VI SA/Wa 2131/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka (spr.) Sędzia WSA Dorota Wdowiak Protokolant Monika Staniszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2008 r. sprawy ze skargi G. B. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego oddala skargę Zaskarżoną decyzją Minister Sprawiedliwości umorzył postępowanie odwoławcze wszczęte w związku z wnioskiem G. B., skarżącego w niniejszej sprawie, o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...].09.2007 r., mocą, której A. O. został odwołany ze stanowiska komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w S. i powołany na stanowisko komornika sądowego rewiru III przy Sądzie Rejonowym w S.. Decyzja została podjęta w poniższym stanie faktycznym i prawnym: skarżący i m.in. A. O. ubiegali się o powołanie na stanowisko komornika sądowego rewiru III przy Sądzie Rejonowym w S.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 listopada 2005 r. (Sygn. akt VI SA/Wa 1317/05) uchylił ww. decyzje Ministra Sprawiedliwości Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 20 września 2006 r. (sygn. akt II GSK 81/06) oddalił skargi kasacyjne od powyższego rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W związku z powyższymi wyrokami oraz faktem, iż postępowania toczące się z wniosków R. S., P. P., R. B. i A. A. O., wobec objęcia przez nich innych stanowisk komorniczych oraz L. B. P. i R. K., wobec cofnięcia wniosków, stały się bezprzedmiotowe i decyzjami Ministra Sprawiedliwości zostały umorzone, do rozpatrzenia organowi pozostał wniosek G. B. o powołanie na stanowisko komornika sądowego rewiru III przy Sądzie Rejonowym w S. złożony w trybie art. 11 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sadowych i egzekucji, dalej zwana ustawą k.s.i e. (Dz. U. 2006, Nr 167. poz. 1191). Pismem z dnia 26 lutego 2007 r. komornik sądowy przy Sądzie Rejonowym w S. A. O. działając w trybie art. 11 a ust. 1 ustawy k.s.i e. zwrócił się do Ministra Sprawiedliwości o odwołanie z zajmowanego stanowiska w rewirze w S. i powołanie na stanowisko komornika sądowego rewiru III przy Sądzie Rejonowym w S.. Wniosek uzasadnił trudną sytuacją rodzinną. Pismem z dnia 26 marca 2007 r. organ poinformował G. B., iż do czasu rozpoznania powyższego wniosku A. O., złożonego w trybie art. 11 a ustawy k.s.i e., nie może zostać rozpoznany jego wniosek złożony w trybie art. 11 powołanej ustawy. Decyzją z dnia [...] września 2007 r. Minister Sprawiedliwości działając na podstawie art. 11 a ustawy k.s.i e. odwołał A. O. ze stanowiska komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w S. i jednocześnie powołał na stanowisko komornika sądowego rewiru III przy Sądzie Rejonowym w S.. W uzasadnieniu wskazał, że rozstrzygnięcie jest uzasadnione ważnymi względami osobistymi komornika. Pismem z dnia 28 września 2007 r. G. B. złożył do organu wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzucając iż rozstrzygnięcie organu narusza art. 153 i 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi bowiem stoi w sprzeczności z wyrokami Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wskazał nadto, iż organ, pomimo, iż jest on stroną tego postępowania, nie doręczył mu decyzji z dnia [...] września 2007 r.. Zarzucił również naruszenie art. 6,7,8,9,10, 81, 109 § 1kpa. Decyzją z dnia [...] października 2007 r. Minister Sprawiedliwości umorzył postępowanie odwoławcze wszczęte na podstawie powyższego wniosku stwierdzając, iż G. B. nie jest stroną postępowania, w rozumieniu art. 28 kpa, w sprawie A. O. prowadzonej w trybie art. 11 a ustawy k.s.i e. i tym samym nie jest on uprawniony do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję G. B. zarzucił naruszenie art. 153 i art. 170 p.p.s.a., art. 11 i 11 a ustawy k.s.i e., art. 6,7,8,9,10,81,107,109 § 1Kpa. W uzasadnieniu wskazał, iż w jego ocenie jest stroną w niniejszym postępowaniu ponieważ dotyczy ona bezpośrednio jego interesu prawnego. Podniósł, że rozstrzygnięcie organu powoduje, iż niemożliwym staje się wykonanie zapadłych w sprawie wyroków sądów administracyjnych, które nakazywały organowi ponowne rozpatrzenie wniosku skarżącego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał argumentację zaprezentowaną w toku postępowania. Ponadto wskazał, iż w sprawie doszło do kolizji trybów powołania komornika przewidzianych art. 11 i 11 a ustawy k.s.i e. Podniósł, iż tryb przewidziany art. 11a cyt. ustawy, a w takim powołano A. O., ma pierwszeństwo przed trybem z art. 11, w którym o powołanie starał się skarżący. W ocenie organu prawa i obowiązki G. B., realizowane w postępowaniu o powołanie na stanowisko komornika w trybie art. 11 przedmiotowej ustawy wynikają z innej podstawy prawnej i faktycznej niż prawa i obowiązki A. O., którego powołanie nastąpiło w trybie art. 11a. W pismach z dnia 28 stycznia i 3 lutego 2008 r. A. O., uczestnik niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego, poparł swoje dotychczasowe stanowisko zaprezentowane przez organ w trakcie postępowania. Wskazał, że skarżący może być stroną postępowania wyłącznie w sytuacji powołania komornika w trybie art. 11 ustawy k.s.i e. jako kandydat na to stanowisko. Tryb powołania przewidziany art. 11a dotyczy zaś przeniesienia z jednego stanowiska na drugie komornika sądowego. Ponieważ powołanie A. O. na stanowisko komornika wynikało z innego stanu faktycznego i prawnego i było realizowane w innym trybie Minister Sprawiedliwości nie był związany w tej sprawie wyrokami sądów administracyjnych dotyczącymi powołania kandydatów na komorników w trybie art. 11 ustawy k.s.i e. W piśmie z dnia 4 lutego 2008 r. skarżący podtrzymał swoje stanowisko w sprawie oraz ustosunkował się do argumentacji A. O. podniesionej w ww. pismach z 28 stycznia i 3 lutego 2008 r. W piśmie z dnia 14 lutego 2008 r. pełnomocnik A. O. podtrzymał stanowisko prezentowane w trakcie postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Badając zaskarżoną decyzję wg powyższych kryteriów Sąd uznał, że nie narusza ona prawa. Skarga podlega zatem oddaleniu. Zaskarżoną decyzją organ umorzył postępowanie odwoławcze wszczęte w zw. z wnioskiem G. B. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] września 2007 r. w przedmiocie odwołania A. O. ze stanowiska komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w S. i jednoczesnego powołania na stanowisko komornika sądowego rewiru III przy Sądzie Rejonowym w S. z uwagi na to, iż w jego ocenie G. B., starający się w trybie art. 11 powołanej powyżej ustawy o stanowisko komornika w ww. rewirze s., nie może być uznany za stronę postępowania w sprawie powołania A. O. na stanowisko komornika sądowego w tym rewirze, prowadzonej w trybie art. 11 a ustawy k.s.i e. Zgodnie z art. 28 Kpa stroną postępowania administracyjnego jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Zasadnicze znaczenie dla ustalenia, czy konkretny podmiot jest stroną postępowania administracyjnego ma zatem określenie, czy ów podmiot legitymuje się w tym postępowaniu interesem prawnym lub obowiązkiem. Kluczową kwestią dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest zatem ocena, czy G. B. posiada interes prawny uprawniający go do udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym powołania A. O. na stanowisko komornika, prowadzonym w trybie art. 11 a ustawy k.s.i e. i tym samym należy mu przypisać status strony w tym postępowaniu. Samo pojęcie interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym nie zostało ustawowo zdefiniowane. Brak jest legalnej definicji tego pojęcia. Dlatego też ustalając treści tego pojęcia w każdej indywidualnej sprawie należy posiłkować się z jednej strony orzecznictwem, z drugiej bogatym dorobkiem doktryny. W doktrynie przyjmuje się, iż interes prawny ma charakter osobisty, własny, indywidualny, konkretny i aktualny. Interes prawny musi być oparty na normie prawnej należącej do prawa materialnego, którą można wyodrębnić i do końca ustalić. Interes ten nie jest nigdy pochodny, to znaczy nie może wynikać z innych interesów prawnych, lub z innych skonkretyzowanych uprawnień lub obowiązków (J.Zimmermann, "Prawo administracyjne", Wydanie II, Zakamycze. 2006 r.). W orzecznictwie przyjmuje się, że istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego – taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę, i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje. Może to być norma należąca do każdej gałęzi prawa – oczywiście nie tylko do prawa administracyjnego, ale za każdym razem norma dająca się indywidualnie określić i wyodrębnić spośród innych norm – norma, której treść można do końca ustalić. Interes prawny nie może być wywodzony tylko z faktu istnienia jakiegoś aktu prawnego, czy jakiejś instytucji prawnej (J. Zimmermana OSP 1997/4/83, glosa aprobująca do uchwały siedmiu sędziów SN z dnia 6 lutego 1996 r.,). Jednocześnie jednak od tak rozumianego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającymi stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności organu administracji (wyrok NSA z dnia 26 października 1999 r. IV SA 1693/97). Ustawa o komornikach sądowych i egzekucji w brzmieniu obowiązującym w dacie zaskarżonej decyzji przewiduje dwa tryby powołania komornika. Pierwszy określa artykuł 11 ustawy k.s.i e., który przewiduje, iż Minister Sprawiedliwości powołuje komornika na wniosek zainteresowanego, po wyczerpaniu przewidzianego tym przepisem trybu (po zasięgnięciu stosownych opinii o kandydacie, dopełnieniu przez kandydata nałożonych na niego tym przepisem obowiązków). Drugi tryb obsadzenia wolnego stanowiska komorniczego przewiduje artykuł 11 a powołanej ustawy k.s.i e.. Przewiduje on możliwość powołania na stanowisko komornika w wolnym rewirze, komornika pełniącego już funkcję w innym rewirze, w sytuacji, gdy przemawiają za tym potrzeby prawidłowego i sprawnego prowadzenia czynności, o których mowa w art. 2 lub przemawia za tym uzasadniony interes komornika. Jednocześnie do powyższego trybu powołania nie mają zastosowania wymogi proceduralne przewidziane w art. 11 omawianej ustawy (ust. 3 art. 11a). Tryb ten określa zatem możliwość przeniesienia we wskazanych w nim przypadkach pełniącego już swój urząd komornika na wolne stanowisko w innej lokalizacji. Są to zatem tryby odmienne, tak jeżeli chodzi o ich podstawę materialnoprawną jak i sam sposób powołania na stanowisko, art. 11 a w ustępie 3 wyłącza w stosunku do wnioskodawcy – urzędującego komornika konieczność wyczerpania trybu opisanego w art. 11. Tryb przewidziany art. 11a powołanej ustawy stwarza komornikowi możliwość, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, zmiany miejsca wykonywanej już pełnionej funkcji, zaś tryb powołania z art. 11 dotyczy tylko kandydatów do objęcia tego stanowiska. Skarżący swój interes prawny wywodzi z faktu, iż postępowanie dotyczące jego wniosku o powołanie na wolne stanowisko komornicze w rewirze s., zostało wszczęte przed wystąpieniem z podaniem przez komornika A.O. o przeniesienie do tego rewiru. Pozytywne rozstrzygnięcie podania komornika powoduje zaś zajęcie wolnego stanowiska i rodzi bezprzedmiotowość postępowania dotyczącego wniosku skarżącego. Stwierdzić należy jednak, iż taki stan rzeczy rodzi po stronie skarżącego jedynie interes faktyczny nie zaś prawny w konkretnym rozstrzygnięciu organu. Uprawnienia bowiem i obowiązki skarżącego dotyczące powołania na stanowisko komornika rodzą się jedynie na tle zastosowania trybu art. 11 ustawy k.s.i e., w którym prowadzone jest postępowanie z jego wniosku. Postępowanie o przeniesienie komornika A. O. z rewiru w S. do rewiru w S. prowadzone jest w trybie art.11a cyt. Ustawy, który jest trybem mającym zastosowanie wyłącznie w odniesieniu do pełniących już urząd komorników. Tryb ten wynika z innej podstawy faktycznej i jest realizowany w oparciu o inną normę prawa materialnego. Skarżący zatem w obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji stanie prawnym nie mógł wskazać na istnienie takiego przepisu prawa powszechnie obowiązującego na podstawie, którego mógłby skutecznie żądać dopuszczenia go do udziału w powyższym postępowaniu. Treść art. 11 ustawy k.s.i e. określa ramy prawne kształtujące jego sytuację prawną w postępowaniu o powołanie na stanowisko komornika sądowego, determinując jednocześnie zakres jego praw i obowiązków w tym postępowaniu. Zapis ten nie pozwala na wyinterpretowanie interesu prawnego skarżącego do udziału w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 11 a ustawy k.s.i e., dotyczącym przeniesienia komornika na stanowisko w innym rewirze komorniczym. W tym stanie rzeczy uznać należy, iż skarżący G. B. występujący o powołanie na stanowisko komornika w trybie art. 11 ustawy k.s.i e. nie jest stroną w postępowaniu administracyjnym dotyczącym powołania na to stanowisko komornika A.O. w trybie art. 11 a tej ustawy. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 ustawy – prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.