VI SA/Wa 2073/14
WyrokWSA w Warszawie2014-11-20
Skład orzekający: Małgorzata Grzelak, Agnieszka Łąpieś – Rosińska, Jacek Fronczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy izbie notarialnej przysługuje status strony w postępowaniu administracyjnym w sprawie powołania lub odwołania notariusza?Ratio decidendi
Izbie notarialnej przysługuje status strony w postępowaniu administracyjnym w sprawach dotyczących powołania lub odwołania notariusza. Wynika to z jej konstytucyjnego prawa i obowiązku sprawowania pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu notariusza, co stanowi jej własny, indywidualny interes prawny. Traktowanie izby jedynie jako organu współdziałającego na podstawie art. 106 k.p.a. jest nieprawidłowe, gdy podmiot ten posiada własny interes prawny.Stan faktyczny
Minister Sprawiedliwości powołał A. G. na stanowisko notariusza. Rada Izby Notarialnej złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, zarzucając naruszenie przepisów Prawa o notariacie i k.p.a. oraz kwestionując odmowę przyznania jej statusu strony. Minister Sprawiedliwości umorzył postępowanie odwoławcze, uznając wniosek za niedopuszczalny, ponieważ Rada Izby nie była stroną postępowania. Rada Izby Notarialnej zaskarżyła tę decyzję do WSA w Warszawie, podnosząc zarzuty naruszenia zasad k.p.a. i Konstytucji RP.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Sprawiedliwości, stwierdził, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu, oraz zasądził od Ministra Sprawiedliwości na rzecz Rady Izby Notarialnej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś – Rosińska Sędzia WSA Jacek Fronczyk Protokolant ref. staż Dominika Mańka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2014 r. sprawy ze skargi R. w P. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie powołania na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3 zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz R. w P. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
1. Decyzją z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] Minister Sprawiedliwości na podstawie art. 10 § 1 i art. 11 ustawy Prawo o notariacie (tj. Dz. U. z 2014 r., poz. 164, dalej powoływana również jako: "PoN") oraz art. 104 i 107 § 1 i 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2013 r. poz. 267 dalej "kpa") powołał A. G. na stanowisko notariusza i wyznaczył siedzibę kancelarii notarialnej w T.,
2. Powyższa decyzja została doręczona A. G. w dniu [...] marca 2014 r. (k. 63 akt adm.),
3. Pismem z dnia [...] marca 2014 r. Minister Sprawiedliwości zawiadomił Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...], że decyzja o powołaniu A. G. podlega wykonaniu na podstawie art. 130 § 4 kpa, zwracając się jednocześnie z prośbą m.in. o przyjęcie ślubowania od A. G. Odpis ww. pisma przesłano do wiadomości zainteresowanej, ponadto odpis powyższego pisma, wraz z kopią decyzji z dnia [...] marca 2014 r. o powołaniu na stanowisko notariusza została przesłana Prezesowi Rady Izby Notarialnej w [...] (k. 61 akt adm.),
4. Pismem z dnia [...] marca 2014 r. (nadanym listem poleconym w dniu [...] marca 2014 r.) Rada Izby Notarialnej w [...] złożyła do Ministra Sprawiedliwości wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej ww. decyzją z dnia [...] marca 2014 r. o powołaniu skarżącej na stanowisko notariusza i wyznaczeniu siedziby Kancelarii notarialnej w T.
Rada Izby Notarialnej wnosząc o uchylenie powyższej decyzji zarzuciła jej naruszenie następujących przepisów:
- art. 28 k.p.a. w zw. z art. 19, 21 § 3, 22, 35, 44 § 1, 51 § 1, 53, 55, 58 i 73 Prawa o notariacie poprzez ich niezastosowanie, podczas gdy wskazują one na konkretne prawa i obowiązki izby notarialnej, na które wpływa wydana decyzja co uzasadnia przyznanie Izbie Notarialnej w [...] w postępowaniu w przedmiocie powołana na stanowisko notariusza statusu strony tegoż postępowania,
- art. 10 Prawa o notariacie w zw. z art. 106 kpa poprzez błędne ich zastosowanie wobec izby notarialnej, która uznana została za organ współdziałający, podczas gdy organem wydającym opinię jest rada izby notarialnej wykonująca zadania zlecone i działająca jako organ administracji publicznej,
- art. 106 k.p.a. poprzez przyjęcie, że wydawanie niewiążącej opinii o kandydacie na stanowisko notariusza stanowi władcze oddziaływanie na stronę mające swoje odzwierciedlenie w treści decyzji, podczas gdy brak jest uprawnień władczych po stronie organu.
Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] działając w oparciu o art. 127 § 3 kpa w zw. z art. 129 § 1 i 2, art. 138 § 1 pkt 3, art. 104 i art. 107 § 1, 2, 3 kpa, umorzył postępowanie odwoławcze w przedmiotowej sprawie.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że odwołanie od decyzji z dnia [...] marca 2014 r. jest niedopuszczalne, bowiem zostało wniesione przez podmiot niebędący stroną w rozumieniu art. 28 kpa. Powołując się w obszernym uzasadnieniu rozstrzygnięcia na judykaturę i stosowne piśmiennictwo Minister Sprawiedliwości stwierdził, że zdaniem organu, Izba Notarialna w [...] nie ma interesu prawnego w złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, ponieważ żaden przepis prawa materialnego nie przyznaje samorządowi notarialnemu statusu strony w sprawie o powołanie na stanowisko notariusza i wyznaczenie jego siedziby. W ocenie Ministra Sprawiedliwości prawa tego nie można również wyprowadzać z art. 17 ust. 1 Konstytucji RP. Organ podkreślił, że z przepisu art. 10 ustawy Prawo o notariacie wynika, iż samorząd notarialny jest organem opiniodawczym i współdziałającym przy wydawaniu decyzji w przedmiocie powołania bądź odwołania notariusza lub asesora notarialnego, a więc samorząd notarialny uczestniczy w tych postępowaniach na zasadach określonych w art. 106 kpa, przez co wykluczony jest jego jednoczesny udział, jako strony w tym postępowaniu.
W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Rada izby Notarialnej w [...], wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji podniosła zarzut naruszenia:
- art. 6 i 7 kpa poprzez naruszenie zasady działania przez organy administracji publicznej na podstawie przepisów prawa oraz zaprzeczenie zasadzie praworządności i rzetelnego prowadzenia postępowania;
- art. 28 i 29 kpa poprzez odmowę przyznania izbie Notarialnej w [...] przymiotu strony w postępowaniu o powołanie notariusza i wyznaczenie siedziby kancelarii notarialnej;
- art. 138 § 1 pkt 3 kpa poprzez umorzenie postępowania odwoławczego w sytuacji, w której nie było do tego żadnych przesłanek;
- art. 35 pkt 2 PoN w zw. z art. 17 Konstytucji RP poprzez faktyczne uniemożliwienie Izbie Notarialnej w [...] oraz jej organom wykonywanie obowiązku sprawowania nadzoru nad notariuszami, a tym samym sprawowanie pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu;
- art. 27 pkt 2 PoN poprzez potraktowanie Rady Izby Notarialnej w [...], jako samodzielnego podmiotu prawnego, podczas gdy w myśl wskazanego przepisu jest ona organem Izby Notarialnej w [...];
- art. 15 ust. 1 Konstytucji RP poprzez naruszenie szeroko rozumianej zasady decentralizacji władzy publicznej.
W uzasadnieniu skargi Rada Izby Notarialnej w [...] podniosła m. in., że kwestionowane przez organ materialnoprawne podstawy dla wyprowadzenia interesu prawnego izb notarialnych w postępowaniach w przedmiocie powołania na stanowisko notariusza, wynikają z całokształtu unormowań konstytucyjnych i ustawowych wyznaczających pozycję prawną samorządu notarialnego, jako publicznoprawnej korporacji, sprawującej pieczę nad wykonywaniem zawodu zaufania publicznego. W jej ocenie, wykładnia zastosowana przez organ jest sprzeczna z jednolitą linią orzeczniczą sądów administracyjnych, wyznaczającą jasną i niebudzącą wątpliwości podstawę dla dotychczasowej praktyki postępowania w tego typu sprawach.
Wskazując na ustrojową pozycję samorządu notarialnego skarżąca podkreśliła, iż charakter zadań stojących przed samorządami zawodowymi, w tym samorządem notariuszy, wynika z art. 17 ust. 1 Konstytucji RP. Istotne jest również, że ustawodawca nadał zawodom zaufania publicznego strukturę samorządu zawodowego, a więc korporacji posiadającej osobowość publicznoprawną. Korporacje takie są instytucjami administracji zdecentralizowanej i jako takie wykonują zadania publiczne samodzielnie, w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność. Samorządy zawodowe reprezentują członków korporacji wobec władzy państwowej i ogółu społeczeństwa oraz zarządzają jej sprawami. Ponadto celem samorządów zawodowych jest sprawowanie "pieczy" nad wykonywaniem zawodów zaufania publicznego, a realizacja tych celów nie jest możliwa bez wyposażenia samorządów w instrumenty prawne, zapewniające ich realny wpływ na sposób wykonywania zawodu. Zdaniem skarżącej sprawowanie "pieczy" wiąże się z dbaniem o należyty poziom wykonywania zawodu, na co składa się również możliwość podejmowania czynności związanych z dopuszczeniem do jego wykonywania, nie zaś tylko sprawowanie nadzoru. Na potwierdzenie skarżąca przywołała poglądy wyrażone w doktrynie m. in. przez H. Izdebskiego, M. Szydło.
Skarżąca podniosła ponadto, że w przypadku wpisu na listę adwokatów, ostateczna decyzja należy do Ministra Sprawiedliwości, zaś Naczelna Rada Adwokacka reprezentowana przez Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej posiada legitymację do zaskarżenia do sądu administracyjnego decyzji Ministra Sprawiedliwości. W ocenie skarżącej, przyznanie jednemu z samorządów zawodowych legitymacji skargowej w postępowaniu, w którym Minister Sprawiedliwości podejmuje ostateczną decyzję o przyjęciu danej osoby w poczet danego zawodu, a jednocześnie pozbawienie statusu strony izbie notarialnej, oznaczałoby rażące naruszenie konstytucyjnej zasady równości wobec prawa.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
W związku z wystąpieniem przez Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o podjęcie uchwały w składzie siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego: "czy na podstawie art. 10 § 1 i art 16 § 3 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie (Dz. U z 2014 r. poz. 164) w zw. z art. 106 i art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2013 r. poz. 267) izbie notarialnej przysługuje status strony w postępowaniu administracyjnym w sprawach w przedmiocie powołania lub odwołania notariusza?", Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2014 r. zawiesił postępowanie w niniejszej sprawie do czasu podjęcia uchwały.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 1 października 2014 r. podjął zawieszone postępowanie w niniejszej sprawie gdyż Naczelny Sąd Administracyjny, w składzie siedmiu sędziów, podjął w dniu 22 września 2014 r. w sprawie sygn. akt II GPS 1/14 następującą uchwałę: "Na podstawie art. 10 § 1 i art. 16 § 3 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie (Dz. U. z 2014 r. poz. 164) w zw. z art. 106 i art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267) izbie notarialnej przysługuje status strony w postępowaniu administracyjnym w sprawach w przedmiocie powołania lub odwołania notariusza."
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
1. We wniosku wszczynającym postępowanie odwoławcze od decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2014 r. o powołaniu A. G. na stanowisko notariusza i wyznaczeniu siedziby kancelarii notarialnej w T., Rada Izby Notarialnej w [...] zarzuca, że została pominięta w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym pomimo, że w jej ocenie, była stroną tego postępowania. Powyższa decyzja z dnia [...] marca 2014 r. nie została doręczona Radzie Izby Notarialnej w [...], gdyż Minister Sprawiedliwości stał na stanowisku, że organ samorządu notarialnego nie jest stroną postępowania zakończonego zakwestionowaną decyzją. Oceniając terminowość złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji z dnia [...] marca 2014 r. należy stwierdzić, że wniosek ten został złożony do Ministra Sprawiedliwości z zachowaniem terminu, o jakim mowa w art. 129 § 1 i 2 k.p.a. gdyż Rada Izby Notarialnej w [...] wniosła go w terminie otwartym do złożenia takiego wniosku przez zainteresowaną A. G. (uczestniczkę niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego). Powyższe wynika z zestawienia dat doręczenia odpisu ww. decyzji z dnia [...] marca 2014 r. A. G. ([...] marca 2014 r.) oraz daty nadania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy ([...] marca 2014 r.).
2. Na gruncie rozpatrywanej sprawy należy zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów podjął w dniu [...] września 2014 r. uchwałę, w której dokonał interpretacji przepisów art. 10 § 1 i art. 16 § 3 PoN w zw. z art. 106 i art. 28 k.p.a. i w konsekwencji stwierdził, że izbie notarialnej przysługuje status strony w postępowaniu administracyjnym w sprawach w przedmiocie powołania lub odwołania notariusza. Podkreślić trzeba, że powyższe przepisy miały również zastosowanie w rozpatrywanej aktualnie sprawie. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie widzi potrzeby wykorzystania trybu określonego w art. 269 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej p.p.s.a.) gdyż podziela pogląd zawarty w ww. uchwale przyjętej przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego
(art. 269 § 1 p.p.s.a. jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Przepis art. 187 § 1 i 2 stosuje się odpowiednio).
W uzasadnieniu powołanej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził m.in. że w celu udzielenia odpowiedzi na pytanie o legitymację izby notarialnej, jako strony w postępowaniu administracyjnym w sprawach dotyczących powołania i odwołania notariusza należałoby przede wszystkim rozważyć konsekwencje wynikające z nadania zawodowi notariusza statusu zawodu zaufania publicznego i co za tym idzie - z powierzenia samorządowi notarialnemu pieczy nad należytym wykonywaniem tego zawodu. Sprawowanie pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu zaufania publicznego odbywa się zatem na dwóch płaszczyznach. Obejmuje pieczę nad działalnością członków samorządu zawodowego oraz nad procesem naboru osób do tego samorządu (wyrok TK z 12 lutego 2013 r., K 6/12, OTK-A z 2013 r., nr 2, poz. 16).
Piecza jest rodzajem nadzoru nad należytym wykonywaniem zawodu zaufania publicznego, mającym charakter władztwa publicznego. Władztwo to należy do państwa i państwo przekazuje je w określonym przez siebie zakresie samorządowi zawodowemu. Samorząd zawodowy uczestniczy w ten sposób w sprawowaniu władzy publicznej. Jak stanowi art. 17 ust. 1 Konstytucji, samorząd sprawuje tę władzę (pieczę) w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony (dla "dobra wspólnego"). Samorząd zawodowy staje się w ten sposób podmiotem władztwa publicznego i dlatego jest określany jako związek publicznoprawny. Samorządy zawodowe stanowią wyraz decentralizacji administracji publicznej rozumianej jako tworzenie samodzielnych podmiotów sprawujących administrację. Samorząd zawodowy wykonuje swoje funkcje zarówno w interesie publicznym, jak i w interesie reprezentowanej przez siebie grupy zawodowej (M. Tabernacka, Zakres wykonywania zadań publicznych przez organy samorządów zawodowych, Kolonia Limited 2007, s. 52). Przepis art. 17 ust. 1 Konstytucji wyraźnie jednak podkreśla, że sprawowanie przez samorząd pieczy ma na celu ochronę interesu publicznego, co by oznaczało, że w tym zakresie Konstytucja nie chroni wąsko rozumianych interesów korporacyjnych. Zaangażowanie samorządu zawodowego w wykonywanie zadań państwa z zakresu administracji publicznej połączone z narzuceniem mu reguł sprawowania pieczy właściwych dla działania państwa, określonych w art. 17 ust. 1 Konstytucji jako działanie w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony, nie przekreśla możliwości przypisania samorządowi własnych, indywidualnych praw i obowiązków, legitymujących do występowania w charakterze strony postępowania administracyjnego czy sądowoadministracyjnego, w sprawach dotyczących powołania na stanowisko notariusza lub odwołania z tego stanowiska.
Prawo do udziału w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym w charakterze strony jest warunkowane interesem prawnym indywidualnego podmiotu, nie zaś konkretną normą prawną, przyznającą taki status. Nie można zatem zgodzić się ze stwierdzeniem, że żaden przepis prawny nie przyznaje radzie izby notarialnej uprawnienia do składania odwołań w sprawie powołania notariusza i dlatego rada nie może być stroną w takim postępowaniu.
Interes prawny stanowiący podstawę przyznania legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym jest kategorią materialnoprawną. W piśmiennictwie prawniczym i w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowana jest teza, że o charakterze interesu (prawny czy faktyczny) przesądza treść przepisów prawa materialnego (szerzej na ten temat: A. S. Duda, Interes prawny w polskim prawie administracyjnym, Warszawa 2008, s. 74 i nast. oraz podany tam przegląd stanowisk wyrażanych w literaturze). Mogą to być również przepisy, z których nie wynikają wprost konkretne uprawnienia dla strony ale wynika "sytuacja jakoś przez prawo chroniona, np. jakaś korzyść, której prawo pozwala oczekiwać, możność dążenia do jakiegoś skutku prawnego, możność obrony przed ograniczeniem zdobytych już uprawnień itd." (J. Zimmermann: Konstrukcja interesu prawnego w sferze działań Naczelnego Sądu Administracyjnego, [w:] Gospodarka, Administracja, Samorząd, Księga jubileuszowa profesor Teresy Rabskiej, red. H. Olszewski, B. Popławska, Poznań 1997, s. 610). Interes ten powinien być indywidualny, bezpośredni i realny.
Zarówno treść jak i sposób sprawowania przez samorząd zawodowy pieczy nad właściwym wykonywaniem zawodu zaufania publicznego sytuuje ten samorząd wśród podmiotów wykonujących administrację publiczną. Samorząd zawodowy nie jest jednak administracją publiczną w znaczeniu ustrojowym. Nie jest organem państwa, nie wykonuje kompetencji podlegających zarachowaniu na rzecz państwa. Cechą samorządu zawodowego, w tym samorządu notarialnego jest jego podmiotowość prawna wynikająca z nadania mu osobowości prawnej. Osobowość prawna jest zdolnością do stawania się podmiotem praw i obowiązków. Osobowość prawna samorządu zawodowego - związku publicznoprawnego, obejmuje niewątpliwie sferę prawa publicznego i sferę prawa prywatnego. Samorząd zawodowy jest z woli państwa, samodzielnym, odrębnym i różnym od państwa podmiotem jemu przypisanych praw (w tym praw publicznych), które wykonuje we własnym imieniu. Z podmiotowego punktu widzenia samorząd zawodowy można więc przeciwstawić państwu, co prowadzi do wniosku, że samorząd ma własny, indywidualny interes prawny, wynikający z jego obowiązków i praw podmiotowych.
Przewidziane w art. 10 § 1 i art. 16 § 3 oraz art. 35 pkt 1 ustawy Prawo o notariacie prawo rady właściwej izby notarialnej do wyrażenia opinii w sprawie powołania i odwołania notariusza należy traktować jako ustawowe określenie prawa samorządu notarialnego do udziału w decydowaniu o członkostwie w tej korporacji, stanowiącego element jego konstytucyjnego prawa (i obowiązku) sprawowania pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu notariusza. To prawo korporacji zawodowej jest źródłem jej indywidualnego interesu prawnego, polegającego na domaganiu się skontrolowania w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, czy nie zostały naruszone: jej prawo i obowiązek do sprawowania pieczy, przez wydanie decyzji np. o powołaniu notariusza z naruszeniem prawa - niezgodnie z wymaganiami ustawowymi, stawianymi kandydatom na to stanowisko. Z tych powodów w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego należało zweryfikować pogląd głoszący, że uczestniczenie izby notarialnej w procedurze podejmowania decyzji o powołaniu na stanowisko notariusza lub odwołaniu z tego stanowiska pozbawia korporację prawa uczestniczenia w tym postępowaniu w charakterze strony. Organy administracji publicznej prowadzące postępowanie administracyjne nie mają ze swej istoty własnych praw lub obowiązków, ponieważ realizują jedynie kompetencje do działania w imieniu państwa. Sam udział organu administracyjnego w postępowaniu administracyjnym nie daje mu legitymacji do występowania w tym postępowaniu w charakterze strony. Ponadto organy administracji uczestniczące w postępowaniu administracyjnym są, co do zasady, zorganizowane w sposób hierarchiczny (art. 17 i art. 127 § 2 k.p.a. mówią o organie wyższego stopnia). Zależność hierarchiczna pomiędzy organami z założenia wyklucza dopuszczalność udziału, w charakterze strony, organu niższego stopnia w postępowaniu przed organem wyższego stopnia. To stanowisko jest również odnoszone do sytuacji organów współdziałających w trybie art. 106 kpa. Zastosowanie instytucji współkompetencji z art. 106 k.p.a. budzi jednakże wątpliwości wówczas, gdy podmiotem zaangażowanym we współdziałanie w postępowaniu administracyjnym jest podmiot, który posiada własny interes prawny w rozpatrywanej sprawie. Jego pozycja w tym postępowaniu wykracza bowiem poza zależności, jakie występują pomiędzy organami administracyjnymi, uczestniczącymi w klasycznym postępowaniu administracyjnym. Stosunki pomiędzy Ministrem Sprawiedliwości a samorządem notarialnym mieszczą się w ramach instytucji nadzoru sprawowanego przez administrację rządową nad niezależną od tej administracji korporacją zawodową, co wyklucza możliwość traktowania podmiotu nadzorowanego jako hierarchicznie podporządkowanego organowi nadzorującemu.
Wobec braku wyraźnej podstawy prawnej, nie można przyjąć, że relacje prawne organu samorządowego z organem decydującym o powołaniu notariusza ulegają zredukowaniu wyłącznie do relacji procesowych, wynikających z art. 106 § 1 k.p.a.
3. Mając na uwadze wykładnię prawa przyjętą przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie wadliwe jest stanowisko Ministra Sprawiedliwości w kwestii przymiotu strony samorządu notarialnego w postępowaniu, którego przedmiotem było powołanie A. G. na stanowisko notariusza (Minister Sprawiedliwości uznał, że Radzie Izby Notarialnej w [...] nie przysługuje status strony). W tym stanie rzeczy, wobec naruszenia przez organ przepisów postępowania art. 7, 28 i 77 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, zasadnym było uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. Należy przy tym zaakcentować, że uchylając zaskarżoną decyzję Sąd nie przesądza wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania w przedmiocie powołania A.G. na stanowisko notariusza, a jedynie wskazuje na konieczność prowadzenia tego postępowania z udziałem organu samorządu notarialnego.
4. O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł zgodnie z art. 200, art. 205 § 2 oraz art. 209 p.p.s.a. w związku z § 14 pkt 2 ust. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 145 ze zm.), gdyż strona skarżąca była reprezentowana przed Sądem przez radcę prawnego. Do zwróconych kosztów Sąd zaliczył 200 zł tytułem uiszczonego wpisu od skargi, 240 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego oraz 17 zł tytułem uiszczonej opłaty skarbowej od dokumentu pełnomocnictwa (razem 457 zł).
5. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ, stosownie do art. 153 p.p.s.a., winien uwzględnić stanowisko przedstawione w treści niniejszego wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło