VI SA/Wa 213/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanna Kruszewska - Grońska po rozpoznaniu w dniu 19 lipca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi P. G. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy refundacji kosztów leczenia p o s t a n a w i a: odmówić ustanowienia dla skarżącego P. G. pełnomocnika z urzędu. Wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę P. G. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy refundacji kosztów leczenia. Odpis powyższego wyroku z uzasadnieniem sporządzonym na wniosek strony oraz pouczeniem o środku zaskarżenia został doręczony skarżącemu w dniu 25 maja 2010 r. Natomiast w dniu 29 maja 2010 r., a więc w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej skarżący złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy, żądając zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika (adwokata lub radcy prawnego) z urzędu. W uzasadnieniu ww. wniosku skarżący podał, iż pobiera emeryturę w wysokości 2.362 zł. Oświadczenie to potwierdza przedłożona przez skarżącego decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. z dnia [...] marca 2010 r. o waloryzacji emerytury określająca wysokość świadczenia do wypłaty na kwotę 2.362,68 zł [...]. Skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Jako składniki majątku wymienił mieszkanie o powierzchni 53 m kw oraz środki pieniężne w kwocie 21.000 zł "zebrane od dzieci jego i sąsiadki na wypadek kalectwa lub utraty życia". Ponadto z dokumentów nadesłanych do akt sprawy wynika, iż skarżący ma zgromadzone środki pieniężne na lokacie bankowej w kwocie 10.670 zł (zaświadczenie z banku z dnia [...] czerwca 2010 r. [...]) oraz na książeczce oszczędnościowej w wysokości 8.500 zł [...]. Do miesięcznych wydatków skarżącego związanych z utrzymaniem mieszkania należą: czynsz – 600 zł [...], energia elektryczna – ok. 140 zł [...], gaz – ok. 94 zł [...], telefon stacjonarny – ok. 28 zł [...], telewizja kablowa i internet – 59,50 zł [...]. Rozpoznając wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, należy podnieść na wstępie, że stosownie do treści przepisu art. 239 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. (dalej ppsa), nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach dotyczących chorób zawodowych, świadczeń leczniczych oraz świadczeń rehabilitacyjnych. Mając na uwadze przedmiot niniejszej sprawy (odmowa refundacji kosztów leczenia), wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia go od kosztów sądowych pozostaje bezprzedmiotowy. Zatem rozpoznaniu będzie podlegać wyłącznie żądanie dotyczące ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ppsa, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie więc zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Wydanie 2, Warszawa 2006, s. 504; por. także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 944/04, niepubl.). W tym miejscu podkreślić należy, iż instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w orzeczeniu z dnia 12 maja 2003 r. (sygn. akt I SA/Wr 484/03), koszty sądowe stanowią dochód budżetu Państwa, zwolnienie więc od tego obowiązku oznacza w rzeczywistości swoistą formę kredytowania podmiotów zobowiązanych do uiszczenia tych kosztów i niedopuszczalna jest sytuacja, gdy podmioty te wykonując ciążące na nich zobowiązania żądają, by koszty sądowe pokrywał im Skarb Państwa. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że wniosek skarżącego o ustanowienie pełnomocnika nie zasługuje na uwzględnienie. Przepis art. 246 § 1 pkt 2 ppsa ogranicza bowiem krąg osób, którym Sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie częściowym, jedynie do osób ubogich, w których przypadku poniesienie pełnych kosztów postępowania skutkowałoby koniecznością rezygnacji przez nie z wydatków zabezpieczających ich podstawowe potrzeby życiowe w stopniu, który zagrażałby ich utrzymaniu. Natomiast skarżący - uzyskujący dochód w wysokości ok. 2.300 zł netto miesięcznie przy wydatkach rzędu 900 zł w skali miesiąca oraz posiadający znaczne oszczędności - jest w stanie pokryć koszty zastępstwa procesowego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ppsa orzeczono jak w sentencji postanowienia.