VI SA/Wa 2131/25

WyrokWSA w Warszawie2026-01-16

Skład orzekający: Tomasz Sałek, Grzegorz Nowecki, Iwona Kozłowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy umowa o wykonanie ekspertyzy chiropterologicznej, zawierającej raport z monitoringu zimowiska, na potrzeby Państwowego Monitoringu Środowiska, zgodnie z przyjętą metodyką i wymogami zamawiającego, na formularzu GIOŚ, stanowi umowę o dzieło, czy umowę o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu, w kontekście podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że umowa o wykonanie ekspertyzy chiropterologicznej, która była częścią większego projektu Państwowego Monitoringu Środowiska, wykonana na specjalnym formularzu GIOŚ i zgodnie z narzuconą metodyką, nie posiada cech umowy o dzieło. Brakowało w niej indywidualizacji i pewności rezultatu, a wymagała starannego działania. W związku z tym, umowa została prawidłowo zakwalifikowana jako umowa o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu, co skutkowało obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego wykonawcy.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ) o objęciu osoby fizycznej obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu wykonywania umowy o dzieło z Płatnikiem (Skarżącą). Umowa dotyczyła wykonania ekspertyzy chiropterologicznej i raportu z monitoringu zimowiska nocka dużego. Skarżąca kwestionowała decyzję, twierdząc, że umowa była umową o dzieło, a nie umową o świadczenie usług. Sąd badał charakter prawny tej umowy w kontekście przepisów Kodeksu cywilnego i ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Sałek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Asesor WSA Iwona Kozłowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 stycznia 2026 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. z siedzibą w P. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] kwietnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej też jako "Prezes NFZ") decyzją z 25 kwietnia 2025 r. nr [...] działając na podstawie art. 65 pkt 1, art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e, art. 69 ust. 1 oraz art. 109 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 146 ze zm., dalej też "ustawa o świadczeniach") w zw. z art. 13 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 350), art. 627 oraz art. 734 i 750 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 ze zm., dalej też "k.c.") ustalił, że M. J. (dalej też jako "Uczestnik postępowania") był objęty obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym w okresie od 30 września 2021 r. do 8 października 2021 r. z tytułu wykonywania zawartej z Płatnikiem "[...]" (dalej też jako "Skarżąca", "Płatnik") umowy o dzieło, co do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego o umowie zlecenia. Zaskarżona decyzja została wydana na wniosek Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddziału w [...] (dalej też "ZUS") z 22 listopada 2024 r. (k. 27 akt administracyjnych) o wydanie decyzji dotyczącej objęcia Uczestnika postępowania ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu wykonania przez niego zawartej z Płatnikiem umowy, nazwanej umową o dzieło z 30 września 2021 r. nr [...] (k. 26-25 akt administracyjnych). Przedmiotem umowy było wykonanie i przekazanie ekspertyzy chiropterologicznej zawierającej raport z monitoringu zimowiska nocka dużego Myotis myotis wraz z majątkowymi prawami autorskimi do niej, za wynagrodzeniem w wysokości 1 030 zł brutto. Ekspertyza dotyczyła jednego zimowiska w F. w [...] i była wykonana na potrzeby Państwowego Monitoringu Środowiska, zgodnie z przyjętą dla gatunku metodyką i wymogami określonymi w umowie. Ekspertyza wchodząca w skład dzieła została wykonana na formularzu Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska, do którego adres i hasło dostępu udostępnił zamawiający. Elementem dzieła (ekspertyzy) – jak wynika z § 1 ust. 6 umowy – były zdjęcia ukazujące wszystkie obiekty, w których znajdują się zimowiska w F. w [...], wykonane w dniu każdej kontroli terenowej wraz z geolokalizacją zapisaną we właściwościach zdjęcia podczas jego wykonywania. Dzieło miało zostać wykonane do dnia 8 października 2021 r. w oparciu o własne dane wykonawcy, zebrane przed dniem podpisania umowy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Prezes NFZ przedstawił przebieg postępowania w sprawie, a także przywołał i omówił mające zastosowanie przepisy prawa. Następnie stwierdził, że z zapisów ww. umowy wynikało, że nie można uznać czynności wykonywanych przez Uczestnika postępowania, jako wykonywanych w ramach umowy o dzieło, albowiem efektem był raport stanowiący realizacje zamówienia Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska, który to raport był częścią składową realizowanego zamówienia publicznego przez Płatnika w ramach Państwowego Monitoringu Środowiska. Organ stwierdził, że praca Uczestnika postępowania miała narzucona instrukcję określającą standardy wykonywanego dzieła, Uczestnik postępowania otrzymał od Płatnika zestawienie wymaganych danych do raportu. Zdaniem organu wykonanie czynności określonych w umowie, przy braku swobody i samodzielności w wykonaniu zobowiązań, które są cechami istotnymi umowy o dzieło, będąc podporządkowanym określonym zasadom wskazanym przez Płatnika składek co powinien taki raport zawierać oraz formę w jakiej miały być przedstawione dane – przeczy jakoby tak wytworzone dzieło miało niepowtarzalny charakter, charakterystyczny dla umów o dzieło. W ocenie organu wykonywanie określonej czynności czy też szeregu powtarzających się czynności, bez względu na to jaki rezultat czynność ta przyniesie, jest właściwe dla umów, co do których mają zastosowanie przepisy Kodeksu cywilnego o umowie zlecenia. Organ wyjaśnił, iż przedmiot umowy w § 1 pkt 1 został określony w formie czynności do wykonania, tj. wykonanie i przekazanie ekspertyzy chiropterologicznej zawierającej raport z monitoringu nocka duża Myotis motis. Zdaniem Prezesa NFZ sporna umowa nie posiadała wystarczającego stopnia indywidualizacji, niezbędnego do oceny parametru mającego powstać dzieła. Płatnik określił bowiem jedynie ogólnikowo zakres powierzonej Uczestnikowi postępowania pracy. Umowa nie precyzowała, poza ogólnymi stwierdzeniami, do czego miał doprowadzić ich wykonawca i czym miała się charakteryzować i wyróżniać (cechy indywidualne dzieła) praca Uczestnika postępowania. Organ wskazał, że umowa o dzieło jako umowa rezultatu musi zawierać kryteria, w oparciu o które możliwa będzie weryfikacja jej wykonania. Przesłanki te muszą mieć charakter cech indywidualnych. Ponadto wykonywanie szeregu powtarzalnych czynności, nawet gdy prowadzi do wymiernego efektu, nie może być rozumiane jako jednorazowy rezultat i kwalifikowane jako realizacja umowy o dzieło. Tego rodzaju czynności są charakterystyczne dla umowy o świadczenie usług, którą definiuje obowiązek starannego i cyklicznego wykonywania umówionych czynności. Jak zauważył organ, dzieło nie musi być czymś nowatorskim i niewystępującym jeszcze na rynku, jednakże powinno posiadać charakterystyczne, wynikające z umowy cechy, umożliwiające zbadanie czy dzieło zostało wykonane prawidłowo i zgodnie z indywidualnymi wymaganiami bądź upodobaniami zamawiającego. Przedmiotem umowy o dzieło powinno być zatem doprowadzenie do weryfikowalnego jednorazowego rezultatu, zdefiniowanego przez zamawiającego w momencie zawierania umowy. W opinii Prezesa NFZ analizowana umowa nie wykazuje, by charakter wykonywanych przez Uczestnika postępowania prac był twórczy i jednostkowy. W badanej umowie nie sprecyzowano w sposób konkretny przedmiotu dzieła, co spowodowało, że trudno mówić o konkretnym jego rezultacie, jaki miałby być osiągnięty. Dlatego też Prezes NFZ doszedł do przekonania, iż czynności wykonywane przez Uczestnika postępowania wymagały starannego działania, a ich wyniki nie były zależne przede wszystkim od niego. Z analizowanego materiału - treści zawartej umowy, wyjaśnień Płatnika, wynika, że Uczestnik postępowania zobowiązany był do wykonania prac związanych z procesem wykonywanym na zlecenie Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska z należytą starannością w określonym w umowie terminie. Celem zawartej umowy, jak już wcześniej wskazano, był raport z monitoringu zimowiska nocka dużego Myotis myotis. Oznacza to, że wykonywane przez Uczestnika czynności nie doprowadziły do powstania samoistnego, indywidualnie oznaczonego wyniku w postaci dzieła, tj. rezultatu. W konkluzji organ stwierdził, że Uczestnik postępowania podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu wykonywania pracy na podstawie ww. umowy w okresie wskazanym w zaskarżonej decyzji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: 1) przepisów prawa procesowego: a) art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej "k.p.a.") w zw. z art. 109 ust. 6 ustawy o świadczeniach, gdyż postępowanie Prezesa NFZ dotknięte było wadami polegającymi na braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego przyjęcia charakteru prawnego zawartej przez strony umowy jako umowy o świadczenie usług, podczas gdy zgodnie z wolą stron i treścią umowy, jej przedmiotem było dzieło w postaci profesjonalnej ekspertyzy chiropterologicznej zawierającej raport z monitoringu nocka dużego Myotis motis; b) art. 81a § 1 k.p.a. w zw. z art. 109 ust. 6 ustawy o świadczeniach poprzez brak zastosowania zasady rozstrzygania wątpliwości faktycznych na korzyść strony w sytuacji, gdy Prezes NFZ w ogóle nie odniósł się do faktów w postaci wytworzenia ekspertyzy chiropterologicznej, co w konsekwencji miało wpływ na treść decyzji; c) art. 7a § 1 k.p.a. w zw. z art. 109 ust. 6 ustawy o świadczeniach poprzez brak zastosowania zasady rozstrzygania wątpliwości prawnych na korzyść strony w sytuacji, gdy granica między usługami, a dziełem jest płynna, a pojęcia te nie posiadają ustawowej definicji, chociaż są konstytutywne dla umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu oraz umowy o dzieło, co w konsekwencji miało wpływ na treść decyzji; 2) przepisów prawa materialnego, w szczególności: a) art. 627 k.c. poprzez błędne zastosowanie przepisu uznając, że charakter czynności polegających na przygotowaniu ekspertyzy chiropterologicznej z zimowiska nocka dużego mieści się w pojęciu usługi, która nie ma charakteru indywidualnego dzieła, co miało wpływ na treść decyzji; b) art. 750 w zw. z art. 734 § 1 k.c. poprzez bezpodstawne ich zastosowanie polegające na przyjęciu, że Uczestnika postępowania i Skarżącą łączyła umowa o świadczenie usług, do której zastosowanie mają przepisy dotyczące umowy zlecenia, podczas gdy prawidłowa ocena charakteru prawnego umowy z dnia 30 września 2021 r. prowadzi do wniosku, że Uczestnik postępowania wykonał umowę o dzieło, co miało wpływ na treść decyzji; c) art. 65 § 1 w zw. z art. 3531 k.c. poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji błędną ocenę oświadczenia woli stron umowy, która skutkowała bezzasadnym uznaniem, że zadanie Uczestnika postępowania polegało na starannym działaniu, gdyż zamiar stron zawierających umowę i cel umowy z dnia 30 września 2021 r. stanowił rezultat w postaci ekspertyzy chiropterologicznej; d) art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że Uczestnik postępowania jest osobą wykonującą pracę w oparciu o umowę o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy dotyczące umowy zlecenia. Wobec tak sformułowanych zarzutów Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji rozstrzygając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (...). Kontrolując zaskarżoną decyzję z 25 kwietnia 2025 r. Sąd stwierdził, że jest ona zgodna z prawem. Organ wyjaśnił motywy podjętego rozstrzygnięcia, co znajduje uzasadnienie w zgromadzonym materiale dowodowym oraz w przywołanych przepisach. Ponadto organ uzupełnił przekazany przez ZUS materiał dowodowy, występując do Skarżącej a także do Uczestnika postępowania o wypełnienie ankiety dotyczącej wyjaśnienia szeregu okoliczności związanych z zawarciem i wykonaniem spornej umowy oraz jej przedmiotem – pismo skarżącej z 23 stycznia 2025 r. (k. 70 akt administracyjnych), pismo Uczestnika postępowania (k. 87 akt administracyjnych). Kwestią sporną w rozpoznawanej sprawie jest charakter prawny umowy zawartej 30 września 2021 r. przez Skarżącą z Uczestnikiem postępowania. Istota sprawy sprowadza się więc do zweryfikowania stanowisk stron i udzielenia odpowiedzi na pytania, czy stanowiła ona umowę o dzieło, czy też inną umowę o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego stosuje się przepisy dotyczące zlecenia oraz czy w zaistniałym stanie faktycznym Uczestnik postępowania podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania czynności na podstawie tej umowy. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowi art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Zgodnie z jego brzmieniem, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia lub osoby z nimi współpracujące. Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych stanowi w art. 6 ust. 1 pkt 4 rozdziału 2, regulującego "Zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym", że obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają (...) osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są m.in. osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia (...). Brzmienie tego przepisu jednoznacznie wskazuje, że chodzi tu o tę samą kategorię osób podlegających ubezpieczeniu społecznemu, a tym samym kwalifikujących się do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym. W myśl art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach, za osobę wykonującą pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy agencyjnej lub innej umowy o świadczenie usług oraz za osobę z nią współpracującą składkę jako płatnik oblicza, pobiera z dochodu ubezpieczonego i odprowadza zamawiający. Wyjaśnienia też wymaga, że zgodnie z art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie. W myśl art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Stosownie natomiast do art. 13 pkt 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, obowiązkowo ubezpieczeniom tym (społecznym) podlegają osoby wykonujące pracę nakładczą oraz zleceniobiorcy – od dnia oznaczonego w umowie jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania do dnia rozwiązania lub wygaśnięcia tej umowy. Uznanie, że sporna umowa nie stanowiła umowy o dzieło (art. 627 i nast. k.c.), lecz umowę świadczenia usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu (art. 750 k.c.) oznacza, że Skarżąca była obowiązana, jako płatnik składek, do obliczania i pobierania składek z dochodu ubezpieczonego oraz ich odprowadzania – na podstawie art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach. Przechodząc do analizy charakteru prawnego spornej umowy z 30 września 2021 r. należy wskazać, że zgodnie z art. 627 k.c., przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Elementami przedmiotowo istotnymi umowy o dzieło jest określenie dzieła, do którego wykonania zobowiązany jest przyjmujący zamówienie, a także – z uwzględnieniem regulacji art. 628 w zw. z art. 627 k.c. – wynagrodzenia, do którego zapłaty zobowiązany jest zamawiający. Umowa o dzieło jest umową o "rezultat usługi". Rezultat, na który umawiają się strony, musi być obiektywnie osiągalny i w konkretnych warunkach pewny. Celem umowy o dzieło nie jest bowiem czynność (samo działanie) lub zaniechanie, które przy zachowaniu określonej staranności prowadzić ma do określonego w umowie rezultatu. Przy umowie o dzieło chodzi o osiągnięcie określonego rezultatu, niezależnie od rodzaju i intensywności świadczonej w tym celu pracy i staranności. Odpowiedzialność przyjmującego zamówienie, w wypadku nieosiągnięcia celu umowy, jest więc odpowiedzialnością za nieosiągnięcie określonego rezultatu, a nie za brak należytej staranności. Z kolei, jak stanowi przepis art. 750 k.c., do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu. W tej sytuacji ustalenie, że jakaś konkretna umowa i stosunek zobowiązaniowy stanowi "umowę o świadczenie usług, która nie jest regulowana innymi przepisami", pociąga za sobą obowiązek wykonania nakazu z art. 750 k.c., a zatem obowiązek odpowiedniego zastosowania przepisów o zleceniu. Istota umowy zlecenia, w świetle art. 734 i nast. k.c., wyraża się w tym, że przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. Umowę zlecenia zalicza się przy tym do zobowiązań tzw. starannego działania, a nie zobowiązań rezultatu. Chociaż sama definicja zakłada dążenie do dokonania czynności prawnej, jednak w razie jej nieosiągnięcia, ale jednoczesnego dołożenia wszelkich starań w tym kierunku, przy zachowaniu należytej staranności, zleceniobiorca nie ponosi odpowiedzialności za niewykonanie zobowiązania. Innymi słowy, odpowiedzialność kontraktowa przyjmującego zlecenie powstanie wówczas, gdy przy wykonaniu zlecenia nie zachował on wymaganej staranności, niezależnie od tego, czy oczekiwany przez dającego zlecenie rezultat nastąpił, czy nie. Uwzględniając powyższe, Sąd uznał, że organ w zaskarżonej decyzji dokonał prawidłowej analizy oraz oceny spornej umowy z 30 września 2021 r. nr [...] (k. 26-25 akt administracyjnych), poprzez dokonanie odpowiednich i wyczerpujących ustaleń faktycznych oraz prawidłowo zastosował obowiązujące przepisy prawa, co doprowadziło do prawidłowych wniosków, że zakwestionowana umowa zawarta przez Skarżącą z Uczestnikiem postępowania była umową o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, a nie umową o dzieło. I tak, ze spornej umowy wynika, że Uczestnik postępowania zobowiązany był w ramach jej przedmiotu do wykonania i przekazania ekspertyzy chiropterologicznej zawierającej raport z monitoringu zimowiska nocka dużego Myotis myotis wraz z majątkowymi prawami autorskimi do niej (§ 1 ust. 1 umowy), przy czym dzieło miało dotyczyć jednego zimowiska w F. w [...] i miało zostać wykonane na potrzeby Państwowego Monitoringu Środowiska, zgodnie z przyjętą dla gatunku metodyka i wymogami zawartymi w umowie (§ 1 ust. 2 umowy). Elementem dzieła (ekspertyzy) miały być zdjęcia ukazujące wszystkie obiekty, w którym znajdują się zimowiska w F. w [...] wykonane w dniu każdej kontroli terenowej, wraz z geolokalizacją zapisaną we właściwościach zdjęcia podczas jego wykonania (§ 1 ust. 6 umowy). Ekspertyza wchodząca w skład dzieła miała zostać wykonana na formularzu internetowym GIOŚ, do którego adres i hasło dostępu miał udostępnić zamawiający (§ 1 ust. 3 umowy). Dzieło miało zostać wykonane do 8 października 2021 r. w oparciu o własne dane wykonawcy zebrane przed dniem podpisania umowy (§ 1 ust. 4 umowy); wykonawca nie miał prawa powierzyć wykonania dzieła innej osobie bez pisemnej zgody zamawiającego (§ 1 ust. 5 umowy). Zgodnie z treścią § 2 tej umowy wykonawca – Uczestnik postępowania oświadczył, że posiada wiedzę, kwalifikacje i umiejętności niezbędne do wykonania dzieła; wykona dzieło w sposób staranny, sumienny i prawidłowy, zgodnie z informacjami i wytycznymi ze strony Zamawiającego; ekspertyza wchodząca w skład Dzieła będzie wynikiem jego oryginalnej twórczości i nie będzie opracowaniem, przeróbką lub adaptacją cudzego utworu; korzystanie z ekspertyzy wchodzącej w skład Dzieła nie będzie naruszać majątkowych i osobistych praw autorskich oraz dóbr osobistych osób trzecich; jego osobiste i majątkowe prawa autorskie do ekspertyzy wchodzącej w skład dzieła, w tym prawo do udzielania zezwolenia na wykonywanie zależnych praw autorskich w odniesieniu do tej ekspertyzy nie są i nie będą ograniczone jakimikolwiek prawami osób trzecich i może nimi rozporządzać w zakresie niezbędnym do zawarcia i wykonywania umowy (§ 2 umowy). W § 3 umowy zawarto postanowienia autorskich praw majątkowych do ekspertyzy, w tym m.in. przeniesienia tych praw na wskazanych polach eksploatacji, zgodę wykonawcy na dokonywanie przez zamawiającego lub na jego zlecenie zmiany, aktualizacji, uzupełnienia oraz opracowania ekspertyzy, przekazania nieograniczony w czasie i przestrzeni licencji do korzystania ze zdjęć na polach wykonanych w ramach realizacji umowy. W ocenie Sądu, zapisy zamieszczone w analizowanej umowie świadczą o założeniu przez jej strony braku samodzielności (a tym samym indywidualnego charakteru) wykonania powierzonego zadania polegającego na "monitoringu zimowiska nocka dużego Myotis myotis. Na uwagę zasługuje, że ekspertyza wykonana została na potrzeby Państwowego Monitoringu Środowiska, zgodnie z przyjętą dla gatunku metodyką i wymogami określonymi w umowie, na formularzu Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska, do którego adres i hasło dostępu udostępnił zamawiający (Skarżąca). Trafnie w tym zakresie zauważył organ w zaskarżonej decyzji, że przedmiot umowy określony mianem ekspertyzy był wykonany na specjalnym formularzu Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska poprzez naniesienie na formularz określonego zakresu danych i analiz; dane do logowania w serwisie Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska wykonawca otrzymywał od płatnika. Uczestnik postępowania przygotowywał raport dotyczący jednego zimowiska w F. w [...], który nie istniał samodzielnie jako dzieło, a był częścią większej całości składającej się monitoring realizowany w ramach Państwowego Monitoringu Środowiska prowadzonego przez Inspekcję Ochrony Środowiska. Sąd zwraca uwagę, że przy tego rodzaju wykonywanych czynnościach, tzn. zmierzających najpierw do zebrania danych, a następnie przedstawienia ich w formie dokumentu jakim jest "ekspertyza", trudno uznać, że sporna umowa polegała na dostarczeniu określonych wyników pracy Uczestnika postępowania w postaci dzieła w myśl przepisów o umowie o dzieło zawartych w k.c. Podkreślenia wymaga, że sporna umowa nie zawierała opisu zamawianego "dzieła", tzn. nie sprecyzowano w niej cech szczególnych dzieła, indywidualnie oznaczonych, nadających mu charakteru oryginalności. Strony nie uzgodniły więc z góry produktu finalnego w sposób charakterystyczny dla umowy o dzieło w myśl k.c. Ponadto, z treści znajdującego się w aktach administracyjnych Raportu dla gatunku na stanowisku – 1324 nocek duży – Z. – F. w [...] – 2021 wynika, że podano w nim: - jako datę kontroli dzień 11 lutego 2021 r.; jako eksperta Uczestnika postępowania oraz dodatkowego eksperta R. J.; - opis innych wartości przyrodniczych, wykonywane działanie ochronne i ich ocenę skuteczności, proponowane działania ochronne, uwagi; - opis stanowiska, parametry i wskaźniki, aktualne oddziaływania, zagrożenia, załączniki. W ocenie Sądu, organ trafnie ocenił, że wykonywane przez Uczestnika postępowania czynności faktyczne, zakończone przygotowaniem ww. "Raportu" wskazują, że wykonywana przez niego praca, polegająca na przeprowadzeniu monitoringu zimowiska nocka dużego Myotis motis, nie prowadzi do wytworzenia jednorazowego, indywidualnego, samoistnego i oryginalnego dzieła w myśl przepisów o umowie o dzieło zawartych w k.c. (por. pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 listopada 2023 r., sygn. akt II GSK 169/23 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 21 marca 2024 r., sygn. akt VI SA/Wa 5360/23). Tym samym opisane czynności podejmowane przez Uczestnika postępowania organ prawidłowo zakwalifikował jako świadczenie usług, któremu towarzyszy sporządzanie dokumentacji w postaci raportu w oparciu o powtarzalne czynności. Ponadto powołując się na poglądy wyrażane w orzecznictwie doszedł do prawidłowego wniosku, zgodnie z którym Uczestnik postępowania wykonywał czynności przy zachowaniu należytej staranności, działając (jak podano w umowie), w sposób "staranny, sumienny i prawidłowy, zgodnie z informacjami i wytycznymi ze strony Zamawiającego" i wykorzystując swoją wiedzę i doświadczenie. Zauważenia wymaga przy tym, że Skarżąca zamawiała raporty o podobnym charakterze i zakresie merytorycznym także u innych wykonawców. Sąd podziela konkluzję organu, zgodnie z którą oceniana umowa zasadnie została zakwalifikowana jako nienazwana umowa o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu. Z tytułu zaś wykonywania pracy na podstawie umowy o świadczenie usług na rzecz Skarżącej Uczestnik postępowania podlegał ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresie wskazanym w zaskarżonej decyzji. Sąd stwierdza zatem, że z powyżej wskazanych względów, organ prawidłowo ocenił charakter spornej umowy, zaliczając ją do umów o świadczenie usług, co oznacza, że nie doszło do naruszenia art. 627, art. 750 i art. 734 § 1 k.c. Uwzględniając treść art. 3531 k.c., Sąd stwierdza, że zaklasyfikowanie spornej umowy – dotyczącej świadczenia usług, których wykonanie wymaga dołożenia należytej staranności, a w których nie ma możliwości wskazania obiektywnie osiągalnego i pewnego oraz samoistnego względem wykonawcy rezultatu – do umów o dzieło, sprzeciwiałoby się tego rodzaju stosunkowi prawnemu. Z tego też względu za niezasadny należało również uznać zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organ art. 65 § 1 k.c. i art. 3531 k.c., przez błędną wykładnię woli stron zawartej umowy, której jak zostało to wyżej wyjaśnione, usługowy charakter i cel nie budzi wątpliwości Sądu, a to determinuje również jej charakter prawny, jako umowy o świadczenie usług. Organ nie negował przy tym łączącego strony umowy stosunku prawnego, jaki na ich podstawie został zawarty. Dokonał natomiast niewadliwej oceny charakteru tej umowy oraz w aspekcie ustalenia istnienia bądź nieistnienia obowiązku objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym w związku z zawartym stosunkiem prawnym. Sąd zaś stwierdził, że ocena ta jest prawidłowa. Sąd nie był przy tym zobowiązany, aby legalność zaskarżonej decyzji kontrolować z pozycji oraz przy uwzględnieniu kryteriów, o których mowa w art. 65 § 1 i 2 k.c., a mianowicie zasad współżycia społecznego, ustalonych zwyczajów, czy też zgodnego zamiaru stron umowy oraz jej celu (por.: wyrok NSA z 20 sierpnia 2021 r., sygn. akt II GSK 403/21). W konsekwencji nie doszło też w rozpoznawanej sprawie do naruszenia art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach, którego naruszenia Skarżąca upatruje w błędnym uznaniu spornej umowy za umowę o świadczenie usług, a nie umowę o dzieło. Skoro sporna umowa stanowiła umowę o świadczenie usług, organ trafnie stwierdził, że Uczestnik postępowania podlegał, w świetle art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e powołanej ustawy, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania pracy na jej podstawie, co obligowało Płatnika – Skarżącą do zgłoszenia Uczestnika postępowania do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego. W ocenie Sądu, organ zatem prawidłowo, na podstawie całokształtu wystarczająco zebranego i rozpatrzonego materiału dowodowego, jak również dokładnie wyjaśnionego stanu faktycznego, zakwalifikował sporną umowę do umów o świadczenie usług, a w konsekwencji stwierdził podleganie obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego Uczestnika postępowania z tytułu wykonywanej na jej podstawie pracy. Zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający do prawidłowej kwalifikacji spornej umowy. Nie doszło tym samym do zarzucanego przez Skarżącą naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Zgromadzony materiał dowodowy został prawidłowo oceniony, czemu organ dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Nie naruszył tym samym zarzucanych w skardze przepisów art. 81a w zw. z art. 7a k.p.a. W sprawie tej nie zaistniały bowiem przesłanki określone w tych przepisach, to jest niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, czy też co do treści normy prawnej, które należałoby rozstrzygnąć na korzyść Skarżącej. Ze wskazanych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło