VI SA/Wa 2071/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grażyna Śliwińska po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. S. na postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności postanowienia p o s t a n a w i a: odmówić przyznania K. S. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 23 lutego 2011 r. odmówiono przyznania K. S. (dalej też jako skarżąca) prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności postanowienia. Od powyższego postanowienia skarżąca złożyła sprzeciw, wskazując w uzasadnieniu, iż argumentacja i dowody wniosku przemawiają za uwzględnieniem sprzeciwu. Zgodnie z art. 260 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Skarżąca w złożonym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazała, iż samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, posiada mieszkanie spółdzielcze własnościowe o powierzchni 81 m2. Prowadzi działalność gospodarczą, z której nie uzyskuje dochodów. Mając na uwadze, iż oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącej, zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 18 listopada 2010 r. skarżąca została wezwana do uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni poprzez nadesłanie: a) dokumentu wskazującego na wysokość dochodu osiągniętego z prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej w 2010 r. (ewentualnie brak dochodu) – np. odpisu ostatniej złożonej deklaracji o wysokości dochodu (straty) z prowadzonej działalności gospodarczej osiągniętego od początku roku podatkowego, ewentualnie odpisu z księgi przychodów i rozchodów na koniec września 2010 r., b) kopii zeznania podatkowego skarżącej za rok 2009 (ewentualnie zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodu osiągniętego przez skarżącą w ubiegłym roku), c) wyciągów z posiadanych przez skarżącą rachunków bankowych za okres ostatnich 3 miesięcy (w przypadku, w którym skarżąca posiada rachunki bankowe). W wykonaniu wezwania referendarza sądowego skarżąca przy piśmie z dnia 5 stycznia 2011 r. przedłożyła: a) kopie zeznań podatkowych PIT-36 oraz PIT/B za 2009 r., z których wynikało, iż skarżąca z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej przy przychodzie w kwocie 20.720 zł uzyskała dochód w kwocie 2875 zł b) kopie deklaracji dla podatków od towarów i usług VAT-7za okres styczeń – listopad 2010 r., z których wynikało, iż w okresie tym skarżąca sprzedała usługi o wartości 8200 zł. Skarżąca nie przedłożyła natomiast wyciągów z rachunku bankowego, nie wyjaśniła także, czy jakikolwiek rachunek bankowy posiada. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej też jako p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie natomiast do treści art. 255 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w sprawie niniejszej, mianowicie skarżąca została wezwana do potwierdzenia stosownymi dokumentami oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, przy czym odpowiedź skarżącej była niepełna. Skarżąca nie przedłożyła bowiem wyciągów z rachunków bankowych. Nie wskazała przy tym, iż nie posiada żadnych rachunków bankowych. Nie jest więc wiadome na etapie rozpoznawania wniosku, czy skarżąca posiada rachunki bankowe, ani jakie operacje były wykonywane na tych rachunkach oraz jaka była wysokość salda w okresie trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Tym samym, skoro skarżąca nie przesłała na wezwanie Sądu żądanych dokumentów w zakresie dotyczącym kwestii posiadanych rachunków bankowych i dokonywanych na nich operacji, brak było możliwości ustalenia, czy wypełnia przesłanki art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Fakt niedopełnienia obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia oraz dokumentów uzasadnia natomiast oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (tak też wynika z postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2009 r. sygn. akt I OZ 895/09). Jeszcze raz podkreślić należy, iż zawarte w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (tak J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319). Podkreślić przy tym należy, iż z uzasadnienia postanowienia referendarza sądowego z dnia 23 lutego 2011 r. wynika, że przyczyną uniemożliwiającą dokonanie pełnej oceny możliwości płatniczych skarżącej był brak wyciągów z rachunków bankowych, ewentualnie oświadczenia o nieposiadaniu przez skarżącą takich rachunków. Tym samym skarżąca wnosząc sprzeciw od powyższego postanowienia a zarazem mając świadomość braków, jakimi dotknięty był wniosek, miała możliwość usunięcia tych braków poprzez załączenie do sprzeciwu wymaganych dokumentów. Skarżąca nie uzupełniła natomiast braków wniosku, przy czym nie odniosła się również w żaden sposób do kwestii posiadania rachunków bankowych, w treści sprzeciwu ograniczając się jedynie do wyrażenia swojego stanowiska, iż argumentacja i dowody przemawiają za uwzględnieniem sprzeciwu. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało postanowić jak w sentencji.