VI SA/Wa 2080/15
WyrokWSA w Warszawie2015-12-15
Skład orzekający: Izabela Głowacka-Klimas, Grzegorz Nowecki, Zbigniew Rudnicki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy oddział spółki kapitałowej, który jest wyodrębniony organizacyjnie i wykonuje działalność związaną z narażeniem na promieniowanie jonizujące, może być uznany za jednostkę organizacyjną w rozumieniu Prawa atomowego i tym samym być stroną postępowania administracyjnego o wydanie zezwolenia?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że oddział spółki kapitałowej, mimo wyodrębnienia organizacyjnego i wykonywania działalności związanej z narażeniem, nie może być uznany za jednostkę organizacyjną w rozumieniu Prawa atomowego ani za stronę postępowania administracyjnego. Stroną postępowania może być wyłącznie spółka, która posiada osobowość prawną i jest wpisana do rejestru przedsiębiorców. Oddział nie posiada odrębnej od spółki osobowości prawnej i nie może występować we własnym imieniu w obrocie prawnym ani w postępowaniu administracyjnym.Stan faktyczny
Spółka P. S.A. wniosła o zmianę zezwolenia na wykonywanie działalności związanej z narażeniem na promieniowanie jonizujące, domagając się wpisania jako adresata jednostki organizacyjnej - Oddziału E. Spółki. Prezes Państwowej Agencji Atomistyki odmówił zmiany, uznając, że tylko spółka, a nie jej oddział, może być stroną postępowania i adresatem zezwolenia. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędną wykładnię Prawa atomowego i ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Protokolant ref. staż. Małgorzata Ciach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi P. S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Prezesa Państwowej Agencji Atomistyki z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie zmiany zezwolenia oddala skargę w całości
Prezes Państwowej Agencji Atomistyki (Prezes Agencji) decyzją z dnia
[...] czerwca 2015 r., znak [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.; dalej jako "Kpa.") oraz art. 5 ust. 3 i ust. 7a ustawy z dnia 29 listopada 2000 r. – Prawo atomowe (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1512 ze zm.; dalej jako "Prawo atomowe") oraz art. 494 § 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (j.t. Dz. U. z 2013 r. poz. 1030 ze zm.; dalej jako "Ksh."), po rozpatrzeniu wniosku [...] S.A. z siedzibą w [...] (dalej spółka, skarżąca) o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Prezesa Agencji z dnia [...] lutego 2015 r. odmawiającą zmiany decyzji Prezesa Państwowej Agencji Atomistyki z dnia [...] kwietnia 2000 r. zezwalającej E. S.A. na wykonywanie działalności polegającej na stosowaniu izotopowej aparatury kontrolno-pomiarowej, zawierającej źródła promieniotwórcze wymienione w tabeli zezwolenia, polegającej na zmianie pełnej nazwy i adresu jednostki organizacyjnej ([...] S.A. Oddział E.) oraz kierownika jednostki organizacyjnej (Pan A. Z.), utrzymał w mocy decyzję wydaną w I instancji.
W dniu [...] listopada 2014 r. spółka zwróciła się do Prezesa Agencji w sprawie aktualizacji zezwolenia nr [...] z [...] kwietnia 2000 r. w związku ze zmianą nazwy i adresu jednostki organizacyjnej oraz osoby kierownika ww. jednostki. Spółka wniosła o zmianę powyższego zezwolenia w zakresie zmiany pełnej nazwy i adresu jednostki organizacyjnej ([...] S.A. Oddział E.) oraz kierownika jednostki organizacyjnej (A. Z.).
Prezes Agencji decyzją z [...] lutego 2015 r. odmówił zmiany decyzji
nr [...] z dnia [...] kwietnia 2000 r. polegającej na zmianie pełnej nazwy i adresu jednostki organizacyjnej oraz kierownika jednostki organizacyjnej.
Pismem z [...] marca 2015 r. spółka złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją z [...] lutego 2015 r.
Wydanej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
- art. 3 pkt 8 Prawa atomowego, poprzez uznanie, że jednostką organizacyjną
w rozumieniu tej ustawy jest skarżąca - spółka prawa handlowego, podczas gdy zgodnie z definicją zawartą w ww. przepisie, jednostką organizacyjną jest każdy podmiot wykonujący działalność związaną z narażeniem na promieniowanie jonizujące, a wobec tego podmiotem wykonującym działalność opisaną we wniosku
z [...] listopada 2014 r. o zmianę zezwolenia, jest Oddział E.,
a kierownikiem jednostki organizacyjnej Dyrektor Oddziału;
- art. 5 ust. 1 pkt 2 Prawa atomowego, poprzez przyjęcie, że skoro wniosek
o wydanie zezwoleń, zawierać ma w przypadku przedsiębiorców numer w rejestrze przedsiębiorców, to tylko ten przedsiębiorca, nie zaś oddział, będzie mógł być stroną postępowania o wydanie właściwego zezwolenia, podczas gdy przepis ten statuuje jedynie dodatkowy wymóg formalny wniosku o wydanie zezwolenia, w żaden sposób nie wskazuje ani nie modyfikuje podmiotów mogących ubiegać się o zezwolenie, będących stronami postępowania administracyjnego;
- art. 5 pkt 4 ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (j.t. Dz. U. z 2013 r. poz. 672 ze zm.; dalej jako "ustawa o swobodzie"), poprzez uznanie, że Oddział E. nie stanowi odrębnej od skarżącej spółki jednostki organizacyjnej.
Spółka postawiła też zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 155 Kpa., poprzez błędne przyjęcie, że tryb wymieniony w ww. przepisie można stosować wobec decyzji ostatecznej tylko w czasie, kiedy obowiązuje podstawa prawna,
na jakiej ta decyzja została wydana, podczas gdy z naruszonego przepisu nie wynika wskazana przez organ przesłanka jego zastosowania.
Wobec tak postawionych zarzutów spółka wniosła o uchylenie w całości decyzji Prezesa Agencji z [...] lutego 2015 r. i wydanie dla jednostki organizacyjnej [...] S.A. Oddział E. decyzji o zmianie zezwolenia na wykonywanie działalności związanej z narażeniem na promieniowanie jonizujące nr [...] z [...] kwietnia 2000 r. zgodnie z wnioskiem z dnia [...] listopada 2014 r.
W uzasadnieniu wniosku spółka wskazał, że art. 3 pkt 8 Prawa atomowego definiuje jako jednostkę organizacyjną każdy podmiot wykonujący działalność związaną z narażeniem. Nie określa on formy organizacyjnej bądź prawnej podmiotu wykonującego działalność związaną z narażeniem, co oznacza, że zakres przedmiotowy definicji może zostać wyczerpany zarówno przez osoby prawne,
jak i jednostki nie posiadające przymiotu osobowości prawnej, tj. oddziały spółek prawa handlowego, wykonujące działalność związaną z narażeniem, co, w ocenie spółki, ma miejsce w przypadku Oddziału E.. Ponadto, zdaniem spółki, przepis ten odnosi się do faktycznego, rzeczywistego wykonywania omawianej działalności.
Spółka podniosła, że zgodnie z definicją oddziału zawartą w art. 5 pkt 4 ustawy o swobodzie, oddział jest wyodrębnioną i samodzielną organizacyjnie częścią działalności gospodarczej przedsiębiorcy. Podstawowymi wyznacznikami definicji oddziału są samodzielna i wyodrębniona struktura o charakterze finansowym, osobowym oraz organizacyjno-technicznym, służąca wykonywaniu określonej części działalności gospodarczej w miejscu, niebędącym siedzibą przedsiębiorcy, ani jego głównym miejscem wykonywania działalności. W ocenie spółki, samodzielność tej struktury powoduje, że w powszechnym rozumieniu oddziały funkcjonują jako odrębne podmioty realizujące własne (tj. we własnym imieniu i na własny rachunek) cele ekonomiczne. Wykonywanie części działalności gospodarczej musi odbywać się poza siedzibą przedsiębiorcy lub poza głównym miejscem jej wykonywania. Za część działalności gospodarczej, w rozumieniu art. 5 pkt 4 ustawy o swobodzie, należy uznać każdy zespół czynności odpowiadających istocie (charakterowi) wykonywanej działalności gospodarczej przez danego przedsiębiorcę. Choć, jak zaznaczyła spółka, regulacje ustawy o swobodzie przesądzają, że oddział nie będzie posiadał odrębnej od przedsiębiorcy osobowości prawnej, zarówno w sferze prawa prywatnego, jak i publicznego, co nie oznacza, że oddział nie stanowi odrębnej jednostki organizacyjnej. Zdaniem spółki, należy zwrócić uwagę na rozwiązania kreujące wewnętrzną samodzielność oddziałów, dotyczy to w szczególności kwestii finansowych oraz obsady stanowisk kierowniczych.
Spółka podniosła również, że Oddział [...] E. posiada samodzielność organizacyjną, techniczną, finansową i osobową, co powoduje, że ten oddział stanowi odrębną od spółki jednostkę organizacyjną, wykonującą samodzielnie działalność gospodarczą w zakresie produkcji energii elektrycznej,
a także prowadzącą działalność związaną z narażeniem - co jest decydującym
i wyłącznym kryterium pozwalającym na uznanie danego podmiotu za jednostkę organizacyjną w rozumieniu Prawa atomowego. Spółka stanęła na stanowisku, że przyjęcie odmiennego poglądu prowadziłoby do nie dających się pogodzić z celem wprowadzenia stosownych przepisów prawnych umożliwiających przedsiębiorcom tworzenie jednostek organizacyjnych (oddziałów), skutków. Skoro, jak stwierdziła spółka, intencją ustawodawcy było dopuszczenie prowadzenia działalności gospodarczej przez oddziały przedsiębiorstw, to tym samym ww. podmioty należy kwalifikować jako odrębne jednostki organizacyjne.
Zaskarżoną do Sądu decyzją z [...] czerwca 2015 r. Prezes Agencji utrzymał
w mocy własną decyzję wydaną [...] lutego 2015 r.
Na wstępie Prezes Agencji wyjaśnił, że zarówno treść wniosku z [...] listopada 2014 r., jak i wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jednoznacznie wskazuje,
że żądaniem strony jest wprowadzenie zmian personalno-administracyjnych
w posiadanych zezwoleniach na wykonywanie działalności związanej z narażeniem na promieniowanie jonizujące, m.in. zezwoleniu nr [...] z [...] kwietnia 2000 r., poprzez wydanie decyzji zmieniającej przedmiotowe zezwolenie. Dodał, że objęta wnioskiem decyzja została wydana E. S.A. na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 4 - nieobowiązującej już ustawy z dnia 10 kwietnia 1986 r. - Prawo atomowe
(Dz. U. z 1986 r. Nr 12, poz. 70 ze zm.). Zgodnie z przepisami końcowymi aktualnie obowiązującej ustawy z dnia 29 listopada 2000 r. - Prawo atomowe ustawa z dnia
10 kwietnia 1986 r. straciła moc, natomiast zezwolenia wydane na podstawie jej przepisów zachowały ważność, aż do czasu upływu terminu określonego
w zezwoleniu. Jak wskazano we wniosku, z dniem 1 września 2010 r. nastąpiło przekształcenie w Grupie [...] (połączenie 13 spółek grupy kapitałowej [...])
a skonsolidowana spółka nosi nazwę [...] S.A. Połączenie nastąpiło na mocy art. 492 § 1 pkt 1 Ksh., co spowodowało, jak zaznaczono we wniosku, zmianę nazwy adresata zezwolenia nr [...] z dnia [...] kwietnia 2000 r. na [...] S.A. Oddział E..
W dalszej kolejności Prezes Agencji stwierdził, że art. 155 Kpa. nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie ze względu zmianę stanu prawnego oraz na brak tożsamości strony tego postępowania administracyjnego i strony postępowania,
na rzecz której zostało wydane zezwolenie. Poddał pod rozwagę, czy w sytuacji zmiany stanu prawnego i faktycznego, który był podstawą wydania decyzji Prezesa Agencji nr [...], istnieje w ogóle możliwość zmiany tej decyzji w trybie art. 155 Kpa. Odnosząc się do orzecznictwa sądów administracyjnych dotyczącego powyższego zagadnienia, stwierdził, że tryb przewidziany ww. przepisem daje jedynie możliwość zmiany ostatecznej decyzji administracyjnej wyłącznie w zakresie jej przedmiotu, nigdy zaś zmiany podmiotowej. Dodał, że zmiana podmiotowa zezwolenia jest możliwa, ale tylko w drodze wyraźnego wprowadzenia regulacji umożliwiających przeniesienia praw wynikających z decyzji, umożliwia to np. art. 40 ustawy – Prawo budowlane, dopuszczający przeniesienie praw z pozwolenia
na budowę. Podkreślił w związku z tym, że zarówno obecna, jak i obowiązująca poprzednio ustawa – Prawo atomowe z dnia 10 kwietnia 1986 r. nie wskazywała żadnej możliwości przejścia zezwolenia Prezesa Agencji na inny podmiot.
Dalej Prezes Agencji wyjaśnił kwestię podmiotu, który może być adresatem zezwolenia. Wskazał, że Prawo atomowe, w art. 3 pkt 8 definiuje jednostkę organizacyjną, jako każdy podmiot wykonujący działalność związaną z narażeniem. Przychylił się w tym miejscu do twierdzenia strony skarżącej, że przywołany przepis nie określa formy organizacyjnej bądź prawnej podmiotu wykonującego działalność związaną z narażeniem. Uznał również za trafny argument, że kryterium pozwalającym na uznanie danego podmiotu za jednostkę organizacyjną
w rozumieniu przepisów ustawy jest wykonywanie przez nią działalności związanej
z narażeniem na promieniowanie jonizujące. Nie przyznał jednocześnie racji spółce, że jest to kryterium wyłączne i odnosząc się do kwestii, czym jest jednostka organizacyjna, podkreślił, iż kwestia ta powinna być rozpatrywana w szerszym kontekście, jednostki organizacyjnej, jako podmiotu praw i obowiązków, a nie wyłącznie podmiotu wykonującego działalność związaną z narażeniem, tak, jak wynika to z literalnego brzmienia tego przepisu. Prezes Agencji nie zgodził się
z twierdzeniem spółki, że wyłączną przesłanką do uznania Oddziału, jako jednostki organizacyjnej w rozumieniu przepisów ustawy – Prawo atomowe, jest fakt wykonywania działalności związanej z narażeniem na promieniowanie jonizujące. Podkreślił, że przedmiotowa działalność jest prowadzona na podstawie i w granicach zezwolenia Prezesa Agencji i nie można pominąć treści art. 5 ust. 7a Prawa atomowego, zgodnie z którym, wydanie, odmowa wydania oraz cofnięcie zezwolenia, a także przyjęcie zgłoszenia, następują w drodze decyzji administracyjnej.
Prezes Agencji, wobec zarzutu dotyczącego naruszenia art. 5 pkt 4 ustawy
o swobodzie, stwierdził, że przepis ten nie posługuje się powołanym przez spółkę pojęciem "odrębnej jednostki organizacyjnej" a posługuje się zwrotem "wyodrębniona
i samodzielna organizacyjnie część działalności gospodarczej". Zdaniem Prezesa Agencji, wydzielenie struktur finansowych, osobowych i organizacyjnych oddziału spółki akcyjnej, wbrew opinii spółki, nie daje podstaw do przyjęcia, że oddział taki może posiadać odrębną od spółki formę prawną pomimo, że oddział spółki kapitałowej jest co prawda wewnętrznie wyodrębnioną częścią struktury spółki, to jednak w obrocie prawnym nie może występować we własnym imieniu. Jeżeli zatem, zdaniem Prezesa Agencji, oddział nie ma oddzielnej od spółki osobowości prawnej, to nie może być wydane na jego rzecz żadne zezwolenie. Wszelkie natomiast obowiązki nakładane w związku z prowadzoną w ramach oddziału działalnością gospodarczą stają się w istocie obowiązkami przedsiębiorcy głównego. Jak podał Prezes Agencji, oddział spółki kapitałowej prawa handlowego nie może być stroną postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 29 Kpa., ponieważ nie jest ani osobą fizyczną ani nie posiada odrębnej od samej spółki osobowości prawnej.
W związku z powyższym oddział spółki kapitałowej nie stanowi samodzielnego podmiotu prawa, jest jedynie wyodrębnioną masą majątkową, częścią majątku spółki, która działa w ramach tej spółki.
W konsekwencji Prezes Agencji stwierdził, że jednostką organizacyjną
w rozumieniu art. 3 pkt 8 Prawa atomowego, a w związku z tym adresatem zezwolenia, może być, nie oddział spółki, który poza organizacyjnym wyodrębnieniem nie stanowi innego od spółki podmiotu prawa, a sama spółka akcyjna. Potwierdza to również, w opinii Prezesa Agencji, treść art. 5 ust. 1 pkt 2 Prawa atomowego.
Prezes Agencji stanął na stanowisku, że adresatem zezwolenia może być podmiot będący stroną w rozumieniu art. 29 Kpa., czyli m.in. ten, który posiada osobowość prawną. Bezsporne natomiast jest to, że przepisy ustawy – Prawo atomowe wiążą definicję jednostki organizacyjnej z faktycznym wykonywaniem działalności związanej z narażeniem. Jednakże, w ocenie Prezesa Agencji, pominięcie w tym miejscu przepisów Kpa., regulujących wydawanie decyzji administracyjnych zezwalających na wykonywanie tej działalności, prowadziłoby
do zniekształcenia art. 3 ust. 8 Prawa atomowego.
Nadto Prezes Agencji wskazał, że nie jest elementem decyzji administracyjnej określenie kierownika jednostki organizacyjnej. To, kto pełni niniejszą funkcję jest pochodną przepisów regulujących działanie danego podmiotu, w przypadku spółek akcyjnych posiłkować należy się w tej kwestii Kodeksem spółek handlowych.
Pismem z [...] lipca 2015 r. spółka wniosła skargę na powyższą decyzję Prezesa Agencji z [...] czerwca 2015 r., zarzucając jej:
1. naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 7, art. 77 oraz art. 107 § 3 Kpa., poprzez błędną, niepełną ocenę materiału dowodowego i uznanie, że jednostką organizacyjną w rozumieniu ustawy z dnia
29 listopada 2000 r. – Prawo atomowe, może być jedynie spółka, nie zaś jej Oddział – E., podczas gdy:
- z dowodów w postaci statutu spółki, regulaminu organizacyjnego spółki oraz regulaminu organizacyjnego spółki E. wynika samodzielność organizacyjno-prawna Oddziału E.;
- to Oddział spółki wykonuje działalność związaną z narażeniem w rozumieniu ustawy – Prawo atomowe;
- to w ww. Oddziale zatrudniony jest inspektor ochrony radiologicznej;
b) art. 156 § 1 pkt 4 Kpa., poprzez skierowanie decyzji do podmiotu nie będącego stroną w sprawie;
c) art. 155 Kpa., poprzez błędne przyjęcie, że tryb wymieniony w ww. przepisie można stosować wobec decyzji ostatecznej tylko w czasie, kiedy obowiązuje podstawa prawna, na jakiej ta decyzja została wydana, podczas gdy z naruszonego przepisu nie wynika wskazana przez organ przesłanka jego zastosowania;
w niniejszym stanie faktycznym, jak podała skarżąca, nie można zastosować wskazanego przepisu, gdyż nie istnieje możliwość zmiany decyzji ostatecznej
w zakresie jej podmiotu, podczas gdy zmiana decyzji ostatecznej nie będzie prowadzić do zmiany jej podmiotu, bowiem działalność związana z narażeniem nadal będzie wykonywana w tym samym miejscu, na tych samych warunkach przez tę samą jednostkę organizacyjną;
2. naruszenia prawa materialnego, tj.:
a) art. 3 pkt 8 Prawa atomowego, poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że Oddział spółki nie może być uznany za jednostkę organizacyjną w rozumieniu
ww. ustawy, podczas gdy zgodnie z definicją wskazaną w skarżonym przepisie jednostką organizacyjną jest każdy podmiot wykonujący działalność związaną
z narażeniem, a wobec tego podmiotem wykonującym taką działalność w realiach niniejszej sprawy jest Oddział E.;
b) art. 5 ust. 4 ustawy o swobodzie, poprzez uznanie, że Oddział E. nie stanowi odrębnej od skarżącej spółki jednostki organizacyjnej;
c) art. 5 ust. 1 pkt 2 Prawa atomowego, poprzez przyjęcie, że skoro wniosek
o wydanie zezwolenia zawierać ma w przypadku przedsiębiorców numer w rejestrze przedsiębiorców, to tylko ten przedsiębiorca, nie zaś oddział, będzie mógł być stroną postępowania o wydanie właściwego zezwolenia, podczas gdy ten przepis statuuje jedynie dodatkowy wymóg formalny wniosku o wydanie zezwolenia, w żaden sposób nie wskazuje ani nie modyfikuje podmiotów mogących ubiegać się o zezwolenie, będących stronami postępowania administracyjnego.
Wobec tak postawionych zarzutów skarżąca spółka wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu
I instancji.
W uzasadnieniu skargi spółka jako nietrafny uznała pogląd Prezesa Agencji, że art. 155 Kpa. może mieć zastosowanie jedynie przy niezmienionym stanie prawnym, a okoliczność zmiany przepisów, na podstawie których wydano decyzję, jest przeszkodą uniemożliwiającą zastosowanie tego przepisu w omawianym przypadku, ponieważ podstawa prawna wydania przedmiotowej decyzji została już uchylona i zastąpiona nową ustawą. W ocenie skarżącej, z literalnego brzmienia
art. 155 Kpa. nie da się wyprowadzić podobnego wniosku. Przepis ten stanowi, że decyzja ostateczna może być zmieniona w każdym czasie, jeśli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Przepis nie limituje okresu, w jakim strona może wnosić o zmianę ostatecznej decyzji, w szczególności nie wskazuje, że przeszkodą do takiej zmiany jest zmiana przepisów powszechnie obowiązującego prawa, a w ocenie skarżącej, w żadnym z powołanych przez organ orzeczeń nie został sformułowany taki pogląd.
Ponadto, zdaniem skarżącej, błędem organu jest odmowa zastosowania
art. 155 Kpa. z powołaniem się na możliwość zmiany decyzji ostatecznej wyłącznie
w zakresie jej przedmiotu – nigdy zaś zmiany podmiotowej. W opinii skarżącej,
w niniejszym stanie faktycznym zmiana decyzji nie będzie prowadzić do zmiany jej podmiotu, bowiem działalność związana z narażeniem nadal będzie wykonywana
w tym samym miejscu, na tych samych warunkach i przez tę samą jednostkę organizacyjną. W związku ze zmianą decyzji nie dojdzie do przeniesienia praw
wynikających z decyzji na nowy podmiot. Następnie skarżąca wskazała
na wadliwość decyzji o zezwoleniu na wykonywanie działalności związanej
z narażeniem, która w chwili obecnej jako adresata wskazuje podmiot, który nie jest jednostką organizacyjną prowadzącą działalność związaną z narażeniem
w rozumieniu Prawa atomowego. Wadliwość ta, jak podniosła skarżąca, wiąże się
z określonymi ryzykami. Konsekwencją błędnego określenia adresata zezwolenia było, w ocenie skarżącej, nałożenie kary pieniężnej na Prezesa Zarządu skarżącej spółki, gdyż organ przyjął, że jest on kierownikiem jednostki organizacyjnej wykonującej działalność związaną z narażeniem.
Skarżąca nie zgodziła się z przyjętym przez organ stwierdzeniem, że tylko spółka, nie zaś jej oddział, może być uznana za jednostkę organizacyjną
w rozumieniu art. 3 ust. 8 ustawy – Prawo atomowe. Jak podała skarżąca, przepis ten nie określa formy organizacyjnej bądź prawnej podmiotu wykonującego działalność związaną z narażeniem, co oznacza, że zakres przedmiotowy definicji może zostać wyczerpany zarówno przez osoby prawne, jak i jednostki nie posiadające przymiotu osobowości prawnej, tj. oddziały spółek prawa handlowego, wykonujące działalność związaną z narażeniem, co ma miejsce w przypadku Oddziału E..
Następnie skarżąca podkreśliła, że zgodnie z art. 5 pkt 4 ustawy o swobodzie przez oddział przedsiębiorcy należy rozumieć wyodrębnioną i samodzielną organizacyjnie część działalności gospodarczej przedsiębiorcy, wykonywaną przez przedsiębiorcę poza siedzibą przedsiębiorcy lub głównym miejscem wykonywania działalności. Podniosła, że oddział funkcjonuje jako wyraźnie osobna część prowadzonej przez przedsiębiorcę działalności gospodarczej (inna organizacja, wydzielony majątek, itp.), posiada samodzielność organizacyjną (odrębną strukturę organizacyjną z własnym kierownictwem, umocowanie do zatrudnienia pracowników), samodzielną strukturę osobową oraz organizacyjno-techniczną, która służy wykonywaniu konkretnej działalności poza siedzibą przedsiębiorcy lub głównym miejscem wykonywania działalności. W ocenie skarżącej, powyższe ustalenia warunkują uznanie, że oddział spółki funkcjonuje jako odrębny podmiot realizujący własne cele ekonomiczne. Zaznaczyła, że za część działalności gospodarczej należy uznać każdy zespół czynności odpowiadający charakterowi wykonywanej działalności gospodarczej przez danego przedsiębiorcę.
Skarżąca zwróciła również uwagę, że pomimo braku podmiotowości prawnej oddział spółki może stanowić odrębną jednostkę organizacyjną w rozumieniu Prawa atomowego, a tym samym może być stroną postępowania administracyjnego. Posiłkując się wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia
2011 r., sygn. akt II GSK 940/10, zaznaczyła, że zdolności do bycia stroną
w postępowaniu administracyjnym nie można w każdym przypadku przymierzać
do konstrukcji zdolności prawnej, sądowej, czy procesowej, funkcjonujących
na gruncie prawa cywilnego. Definicja strony postępowania określona w art. 28 Kpa. jest bardzo ogólna, zaś art. 29 Kpa. wskazując krąg podstawowych rodzajów podmiotów, kwalifikowanych jako strony postępowania administracyjnego, nie wyklucza możliwości jego uzupełnienia dodatkowymi rodzajami podmiotów. Zdaniem skarżącej, wynika to z faktu, że odrębne ustawy konstruujące poszczególne typy spraw administracyjnych ustanawiają rodzajom podmiotów niewymienionych
w art. 28 Kpa. szczególną podstawę do tego, aby być stroną postępowania administracyjnego. W ocenie skarżącej, taką podstawę stanowi art. 3 pkt 8 Prawa atomowego, który nie wskazuje, że za jednostkę organizacyjną może zostać uznany tylko i wyłącznie podmiot, który posiada osobowość prawną. Dla skarżącej niezrozumiałym jest wyprowadzenie przez organ wniosku, że w związku
z nieposiadaniem przez Oddział E. osobowości prawnej, oddział ten nie może w żadnym wypadku występować we własnym imieniu jako osobny podmiot w postępowaniu administracyjnym. Skarżąca dodała, że to oddział zatrudnia inspektora ochrony radiologicznej, nie zaś spółka, co jest kolejnym argumentem potwierdzającym tezę o tym, że to Oddział E. jest jednostką organizacyjną w rozumieniu ustawy – Prawo atomowe.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnienie zaskarżonej decyzji. Ponadto wniósł
o dopuszczenie dowodu uzupełniającego z Regulaminu Organizacyjnego [...] Spółka Akcyjna, stanowiącego załącznik do zarządzenia nr 44/2013 Prezesa Zarządu [...] Spółka Akcyjna z dnia 11 grudnia 2013 r., który, w ocenie Prezesa Agencji, potwierdza prezentowane stanowisko, że Oddział E. jest wprawdzie wewnętrznie wyodrębniony ze struktury organizacyjnej spółki, ale nie jest podmiotem uprawnionym do występowania z wnioskiem o wydanie zezwolenia
na wykonywanie działalności związanej z narażeniem na promieniowanie jonizujące, a tym samym nie może być adresatem takiego zezwolenia.
W piśmie z [...] listopada 2015 r. skarżąca odniosła się do udzielonej przez Prezesa Agencji odpowiedzi na skargę, uzupełniając swoje dotychczas zaprezentowane stanowisko. Dla poparcia swojego poglądu co do uznania Oddziału E. za jednostkę organizacyjną w rozumieniu art. 3 ust. 8 Prawa atomowego, odniosła się do wyroku Sądu z dnia 22 stycznia 2015 r. w sprawie
VI SA/Wa 3386/14.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji lub postanowienia. Sąd nie bada więc celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu, albowiem zaskarżona decyzja, nie narusza prawa.
Skarżąca spółka domagała się zmiany zezwolenia Prezesa Państwowej Agencji Atomistyki Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2000 r. zezwalającego E. S.A. na wykonywanie działalności polegającej na stosowaniu izotopowej aparatury kontrolno-pomiarowej, zawierającej źródło promieniotwórcze wymienione w tabeli zezwoleń. Zmiana miała polegać na zmianie pełnej nazwy i adresu jednostki organizacyjnej na [...] S.A. Oddział E. oraz kierownika jednostki organizacyjnej na Pana A. Z. Skarżąca jako podstawę zmiany decyzji wskazała art. 155 k.p.a.
Decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony; przepis art. 154 § 2 stosuje się odpowiednio.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 3 listopada 2009 r. sygn. akt II GPS 2/09, postępowanie określone w art. 155 K.p.a. stanowi jeden z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, obejmujący przypadki weryfikacji decyzji prawidłowych lub obarczonych wadami niekwalifikowanymi. W związku z tym wymaga podkreślenia, "(...) że instytucje procesowe dopuszczające ingerencję w ostateczną decyzję administracyjną stanowią wyjątki od zasady trwałości tych decyzji (art. 16 § 1 K.p.a.) i w związku z tym ich stosowanie może mieć miejsce tylko wówczas, gdy zaistniałe okoliczności faktyczne i prawne spełniają przesłanki wynikające z wykładanych ściśle przepisów prawa" (K. Celińska-Mysław: glosa do wyroku NSA z dnia 27 września 2002 r. sygn. akt III SA 330/01, OSP 2004, z. 9, poz. 111). Z art. 155 K.p.a. wynika, że organ administracji publicznej, który wydał decyzję ostateczną, lub organ wyższego stopnia może ją uchylić lub zmienić, jeżeli spełnione są łącznie następujące przesłanki: a) strona wyraziła zgodę na uchylenie lub zmianę decyzji, b) przepisy szczególne nie sprzeciwiają się zmianie lub uchyleniu takiej decyzji, c) za uchyleniem lub zmianą decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 155 K.p.a. jest nowym postępowaniem, odrębnym w stosunku do tego, w którym zapadła weryfikowana decyzja ostateczna (por. uchwała SN z dnia 15 grudnia 1984 r. sygn. akt III AZP 8/83, OSNC 1985, nr 10, poz. 143). Należy zaznaczyć, że decyzja wydana na podstawie art. 155 K.p.a. może dotyczyć wyłącznie kwestii rozstrzygniętych decyzją ostateczną organu, tj. decyzją, której dotyczy postępowanie o zmianę lub uchylenie, a nie kwestii nowych (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 26 lipca 1993 r. sygn. akt I SA 1892/92, ONSA 1994, z. 3, poz. 116; 3 grudnia 2002 r. sygn. akt II SA 4093/01, "LEX" Omega nr 151421).
W orzecznictwie przyjmuje się, że postępowanie prowadzone na podstawie art. 155 K.p.a. nie może zmierzać do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy zakończonej ostatecznym rozstrzygnięciem (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 28 kwietnia 2000 r. sygn. akt I SA 819/99, "LEX" Omega nr 55302; 2 czerwca 2000 r. sygn. akt III SA 1854/99, "LEX" Omega nr 43956). Należy jednak zauważyć, że wspomniane postępowanie toczy się w tej samej, z materialnoprawnego punktu widzenia, sprawie administracyjnej, w której toczyło się postępowanie pierwotne (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 marca 2004 r. sygn. akt III SA 2512/02, "LEX" Omega nr 113596). Gdy rozważa się więc możliwości stosowania trybu przewidzianego w art. 155 K.p.a., niezbędne jest ustalenie, czy w konkretnym wypadku występuje tożsamość sprawy administracyjnej w znaczeniu materialnym.
Powszechnie przyjmuje się, że na sprawę administracyjną w znaczeniu materialnym składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe. Tożsamość elementów podmiotowych to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy faktycznej i prawnej. W literaturze i orzecznictwie ustalił się pogląd, że tożsamość sprawy ma miejsce, gdy występują te same podmioty, gdy dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy (por. J. Borkowski /w:/ B. Adamiak J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2008, s. 764; J. Zimmermann: Problem beneficium novorum w postępowaniu administracyjnym, PiP 1987, nr 5, s. 62 i nast.; B. Adamiak: Przesłanki tożsamości sprawy sądowoadministracyjnej, ZNSA 2007, nr 1, s. 7 i nast.; uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 27 czerwca 2000 r. sygn. akt FPS 12/99, ONSA 2001, nr 1, poz. 7; wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 1998 r. sygn. akt IV SA 1061/96, "LEX" Omega nr 45166 oraz wyrok NSA z dnia 20 stycznia 1999 r. sygn. akt III SA 6434/97, "LEX" Omega nr 37852).
W literaturze zwrócono uwagę, że proste odwołanie się do elementów mających przesądzać o tożsamości sprawy bywa zawodne. Dotyczy to między innymi różnic odnoszących się do stanu faktycznego i podstawy prawnej decyzji wydanych w postępowaniu głównym i nadzwyczajnym. Każda z tych decyzji podjęta jest na podstawie innych przepisów prawa, ustanawiających różne przesłanki rozstrzygnięcia. O wydaniu wspomnianych aktów przesądzają inne okoliczności, co powoduje, że znaczące dla treści rozstrzygnięcia elementy stanu faktycznego nie pokrywają się. W związku z tym, mówiąc o tożsamości sprawy, należy mieć na uwadze, że chodzi"(...) o tożsamość sprawy mierzoną faktem konkretyzacji jednego stosunku administracyjnoprawnego" (por. Z. Kmieciak: Głębokość orzekania w sprawach objętych kognicją sądów administracyjnych, PiP 2007, z. 4, s. 34).
Rozważając kwestię tożsamości sprawy administracyjnej, stwierdzić należy, że według powołanych przedstawicieli literatury i orzecznictwa sprawa jest tożsama pod względem podmiotowym, gdy w jej ramach ukształtowane zostają prawa i obowiązki tych samych stron. Natomiast dla ustalenia tożsamości przedmiotu sprawy decydujące znaczenie ma treść praw i obowiązków. O istnieniu tej tożsamości zatem będzie można mówić wówczas, gdy zostanie zachowana identyczność skonkretyzowanych praw i obowiązków. Warunkiem ustalenia tożsamości sprawy jest także ciągłość regulacji prawnej.
W literaturze oraz orzecznictwie sądów administracyjnych przeważa pogląd, że uznanie, iż zachodzi tożsamość sprawy administracyjnej, zawsze wymaga identycznego stanu faktycznego. Akceptując co do zasady to stanowisko, należy jednak zauważyć, że nie każda zmiana stanu faktycznego uzasadnia przyjęcie, że mamy do czynienia z nową sprawą, która nie jest tożsama ze sprawą wcześniej rozstrzygniętą. Nie powinno bowiem ulegać wątpliwości, że znaczenie dla ustalenia zachowania tożsamości sprawy będą miały jedynie przekształcenia faktów prawnie istotnych. Natomiast "Elementy prawnie obojętne, niewpływające w niczym na załatwienie sprawy, powinny być pominięte w ocenie tożsamości sprawy" (J. Borkowski /w:/ B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2008, s. 764). Należy więc uznać, że gdy nowe fakty, w świetle norm prawa materialnego, mogą stanowić podstawę powstania nowej sprawy, tożsamość sprawy nie wystąpi. Tytułem przykładu można wskazać zmianę takich elementów stanu faktycznego, jak prawnie istotne przymioty strony, której przyznano określone uprawnienia, co z reguły oznacza powstanie nowej, wymagającej rozstrzygnięcia sprawy (np. o cofnięcie uprawnienia).
Przedstawiony pogląd o konieczności zachowania identyczności stanu faktycznego pomija okoliczności łączące się ze stosowaniem trybów nadzwyczajnych, w tym także te, które mogą wystąpić w związku ze stosowaniem art. 155 K.p.a. Jak już wspomniano, ocena istnienia tożsamości sprawy administracyjnej w wypadku trybów nadzwyczajnych powinna uwzględniać, że nieuchronne zmiany stanu faktycznego nie mogą mieć na nią wpływu, gdy chodzi o konkretyzację jednego stosunku administracyjnoprawnego. W wypadku stosowania art. 155 K.p.a. regułą jest, że to właśnie zmiana okoliczności faktycznych, następująca po skonkretyzowaniu uprawnień lub obowiązków strony, uzasadnia skorzystanie z instytucji zmiany (uchylenia) decyzji. W związku z tym należało uznać, że jeżeli wspomniana zmiana zachodzi w ramach jednego stosunku administracyjnoprawnego, to tożsamość sprawy nie zostaje naruszona. W wypadku przyjęcia poglądu przeciwnego możliwość stosowania art. 155 K.p.a. zostałaby istotnie ograniczona.
Podsumowując, należy stwierdzić, że dopóki mamy do czynienia z tymi samymi prawami i obowiązkami tych samych podmiotów, ukształtowanymi obowiązującą decyzją, z tym samym lub zachowującym ciągłość regulacji stanem prawnym i niezmienionym w kwestiach prawnie istotnych stanem faktycznym, dopóty można mówić o tożsamości sprawy administracyjnej w znaczeniu materialnoprawnym. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że organ prawidłowo przyjął, że art. 155 k.p.a. nie ma w tej sprawie zastosowania, gdyż nie zachodzi tu tożsamość stron postępowania pierwotnego i postępowania nadzwyczajnego innymi słowa skarżąca chce dokonać zmiany podmiotowej w niniejszym postępowaniu. Zmiana adresata decyzji, czyli strony postępowania wychodzi poza zakres uprawnień organu wynikających z art. 155 k.p.a. i jest w ocenie Sądu niedopuszczalna w tym trybie, gdyż narusza tożsamość sprawy administracyjnej.
Ponadto jak słusznie zauważył organ stosowanie trybu z art. 155 k.p.a. możliwe jest jedynie do decyzji ostatecznych tylko w czasie, kiedy obowiązują przepisy prawa, na podstawie której decyzja została wydana. W konsekwencji zmiana regulacji prawnej oznacza konieczność rozpatrywania uprawnień strony w świetle nowego stanu prawnego i prowadzi do powstania nowej sprawy administracyjnej. W tym miejscu należy wskazać, że przepisy ustawy Prawo atomowe z dnia 10 kwietnia 1986 r. (Dz. U. z 1986 r. Nr 12 poz. 70 ze zm.) w oparciu o które zostało wydane zezwolenie przestały obowiązywać. Zezwolenia wydane na podstawie przepisów dotychczasowych zachowały swoją ważność do upływu terminu w nich wyznaczonego.
Przechodząc do omówienia zarzutów skargi w pierwszej kolejności należy ustosunkować się do zarzutu najdalej idącego tj. skierowania decyzji do podmiotu nie będącego stroną w sprawie.
W tym miejscu należy wskazać, że pomimo złożenia przez skarżącą wniosku w trybie art. 155 k.p.a. spór pomiędzy stronami przebiegał, co do możliwości uzyskania zezwolenia przez Oddział, czego żądała Spółka, nie zgadzając się ze stanowiskiem organu administracji, iż zezwolenie może zostać udzielone wyłącznie Spółce. W związku z tym Spółka odwoływała się do art. 3 pkt 8 p.a. stanowiącym, że jednostką organizacyjną jest każdy podmiot wykonujący działalność związaną z narażeniem.
Wniosek w sprawie złożono w trybie art. 4 pkt 5 p.a. na wykonywanie działalności związanej z narażeniem, polegającej na uruchamianiu i stosowaniu urządzeń wytwarzających promieniowanie jonizujące. Na wykonywanej tej działalności, w trybie wymienionego przepisu, wymagane jest uzyskanie zezwolenia.
Zgodnie z art. 5 ust. 7a p.a. - wydanie, odmowa wydania oraz cofnięcie zezwolenia, a także przyjęcie i odmowa przyjęcia zgłoszenia, następują w drodze decyzji administracyjnej. Decyzję administracyjną organ administracji podejmuje w stosunku do strony postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. - stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Pojęcie strony postępowania administracyjnego określone w art. 28 k.p.a. wyprowadza się z przepisów prawa materialnego, to jest z normy prawnej, która stanowi podstawę ustalenia obowiązku lub uprawnienia.
Przepis art. 3 pkt 8 p.a. nie jest normą prawa materialnego statuującą Oddział, jako stronę postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na wykonywanie działalności związanej z narażeniem, polegającej na uruchamianiu i stosowaniu urządzeń wytwarzających promieniowanie jonizujące (art. 5 ust. 7a w zw. z art. 4 pkt 5 p.a.). Przepis art. 3 pkt 8 p.a. stwierdza jedynie, że podmiot wykonujący, na mocy zezwolenia, o którym stanowi art. 5 ust. 7a p.a., działalność związana z narażeniem ma status jednostki organizacyjnej. W związku z tym stroną postępowania administracyjnego o wydanie zezwolenia jest wyłącznie Spółka, będąca samodzielnym podmiotem gospodarczym wpisanym do Krajowego Rejestru Sądowego z nadaniem jej numeru w tym Rejestrze, jako przedsiębiorcy, wykonującego działalność gospodarczą w imieniu własnym.
Podmiotowe ramy stosowania art. 28 k.p.a. określa art. 20 k.p.a. stronami mogą być osoby fizyczne i osoby prawne, a gdy chodzi o państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne i organizacje społeczne - również jednostki nieposiadające osobowości prawnej. Jest poza sporem, że Oddział nie jest osobą fizyczną, nie jest także osobą prawną. Oddział skarżącej jest jednostką organizacyjną spółki kapitałowej prawa handlowego, nie jest zatem państwową lub samorządową jednostką organizacyjną ani organizacją społeczną. Nie ma zatem znaczenia, w świetle art. 29 k.p.a. fakt, że Oddział jest jednocześnie jednostką nieposiadającą osobowości prawnej, gdyż jak wskazuje art. 29 k.p.a., tylko w sytuacji "gdy chodzi o państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne i organizacje społeczne" brak podmiotowości prawnej jednostki, nie jest przeszkodą dla uznania jej za stronę postępowania administracyjnego.
Zgodnie zatem z art. 5 ust. 7a p.a. decyzja administracyjna z [...] lutego 2015 r. jak i decyzja zaskarżona mogła być adresowana wyłącznie na Spółkę.
Również Regulamin Organizacyjny spółki potwierdza stanowiska, co do braku zasadności żądania wydania zezwolenia dla Oddziału.
Zgodnie z § 4 pkt 1 Regulaminu w skład Spółki wchodzi Centrala Spółki oraz jej Oddziały, które funkcjonują jako pracodawca (§ 5 pkt 1), a w tych Oddziałach ich dyrektorzy są również pracownikami (§ 5 pkt 2). W ocenie skarżącej istotne znaczenie ma § 6 pkt 1 Regulaminu stwierdzający, iż Oddział jest jednostką wyodrębnioną organizacyjnie ze Spółki. Jednakże Spółką kieruje wyłącznie jej zarząd, prezes a członkowie zarządu w zakresie posiadanych kompetencji (§ 10 pkt 1 i 4 Regulaminu). Zgodnie natomiast z § 11 pkt 2 ppkt 1 - Wiceprezes Zarządu ds. Wytwarzania zapewnia pozyskanie i obsługę koncesji, zezwoleń oraz taryf w obszarze wytwarzania oraz zapewnia, w tym przez Oddziały, pozyskiwanie i obsługę pozwoleń zintegrowanych, sektorowych i innych decyzji administracyjnych przynależnych obszarowi środowiskowemu (ppkt 17). Z kolei Wiceprezes Zarządu ds. Wydobycia zapewnia pozyskanie i obsługę koncesji, zezwoleń oraz taryf w obszarze wydobycia (§ 11 pkt 3 ppkt 1 Regulaminu).
Zgodnie z § 12 pkt 1 Regulaminu, Oddziałem kieruje Dyrektor Oddziału wraz z Zastępcą, odpowiadając za realizację zadań przy pomocy Dyrektorów Pionów (pkt 2). W zakresie uprawnień Dyrektora Oddziału nie występuje żadne z uprawnień wskazanych dla wiceprezesów Spółki w powołanych przepisach Regulaminu (§ 11 pkt 2 ppkt 1 oraz pkt 3 ppkt 1).
Dyrektor Techniczny Oddziału (dyrektor pionu) zapewnia realizację pozwoleń zintegrowanych, zezwoleń i innych decyzji administracyjnych (§ 12 pkt 2 ppkt zf) i współdziała w zakresie określonym przez Centralę Spółki, przy pozyskiwaniu taryf, koncesji i zezwoleń (...) - ppkt zl. Podkreślenia jednak wymaga, że uprawnienia tego dyrektora pionu Oddziału nie są uprawnieniami zapewnienia pozyskania i obsługi koncesji, zezwoleń, lecz sprowadzają się wyłącznie do realizacji koncesji i zezwoleń pozyskanych przez odpowiedniego wiceprezesa zarządu Spółki lub do współdziałania i to w zakresie określonym przez Centralę Spółki przy pozyskiwaniu koncesji i zezwoleń. Zatem wszystkie uprawnienia w zakresie dotyczącym pozyskania koncesji i zezwoleń Regulamin przekazał wyłącznie Zarządowi Spółki, a nie Dyrektorom Oddziałów lub dyrektorom odpowiednich pionów.
Także wewnętrzne akty normatywne oraz pisma okólne Centrali Spółki mają charakter nadrzędny w stosunku do aktów Oddziałów, co oznacza, że w przypadku kolizji przepisów, stosuje się postanowienia aktów Centrali Spółki (§ 24 pkt 3 Regulaminu). Natomiast pisma kierowane do urzędów administracji publicznej może podpisać wyłącznie dwóch członków zarządu lub jeden z nich łącznie z prokurentem, a we wskazanym przypadku sam Prezes Zarządu Spółki (§ 25 pkt 1 i 2). Zatem także w zakresie obowiązywania aktów wewnętrznych w Spółce obowiązuje zasada nadrzędności Centrali Spółki, a w zakresie kontaktów z organami administracji, obowiązuje zasada braku samodzielności Oddziałów.
W świetle powołanych wcześniej przepisów Regulaminu Organizacyjnego Spółki, nie sposób wyprowadzić wniosek, że Oddział, pomimo iż jest jednostką wyodrębnioną organizacyjnie ze Spółki (§ 6 pkt 1 Regulaminu), jest jednocześnie, w rozumieniu art. 5 pkt 4 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (j.t. Dz. U. z 2015 r. poz. 584 ze zm.), jednostką wykonującą samodzielną organizacyjnie część działalności gospodarczej wykonywanej przez Spółkę.
Spółką kieruje wyłącznie jej Zarząd (§ 10 pkt 1 i pkt 4 Regulaminu), natomiast wskazani w Regulaminie jego wiceprezesi, a nie Dyrektorzy Oddziałów lub same Oddziały, są uprawnieni w sprawach pozyskiwania koncesji i zezwoleń (§ 11 pkt 2 ppkt 1 i § 11 pkt 3 ppkt 1 Regulaminu), podobnie jak wyłącznie członkowie Zarządu Spółki, a nie Dyrektorzy Oddziałów, są uprawnieni do składania oświadczeń woli w imieniu Spółki i do podpisywania pism służbowych kierowanych do organów administracji publicznej (§ 25 pkt 1 i pkt 2 Regulaminu).
Jeżeli zatem Oddział, z powodów podanych wcześniej, nie jest samodzielnym podmiotem prawa, to prowadzenie postępowania administracyjnego i wydanie decyzji administracyjnej w niniejszej sprawie, czego wymagał art. 5 ust. 7a p.a., mogło nastąpić wyłącznie ze wskazaniem Spółki, jako strony tego postępowania, gdyż było to postępowaniem prowadzonym w stosunku do Spółki, jako jedynego podmiotu, który był i jest podmiotem tego postępowania. Nie można, bowiem wywieść, także na gruncie art. 5 pkt 4 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, odrębności prawnej Oddziału od Spółki, którego odrębność od Spółki polega tylko na funkcjonalnym i przestrzennym wydzieleniu części organizacyjno-gospodarczej Spółki (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 marca 2011 r. wydany w sprawie II FSK 1773/09).
Zarzut naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania nie był zasadny. Naruszenie to powiązano z błędnym, zdaniem skarżącej, rozstrzygnięciem a więc zarzut ten w istocie godził nie w błąd co do ustaleń faktycznych lub w nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, lecz w niewłaściwe rozstrzygnięcie merytoryczne przez organ administracji, jako niebędące zbieżne z oczekiwaniami strony skarżącej. Organ administracji z zachowaniem wymagań z art. 7 i art. 77 k.p.a. niezbędny do podjęcia i rozstrzygnięcia materiał dowodowy, zebrał i rozpatrzył uzasadniając swoje stanowisko zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Organy co prawda nie odniosły się do Regulaminu Organizacyjnego Spółki, jednak uchybienie to z uwagi na fakt, że postępowanie toczyło się w trybie art. 155 k.p.a., nie miało wpływu na wynik sprawy.
W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło