VI SA/Wa 2087/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędziowie: Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędzia WSA Dorota Pawłowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym dnia 14 grudnia 2021 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T. P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę Zaskarżoną decyzją z [...] maja 2021 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej GITD) nałożył na T. P. (dalej "Skarżący") karę pieniężną w wysokości 500 złotych za naruszenie w dniu 5 października 2020 r. r. obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Jako podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji organ wskazał art. 104 w zw. z art. 107 k.p.a. , art. 13k ust. 1 pkt 1 w zw.z art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13k ust. 4, ust. 6 pkt 1, ust. 9 oraz art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j.Dz.U. z 2020 r. poz. 470 ze zm. - zwanej dalej u.d.p.), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 32, ze zm.), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 2140, ze zm.). Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu 5 października 2020 r. zarejestrowano przejazd samochodu osobowego o numerze rejestracyjnym [...] poruszającego się wraz z przyczepą/naczepą o numerze rejestracyjnym [...] na odcinku drogi krajowej nr S8 węzeł [...] - [...] oraz na odcinku drogi krajowej nr S3 węzeł [...] - [...] wskazanych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. W wyniku dokonanej kontroli stacjonarnej stwierdzono, że w ww. pojeździe nie znajduje się urządzenie pokładowe viaBox służące do uiszczania opłat elektronicznych, a ponadto pojazd nie został zarejestrowany w krajowym systemie elektronicznego poboru opłat. Tym samym za kontrolowany przejazd nie została uiszczona opłata elektroniczna. Na podstawie danych z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców ustalono, że dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego zespołu pojazdów wynosiła 5860 kg, w tym pojazdu samochodowego - 2860 kg, zaś przyczepy - 3000 kg. W oparciu o dane zgromadzone w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców oraz informacje przekazane przez Europejski Fundusz Leasingowy S.A. organ prowadzący postępowanie ustalił, że posiadaczem ww. pojazdu samochodowego w dniu odnotowania naruszenia był Skarżący. W odpowiedzi na pismo GITD o wszczęciu postępowania administracyjnego Skarżący poinformował organ, że dniu naruszenia pojazd był w posiadaniu Pana A. T.. Użyczenie pojazdu miało charakter nieodpłatny, grzecznościowy oraz nie było udokumentowane na piśmie. GITD po analizie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie uznał, że stosownie do treści art. 13k ust. 4 u.d.p. stroną jest podmiot będący właścicielem/posiadaczem/użytkownikiem pojazdu, którym poruszano się po płatnych odcinkach dróg krajowych z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej lub korzystający z drogi, który nie jest właścicielem, posiadaczem albo użytkownikiem pojazdu. Zdaniem organu skoro nie zawarta została stosowana umowa, należy więc uznać, że wskazana przez stronę postępowania osoba korzystała z pojazdu na zasadzie władztwa prekaryjnego. Organ nie znalazł przesłanek do zastosowania przepisów art. 189e oraz art. 189f § 1 k.p.a. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie okoliczności faktycznych istotnych dla prawidłowego rozpoznania sprawy oraz dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego. Zdaniem Skarżącego kara została na niego nałożona bezzasadnie bowiem w dniu kontroli pojazd był użyczony Panu A. T., który jest winien braku wniesienia opłaty Viatoll. Został on uprzedzony przez Skarżącego o przepisach dotyczących poruszania się w Polsce po drogach objętych koniecznością wniesienia opłaty elektronicznej Viatoll. W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o oddalenie skargi. Odnosząc się do zawartych w skardze zarzutów, jakoby Skarżący użyczył kontrolowany zespół pojazdów podmiotowi trzeciemu, GITD zaznaczył, że strona nie przedłożyła żadnych dowodów na potwierdzenie wskazywanych okoliczności. Ponadto samochód osobowy marki BMW o nr. rej. [...] nie był własnością Skarżącego, był bowiem przedmiotem leasingu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób uzasadniający jej uchylenie. Przesłanek takich Sąd nie dopatrzył się także z urzędu. Sprawa dotyczyła kary pieniężnej nałożonej na Skarżącego w związku z nieuiszczeniem opłaty elektronicznej za przejazd w dniu 5 października 2020 r. Powodem zarejestrowania ww. przejazdów było naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, polegające na braku urządzenia pokładowego ViaBox, co uniemożliwiło pobranie opłaty za przejazd. W pierwszej kolejności Sąd podkreśla wynikający z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. obowiązek korzystających z dróg publicznych do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej. Bezpośrednią konsekwencją nieuiszczenia opłaty jest nałożenie kary pieniężnej, której wysokość w rozpoznawanej sprawie wyniosła 500 zł. Odcinki drogi krajowej, po którym ustalono poruszanie się kontrolowanego zespołu pojazdów w dniu 5 października 2020 r., zostały wyszczególnione w załączniku nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. Stosownie treści art. 13k ust. 1 u.d.p.: "Za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, wymierza się karę pieniężną w wysokości: 1) 500 zł - w przypadku zespołu pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony złożonego z samochodu osobowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony oraz przyczepy; 2) 1500 zł - w pozostałych przypadkach." Zgodnie z art. 13k ust. 4 u.d.p., w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji: " Kary pieniężne, o których mowa w ust. 1, ust. 2 pkt 2, ust. 2a-2d. wymierza się właścicielowi albo posiadaczowi albo użytkownikowi pojazdu albo korzystającemu z drogi, który nie jest właścicielem, posiadaczem albo użytkownikiem pojazdu.". Zarzuty skargi zmierzały w swej istocie do poważenia stanowiska GITD, który uznał, że karę pieniężną za niedopełnienie ww. obowiązku należało nałożyć na Skarżącego. Zdaniem Skarżącego organ pominął, że posiadaczem pojazdu w momencie popełnienia naruszenia był Pan A. T. i niezasadnie w tej sytuacji przyjął, że odpowiedzialność za popełnione naruszenie ponosi Skarżący. Stanowisko to jest nieuprawnione. Dowodem potwierdzającym wykonywanie przejazdu bez uiszczenia opłaty elektronicznej jest zapis ewidencyjny utworzony w Systemie Elektronicznego Poboru Opłat po zarejestrowaniu przejazdu bez uiszczenia opłaty elektronicznej. Zapis ewidencyjny zawiera m.in. informacje o: czasie zarejestrowania naruszenia, lokalizacji urządzenia, które zarejestrowało naruszenie, opis zarejestrowanego naruszenia, dane identyfikacyjne pojazdu, a także informacje na temat właściciela pojazdu, którym popełniono naruszenie. Integralną częścią zapisu ewidencyjnego jest dokumentacja fotograficzna. Niewątpliwie Skarżącego należało uznać za posiadacza zespołu pojazdów skoro zostało to ustalone w oparciu o dane zgromadzone w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców oraz informacje przekazane przez Europejski Fundusz Leasingowy S.A. Nadto, z informacji uzyskanych z Systemu Elektronicznego Poboru Opłat wynika, że nie została przez Skarżącego zawarta umowa z pobierającym opłatę na kontrolowany pojazd. W konsekwencji, GITD prawidłowo przyjął, opierając się na materiale dowodowym zgromadzonym w tej sprawie, że nastąpiło naruszenie w postaci nieuiszczenia stosownej opłaty elektronicznej, a Skarżący nie przedstawił jednoznacznych dowodów świadczących o tym, że pomiędzy nim a osobą trzecią została zawarta umowa o przeniesienie posiadania spornego zespołu pojazdów. Odnosząc się do zarzutów Skarżącego dotyczących błędnego ustalenia osoby korzystającej z pojazdu w dniu stwierdzonego naruszenia to w ocenie Sądu są one bezzasadne. Ponadto na stronie postępowania spoczywa ciężar dowodowy wykazania faktu przeniesienia własności/posiadania pojazdu samochodowego na inny podmiot. Skarżący nie załączył do akt postępowania stosownej umowy, a zatem nie udowodnił faktu przeniesienia posiadania pojazdu samochodowego na inny podmiot. Nie zmienia tego nawet oświadczenie złożone przez Pana A. T. bowiem w takiej sytuacji osobę tą można uznać jedynie za dzierżyciela pojazdu (kto rzeczą faktycznie włada za kogo innego jest dzierżycielem - art. 338 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, opubl. Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ze zm.). Przepis art. 338 dotyczy dzierżenia, czyli sytuacji odmiennej od posiadania samoistnego czy zależnego. Według polskiego ustawodawcy dzierżenie to posiadanie rzeczy w cudzym imieniu. Władza dzierżyciela najczęściej ma charakter zastępczy. Istotna różnica pomiędzy posiadaniem samoistnym czy zależnym a dzierżeniem znajduje się w woli (animus) dysponującego rzeczą. Posiadacz samoistny czy zależny włada rzeczą w swoim imieniu, zaś dzierżyciel w imieniu cudzym. (por.Ciszewski Jerzy (red.), Nazaruk Piotr (red.), Kodeks cywilny. Komentarz aktualizowany,Opublikowano: LEX/el. 2021). W przypadku gdy dzierżyciel sprawuje władztwo faktyczne nad rzeczą w całym jego zakresie za kogoś innego, mamy do czynienia z tzw. dzierżeniem czysto zastępczym. Do tej kategorii dzierżycieli mogą należeć w szczególności pełnomocnicy, pracownicy, przechowawcy, przedsiębiorca składowy oraz przedstawiciele ustawowi (por. J. Ignatowicz, [w:] Resich, Komentarz 1972, t. I, s. 776-777). Ponadto posiadanie charakteryzuje się pewnego rodzaju trwałością, dlatego sporadyczne, incydentalne skorzystanie z rzeczy nie może być uznane za posiadanie. Również wskazanie kierującego zespołem pojazdów nie stanowi podstawy do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na właściciela i nie stanowi okoliczności mającej wpływ na ustalenie odpowiedzialności administracyjnej, a co najwyżej może stać się podstawą roszczeń cywilnoprawnych.(por. wyroki WSA w Warszawie sygn. akt VI SA/Wa 126/20 oraz VI SA/Wa 20/19). Zatem Skarżący został prawidłowo ustalony jako strona postępowania administracyjnego i podmiot, na który należało nałożyć karę za niedopełnienie ustawowego obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Z powyższych względów, zdaniem Sądu, GITD, wydając decyzję administracyjną, nie dopuścił się naruszenia zarówno przepisów postępowania administracyjnego, w tym w szczególności przepisów art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 75 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. czy też art. 75 k.p.a. jak również przepisów prawa materialnego, w tym art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p., na podstawie którego wymierzył karę w wysokości 500 zł. Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że poczynione przez organ administracji ustalenia, w zakresie stwierdzonych podstaw do nałożenia kary pieniężnej, wynikają z prawidłowo zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, zaś dokonana przez organ ocena tego materiału, w kontekście zastosowanych przepisów prawa materialnego, nie budzi zastrzeżeń. Jednocześnie Sąd podzielił stanowisko organu, że brak było uzasadnionych podstaw do zastosowania art. 189f § 1 k.p.a., a mianowicie, że waga ww. naruszenia nie była znikoma, gdyż dotyczyła podstawowego obowiązku w zakresie korzystania z drogi publicznej; dodatkowo obowiązek ten jest jasno sprecyzowany w ww. przepisach, nie podlega stopniowaniu, ma bezwzględny charakter, a jego granicę wyznacza dmc pojazdu powyżej 3500 kg (3,5 tony); w szczególności kara administracyjna nie jest zależna od takich okoliczności, jak cel przejazdu/rodzaj prowadzonej przez wykonującego przejazd działalności, jednorazowość czy wysoka częstotliwość przejazdów, nieświadomość czy nieznajomość przepisów, tylko wynika z samego faktu naruszenia. Ponadto należyta staranność w przygotowaniu przejazdu po takiej drodze winna być udziałem każdego, kto skutecznie dba o swoje interesy. Sprawa została – na postawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.