VI SA/Wa 2142/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. P. na postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] sierpnia 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia potwierdzającego treść pisma, zaświadczenia co do wykładni przepisów oraz zaświadczenia odnośnie prawidłowości przepisów prawa postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z dnia 1 września 2008 r. (data nadania w urzędzie pocztowym: 3 września 2008 r.) S. P. wniósł skargę na postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] sierpnia 2008 r. , nr [...] dotyczące odmowy wydania zaświadczenia potwierdzającego treść pisma Biura Postępowania Sądowego prokuratury Krajowej z dnia [...] lipca 2007 r. o braku podstaw prawnych do wywiedzenia przez prokuratora Generalnego do Sądu Najwyższego skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia oraz zaświadczenia co do wykładni przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego dotyczących podwyższania kwalifikacji zawodowych i zgodności tych przepisów z przepisami polskiego prawa procesowego i prawa unijnego, a także zaświadczenia odnośnie prawidłowości wykładni przepisów prawa dokonanej przez S. P. w piśmie z dnia [...] sierpnia 2007 r. skierowanym do Ministra Sprawiedliwości. W skardze strona zawarła wniosek o zwolnienie z uiszczenia wpisu. W odpowiedzi na wezwanie Sądu skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (k.16). W uzasadnieniu podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz dwiema pełnoletnimi córkami. Jedna z nich pozostaje bez pracy i jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna, natomiast druga jest uczennicą [...] w S. Skarżący podał, iż jego dochód w 2007 r. z tytułu zatrudnienia w gospodarstwie uspołecznionym wyniósł 17 231,96 zł, natomiast dochód jego żony z tytułu renty w 2007 r. wyniósł 8 211,46 zł, ale dodał, że żona prowadzi sklep. Skarżący nie podał dochodu uzyskiwanego z prowadzonej działalności gospodarczej (bowiem jest ona opodatkowana w formie ryczałtu), ale wskazał, że przychód osiągnięty w 2007 r. wyniósł 23 312,16 zł. Odnośnie stanu majątkowego wnioskodawca wskazał, że jest współwłaścicielem domu o powierzchni 120 m ², nieruchomość rolną o powierzchni 3,29 ha oraz budynek gospodarczy. Z jego oświadczenia wynika, że nie ma oszczędności, a rachunek bankowy, który posiada jego żona jest tylko do jej dyspozycji. Pismem z dnia 3 grudnia 2008 r. skarżący został wezwany przez Sąd do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedstawienie w terminie 14 dni : zeznań podatkowych za rok 2007 skarżącego i jego małżonki, ewentualnie zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodów uzyskanych przez nich w tym okresie, dokumentów wskazujących wysokość dochodów uzyskanych przez skarżącego i jego małżonkę w roku bieżącym, ostatniej decyzji właściwego urzędu skarbowego ustalającej wysokość opodatkowania zryczałtowanym podatkiem dochodowym od osób fizycznych opłacanym w formie karty podatkowej, odcinka ostatniego przekazu pocztowego świadczenia rentowego małżonki skarżącego lub ostatniej decyzji ustalającej wysokość tego świadczenia, zaświadczenia z właściwego urzędu pracy o posiadaniu przez starszą córkę skarżącego statusu osoby bezrobotnej (ze wskazaniem okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych), kopii umowy dzierżawy gruntu, oświadczenia, czy skarżący otrzymał dopłaty bezpośrednie do gruntów z funduszy Unii Europejskiej, jeśli tak, to kiedy i w jakiej wysokości, zaświadczenia ze szkoły potwierdzającego fakt pobierania nauki przez młodszą córkę skarżącego, wyciągów i wykazów z posiadanych przez skarżącego i jego małżonkę rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania oraz innych obciążeń (np. opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon). W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący wyjaśnił, że nie dostarczy żądanych dokumentów, gdyż wysokość opłaty skarbowej, jaką musiałby uiścić w celu ich uzyskania, przewyższa wartość wpisu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z kolei art. 255 ustawy P.p.s.a. stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Należy podkreślić, iż instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a., spoczywa na stronie składającej wniosek, co oznacza, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, nawet gdyby miało to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny co wynika z wykładni systemowej art. 246 § 1 pkt 1 i 2. Wskazać należy, że skarżący w odpowiedzi na wezwanie Sądu nie nadesłał żądanych dokumentów obrazujących jego sytuację majątkową. Powyższa okoliczność sprawia, że brak było możliwości ustalenia, czy pn wypełnia przesłanki art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z kolei z nadesłanego do Sądu wypełnionego formularza PPF wynika, że w skład jego majątku wchodzą opisane powyżej nieruchomości. Sąd podziela stanowisko prezentowane zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którym posiadanie majątku, w szczególności nieruchomości (domu jednorodzinnego, mieszkania), wyklucza w zasadzie możliwość zwolnienia od kosztów sądowych (por. post. Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 2004 r., FZ 454/04, niepubl.). Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, gdy zdobycie przez stronę środków na koszty postępowania w inny sposób jest rzeczywiście (obiektywnie) niemożliwe. Korzystanie przez stronę z majątku nieruchomego w sposób nieprzynoszący dochodu, nie zmienia faktu, że może on być wykorzystany jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu, jeśli właścicielowi brakuje pieniędzy na koszty postępowania. W szczególności odnosi się to do sytuacji, w których wpis od skargi nie jest duży /wynosi np. 100 – 200 zł/ (tak J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2006, wyd. II, kom. do art. 246). Należy zatem stwierdzić niezasadność wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie z kosztów sądowych. Nie wykazał on bowiem, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący nie nadesłał żądanych przez Sąd dokumentów, które umożliwiłyby ocenę jego sytuacji majątkowej. Powyższa okoliczność przesądza, że skarżący nie wykazał przesłanek uprawniających do ubieganie się o przyznanie prawa pomocy. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 246 § 1 pkt. 2 w zw. z art. 260 P.p.s.a.