VI SA/Wa 2133/16
WyrokWSA w Warszawie2017-04-05
Skład orzekający: Marzena Milewska-Karczewska, Izabela Głowacka-Klimas, Andrzej Wieczorek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba, która pełniła służbę w organach bezpieczeństwa państwa w latach 1944-1990, może zostać wpisana na listę adwokatów, jeśli zatajała lub podawała niepełne informacje na temat tej służby we wniosku o wpis?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zatajanie lub podawanie niepełnych informacji dotyczących służby w organach bezpieczeństwa państwa w latach 1944-1990 przez kandydata na adwokata świadczy o braku nieskazitelnego charakteru i rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu. Takie zachowanie, polegające na przemilczeniu istotnych faktów, jest sprzeczne z podstawowymi zasadami etycznymi i moralnymi, a także z wymogami uczciwości i odwagi cywilnej, które są niezbędne do wykonywania zawodu adwokata.Stan faktyczny
Skarżący L.W. ubiegał się o wpis na listę adwokatów, jednak Okręgowa Rada Adwokacka, Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej oraz Minister Sprawiedliwości odmówili mu wpisu, uznając, że nie spełnia wymogu nieskazitelnego charakteru i rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu. Głównym powodem odmowy była służba skarżącego w organach bezpieczeństwa państwa w latach 1979-1988 oraz fakt, że we wniosku o wpis podawał niepełne lub sprzeczne informacje dotyczące tej służby i przynależności do PZPR. Skarżący zaskarżył decyzję Ministra Sprawiedliwości do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.) Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant st. sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi L.W. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie wpisu na listę adwokatów oddala skargę
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. Nr [...], Minister Sprawiedliwości utrzymał w mocy uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] maja 2016 r., Nr [...] oraz utrzymaną przez nią w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] lutego 2016 r. o odmowie wpisu L. W. (skarżący) na listę adwokatów [...] Izby Adwokackiej.
Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23) w związku z art. 68 ust. 6a oraz z art. 65 pkt 1 i w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2015 r. poz. 615 z późn. zm.).
Do wydania przedmiotowej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu [...] kwietnia 2011 r. L. W. wystąpił do Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z wnioskiem o dokonanie wpisu na listę adwokatów w trybie art. 65 pkt 1 - 3 w związku z art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy - Prawo o adwokaturze.
Okręgowa Rada Adwokacka w [...] uchwalą z dnia [...] maja 2011 r. odmówiła wnioskodawcy wpisu na listę adwokatów uznając, iż kandydat nie jest osobą o nieskazitelnym charakterze i nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata, o której mowa w art. 65 pkt 1 ustawy - Prawo o adwokaturze.
Zdaniem Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] osoby, które współpracowały z organami bezpieczeństwa państwa w latach 1944 - 1990 naruszyły w sposób drastyczny etykę zawodową i tym samym nie dają rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata.
Od powyższej uchwały wnioskodawca złożył odwołanie do Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w [...] wnosząc o jej uchylenie.
Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej uchwałą z dnia [...] września 2011 r., Nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną uchwałę podzielając argumentację organu I instancji.
Od powyższej uchwały L. W. w dniu [...] października 2011 r. złożył odwołanie do Ministra Sprawiedliwości wnosząc o uchylenie zaskarżonych uchwał organów samorządu zawodowego i wpisanie go na listę adwokatów Izby Adwokackiej w [...].
Decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. Minister Sprawiedliwości, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 68 ust. 6a w zw. z art. 65 pkt 1 i art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy - Prawo o adwokaturze, po rozpatrzeniu odwołania L. W., utrzymał w mocy uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] września 2011 r. utrzymującą w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] maja 2011 r. o odmowie wpisu wnioskodawcy na listę adwokatów [...] Izby Adwokackiej.
Na decyzję tę L. W. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy Ministrowi Sprawiedliwości do ponownego rozpoznania.
Wyrokiem z dnia 8 sierpnia 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 570/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Sprawiedliwości z [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wpisu na listę adwokatów; stwierdzając, że decyzja ta nie podlega wykonaniu oraz orzekł o kosztach postępowania.
Sąd I instancji przyjął, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów prawa procesowego; tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku w całości złożyło Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, zarzucając naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 65 pkt 1 ustawy - Prawo o adwokaturze oraz wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Wyrokiem z dnia 25 marca 2014 r., sygn. akt II GSK 1930/12, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.
Prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 sierpnia 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 570/12, wraz z aktami sprawy, został doręczony Ministrowi Sprawiedliwości w dniu 3 czerwca 2014 r.
Rozpoznając ponownie sprawę, Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. w sprawie o sygn. akt [...] na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchylił uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] września 2011 r., Nr [...] oraz utrzymaną przez nią w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] w mocy uchwałę odmawiającą wpisu L. W. na listę adwokatów [...] Izby Adwokackiej i przekazał ją do ponownego rozpatrzenia Okręgowej Radzie Adwokackiej w [...].
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Okręgowa Rada Adwokacka w [...] uchwałą z dnia [...] października 2014 r. odmówiła wpisu L. W. na listę adwokatów [...] izby Adwokackiej.
Od powyższej uchwały L. W. w dniu [...] listopada 2014 r. wniósł odwołanie do Naczelnej Rady Adwokackiej w [...].
Uchwałą z dnia [...] lutego 2015 r. Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w [...] uchyliło zaskarżoną uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania.
Po kolejnym rozpoznaniu sprawy Okręgowa Rada Adwokacka w [...] uchwałą z dnia [...] lutego 2016 r. odmówiła wpisu L. W. na listę adwokatów [...] Izby Adwokackiej.
Okręgowa Rada Adwokacka stwierdziła, iż L. W. nie spełnia przesłanki z art. 65 pkt 1 ustawy - Prawo o adwokaturze, albowiem nie jest nieskazitelnego charakteru i swoim dotychczasowym zachowaniem nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Na taką ocenę wpłynęła postawa wnioskodawcy i nie pełne informacje na temat pełnienia służby w organach Służby Bezpieczeństwa, które świadczą, iż sprzeniewierzył się podstawowym zasadom moralnym oraz o mijanie się z prawdą w zakresie pełnienia służby w SB.
Od powyższej uchwały wymieniony złożył odwołanie do Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w [...] wnosząc o jej uchylenie.
Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej uchwałą z dnia [...] maja 2016 r., Nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną uchwałę podzielając argumentację organu I instancji.
Rada podkreśliła, że Adwokatura Polska od ponad 90 lat stoi na straży podstawowych praw i wolności obywateli Rzeczypospolitej, jest strażnikiem wolności i demokracji. Ponadto w uzasadnieniu przytoczyła wyrok z dnia 12 kwietnia 2005 r. sygnatura VI SA/Wa 1517/04 LEX 165936, w którym Wyższy Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że "praca w organach bezpieczeństwa państwa w latach 1944-1990 może być rozumiana jako sprzeniewierzenie się podstawowym zasadom moralnym. Każda osoba ubiegająca się o wpis na listę adwokatów, musi oceniać swoje dotychczasowe zachowanie przez pryzmat podstawowych norm moralnych".
Uzasadniając swojej rozstrzygnięcie ORA w Poznaniu powołała się ponadto na oświadczenie lustracyjne skarżącego (k 15), opublikowane w Obwieszczeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 listopada 2005 r., z którego wynika, że pełnił służbę w SB.
ORA podkreśliła, że skarżący w kwestionariuszu osobowym z dnia [...] kwietnia 2011 r. podał, że pracował jako funkcjonariusz MO, a nie Służby Bezpieczeństwa, podobne rozbieżności wynikły również na tle przynależności do PZPR. Również niepełne informacje podawał skarżący w oświadczeniu z dnia [...] września 2005 r. (k 5 tom I), gdzie zapomniał wspomnieć, że złożył wniosek o powołanie na notariusza. Reasumując, ORA uznała, że skarżącemu brak jest odwagi cywilnej w życiu prywatnym i zawodowym oraz brak mu odpowiedzialności za własne słowa i czyny co rzutuje na przesłankę z art. 65 pkt 1 prawa o adwokaturze.
W dniu [...] czerwca 2016 r. L. W. wniósł do Ministra Sprawiedliwości odwołanie od uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, żądając uchylenia zaskarżonej uchwały oraz poprzedzającej ją uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] i rozpoznanie sprawy co do istoty poprzez wydanie decyzji pozytywnej.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r., Nr [...], Minister Sprawiedliwości utrzymał w mocy uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w Warszawie z dnia [...] maja 2016 r., Nr [...] oraz utrzymaną przez nią w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] lutego 2016 r. o odmowie wpisu L. W. na listę adwokatów [...] Izby Adwokackiej.
Minister Sprawiedliwości, uznał, że Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w Warszawie, jak również Okręgowa Rada Adwokacka w [...] zasadnie odmówiły L. W. wpisu na listę adwokatów, dokonując w tej kwestii prawidłowych ustaleń faktycznych oraz obiektywnej oceny dowodów, których zwieńczeniem była wnikliwa i właściwa ocena prawna sytuacji w kontekście spełnienia przez niego ustawowych wymogów dotyczących wpisu na listę adwokatów.
Minister Sprawiedliwości podzielił ocenę organów samorządu adwokackiego, że za okoliczności przemawiające za brakiem nieskazitelności charakteru oraz wiarygodności L. W. uznać należy pełnienie w latach 1979-1988 przez niego służby w organach bezpieczeństwa państwa w rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 11 kwietnia 1997 r. o ujawnieniu pracy lub służby w organach bezpieczeństwa państwa lub współpracy z nim w latach 1944-1990 osób pełniących funkcje publiczne (Dz. U. z 1999 r. Nr 42 poz. 428 z późn. zm.). Na poparcie swoich twierdzeń organ przywołał orzeczenia sądowe.
Organ podkreślił, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 12 kwietnia 2005 roku jednoznacznie stwierdził, iż praca w organach bezpieczeństwa państwa w latach 1944-1990 może być rozumiana jako sprzeniewierzenie się podstawowym zasadom moralnym. Każda osoba ubiegająca się o wpis na listę adwokatów musi oceniać swoje dotychczasowe zachowanie przez pryzmat podstawowych norm moralnych (VI SA/Wa 1517/04 LEX nr 165936).
Jak wskazał organ, Naczelny Sąd Administracyjny niejednokrotnie stwierdzał, m.in. w orzeczeniu z dnia 23 maja 1997 r., sygn. akt II SA 1148/96, z dnia 10 lutego 1998 r., sygn. akt II SA1445/97, z dnia 30 listopada 2004 r., sygn. akt II SA 4535/03, że nieskazitelność charakteru to szlachetność, prawość, uczciwość, czyli cechy wartościujące kandydata wyłącznie w sferze etyczno-moralnej. Oznacza to także pełną wiarygodność kandydata, odpowiedzialność i brak jakichkolwiek okoliczności negatywnych, podważających tę cechę.
Organ przywołał również wyrok z dnia 5 kwietnia 2001 r., sygn. II SA 725/00 Naczelnego Sądu Administracyjnego z którego wynika, iż na rękojmię w rozumieniu art. 65 Prawa o adwokaturze składają się dwa elementy: cechy charakteru i dotychczasowe zachowanie osoby pragnącej zostać adwokatem. Wyrażenie ustawowe "dotychczasowe zachowanie" oznacza postępowanie osoby ubiegającej się o wpis na listę adwokacką do czasu wpisania na tę listę, które odpowiadając ocenom moralnym i etycznym, gwarantuje właściwe wykonywanie zawodu adwokata. Przy tym należy zauważyć, że "nawet jednorazowe zachowanie może podważyć wiarygodność oraz nieskazitelny charakter kandydata" (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 listopada 2009 r., sygn. VI SA/Wa 1450/09).
Zdaniem Ministra Sprawiedliwości wpływ na ocenę nieskazitelności charakteru L. W. pod kątem rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata miał przede wszystkim fakt zatrudnienia go w charakterze oficera Służby Bezpieczeństwa w latach 1979-1988, co rzutuje na jego wiarygodność, odpowiedzialność i uczciwość, oraz wskazuje na sprzeniewierzenie się podstawowym zasadom etycznym i moralnym.
Na decyzję Ministra Sprawiedliwości, doręczoną L. W. [...] sierpnia 2016 r., skarżący złożył w dniu [...] września 2016 r. w placówce pocztowej skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, za pośrednictwem Ministra Sprawiedliwości, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy Ministrowi Sprawiedliwości do ponownego rozpoznania.
Decyzji Ministra Sprawiedliwości skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest art. 65 pkt 1 ustawy - Prawo o adwokaturze, poprzez "przekroczenie granic uznania administracyjnego, a polegającym na przyjęciu, iż wnioskodawca nie spełnia warunku koniecznego do uwzględnienia wniosku - wpisania go na listę adwokatów" oraz wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy Ministrowi Sprawiedliwości do ponownego rozpoznania.
Skarżący wniósł nadto o przeprowadzenie dowodu akt:
a) całości akt osobowych skarżącego dotyczących okresu zajmowania stanowiska Asesora, Wiceprokuratora i Prokuratora Prokuratury Rejonowej w [...] (...) celem ustalenia okoliczności dotyczących trybu nawiązania stosunku służbowego w roku 1988 oraz przyczyn nie nawiązania ze skarżącym stosunku służbowego w roku 1990, celem wykazania zasadności zarzutu jak w pkt 1 skargi, jak również wykazania zasadności tez podniesionych w uzasadnieniu skargi;
b) całości akt Instytutu Pamięci Narodowej w [...] dotyczących okresów służby skarżącego w latach 1979-1987(8) w organach MSW wobec wątpliwości czy kwerenda dokonana przez organ samorządu zawodowego dotyczyła wszystkich dokumentów;
c) całości akt postępowania w sprawie o wpis skarżącego na listę adwokatów zakończonego uchwałą Naczelnej Rady Adwokackiej w Warszawie z dnia [...] lipca 2006 roku (...) celem wykazania zasadności zarzutu skargi a w szczególności rzeczywistych to jest pozamerytorycznych powodów odmowy wpisu.
W obszernym uzasadnieniu skargi wskazano, że zaskarżona decyzja ma charakter polityczny a nie merytoryczny, a przy jej wydaniu zostały przekroczone granice uznania administracyjnego oraz naruszone prawa skarżącego jako człowieka. Przytoczono również liczne orzeczenia sądowe.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, a także oddalenie wniosków dowodowych skarżącego wskazanych w skardze. Organ podkreślił, że wbrew stanowisku L. W. dokonana przez organy samorządu adwokatury jak i Ministra Sprawiedliwości wykładnia art. 65 ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze oraz zastosowanie tej regulacji co oceny sytuacji prawnej skarżącego znajduje oparcie w poglądach judykatury i doktryny. Wymieniony przepis ocenę tej przesłanki pozostawia tzw. uznaniu administracyjnemu. Stwierdzenie posiadania przez skarżącego przymiotu rękojmi posiadania nieskazitelnego charakteru oraz prawidłowego wykonywania zawodu adwokata zostało przez organy wpisowe oraz Ministra Sprawiedliwości ustalone w oparciu o swobodną ocenę wszystkich ujawnionych okoliczności.
Przy czym sprawa o wpis L. W. na listę adwokatów została rozpoznana indywidualnie w konkretnym stanie faktycznym i w odniesieniu do konkretnej osoby. Minister Sprawiedliwości poddał wnikliwej analizie zarówno akta osobowe L. W. dotyczące wpisu na listę adwokatów, jak również akta osobowe dotyczące pracy skarżącego w prokuraturze, a także akta Instytutu Pamięci Narodowej dotyczące jego służby w organach bezpieczeństwa państwa.
W swojej skardze L. W. nie powołał się na nowe okoliczności, które przemawiałyby za zmianą decyzji. Treść skargi w istocie sprowadza się do krytyki i polemiki ze stanowiskiem Ministra Sprawiedliwości, które zostało wyczerpująco uzasadnione.
Na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2017 r. Sąd oddalił działając na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. wnioski dowodowe skarżącego. Sąd wskazuje, że zgodnie z treścią art. 106 § 3 p.p.s.a. uzupełniające postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym jest dopuszczalne w celu umożliwienia temu sądowi dokonania ustaleń służących ocenie zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, a nie w celu dokonania ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej załatwionej zaskarżoną decyzją" wyrok NSA o sygn. II FSK 1429/08.
Ponadto Sąd podkreśla, że postępowanie dowodowe przed Sądem nie może w sposób nadmierny przedłużyć postępowania sądowego. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem nadmierne przedłużenie postępowania sądowego zachodzi wtedy, gdy dochodzi do odroczenia rozprawy.
Ponieważ uwzględnienie wniosków dowodowych skarżącego spowodowałoby nadmierne przedłużenie postepowania poprzez konieczność odroczenia rozprawy Sąd postanowił powyższych wniosków nie uwzględnić.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna albowiem przedmiotowa decyzja odpowiada prawu.
Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] sierpnia 2016 r. utrzymującą w mocy uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] maja 2016 r., Nr [...] oraz utrzymaną przez nią w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] lutego 2016 r. o odmowie wpisu L. W. na listę adwokatów [...] Izby Adwokackiej.
Na wstępie uzasadnienia niniejszej sprawy Sąd wskazuje, że zarówno Minister Sprawiedliwości jak i Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej oraz Okręgowa Rada Adwokacka w [...] poczyniły w niniejszej sprawie wyczerpujące ustalenia faktyczne, analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego została dokonana w sposób swobodny a nie dowolny, a wyciągnięte wnioski prowadzą do stwierdzenia, że skarżący nie spełnia przesłanki z art. 65 pkt 1 ustawy Prawo o adwokaturze tj. nie jest nieskazitelnego charakteru i swoim dotychczasowym zachowaniem nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata.
Jak wynika z akt sprawy skarżący ukończył studia prawnicze na Uniwersytecie im. [...] w [...], uzyskując w dniu [...] maja 1979 r. tytuł magistra prawa.
W dniu [...] lipca 1979 r. został przyjęty do służby w Milicji Obywatelskiej i powołany na stanowisko młodszego inspektora Wydziału Śledczego Służby Bezpieczeństwa. W dniu [...] maja 1986 r. został awansowany na starszego inspektora Wydziału Śledczego Służby Bezpieczeństwa. Pracę tę wykonywał do lipca 1988 r.
Dnia [...] września 1988 r. L. W. został mianowany asesorem Prokuratury Rejonowej w [...], co zostało poprzedzone decyzją Prokuratora Generalnego Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej z dnia [...] sierpnia 1988 r. zwalniającą wymienionego od obywania aplikacji i złożenia egzaminu prokuratorskiego.
Z dniem [...] listopada 1989 r. Prokurator Generalny Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej mianował L. W. wiceprokuratorem Prokuratury Rejonowej w [...], zaś miesiąc później, z dniem [...] grudnia 1989 r. prokuratorem Prokuratury Rejonowej w [...].
W dniu [...] marca 1990 r. weszła w życie ustawa z dnia 22 marca 1990 r. o zmianie ustawy o Prokuraturze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia oraz ustawy o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 20, poz. 121) w oparciu o którą to w organach prokuratury dokonano weryfikacji wszystkich osób zajmujących ówcześnie stanowiska prokuratorów i wiceprokuratorów.
Po wejściu w życie ustawy nowelizacyjnej osoby, które nie miały ukończonej aplikacji prokuratorskiej i zdanego egzaminu prokuratorskiego nie mogły zajmować stanowiska prokuratora, w związku z czym stosunek służbowy L. W. w Prokuraturze wygasł z dniem [...] października 1991 r., przy czym ostatnim zajmowanym przez niego stanowiskiem w Prokuraturze było stanowisko aplikanta prokuratorskiego.
Po ustaniu zatrudnienia w prokuraturze, w latach 1991 - 1997 L. W. prowadził działalność w zakresie usług prawniczych pracując jako doradca prawny kolejno w Zakładzie Przetwórstwa Owocowo - Warzywnego w [...], Zakładzie [...] w [...] oraz Przedsiębiorstwie Handlowo - Usługowym "[...]" w [...].
Ponadto tym samym okresie prowadził własną działalność gospodarczą pod nazwą: Biuro Prawnicze "[...]" w [...].
Następnie od dnia [...] września 1997 r. do dnia [...] maja 2006 r. świadczył usługi w zakresie doradztwa podatkowego, przy czym początkowo na podstawie wpisu warunkowego (1997 - 2004), zaś później stałego - w Biurze Doradcy Podatkowego "[...]" w [...]. Od dnia [...] maja 2006 r. świadczy usługi w firmie pod nazwą [...] – L. W..
Sąd podziela stanowisko organów wpisowych samorządu adwokackiego, że L. W. nie spełnia przesłanki wpisu z art. 65 pkt 2 i 3 oraz pkt 4 w związku z art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy - Prawo o adwokaturze.
Jak wyżej wskazano w ocenie organów skarżący nie spełnia przesłanki z art. 65 pkt 1 ustawy prawo o adwokaturze.
W tym miejscu Sąd podkreśla, że skarżący w toku obu postępowań o wpis na listę adwokatów świadomie stara się zataić szczegóły swojej służby w SB i przerzucić odpowiedzialność za własne czyny na inne osoby. Informacja podana przez skarżącego w kwestionariuszu osobowym z dnia [...] kwietnia 2011 r., który został dołączony do wniosku o wpis są niepełne, gdyż wnioskodawca podaje, że w latach [...] lipca 1979 – [...] VIII 1988 r. pracował na stanowisku funkcjonariusza MO, gdy tymczasem był zatrudniony na stanowisku oficera SB. W życiorysie zawodowym z dnia [...] kwietnia 2011 r. skarżący wskazuje, że pełnił służbę w WUS w [...] "na różnych stanowiskach bezpośrednio związanych z prowadzeniem śledztw i dochodzeń". Nie podaje, że zajmował stanowisko oficera śledczego SB. Informacja dołączono do wniosku o wpis nie jest zatem pełna. Analiza powyższych dokumentów prowadzi do wniosku, że skarżący stara się pominąć fakt zajmowania stanowiska oficera śledczego SB i bycia funkcjonariuszem SB pomimo okresu 9 letniej pracy w tych organach.
W tym miejscu Sąd wskazuje, że obowiązująca wówczas ustawa z 31 lipca 1985 r. o służbie funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa i Milicji Obywatelskiej Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (Dz. U. Nr 38, poz. 181 z późn. zm.) wyraźnie odróżnia funkcjonariusza Służby Bezpieczeństwa i funkcjonariusza Milicji Obywatelskiej.
We wniosku o zwolnienie z obowiązku odbycia aplikacji prokuratorskiej
i egzaminu prokuratorskiego z dnia [...] czerwca 1988 r. wnioskodawca wskazuje, że pełnił służbę na różnych stanowiskach, w tym podkreśla, że nieprzerwanie przez sześć lat pełnił służbę na stanowisku oficera śledczego Wydziału Śledczego Służby Bezpieczeństwa. W ankiecie personalnej z dnia [...] lipca 1988 r. również wyraźnie wskazuje, że był funkcjonariuszem MO i oficerem śledczym. Z kolei podczas rozmowy w dniu [...] marca 2015 r. wnioskodawca podaje, że zorientował się, że pracuje w służbach SB dopiero 3-4 miesiące od podjęcia decyzji o zatrudnieniu, w grudniu 1979 r.
Sąd podziela stanowisko organów wpisowych, że wyjaśnienia skarżącego dotyczące braku świadomości o podjęciu zatrudnienia w organach SB są mało wiarygodne zwłaszcza w kontekście ustaleń Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] do dokonanych w oparciu o akta osobowe skarżącego znajdujące się w IPN, z których wynika, że miał pełną świadomość, gdzie odbywać będzie służbę. We wniosku personalnym z dnia [...] czerwca 1979 r. wyraźnie wskazano, że wnioskodawca ma być mianowany na młodszego inspektora Wydziału Śledczego SB. W dniach [...] listopada 1979 r. – [...] grudnia 1979 r. odbył przeszkolenie na kursie wstępnym Służby Bezpieczeństwa w [...]. Na k 15 a/a znajduje się oświadczenie lustracyjne skarżącego, w którym przyznaje się do służby w SB.
W podobny sposób, jak informacje o służbie w SB, skarżący podaje informacje o przynależności do PZPR. Z jednej strony wnioskodawca wskazuje, że został zmuszony do złożenia deklaracji kandydackiej do PZPR i że nie chciał wstępować do PZPR jako członek, dlatego złożył deklarację kandydacką. Ta informacja sprzeczna jest z treścią dokumentu - kwestionariusza osobowego w związku z wnioskiem o przyjęcie do prokuratury, w którym wpisana została informacja, że jest on członkiem PZPR. Wnioskodawca podaje, że nie oponował przeciwko wpisaniu w formularzu informacji, że jest członkiem PZPR, bowiem miała to być zaleta przy staraniu się o stanowisko prokuratora.
W tym miejscu zdaniem Sądu należy postawić sobie pytanie, czy zachowanie skarżącego, które można określić jako świadome przemilczenie istotnych okoliczności dotyczących przebiegu służby w organach podległych Ministerstwu Spraw Wewnętrznych PRL przy poprzestaniu na ujawnieniu ogólnej zgodnej z prawdą informacji co do służby, która mogła być odbywana między innymi w jednostkach organizacyjnych Służby Bezpieczeństwa (ale również w innych, np. typowo policyjnych), jest wystarczającą podstawą do przyjęcia, że skarżący nie spełnia wymogów o jakich mowa w art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze. Odpowiedź w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jest twierdząca.
Na rękojmię w rozumieniu art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze składają się dwa elementy: cechy charakteru i dotychczasowe zachowanie osoby ubiegającej się o wpisanie na listę adwokatów. Poza granicami badania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny pozostaje ocena elementu dotychczasowego zachowania skarżącego w postaci jego służby w jednostce organizacyjnej Służby Bezpieczeństwa. Pozostaje ocena opisywanego zachowania z chwili składania wniosku o wpisanie na listę adwokatów. Ocena taka odnosi się do płaszczyzny etyczno - moralnej jako podstawy wartościowania składającego się na pojęcie nieskazitelności charakteru. O nieskazitelności charakteru świadczą różnego rodzaju przymioty osobiste, wśród których wymienia się, między innymi, uczciwość w życiu prywatnym i zawodowym, poczucie odpowiedzialności za własne słowa i czyny, odwagę cywilną i samokrytycyzm (por. wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2001 r., II SA 725/00, LEX nr 53476). Wymogów dotyczących takich cech nie da się pogodzić z ujawnionym zachowaniem związanym z przejawami złej woli. Przedstawianie całej prawdy w jej istotnych dla odbiorcy elementach jest stanem postulowanym przez zbieżne normy etyczne moralne i prawne. Ustawy procesowe, między innymi art. 268 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.), zawierającą rotę przyrzeczenia świadka, który przyrzeka, że nie tylko będzie mówił "szczerą prawdę", ale że uczyni to "niczego nie ukrywając z tego, co jest mu wiadome". Rozważania o wzajemnych zależnościach między moralnością a prawem prowadzą do wniosku, że treść roty przyrzeczenia odpowiada normie moralnej, dotyczącej zachowań wiążących się z informowaniem różnorakich podmiotów o istniejącym stanie rzeczy, ściśle powiązanej z oczekiwaniami co do cech takich jak te, które wymieniono jako świadczące o nieskazitelności charakteru.
Istotne znaczenie ma fakt, że przemilczana część informacji jest ważna dla oceny czy kandydat na adwokata spełnia wymogi z zakresu rękojmi w rozumieniu art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze. Ujawnienie jej pozwalałoby na pełną ocenę, w konkretnej sytuacji indywidualnie określonej osoby o jednostkowym życiorysie, czy kandydat daje rękojmię należytego wykonywania zawodu.
W tym miejscu Sąd wskazuje, że dostrzega złożoność moralno-etyczną sprawy, jednak nie do pogodzenia ze spełnieniem przesłanki nieskazitelnego charakteru jest przemilczenie przez skarżącego istotnych faktów z jego życia zawodowego, co w ocenie Sądu świadczy co najmniej o braku odwagi cywilnej i uczciwości. Sąd wskazuje ponadto, że w toku całego postępowania skarżący podnosił, że zainspirował i zorganizował nielegalny wyjazd członków rodziny za granicę do RFN, natomiast z oświadczeń składanych przez skarżącego znajdujących się w aktach IPN wnioskodastwa stwierdził, że nic nie wiedział o tym wyjeździe.
W ocenie Sądu organy również prawidłowo uznały, że skarżący nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Jak słusznie wskazał Minister Sprawiedliwości brak rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata przez L. W. dotyczy jego przygotowania zawodowego do wykonywania zawodu adwokata
Nie odbył on aplikacji, prokuratorskiej, jak również nie zdał egzaminu prokuratorskiego, a jedynie "egzamin wewnętrzny". Pełnił stanowisko prokuratora przez okres niespełna dwóch lat i wobec niespełnienia po 1989 roku ustawowych kryteriów jego stosunek służbowy w Prokuraturze wygasł. Następnie w latach 1991-1997 pracował w charakterze doradcy prawnego, a od roku 1997 doradcy podatkowego. Wnioskodawca nie posiada doświadczenia polegającego na świadczeniu pomocy prawnej w kancelarii adwokackiej jak również wiedzy o organizacji i funkcjonowaniu organów adwokatury.
Reasumując należy uznać, że organy wszystkich instancji w sposób prawidłowy zastosowały art. 65 pkt 1 ustawy prawo o adwokaturze dokonując jego prawidłowej wykładni i zastosowania. Mając powyższe na uwadze działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło