VI SA/Wa 2100/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka po rozpoznaniu w dniu 14 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. J. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej p o s t a n a w i a odmówić przyznania skarżącemu J. J. prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie z kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata Postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę J. J. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Następnie skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Z informacji podanych we wniosku oraz z przedłożonych na wezwanie referendarza sądowego dokumentów wynika, iż skarżący sam prowadzi gospodarstwo domowe. Skarżący uzyskuje dochód z tytułu emerytury w kwocie 3 304 zł. miesięcznie. Jest właścicielem mieszkania o pow. 42 m2 oraz nieruchomości rolnej o pow. 5,78 ha., na którą decyzją Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przyznano skarżącemu płatność bezpośrednią w kwocie 5 065 zł. Z przedstawionego przez skarżącego wyciągu z rachunku bankowego wynika, iż saldo w okresie od dnia 15 lutego 2011 r. do dnia 16 maja 2011 r. oscylowało w przedziale od 10695 złotych do 4 663 zł. W dniu 8 sierpnia 2011 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy - wydał postanowienie, na podstawie którego odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu postanowienia powołując się na przepisy art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 z późn, zm.) dale cyt. jako p.p.s.a., wskazano, iż skarżący otrzymuje stały miesięczny dochód z tytułu emerytury w kwocie 3 304 zł oraz jest właścicielem nieruchomości rolnej o pow. przekraczającej 5 ha, co pozwala mu zabezpieczyć środki niezbędne do pokrycia kosztów niniejszego postępowania. W dniu 24 sierpnia 2011 r. skarżący J. J. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sprzeciw na powyższe postanowienie referendarza sądowego odmawiające przyznania prawa pomocy. W złożonym sprzeciwie skarżący podnosił, iż na wydrukach banku widoczne są spłacane pożyczki z powodu niszczenia upraw rolnych. Wskazał także, iż ogromnych nakładów wymaga prowadzenie firmowego zakładu doświadczalnego, którego działalność zakończyła się wytworzeniem 16 wynalazków. Załączył szereg kserokopii zdjęć i pism, które w żaden sposób nie wskazywały na jego sytuację majątkowa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 259 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.p.s.a. od zarządzeń wydanych na podstawie art. 258 § 2 pkt 6 cyt. ustawy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw. W związku z tym należy uznać, iż właściwy do rozpatrzenia sprzeciwu jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Rozpatrując przedmiotowy sprzeciw Sąd miał na względzie przepis 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., w myśl którego przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W postanowieniu z dnia 6 października 2004 r. (sygn. akt GZ 61/04, GZ 64/04, niepubl.) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Zasadą jest bowiem, iż strona powinna partycypować w kosztach postępowania, w szczególności jeśli posiada stały miesięczny dochód. Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. Sąd nie kieruje się w tym zakresie zasadami słuszności, lecz bada stan majątkowy i rodzinny wnioskodawcy (patrz: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lipca 2011 r. sygn. akt I OZ 533/11). W przedmiotowej skarżący nie wykazał, że znajduje się w takiej sytuacji życiowej, w której zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Skarżący dysponował bowiem na rachunku bankowym w okresie trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku kwotami oscylującymi od 4 663 zł do ponad 10 000 zł. Otrzymuje zarazem stały miesięczny dochód z tytułu emerytury w kwocie 3 304 zł. Jest również właścicielem nieruchomości rolnej o pow. przekraczającej 5 ha. Z powyższych okoliczności wynika, iż sytuacja majątkowa skarżącego pozwala mu na poczynienie oszczędności, pomimo, iż we wniosku wskazał, że uzyskiwane przez niego dochody są na bieżąco wydawane. Podkreślenia wymaga przy tym, iż z przedstawionej historii rachunku bankowego nie wynika, aby wystąpiły nagłe spadki wartości środków ze względu na konieczność przeznaczenia ich na zabezpieczenie bieżących potrzeb życiowych skarżącego. Ponadto skarżący posiada nieruchomość rolną, a w orzecznictwie prezentowany jest natomiast pogląd, że w przypadku posiadania majątku nieruchomego istotne jest iż posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu, jeśli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2006, s. 556). Odnosząc się do twierdzenia skarżącego, iż ogromnych nakładów wymaga prowadzenie przez niego firmowego zakładu doświadczalnego wytwarzającego wynalazki, wskazać należy, iż prowadzenie przez skarżącego takiej działalności - nie generującej zysków, a wymagającej nakładów - można uznać za hobby skarżącego, nie mające wpływu z ocenę jego sytuacji majątkowej. Stwierdzić należy, iż przy stałym miesięcznym dochodzie w wysokości 3 300 złotych oraz posiadanej nieruchomości skarżący jest w stanie zabezpieczyć środki niezbędne do pokrycia kosztów niniejszego postępowania. W związku z powyższym, w myśl art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 259 § l i art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.