia 1991 r. o izbach aptekarskich (Dz. U. z 2008 r. Nr 36, poz. 856 ze zm) w zw. z art. 106 § 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej bez zasięgnięcia opinii właściwej Okręgowej Rady Aptekarskiej.
Powołując się na powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji, a także umorzenie postępowania administracyjnego.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszają prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca.
Bezsporne jest w sprawie, że strona skarżąca dokonywała w oparciu o faktury z [...] lutego 2015 r., [...] lutego 2015 r., [...] lutego 2015 r., [...] lutego 2015 r.i [...] lutego 2015 r. sprzedaży produktów leczniczych innej aptece, prowadzonej przez innego przedsiębiorcę. Sprzedaż odbyła się w ramach sześciu odrębnych transakcji, co pozostawało w sprzeczności z art. 65 i. n. Pf.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 2 października 2019r. w sprawie II GSK 2667/17 podzielił wyrażany już w orzecznictwie pogląd, że "ustanowienie w art. 86a Prawa farmaceutycznego wprost zakazu tzw. "odwróconej dystrybucji" nie można odczytywać jako normatywnej zmiany jakościowej, w stosunku do poprzedniego stanu prawnego. Wprowadzenie art. 86a zasadnie jest traktowane jako zmiana w istocie o charakterze klaryfikacyjnym i redakcyjnym (por. wyrok NSA z dnia 17 października 2018 r. II GSK 3320/16 i powołane tam poglądy doktryny).
Poza sporem jest, że – tak jak i na gruncie sprawy niniejszej, "przed wprowadzeniem wskazanej wyżej zmiany, kwestie obligatoryjnego cofnięcia zezwolenia regulował art. 37ap Prawa farmaceutycznego - zawarty w rozdziale 2b "Przepisy ogólne w sprawie działalności objętych zezwoleniami". Zgodnie z art. 37ap ust. 1 pkt 2, organ zezwalający cofa zezwolenie, w przypadku gdy przedsiębiorca przestał spełniać warunki określone przepisami prawa, wymagane do wykonywania działalności gospodarczej określonej w zezwoleniu. Stosownie zaś do art. 101 Prawa farmaceutycznego - regulującego przesłanki odmowy udzielenia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej - wojewódzki inspektor farmaceutyczny odmawia udzielenia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, m.in. gdy wnioskodawca nie daje rękojmi należytego prowadzenia apteki (art. 101 pkt 4). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ulega kwestii, że wymóg rękojmi należytego prowadzenia apteki jest warunkiem, jaki przedsiębiorca musi spełniać nie tylko na etapie ubiegania się o uzyskanie zezwolenia, ale także w czasie prowadzenia apteki. Nie powinno zatem budzić wątpliwości, że wymóg dawania rękojmi należytego prowadzenia apteki to jeden z warunków prowadzenia apteki, niespełnienie którego dawało podstawy do obligatoryjnego cofnięcia zezwolenia na podstawie art. 37ap Prawa farmaceutycznego." (http://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/E0774AFEF4).
Podobnie na gruncie sprawy niniejszej. Pojęcie rękojmi należytego prowadzenia apteki nie ma definicji ustawowej i nie występuje w ustawie, wobec powyższego przy wyjaśnieniu rękojmi należytego prowadzenia apteki należy posiłkować się orzecznictwem. Naczelny Sąd Administracyjny kilkakrotnie stwierdzał, że orzecznictwo dotyczące poszczególnych zawodów, w których wymagana jest rękojmia prawidłowego wykonywania zawodu, znajduje zastosowanie ogólnie do pojęcia "rękojmi", z uwzględnieniem cech szczególnych danego zawodu (chodzi nie tylko o wiedzę i wysokie kwalifikacje, ale o sumienność i rzetelność). (M. Kulesza, Opinia prawna odnośnie do rękojmi należytego prowadzenia apteki, Biuletyn Informacyjny, Okręgowa Izba Aptekarska w Warszawie, luty 2004 r., s. 27; por. wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 1999 r., II SA 879/99).
Przez "dawanie rękojmi" – z uwagi na wyodrębnioną inną niż kwalifikacje zawodowe przesłankę – należy rozumieć całość cech, zdarzeń i okoliczności dotyczących wykonywania danego zawodu, składających się na jego wizerunek jako zawodu zaufania publicznego. Na pojęcie rękojmi składają się takie cechy, jak: szlachetność, prawość, uczciwość osoby wykonującej ten zawód. Pojęcie rękojmi jest zdefiniowane w słownikach języka polskiego jako "uroczyste poręczenie, zagwarantowanie, zapewnienie czegoś". Na rękojmię składają się dwa elementy: cechy charakteru i dotychczasowe zachowanie kandydata do danego zawodu. Przez rękojmię należy uważać taki zespół cech osobistych charakteru i zachowań składających się na wizerunek osoby zaufania publicznego, na której nie ciążą żadne zarzuty, podważające jej wiarygodność. Przy rękojmi w grę wchodzi przesłanka prawna podlegająca ocenie, tym niemniej ocena ta nie może być dowolna, w każdym przypadku musi opierać się na ustalonych faktach i ocena ta podlega kontroli sądowo-administracyjnej – co do jej zgodności z prawem. Każde podejrzenie nierzetelności w wykonywaniu czynności zawodowych uprawnia do stwierdzenia, że kandydat do zawodu nie spełnia warunku rękojmi należytego jego wykonywania.
W aptece ogólnodostępnej nie może być prowadzona działalność polegająca na dokonywaniu sprzedaży produktów leczniczych do hurtowni farmaceutycznych, innej apteki ogólnodostępnej lub punktu aptecznego. W świetle art. 68 ust. 1 Pf obrót detaliczny produktami leczniczymi prowadzony jest w aptekach ogólnodostępnych, z zastrzeżeniem przepisów ust. 2, art. 70 ust. 1 i art. 71 ust. 1. Obrót hurtowy produktami leczniczymi natomiast ma miejsce m.in. wtedy, gdy ich nabywcą jest którykolwiek z podmiotów wymienionych w art. 72 ust. 3 ww. ustawy. Zgodnie z art. 87 ust. 2 Pf, apteki ogólnodostępne przeznaczone są do zaopatrywania ludności w produkty lecznicze, leki apteczne, leki recepturowe, wyroby medyczne i inne artykuły, o których mowa w art. 86 ust. 8 Pf i wykonywania czynności określonych w art. 86 ust. 1 i 2 Pf.
W ocenie Sądu, podmiot prowadzący wadliwie aptekę, tzn. z naruszeniem norm określających zasady prowadzenia tej reglamentowanej działalności, nie daje gwarancji prowadzenia apteki zgodnie z przepisami prawa. W rozpoznawanej sprawie stwierdzone uchybienia potwierdziły wyniki kontroli przeprowadzonej przez organ nadzoru. Stwierdzenie istnienia rękojmi lub jej braku jest kwestią oceny dokonywanej w oparciu o informacje na temat predyspozycji, cech i dotychczasowego zachowania się zainteresowanego, przy uwzględnieniu charakteru działalności zawodowej. Przesłanką utraty rękojmi jest naruszenie prawa i określonych warunków dotyczących prowadzenia apteki. Natomiast brak rękojmi jest wystarczającym powodem cofnięcia zezwolenia.
Oczywistym jest, co wymaga podkreślenia w świetle stanowiska strony skarżącej zawartego w uzasadnieniu skargi, że rękojmia należytego prowadzenia apteki musi istnieć przez cały czas prowadzenia działalności objętej zezwoleniem. Konieczność posiadania rękojmi należytego prowadzenia apteki badana jest nie tylko na etapie wydawania zezwolenia na otwarcie nowej apteki. Przedsiębiorca posiadający już zezwolenie naprowadzenie apteki ogólnodostępnej musi spełniać tę przesłankę przez cały okres posiadania zezwolenia, a obowiązki nałożone na niego ustawą – Prawo farmaceutyczne i zezwoleniem wyznaczają granice, w jakich może poruszać się prowadząc reglamentowaną działalność, a przekroczenie tych granic powoduje utratę rękojmi.
Uchybienia stwierdzone podczas kontroli dotyczyły prowadzonej przez stronę skarżącą działalności gospodarczej. Skala tych uchybień nie ma wpływu na zakres odpowiedzialności. Zasadą jest bowiem, wymagana od przedsiębiorcy znajomość uregulowań dotyczących prowadzonej działalności, co najmniej w stopniu umożliwiającym prowadzenie jej z należytą starannością. Sąd zgodził się ze oceną organu, że skoro przesłanka rękojmi dotyczy przedsiębiorcy farmaceutycznego to w sytuacji, gdy utracił on przymiot dawania rękojmi należytego prowadzenia działalności objętej zezwoleniem, to traci go co do zasady i w odniesieniu do każdej apteki, a nie tylko tej, za pośrednictwem której nastąpiła sprzedaż w "odwróconym łańcuchu" dystrybucji. Pogląd ten znalazł oparcie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (np: wyroki WSA w sprawach VI SA/Wa 1507/14, VI SA/Wa 1603/16, w której to sprawie NSA wyrokiem II GSK 2667/17 z 2 października 2019r. oddalił skargę kasacyjną, czy VI SA/Wa 1602/16, od którego skarga kasacyjna została oddalona 15 października 2019r. II GSK 2669/17).
Organ prawidłowo ocenił, że w dniach, w których strony dokonały sprzedaży z naruszeniem prawa, obowiązywała przesłanka do cofnięcia zezwolenia z uwagi na naruszenie zakazu z art. 86a Pf, wprowadzonego w życie 8 lutego 2015 r. ustawą z dnia 19 grudnia 2014 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 28) o zmianie ustawy - Prawo farmaceutyczne oraz niektórych innych ustaw. Z kolei prawidłowe zastosowanie art. 103 ust. 1 pkt 2 Pf, obowiązującego od 12 lipca 2015 r., wobec nowelizacji ustawy - Prawo farmaceutyczne na podstawie ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 788) o zmianie ustawy - Prawo farmaceutyczne oraz niektórych innych ustaw, poprzez cofnięcie zezwolenia, wynikało z faktu, że w dacie naruszenia prawa - od 8 lutego 2015r. - art. 103 ust. 2 pkt 6 Pf dawał także WIF możliwość cofnięcia zezwolenia w takim samym przypadku, m.in. sprzedaży produktów leczniczych innej aptece lub punktowi aptecznemu. Skoro organ mógł cofnąć zezwolenie na prowadzenie apteki ogólnodostępnej w wypadku stwierdzenia prowadzenia przez aptekę sprzedaży produktów leczniczych innej aptece lub punktowi aptecznemu, a ta "możliwość" – przewidziana w art. 103 ust. 2 pkt 6 Pf została uchylona przez ustawę z 9 kwietnia 2015 r., to tym bardziej wprowadzona surowsza regulacja art. 103 ust. 1 pkt 2 Pf za to naruszenie od 12 lipca 2015 r. przewidująca obligatoryjność działania organu za tożsame zachowanie, stanowiła przesłankę do zastosowania nowego prawa i cofnięcia przez WIF zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej.
Wbrew zarzutom skargi, w sprawie niniejszej nie doszło do naruszenia art. 29 pkt 5 ustawy z dnia 19 kwietnia 1991 r. o izbach aptekarskich (Dz.U. z 2008 r. Nr 36, poz. 856 ze zm) w zw. z art. 106 § 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej bez zasięgnięcia opinii właściwej Okręgowej Rady Aptekarskiej. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony został pogląd, że uchwały te nie stanowią przewidzianej w trybie art. 106 § 1 k.p.a. formy zajęcia stanowiska przez inny organ (wyroki w sprawach VI SA/Wa 2288/15 i w sprawie VI SA/Wa 1507/14). Poprzez podjęcie ww. uchwał, organy samorządu aptekarskiego wyrażają tylko swoją opinię w sprawie cofnięcia zezwolenia i nie mają charakteru wiążącego dla organu występującego w sprawie. Dlatego też organ w rozpoznawanej sprawie nie był zobowiązany do zasięgnięcia opinii we wskazanym przez stronę skarżącą trybie.
Z powyższych względów zarzuty skargi, dotyczące zarówno naruszenia prawa procesowego, jak i materialnego, w całości nie zasługiwały na uwzględnienie. Organy rozstrzygające sprawę działały na podstawie i w granicach przepisów powszechnie obowiązującego prawa.
Zdaniem Sądu, nie można organom odmówić respektowania zasad ogólnych wyrażonych m.in. w art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 i art. 77 k.p.a. Sprawę rozstrzygnięto bowiem po wyczerpującym i prawidłowym zebraniu, a następnie rozpatrzeniu, materiału dowodowego, który był wystarczający do podjęcia skarżonych rozstrzygnięć (art. 77 i art. 80 k.p.a.).
Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, a które Sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło