VI SA/Wa 2105/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Tomasz Sałek po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku E. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. B. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację radcowską p o s t a n a w i a: odmówić przyznania E. B. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych W dniu 4 grudnia 2007 r. wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarga E. B. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację radcowską. Do skargi załączony był złożony przez E. B. na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z informacji podanych w formularzu wynikało, iż skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem oraz synem, urodzonym w maju 2007 r. Skarżąca w uzasadnieniu wniosku wyjaśniła, iż aktualnie nie uzyskuje dochodów, jak również nie posiada żadnych nieruchomości oraz oszczędności. Jedynym dochodem rodziny jest wynagrodzenie męża skarżącej wynoszące ok. 3 000 zł. brutto, przy czym, jak wynika z zapisu zawartego w rubryce 8 Formularza, mąż skarżącej posiada własne środki finansowe wynoszące ok. 38 000 zł. Z uwagi na fakt, iż złożony wniosek był niewystarczający do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 28 grudnia 2007 r. skarżąca wezwana została do uzupełnienia wniosku poprzez: a/ wyjaśnienie, czy pani E. B. jest zarejestrowana w ewidencji osób bezrobotnych (w takim przypadku zobowiązać do przedłożenia właściwego zaświadczenia), b/ nadesłanie dokumentu potwierdzającego wskazaną w rubryce 10 aktualną wysokość otrzymywanego przez męża skarżącej pana G. B. wynagrodzenia, c/ udzielenie informacji, czy wykazane w rubryce 8 Formularza środki finansowe męża skarżącej, pana G. B. w kwocie 38 tys. zł. stanowią jego majątek odrębny, czy też znajdują się w majątku wspólnym obojga małżonków, d/ nadesłanie wyciągów z posiadanych rachunków bankowych za okres 3 miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, e/ określenie wysokości koniecznych miesięcznych wydatków ponoszonych przez skarżącą oraz osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym w tym między innymi obejmujących pokrycie kosztów związanych z zabezpieczeniem potrzeb życiowych syna małżonków B., mieszkaniem itp. wraz z załączeniem dokumentów potwierdzających te dane. W odpowiedzi skarżąca wskazała, iż nie jest zarejestrowana w ewidencji osób bezrobotnych, co wynika z konieczności należytego wykonania obowiązków rodzicielskich względem syna. Skarżąca wywodzi bowiem, iż jedną z niezbędnych przesłanek, aby uzyskać status bezrobotnego jest zdolność do podjęcia zatrudnienia w wymiarze pełnego etatu, do czego w chwili obecnej z uwagi na opiekę nad synem nie może się zobowiązać. Skarżąca wyjaśniła ponadto, iż ze wskazanych we wniosku o przyznanie prawa pomocy środków finansowych w kwocie 38.000 zł jej środki własne wynoszą ponad 13 tysięcy zł, przy czym są to środki uzyskane ze zbycia akcji, które skarżąca posiadała jeszcze przed zawarciem małżeństwa. Pozostałą kwotę stanowią oszczędności męża skarżącej poczynione przed zawarciem małżeństwa. Skarżąca zaznaczyła przy tym, iż wspomniane powyżej środki były zainwestowane w akcje i na skutek powszechnie opisywanego kryzysu na rynkach finansowych ich wartość rynkowa zmniejszyła się do kwoty około 25 tysięcy złotych, a ponadto na skarżącej ciąży obowiązek zapłaty do dnia 30 kwietnia 2008 r. podatku od zbycia akcji w kwocie ok. 2 500 zł. Skarżąca podkreśliła fakt, iż wynagrodzenie uzyskiwane przez jej męża nie pokrywa w pełni niezbędnych wydatków ponoszonych przez rodzinę, w szczególności w zakresie zabezpieczenia potrzeb życiowych syna, wskutek czego wysokość posiadanych przez skarżącą i jej męża oszczędności maleje. Skarżąca oszacowała przy tym miesięczne wydatki na kwotę ok. 3.800 zł. wskazując na następujące elementy: wynajem mieszkania wraz z opłatami w kwocie ok. 1 000 zł., zabezpieczenie potrzeb życiowych syna: ok. 800 zł., zakup ubrań oraz obuwia: ok. 600 zł., wyżywienie: ok. 1000 zł., jak również inne niezbędne wydatki o charakterze doraźnym wynoszące ok. 400 zł. Skarżąca załączyła ponadto wyciąg z rachunku bankowego należącego do jej męża. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak podnosi w swoim orzecznictwie Sąd Najwyższy (sygn. II CZ 104/84) instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. W postanowieniu z dnia 6 października 2004 r. (GZ 61/04, GZ 64/04, niepubl.) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Skarżąca natomiast dysponuje swoimi oszczędnościami w kwocie przekraczającej 13 tysięcy złotych, przy czym z przedstawionych dokumentów i opisu sytuacji majątkowej skarżącej i jej rodziny nie wynika, iż uszczuplenie powyższych oszczędności poprzez przeznaczenie kwoty 200 zł na uiszczenie wpisu sądowego spowodowałoby uszczerbek utrzymania koniecznego dla skarżącej i jej rodziny. Podkreślić przy tym należy, iż pomimo, że dochody uzyskiwane przez męża skarżącej nie pozwalają na pokrycie w całości bieżących wydatków rodziny, przez co zachodzi potrzeba uszczuplenia zgromadzonych oszczędności, to jednak wysokość łącznych oszczędności skarżącej i jej męża pozwala na pełne zabezpieczenie potrzeb rodziny skarżącej, zawierających się w kwocie 3 800 zł, przez okres niemalże dwóch lat. Tym samym nie można zakwalifikować skarżącej do zakreślonego w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi kręgu osób, w przypadku których stan majątkowy nie pozwala na poniesienie pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W związku z powyższym w myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.