VI SA/Wa 2146/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Bosakirska Sędziowie Sędzia WSA Dorota Wdowiak (spr.) Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Protokolant Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi P. D. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] sierpnia 2008 r. Nr [...] w przedmiocie sprzeciwu wobec wpisu na listę adwokatów oddala skargę VI SA/Wa 2146/08 UZASADNIENIE Decyzją nr [...] z [...] sierpnia 2008 r. Minister Sprawiedliwości, na podstawie art. 69 ust. 2 w związku z art. 65 ust. 1 ustawy z 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze sprzeciwił się wpisowi P. D. na listę adwokatów Izby Adwokackiej w P. dokonanemu uchwałą Okręgowej Rady Adwokackiej w P. z [...] czerwca 2008 r. Minister Sprawiedliwości uznał, że P. D. nie jest nieskazitelnego charakteru i swoim dotychczasowym postępowaniem nie daje rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokata. Jego postępowanie jako sędziego Sądu Rejonowego w B., ujawnione w aktach postępowania dyscyplinarnego o sygnaturach akt: [...] i [...], zostało ocenione przez Ministra Sprawiedliwości jako zagrażające społecznemu poczuciu zaufania do organów wymiaru sprawiedliwości i godzące w porządek prawny. Minister Sprawiedliwości podniósł także, iż ujawnione w toku rozpoznania sprawy okoliczności mające miejsce podczas pełnienia przez kandydata funkcji sędziego Sądu Rejonowego w B. dyskwalifikują go również jako kandydata w sferze etyczno - moralnej. Podważają jego odpowiedzialność, wiarygodność i uczciwość oraz nieskazitelny charakter. Powyższej oceny Minister Sprawiedliwości dokonał w oparciu o akta osobowe kandydata. Wynika z nich, że P. D. będąc sędzią Sądu Rejonowego w B. dokonał przewinienia służbowego [...]. Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny wyrokiem z [...] maja 2007 r., sygn. akt [...], w związku z odwołaniami Ministra Sprawiedliwości i Krajowej Rady Sądownictwa na niekorzyść od wyroku Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego w G. z [...] grudnia 2006 r., zmienił zaskarżony wyrok w pkt III i IV w ten sposób, że w miejsce orzeczonych kar upomnienia wymierzył P. D. karę dyscyplinarną w postaci przeniesienia na inne miejsce służbowe w okręgu Sądu Apelacyjnego w W. W wykonaniu tego wyroku, z dniem [...] października P. D. został przeniesiony na stanowisko sędziego Sądu Rejonowego [...] w W. Nadto wobec P. D. toczy się kolejne postępowanie dyscyplinarne o popełnienie wykroczenia z art. 65 § 1 i art. 65 § 2 w związku z art. 9 § 1 ustawy z 20 maja 1971 r. kodeks wykroczeń. Wyrokiem Sądu Apelacyjnego - Sądu Dyscyplinarnego w G. z [...] czerwca 2007 r., sygn. akt [...] została wymierzona wnioskodawcy kara nagany. Po rozpoznaniu odwołania Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego w B. Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny wyrokiem z [...] października 2007 r. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Nadto Minister Sprawiedliwości podkreślił, iż P. D., składając wniosek o wpis na listę adwokatów zataił przed organami wpisowymi fakt toczących się dwóch postępowań dyscyplinarnych. W aktach przesłanych Ministrowi brak jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego, że Rada dokonała analizy akt osobowych wnioskującego, który przez wiele lat wykonywał zawód sędziego, do czego była uprawniona na mocy art. 68 ust. 4 Prawa o adwokaturze. Minister zauważył także, że zgodnie z § 21 ust. 4 Regulaminu organizacji i funkcjonowania okręgowych rad adwokackich z 17 października 2005 r., przed rozpoznaniem wniosku kandydata o wpis na listę adwokatów, dziekan lub inni wyznaczeni adwokaci przeprowadzają z zainteresowanym rozmowę. Z analizy akt jednoznacznie wynika, że taka rozmowa z zainteresowanym nie została przeprowadzona. Skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości z [...] sierpnia 2008 r. złożył P. D. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżący zarzucił decyzji naruszenie art. 7 kpa poprzez dokonanie błędnych ustaleń faktycznych w zakresie przebiegu postępowania przed Sądem Najwyższym, po który zapadł wyrok z [...] października 2007 r., naruszenie art. 65 pkt 1 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych poprzez błędną ocenę stanu faktycznego sprawy. Wbrew twierdzeniom Ministra, Rada dokonała analizy akt osobowych, czego dowodzi treść decyzji, a rozmowa dziekana Rady Adwokackiej miała miejsce przy składaniu wniosku o wpis. Zdaniem skarżącego, organ dokonał błędnej subsumcji i naruszenia art. 65 pkt 1 ustawy z 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze polegającej na błędnym przyjęcie, że kandydat do zawodu adwokata winien spełniać wyższe wymagania etyczne aniżeli sędzia, z czym trudno się zgodzić. Nie negując wagi postępowań dyscyplinarnych skarżący zauważył, że oceny jego osoby i kwalifikacji etycznych nie sposób ograniczyć do jednego kryterium bez uwzględnienia pozytywnych opinii adwokatów z wieloletnim stażem i przebiegu wszystkich lat pracy. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wnosił o jej oddalenie przywołując argumentację zawartą w decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji lub postanowienia. Sąd nie bada więc celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Kontrolując zaskarżoną decyzję z punktu widzenia powyższych kryteriów sąd nie stwierdził naruszenia prawa uzasadniającego jej uchylenie. Zaskarżona decyzja wydana została na postawie art. 69 ust. 2 w związku z art. 65 pkt 1 ustawy z 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r. nr 123, poz. 1058 ze zm.). Zgodnie z brzmieniem art. 65 pkt 1 ustawy, na listę adwokatów może być wpisany ten, kto: 1) jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata, 2) korzysta w pełni z praw publicznych oraz ma pełną zdolność do czynności prawnych, 3) ukończył wyższe studia prawnicze w Rzeczypospolitej Polskiej i uzyskał tytuł magistra lub zagraniczne studia prawnicze uznane w Rzeczypospolitej Polskiej, 4) odbył w Rzeczypospolitej Polskiej aplikację adwokacką i złożył egzamin adwokacki, z zastrzeżeniem art. 66 ust. 1a. Stosownie do art. 66 ust. 1 pkt 2) ustawy wymogu odbycia aplikacji adwokackiej i złożenia egzaminu adwokackiego nie stosuje się do osób, które zdały egzamin sędziowski, prokuratorski, radcowski lub notarialny. Zgodnie z art. 69 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych, Okręgowa Rada Adwokacka zawiadamia w terminie 30 dni Ministra Sprawiedliwości o każdej uchwale o wpisie na listę adwokatów lub aplikantów adwokackich, jak i o odmowie wpisu. Wpis na listę adwokatów lub aplikantów adwokackich uważa się za dokonany, jeżeli Minister Sprawiedliwości nie sprzeciwi się wpisowi w terminie 30 dni od dnia otrzymania uchwały wraz z aktami osobowymi wpisanego. Minister Sprawiedliwości wyraża sprzeciw w formie decyzji administracyjnej. Decyzja Ministra Sprawiedliwości może być zaskarżona do sądu administracyjnego przez zainteresowanego lub organ samorządu adwokackiego w terminie 30 dni od daty doręczenia tej decyzji. Minister Sprawiedliwości dokonując sprzeciwu wobec wpisu skarżącego na listę adwokatów Izby Adwokackiej w P. dokonanemu uchwałą Okręgowej Rady Adwokackiej w P. z [...] czerwca 2008 r. wyraził przekonanie, że P. D. nie spełnia przesłanki zawartej w art. 65 pkt 1 ustawy z 26 maja 1982 roku Prawo o adwokaturze. Zdaniem organu, jego dotychczasowa postawa nie może być uznana za uzasadniającą nieskazitelność charakteru i dającą rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Istotne znaczenie w tej kwestii ma wszczęte wobec wnioskodawcy postępowanie dyscyplinarne, które zostało zakończone prawomocnym wyrokiem, którym uznano go winnym czterech przewinień dyscyplinarnych. Wobec dwóch z nich Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny umorzył postępowanie w zakresie wymierzenia kary dyscyplinarnej. Za dwa pozostałe przewinienia dyscyplinarne [...] Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny, wyrokiem z dnia [...] maja 2007 r. wymierzył skarżącemu karę dyscyplinarną w postaci przeniesienia na inne miejsce służbowe w okręgu Sądu Apelacyjnego w W. Nadto wobec skarżącego toczy się kolejne postępowanie dyscyplinarne wobec popełnienia przez niego wykroczenia [...]. W ocenie sądu, słuszny jest pogląd Ministra Sprawiedliwości, że skarżący z powodu swojego dotychczasowego postępowania nie jest nieskazitelnego charakteru i nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Na rękojmię należytego wykonywania zawodu adwokata w rozumieniu art. 65 pkt 1 ustawy składają się dwa elementy: cechy charakteru i dotychczasowe zachowanie osoby pragnącej zostać adwokatem. O nieskazitelności charakteru świadczą takie przymioty osobiste jak: uczciwość w życiu prywatnym i zawodowym, uczynność, pracowitość, poczucie odpowiedzialności za własne słowa i czyny, stanowczość, odwaga cywilna, samokrytycyzm, umiejętność zgodnego współżycia z otoczeniem. Wyrażenie ustawowe "dotychczasowe zachowanie" oznacza zachowanie - postępowanie osoby ubiegającej się o wpis na listę radców prawnych - do czasu wpisania na tę listę i to takie zachowanie, postępowanie, odpowiadające ocenom moralnym i etycznym, gwarantujące właściwe wykonywanie zawodu radcy prawnego. /wyrok NSA z dnia 2001.04.05 II SA 725/00/. Pojecie "rękojmi" to uroczyste poręczenie, zagwarantowanie, zapewnienie, że z racji posiadanych cech zawód zaufania publicznego, w tym wypadku adwokata, będzie wykonywany prawidłowo. Brak rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokata jest więc implikacją braku nieskazitelnego charakteru i dotychczasowego zachowania odpowiadającego ocenom moralnym i etycznym. Są to pojęcia jednolite i niepodzielne. Zgodzić się należy z organem, że popełnione przez skarżącego przewinienia, ich charakter, muszą być ocenione negatywnie. Skarżący sprzeniewierzył się przecież zasadom swego dotychczasowego zawodu. W sytuacji, gdy osoba popełnia szereg przewinień wobec zasad dotychczasowego zawodu musi zostać oceniona negatywnie w kontekście możliwości wykonywania zawodu adwokata. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 roku Prawo o adwokaturze wykonywanie zawodu adwokata polega na świadczeniu pomocy prawnej, a w szczególności na udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu opinii prawnych, opracowaniu projektów aktów prawnych oraz występowaniu przed sądami i urzędami. Popełnione przez skarżącego delikty dyscyplinarne w dotychczasowym zawodzie dyskwalifikują go do wykonywania zawodu adwokata, który jest przecież zawodem zaufania publicznego. Skarżący w skardze twierdzi, iż zawód adwokata nie może przewidywać wyższego poziomu etycznego sprawowania tej funkcji niż zawód sędziego. Mimo prowadzonego postępowania dyscyplinarnego i stwierdzonych w jego wyniku uchybień został pozostawiony w służbie wymiaru sprawiedliwości mogąc orzekać we wszystkich sprawach. Może więc wykonywać zawód adwokata. Takie założenie skarżącego jest założeniem li tylko hipotetycznym. Podkreślić należy, że postępowanie dyscyplinarne i postępowanie wpisowe to dwa różne postępowania. W postępowaniu dyscyplinarnym wnioskodawca był oceniany w kontekście naruszenia określonych norm dyscyplinarnych obowiązującym sędziów. Istotą postępowania dyscyplinarnego była dyscyplinarna kwalifikacja jego czynów. Efektem tego postępowania było ukaranie skarżącego karą dyscyplinarną. W tym miejscu należy zauważyć, iż nie bez znaczenia jest wymiar kary orzeczony wobec skarżącego w postępowaniu dyscyplinarnym zakończonym wyrokiem Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego w sprawie [...]. Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny wymierzył skarżącemu karę dyscyplinarną w postaci przeniesienia na inne miejsce służbowe w okręgu Sądu Apelacyjnego w W. Jest to jedna z najsurowszych kar dyscyplinarnych. Surowszą od tej jest złożenie ze stanowiska sędziego. Toczy się kolejne postępowanie dyscyplinarne przeciwko skarżącemu. Z analizy akt postępowania dyscyplinarnego wynika, że wyrokiem z [...] lipca 2008 r. Sąd Apelacyjny w W. uznał skarżącego winnym popełnienia wykroczenia [...] i wymierzył mu karę dyscyplinarną złożenia z urzędu. Sprawa nie została prawomocnie zakończona. Z rozwiązania prawnego przyjętego w art. 68 i art. 69 powołanej ustawy Prawo o adwokaturze wynika, że sprawa wpisu na listę adwokatów jest sprawą administracyjną. Kompetencja do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej wpisu na listę adwokatów przyznana została organowi samorządu zawodowego: okręgowej radzie adwokackiej oraz organowi administracji rządowej: Ministrowi Sprawiedliwości, przy czym kompetencje tych organów zostały powiązane prawnie w tym znaczeniu, że skuteczność prawna pozytywnego rozstrzygnięcia sprawy wpisu wymaga uchwały okręgowej rady adwokackiej i milczenia prawnego Ministra Sprawiedliwości. Wyrażenie sprzeciwu przez Ministra Sprawiedliwości pozbawia uchwałę o wpisie skuteczności prawnej. W postępowaniu o wpis, organ wpisowy ocenia, stosownie do art. 65 pkt 1 ustawy, postawę moralną wnioskodawcy i jego dotychczasowe postępowanie. Fakt ukarania skarżącego w postępowaniu dyscyplinarnym ma w postępowaniu wpisowym głównie znaczenie dla oceny dawania rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokata. W przedmiotowej sprawie Minister Sprawiedliwości sprzeciwił się wpisowi P. D. na listę adwokatów. Dokonał oceny czynów skarżącego w toczących się postępowaniach dyscyplinarnych w aspekcie przesłanki z art. 65 pkt 1 ustawy Prawo o adwokaturze. Fakt ukarania wnioskodawcy w postępowaniu dyscyplinarnym, toczące się kolejne postępowanie dyscyplinarne, w postępowaniu wpisowym mają znaczenie dla oceny dawania rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokata. Ukaranie to przecież skutek określonego zachowania, postępowania podlegającego ocenie w aspekcie przesłanki "rękojmiowej". Organ wpisowy, w tym wypadku organ administracji rządowej, władny był ocenić samodzielnie ową przesłankę. Tak stało się i w przedmiotowej sprawie. Zdaniem sądu ocena dokonana przez organ nie jest dowolna. Znajduje uzasadnienie w przepisach prawa i bogatym orzecznictwie sądowym. Zgodzić się należy z organem, że ujawnione w toku postępowań dyscyplinarnych czyny skarżącego zagrażają społecznemu poczucia zaufania do organów wymiaru sprawiedliwości i godzą w porządek prawny. Zawód adwokata jest przecież zawodem zaufania publicznego, polegającym na obsłudze osobistych potrzeb ludzkich, wiążących się z przyjmowaniem informacji dotyczących także życia osobistego i zorganizowanym w sposób uzasadniający przekonanie społeczne o właściwym dla interesantów jednostki wykorzystaniu tych informacji przez świadczących usługi. Tymczasem postępowanie skarżącego, wykonującego zawód sędziego, mogło zostać odebrane przez osoby współpracujące lub uczestników licytacji jako wykorzystanie tego faktu dla ochrony interesów osób związanych z sędzią i rodzić wątpliwości co do jego bezstronności. Skoro skarżący prezentuje cechy charakteru nielicujące z zawodem sędziego to tym samym nie daje on rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokata. Dowodzi także braku nieskazitelnego charakteru. Czyny skarżącego dyskwalifikują go do wykonywania zawodu adwokata. Są bowiem takie czyny w życiu człowieka, które mimo dużych osiągnięć na różnych płaszczyznach, niweczą te osiągnięcia. W przypadku skarżącego, fakt jego ukarania w postępowaniu dyscyplinarnym za czyny, które dotyczyły istoty wykonywania funkcji sędziego oznacza, iż nie jest on nieskazitelnego charakteru i nie może wykonywać zawodu adwokata, albowiem nie daje rękojmi wykonywania tego zawodu. Prawość i rzetelność to cechy pożądane w każdym zawodzie, a nie do przeceniania, zwłaszcza w zawodach prawniczych, w tym adwokata. Zachowanie P. D. przyniosło ujmę zawodowi, który wykonywał. Nie mógł więc oczekiwać innej jego oceny, aniżeli ta, której dokonał Minister Sprawiedliwości. Przytoczona przez organ argumentacja jest logiczna i przekonywująca. Ocena materiału dowodowego, leżąca przecież w gestii organu wpisowego, w tym wypadku, organu administracji rządowej, została oparta na wszechstronnej jego ocenie. Organ dokonał oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy. Toczące się postępowanie administracyjne nie naruszyło także żadnej z zasad postępowania administracyjnego, w tym wyrażonych w art. 6, 7 i 8 kpa. Analiza akt postępowania administracyjnego jednoznacznie potwierdza tezę organu o braku rozmowy ze skarżącym. Obowiązek rozmowy wynika przecież z § 21 ust. 4 regulaminu organizacji i funkcjonowania okręgowych rad adwokackich z 17 października 2005 r. Z rozmowy, na którą powołuje się skarżący, nie został sporządzony protokół. Brak takowego w aktach osobowych. Podobnie jak brak w tych aktach informacji o toczących się postępowaniach dyscyplinarnych, którym skarżący nie zaprzecza. W świetle powyższych rozważań skarga P. D. nie znajduje żadnego uzasadnienia. Mając powyższe na uwadze i na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w wyroku.