VI SA/Wa 2160/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Protokolant Aneta Stefaniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 marca 2010 r. sprawy ze skargi E. L. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia oddala skargę VI SA/Wa 2160/09 Uzasadnienie [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w [...], na podstawie art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 13g ust. 1, ust. 1a i ust. 2, art. 2, art. 40c ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (j. t. Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.) lp. 6 pkt 9 lit. d) i lit. e), lp. 6 pkt 1 lit. d), lp. 9 pkt 11 lit. b) załącznika nr 2 do tej ustawy, § 3 ust. 1 pkt 2, § 4 i § 57 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003 r. Nr 32, poz. 262 ze zm.), art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (j. t. Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) i art. 104 oraz art. 107 k.p.a., decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r., wydaną na skutek uchylenia przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. uprzedniej decyzji z dnia [...] grudnia 2008 r., nałożył na E. L., wykonującą działalność gospodarczą pod nazwą P., kary pieniężne w kwotach: 6060 zł za przekroczenie dopuszczalnego nacisku podwójnej osi napędowej pojazdu samochodowego o 5,99 t na drogę o dopuszczalnym nacisku osi do 8 t; 2160 zł za przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi nienapędowej przyczepy o 1,46 t na drogę o dopuszczalnym nacisku osi do 8 t; 2160 zł za przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi nienapędowej przyczepy o 1,32 t na drogę o dopuszczalnym nacisku osi do 8 t oraz 600 zł za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pięcioosiowego pojazdu członowego złożonego z pojazdu silnikowego i przyczepy zarejestrowanych po raz pierwszy przed dniem [...] marca 2003 r. o 5 t. Sumarycznie została nałożona kara pieniężna w kwocie 10 980 zł. Decyzję wydano w następujących ustaleniach; W dniu [...] listopada 2008 r. został poddany kontroli przewóz wykonywany przez E. L. na drodze wojewódzkiej nr [...] pojazdem silnikowym nr rej. [...] z przyczepą nr rej. [...]. Pojazdem przewożono drewno, a kierował nim M. L., który przy podpisaniu protokółu kontroli oświadczył, że pomiar na osiach napędowych był niewłaściwy, najbardziej adekwatny był pomiar wagi całkowitej. Przed rozpoczęciem czynności kontrolnych kierowca został zapoznany z zasadami kontroli nacisków osi i masy całkowitej, z zasadami najeżdżania na wagi kontrolne, o prawach przysługujących kontrolowanemu w czasie kontroli, odczytu wskazań wag dokonano w obecności kierującego oraz okazano kierowcy legitymacje służbowe kontrolujących i świadectwa legalizacji wag w tym protokół z pomiaru pochyłości terenu. Do ważenia użyto wag nieautomatycznych elektronicznych posiadających świadectwa legalizacji ponownej z ważnością do [...] kwietnia 2010 r. i do [...] sierpnia 2010 r. W wyniku przeprowadzonej kontroli pojazdu członowego ustalono wymienione w decyzji naruszenia. Pomiar wykonano wagami do pomiarów statycznych umieszczonych na stanowisku ważenia we wnękach tak by ich powierzchnia pomiarowa znajdowała się w płaszczyźnie nawierzchni drogi. Za nieuzasadnione uznano zarzuty strony co do nieprawidłowości przy badaniu nacisków osi pojazdu, gdyż wagi posiadały wymagane legalizacje, a stanowisko ważenia zostało sprawdzone pomiarem pochylenia terenu i zalegalizowane. Pomiar przeprowadzono zgodnie z instrukcją producenta załączoną do użytych wag. Od decyzji E. L. złożyła odwołanie domagając się jej uchylenia. Decyzji zarzucono jej wydanie w oparciu o błędnie sporządzony protokół kontroli. W tabeli pomiarów protokółu zawarto inne dane niż wykazane w jego dalszej części przez błędne zmierzenie poszczególnych osi lub ich niewłaściwe nazwanie. Nadto nie wykazano by wagami użytymi do kontroli można było dokonać pomiaru nacisków osi i masy całkowitej pojazdu. Za bezpodstawne przyjęto zastosowanie art. 13g ust. 1 i ust. 2 ustawy o drogach publicznych, które odnoszą się do osi napędowych pojazdu, a zastosowano te przepisy do osi nienapędowych. Zarzucono niedokonanie powtórnego ważenia tylko dlatego, że kierowca tego nie zażądał oraz błąd przy ustalaniu wyniku przekroczenia masy całkowitej zwracając uwagę, że przewożono drewno sosnowe 27,26 m³ co daje masę 800 kg na 1 m³ świeżo ściętego drewna. Drewno ułożone było częścią grubszą na samochodzie i końcówkami na przyczepie, przy czym na samochodzie znajdował się dźwig, czego nie uwzględniono. Kolejnym błędem zdaniem skarżącej było badanie nacisków osi napędowej, która jako podwójną jest połączona resorem, co powodowało przeniesienie nacisku z osi położonej wyżej na oś położoną niżej. Zdaniem skarżącej pomiar należało wykonać wyłącznie wagami do pomiarów dynamicznych, gdyż wagi do pomiarów statycznych nie posiadają właściwych procedur. Organ administracji powołując się na te procedury ważenia wagami statycznymi nie wspomniał zgodnie z jakimi procedurami oraz wymogami dokonano czynności kontrolnych. Główny Inspektor Transportu drogowego decyzją z dnia [...] października 2009 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Omawiając ustalenia kontroli i dokonując ich analizy organ odwoławczy podkreślał, że po drodze, po której poruszał się pojazd członowy (droga wojewódzka nr [...]) dopuszczalny był ruch pojazdów o nacisku osi na drogę do 8 t. Pojazd został poddany kontroli na stanowisku ważenia zatwierdzonym protokółem pochylenia terenu z dnia [...] sierpnia 2007 r. Ważenia dokonano wagami do pomiarów statycznych posiadających aktualne legalizacje. Dokumenty te zostały okazane kierowcy oraz poinformowano go o sposobie przeprowadzania pomiaru i przysługujących mu uprawnieniach, lecz po dokonaniu pomiaru kierowca nie zażądał jego powtórzenia. Zarzut użycia do kontroli nieodpowiednich wag organ uznał za chybiony, bowiem wagi posiadały aktualne świadectwa legalizacyjne i zostały użyte na zatwierdzonym stanowisku pomiarowym. Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 października 2003 r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne (Dz. U. Nr 183, poz. 1791) określa wymagania dla wag użytych w czasie kontroli i wymagania wagi te spełniały. Co prawda rozporządzenie to nie wprowadza szczególnych warunków dla miejsca ważenia takimi wagami, lecz pomiaru dokonano na zalegalizowanym stanowisku pomiarowym. Wagi te zostały dopuszczone przez wymienione rozporządzenie i Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w Gdańsku do ważenia pojazdów, a nadto instrukcja obsługi wag LP 600 wprost określa zasady ważenia nimi pojazdów, dlatego brak było podstaw do twierdzenia przez skarżącą o bezprawnym użyciu tych przyrządów pomiarowych. Organ odwoławczy przyznał, że procedury ważenia wagami do pomiarów statycznych nie są szczegółowo uregulowane, jednakże kontrolerzy przy użyciu tych wag stosowali się do instrukcji producenta załączonej do wag. Na podstawie tej instrukcji przygotowano instrukcje ważenia pojazdów okazywane kierowcom. Odnosząc się do nieprawidłowości zarzucanych protokółowi kontroli organ odwoławczy przyznał, że wkradł się błąd pisarski polegający na nazwaniu osi nienapędowej naczepy osiami pojazdu, co jednak nie oznacza, że ważenie odbyło się nieprawidłowo. Na pierwszej stronie protokółu w tabeli wyników podano bowiem prawidłowo wyniki pomiarów dla poszczególnych osi. Zresztą błąd nieprawidłowego nazwania osi pojazdu został skorygowany po ponownym rozpatrzeniu sprawy. Zdaniem organu administracji skarżąca nie miała racji twierdząc, że ważenie podwójnej osi napędowej pojazdu było obarczone błędem ze względu oddziaływanie resoru. Ważenie miało miejsce na stanowisku z wnękami, a więc każda z osi znajdowała się na jednym poziomie, stąd nie mogło dojść do tego rodzaju oddziaływań. Natomiast jest tylko wolą kierowcy to by ważenie zostało powtórzone. Ponieważ kierowca nie wyraził takiego żądania, a kontrolujący nie mieli wątpliwości co do wyników pierwszego ważenia, nie przeprowadzono powtórnej kontroli. Co do zarzucanego błędu w określeniu masy całkowitej pojazdu organ administracji podkreślał, że przeliczniki stosowane na podstawie tabel prowadzą jedynie do uzyskania wartości uśredniających, które nie dają obrazu dokładnej wagi ładunku. Od decyzji E. L. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę domagając się, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., stwierdzenia nieważności decyzji i zasądzenia kosztów postępowania. Decyzji zarzuciła rażące naruszenie art. 6 k.p.a. przez przeprowadzenie statycznego ważenia pojazdu bez podstawy prawnej oraz błędne przeprowadzenie ważenia z błędnym jego opisem. Zdaniem skarżącej do ważenia pojazdów mogą być używane wyłącznie wagi do pomiarów dynamicznych, gdyż wagi do pomiarów statycznych mają zastosowanie do ważenia różnych artykułów, lecz nie pojazdów. Dlatego, jak podkreślała, jeżeli organ kontroli stosuje procedury określone we właściwym rozporządzeniu określającym ważenie pojazdów wagami do pomiarów dynamicznych, to powinien również te procedury stosować do ważenia wagami nieautomatycznymi do pomiarów statycznych. Nadto organ administracji, wskazując na dokumenty legalizacyjne wag do pomiarów statycznych i na dokumenty dotyczące stanowiska ważenia nie wskazuje jakie mają być spełnione wymagania do ważenia tymi wagami. Tymczasem procedura ważenia wagami nieautomatycznymi do pomiarów statycznych nie została w polskim prawie określona. Nie ma zatem przepisu zezwalającego organowi do przeprowadzania kontroli i wydawania decyzji na podstawie pomiarów wykonanych takimi wagami, bowiem nie ma i prawnej procedury dokonywania kontroli przy pomocy tych przyrządów pomiarowych. Jednocześnie skarżąca podkreślała, że stanowisko ważenia, na którym dokonano kontroli, zostało przygotowane do ważenia wagami do pomiarów dynamicznych, a nie do pomiarów statycznych. Odnosząc się do protokółu kontroli skarżąca ponownie podnosiła, że wystąpiły w nim błędy co do określenia nazwy mierzonych osi oraz wskazano w powołanym rozporządzeniu na drogi o dopuszczalnym nacisku do 8 t, gdy rozporządzenie to określa drogi o naciskach do 10 t. Zdaniem skarżącej to nie tabela ze str. 1 protokółu, podająca wyniki ważenia i nazwy osi, jest bardziej wiarygodnym ustaleniem, lecz bardziej wiarygodnym jest dalsza treść tego protokółu. Ponieważ jednak ta dalsza treść protokółu zawiera błędne określenie osi, którym przypisano konkretne naciski, to błędów tych nie można było skorygować w trybie oczywistej omyłki, gdyż korekta taka nie może zmierzać do zmiany merytorycznej treści decyzji. Odnosząc się do stwierdzeń organu odwoławczego na temat przydatności tabel szacunkowych dla pomiaru wagi drewna, skarżąca uznała, że przy warunkach wilgotności drewna organ kontroli powinien z urzędu przeprowadzić drugie ważenie, którego nieprzeprowadzenie uważała także za rażące naruszenie prawa. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje; Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż jest ona niezasadna. Korzystający z dróg publicznych, jak stanowi art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy o drogach publicznych – dalej jako u.d.p. - są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych. Jest poza sporem, że skarżąca nie posiadała odpowiedniego zezwolenia. Kwestionowała jednak protokół kontroli, w którym faktycznie (w jego części opisowej) niewłaściwie zostały podane nazwy osi oraz kwestionowała samą decyzję organu I instancji. Należy jednak zauważyć, że w postępowaniu administracyjnym decyzja wydana po raz pierwszy przez organ I instancji została uchylona i przy jej ponownym wydaniu błędy dostrzeżone przez organ odwoławczy uległy naprawieniu. Jeżeli natomiast chodzi o protokół kontroli, to czynności w nim podane jako niepowtarzalne nie mogły zostać ponowione. Niemniej jednak, jak wynika z jego treści, ustalenia organu kontroli wskazywały w sposób nie budzący wątpliwości, iż przejazd był wykonywany pojazdem nienormatywnym. Droga, po której poruszał się pojazd dopuszczała naciski osi do 8 t, tymczasem w czasie kontroli stwierdzono przekroczenie tych nacisków na osiach nienapędowych i na osi napędowej oraz stwierdzono przekroczenie masy całkowitej pojazdu. To że w protokóle kontroli, wskazując na właściwe rozporządzenie, błędnie podano, że przewiduje ono naciski do 8 t, a nie do 10 t, nie zmienia faktu, iż zgodnie z art. 41 ust. 6 u.d.p. pojazd został zatrzymany do kontroli na drodze publicznej o dopuszczalnych naciskach osi na drogę do 8 t. Jak bowiem stanowi ten przepis drogi inne niż określone na podstawie ust. 4 i 5 stanowią sieć dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t. Protokół kontroli stanowi opis czynności dokonanych przez kontrolującego i kwestionowany protokół te czynności określał. Na stronie 1 protokółu prawidłowo ustalono naciski osi prawidłowo je nazywając. W tych okolicznościach niezrozumiałym jest stwierdzenie skarżącej, iż bardziej wiarygodna jest dla niej część opisowa (dalsza) protokółu, w której błędnie określono niektóre mierzone osie, a nie tabela ze strony 1, na której prawidłowo ustalono naciski na poszczególnych osiach z prawidłowym nazwaniem tych osi. Kierujący pojazdem uznał prawidłowość pomiaru masy całkowitej pojazdu kwestionując pomiary nacisku poszczególnych osi. Jednakże pouczony o prawie żądania ponownego ważenia, o czym świadczy jego podpis pod tym pouczeniem, nie skorzystał z tej możliwości. Możliwość ponowienia ważenia jest prawem kontrolowanego, a nie obowiązkiem organu w sytuacji gdy organ nie ma wątpliwości co do prawidłowości uzyskanych wyników pierwszego ważenia. Kontrolowany z tego prawa nie skorzystał, stąd nie można organowi robić zarzutu o naruszeniu przepisów postępowania. Decyzja wydana po raz drugi w I instancji, wskazując na właściwe przepisy prawa materialnego, dokładnie opisywała poszczególne naruszenia z powołaniem właściwych przepisów ustalających wysokość poszczególnych kar. Podobnie decyzja organu odwoławczego została wydana po ponownym rozpatrzeniu sprawy ze wskazaniem jakich naruszeń przewoźnik się dopuścił, określając przepisy, które zostały naruszone i z podaniem sankcji przewidzianych przez właściwe przepisy za te naruszenia. Skarżąca skupiła się w zasadzie na zarzutach użycia do kontroli niewłaściwych wag ponawiając zarzut błędów w protokóle. Jedynym jej zarzutem merytorycznym był dotyczący określenia masy całkowitej pojazdu, co do którego to pomiaru, jak podał kierujący pojazdem w protokóle kontroli pomiar ten "był najbardziej adekwatny". Organ administracji wyjaśnił w tym zakresie, że posługiwanie się tabelami szacunkowymi wagi drewna może być mylące, gdyż drewno szczególnie mokre może mieć większą wagę od wykazywanej w tych tabelach. Taka sytuacja miała miejsce w sprawie. Przewożone drewno, pomimo wagi określonej szacunkowo na podstawie jego objętości, faktycznie miało większą masę, powodując zarówno przekroczenie masy całkowitej pojazdu, jak i przekroczenie nacisków poszczególnych osi na drogę. Szczególnie podkreślanym zarzutem było użycie do kontroli wag nieautomatycznych do pomiarów statycznych zamiast wag do pomiarów dynamicznych. Dodatkowo skarżąca podnosiła, że stanowisko kontroli było przystosowane do pomiarów wagami tego drugiego typu, co w jej ocenie również mogło mieć wpływ na wynik pomiarów. Jeżeli chodzi o drugi z zarzutów to organ administracji wyjaśnił, iż wagi nieautomatyczne do pomiarów statycznych mogą być użyte w każdym miejscu, jednakże dbając o właściwość wyników ważenia stosuje się wszystkie wagi na odpowiednio przygotowanych stanowiskach ważenia. Pomiaru dokonano właśnie na takim stanowisku posiadającym odpowiednio przygotowane wgłębienia dla umieszczenia w nich wag i dlatego na pozyskane wyniki nie miało wpływu podłoże, na którym umieszczono wagi ani oddziaływanie resorów pojazdu. Wagi były umieszczone horyzontalnie w stosunku do wszystkich kół pojazdu, stąd nie wystąpiła różnica nacisków osi mierzonych w stosunku do pozostałych. Co do pierwszego zarzutu (użycia wag nienadających się do pomiaru nacisków osi na drogę) to należy wskazać na § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 października 2003 r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne (Dz. U. Nr 183, poz. 1791), na podstawie którego wagi użyte podczas kontroli posiadały świadectwo legalizacji ponownej aktualne na dzień kontroli, w relacji do art. 13g ust. 1a u.d.p. Ponieważ wagi posiadały aktualne na dzień kontroli świadectwo legalizacyjne mogły być użyte do kontroli, co wyjaśniał w swoim wyroku z dnia 8 lutego 2006 r. NSA w sprawie I OSK 431/05, natomiast świadectwo legalizacyjne nie podlegało kontroli Sądu w sprawie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym. Zgodnie z powołanym § 2 pkt 1 rozporządzenia waga nieautomatyczna jest przyrządem pomiarowym służącym do określenia masy ciała, a także mogącym służyć do określania innych, związanych z masą wielkości, ilości, parametrów albo właściwości, wykorzystującym działanie na ciało siły grawitacji, wymagającym interwencji operatora podczas ważenia. Nazwa "ciało" użyte w tym rozporządzeniu to pojęcie fizyczne na co wskazują pkt 12, 14 i 18-20 tego przepisu mówiące o ładunku. Stosownie do art. 13g ust. 1a u.d.p. karę, o której mowa w ust. 1, ustala się za przekroczenie dopuszczalnej wielkości parametrów pojazdu. Wymienione rozporządzenie w § 1 ust. 1 pkt 2, określając co ono reguluje (wymagania metrologiczne) precyzuje, że wymagania te odnoszą się do wag nieautomatycznych przeznaczonych do pomiaru masy będącej podstawą obliczenia (...) kar, (...) lub podobnych opłat. Zarówno zatem w rozporządzeniu, jak i w art. 13g ust. 1a u.d.p. chodzi o wielkości parametrów, których przekroczenie powoduje nałożenie kary pieniężnej. Do parametrów tych należy zaliczyć masę ciała (w ujęciu fizycznym), a więc zarówno, w przypadku pomiaru masy pojazdu, jego masę całkowitą, jak i wielkości parametrów tego pojazdu wyrażające się naciskiem jego osi na drogę. Zgodnie z art. 13g ust. 1 u.d.p. za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia określonego przepisami o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu wymierza się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej, przy czym w przypadku przekroczenia dopuszczalnej wielkości więcej niż jednego parametru karę ustala się jako sumę wysokości kar z tytułu każdego przekroczenia. Jeżeli przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi występują na kilku osiach pojedynczych lub osiach wielokrotnych pojazdu, karę ustala się jako sumę wysokości kar z tytułu każdego przekroczenia (art. 13g ust. 1a). Natomiast wysokość poszczególnych kar określono zgodnie z powołanymi w decyzji przepisami załącznika nr 2 do ustawy o drogach publicznych. W tych warunkach nie można było uznać za uzasadniony zarzut skarżącej co do użycia w czasie kontroli wag nienadających się do określenia parametrów kontrolowanego pojazdu i stwierdzenia, że przejazd odbywał się pojazdem spełniającym parametry dla drogi, na której został zatrzymany do kontroli (por. analogicznie wyrok NSA z 13 maja 2009 r. w sprawie II GSK 810/08). W konsekwencji przy braku stwierdzenia naruszenia przez organ administracji publicznej przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania mogących mieć wpływ na wynik sprawy, Sąd nie uznał by doszło w szczególności do rażącego naruszenia tych przepisów w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., jak zarzucała to skarga. Z tych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.