VI SA/Wa 2102/05

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Joanna Kruszewska po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. Z. i Z. Z. wspólników [...] spółki cywilnej z siedzibą w D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. Z. i Z. Z. wspólników [...] spółki cywilnej z siedzibą w D. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z dnia [...] września 2005 r. nr [...] w przedmiocie nakazania wycofania z obrotu nawozu i ustalenia opłaty sankcyjnej p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Na wstępie zaznaczyć należy, iż sytuacja majątkowa skarżących była już w niniejszej sprawie przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej NSA). Otóż postępowania incydentalne zainicjowane wnioskami skarżących [...] o przyznanie prawa pomocy zostały prawomocnie zakończone postanowieniami Sądu II instancji oddalającymi zażalenie skarżących na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o odmowie przyznania prawa pomocy (vide postanowienie NSA z dnia 18 stycznia 2007 r., sygn. II GZ 3/07 [...] oraz postanowienie NSA z dnia 6 lutego 2008 r., sygn. II GZ 4/08 [...]). Pismem z dnia [...] lutego 2008 r. [...] skarżący zwrócili się po raz trzeci o przyznanie prawa pomocy, wnosząc o zwolnienie od wpisu sądowego "w wysokości 99 procent kwoty wpisu lub wedle uznania Sądu". Zarządzeniem sędziego referenta z dnia [...] marca 2008 r. powyższy wniosek o przyznanie prawa pomocy przekazano referendarzom sądowym celem nadania mu dalszego biegu. W związku z tym, przy pismach Sądu z dnia [...] marca 2008 r. skarżącym przesłano urzędowe formularze wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF), zobowiązując do ich wypełnienia i przesłania do Sądu - w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Zachowując powyższy termin, skarżący złożyli wypełnione formularze wniosku o przyznanie prawa pomocy, w których wnieśli o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych [...]. W uzasadnieniu wniosku obydwaj skarżący podali, że nie posiadają środków na uiszczenie opłaty sądowej. Każdy ze skarżących prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Skarżący są współwłaścicielami 6 hektarów nieużytków. Ponadto M. Z. jest właścicielem działki budowlanej o powierzchni 4 arów. Obydwaj skarżący wskazali w rubryce 4 formularza PPF (zatytułowanej Dochody), iż nie mają dochodów. Pismem Sądu z dnia [...] kwietnia 2008 r. każdy ze skarżących został wezwany do uzupełnienia w terminie 14 dni wniosku o przyznanie prawa pomocy. I tak Z. Z. wezwano do: 1) udzielenia informacji, czy wskazana w rubryce 10 formularza PPF informacja, iż "nie osiąga dochodów" oznacza, że: a) skarżący nadal prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą, lecz nie osiąga z tego tytułu dochodu (w takim przypadku zobowiązać skarżącego do przedłożenia odpisu ostatniej deklaracji o wysokości dochodu (straty) z prowadzonej działalności gospodarczej osiągniętego od początku bieżącego roku podatkowego), b) skarżący nie prowadzi już działalności gospodarczej ani nie jest zatrudniony (w takim przypadku zobowiązać skarżącego do przedłożenia dokumentu potwierdzającego fakt wyrejestrowania prowadzonej przez niego działalności gospodarczej z ewidencji prowadzonej przez właściwy organ gminy oraz zaświadczenia z właściwego urzędu pracy o zarejestrowaniu w ewidencji osób bezrobotnych), 2) udzielenia informacji, czy nadal prowadzi działalność rolniczą, 3) wyjaśnienia, czy posiada aktualnie składniki majątkowe (w tym nieruchomości oraz ruchomości o wartości powyżej 3000 Euro), 4) ewentualnego wskazania wszelkich dodatkowych okoliczności, które, zdaniem skarżącego mają istotny wpływ na jego aktualną sytuację majątkową i możliwości płatnicze. Natomiast M. Z. został wezwany do: 1) udzielenia informacji, czy wskazana w rubryce 10 formularza PPF informacja, iż "nie osiąga dochodów" oznacza, że: a) skarżący nadal prowadzi produkcję rolną w zakresie jej działów specjalnych, lecz nie osiąga z tego tytułu dochodu, b) skarżący nie prowadzi już produkcji rolnej ani nie jest zatrudniony (w takim przypadku zobowiązać skarżącego do przedłożenia zaświadczenia z właściwego urzędu pracy o zarejestrowaniu w ewidencji osób bezrobotnych), 2) udzielenia informacji, czy nadal prowadzi działalność rolniczą, 3) ewentualnego wskazania wszelkich dodatkowych okoliczności, które, zdaniem skarżącego mają istotny wpływ na jego aktualną sytuację majątkową i możliwości płatnicze. W odpowiedzi na powyższe wezwania skarżący w piśmie z dnia [...] kwietnia 2008 r. wskazali, iż Z. Z. nadal prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą. Dodali, że w wyniku wyroku WSA w Warszawie z dnia 19 października 2007 r. (sygn. akt VI SA/Wa 1602/07) spółka rolnicza [...] częściowo wznowiła sprzedaż, a pozarolnicza firma Z. Z. wznowiła dystrybucję. Jednak obie firmy "nie osiągają dochodu, bo dobytek materialny Z. Z. znalazł się (w całości) pod zastawem kredytowym, jak również dobytek M. Z. (tytułem poręczenia)". Jednocześnie skarżący podali, że dochód w/w przedsiębiorstw jest w całości konsumowany przez spłatę zobowiązań, a koszt funkcjonowania tych przedsiębiorstw oraz pozyskanie środków transportu okazał się bardzo wysoki. Ponadto skarżący oświadczyli, iż nie posiadają miesięcznych deklaracji dochodu. Do przedmiotowego pisma z dnia [...] kwietnia 2008 r. załączyli kserokopię 1 strony odpisu wyroku Sądu Okręgowego w S. [...], kserokopię 7 strony uzasadnienia w/w wyroku oraz kserokopię 1 i 2 strony protokołu kontroli przeprowadzonej [...] przez inspektorów Wojewódzkiego Inspektoratu Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w S. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. (dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (tak J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; por. też postanowienie NSA z dnia 5 stycznia 2005 r., OZ 944/04, niepubl.). Podkreślić należy, iż jedyną kwestią braną pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest jej stan majątkowy. Z oświadczenia skarżących, zawartego w piśmie z dnia [...] kwietnia 2008 r., wynika, iż nadal prowadzą oni działalność w formie spółki cywilnej [...] zakwalifikowaną jako dział specjalny produkcji rolnej. Nadto skarżący Z. Z. prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą [...]. Pomimo wezwania Sądu skarżący w żaden sposób nie udokumentowali swojej aktualnej sytuacji majątkowej. Ograniczyli się do stwierdzenia, że nie osiągają dochodów. Z drugiej strony skarżący wskazali, iż ich dochody są w całości pochłaniane przez zobowiązania, a na ich majątkach zostały ustanowione zabezpieczenia: rzeczowe - zastaw (w przypadku Z. Z.) i osobiste – poręczenie (w przypadku M. Z.). Nie podali przy tym żadnych konkretnych informacji, np. wielkości zabezpieczonych zobowiązań czy wysokości dochodów (strat) osiągniętych w ubiegłym roku podatkowym. Tymczasem samo enigmatyczne powołanie się na brak dochodów czy obciążenia majątkowe nie może być traktowane jako udowodnienie trudnej sytuacji materialnej. W konsekwencji, niewykazanie przez skarżących ich rzeczywistego, aktualnego stanu majątkowego uniemożliwia uznanie, że ubiegający się o przyznanie prawa pomocy M. Z. i Z. Z. wypełniają ustawowe przesłanki przyznania pomocy państwa. Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji postanowienia.