VI SA/Wa 2167/12
WyrokWSA w Warszawie2013-10-23
Skład orzekający: Małgorzata Grzelak, Ewa Frąckiewicz, Danuta Szydłowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba tymczasowo aresztowana i przebywająca w zakładzie karnym, która nie dopełniła formalności zawieszenia działalności gospodarczej w urzędzie ewidencyjnym, ale faktycznie zaprzestała jej prowadzenia i poinformowała o tym inne urzędy, podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia tej działalności?Ratio decidendi
Sąd uznał, że kluczowe dla objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego jest faktyczne prowadzenie działalności gospodarczej, a nie tylko sam wpis do ewidencji. Nawet jeśli przedsiębiorca nie dopełnił formalności zawieszenia działalności w urzędzie ewidencyjnym, ale udowodnił, że faktycznie jej nie prowadził (np. z powodu tymczasowego aresztowania), nie podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego za ten okres. Wpis do ewidencji działalności gospodarczej tworzy jedynie prawną możliwość jej prowadzenia, a nie gwarantuje faktycznego jej wykonywania.Stan faktyczny
Skarżący J. H. został tymczasowo aresztowany i przebywał w zakładzie karnym od sierpnia 2010 r. W tym okresie faktycznie zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej. Mimo prób powiadomienia urzędów o tej sytuacji, formalne zawieszenie działalności w urzędzie ewidencyjnym nastąpiło dopiero w lutym 2011 r. Organy NFZ uznały, że skarżący podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od sierpnia 2010 r. do lutego 2011 r., ponieważ nie dopełnił formalności zawieszenia działalności w urzędzie ewidencyjnym. Skarżący wniósł skargę do sądu administracyjnego, domagając się uchylenia decyzji.Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji w zakresie, w jakim ustalono, że skarżący J. H. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od [...] sierpnia 2010 roku do dnia [...] lutego 2011 roku. Stwierdził, że decyzje w uchylonym zakresie nie podlegają wykonaniu. W pozostałym zakresie skargę oddalił i zasądził od Prezesa NFZ na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant st. ref. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2013 r. sprawy ze skargi J. H. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] czerwca 2012 r. w zakresie w jakim ustalają, że skarżący J. H. jest objęty obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od [...] sierpnia 2010 roku do dnia [...] lutego 2011 roku; 2. stwierdza, że decyzje opisane w pkt 1 w uchylonym zakresie nie podlegają wykonaniu; 3. w pozostałym zakresie skargę oddala; 4. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżącego J. H. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
J. H. (skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2012 r. Nr [...] utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji tj. dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia nr [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. stwierdzającą że skarżący jest objęty obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od 1 maja 2010 r. do 28 lutego 2011 r. i od dnia 1 maja 2012 r.
Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o świadczeniach" oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa.
Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. Inspektorat w L., pismem z dnia 6 października 2011 r. zwrócił się do [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej jako: [...] OW NFZ) z wnioskiem o rozpatrzenie sprawy w zakresie objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego J. H. w okresie od 1 maja 2010 r. do 28 lutego 2011 r. oraz od dnia 1 maja 2012 r. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej pod firmą H.
W odpowiedzi na zawiadomienie [...] OW NFZ o wszczęciu przedmiotowego postępowania oraz wezwanie o dostarczenie wszelkich dokumentów potwierdzających okres prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego i wyrejestrowania oraz dokumentów potwierdzających okres zawieszenia wykonywania działalności jeżeli takie miało miejsce J. H., pismem z dnia 12 stycznia 2012 r. wyjaśnił, że został tymczasowo aresztowany i od [...] sierpnia 2010 r. przebywa w zakładzie karnym. Poinformował, że wystąpił do Ewidencji Działalności Gospodarczej Urzędu Gminy W. o nadesłanie dokumentów dotyczących prowadzonej działalności. Wskazał, że o przerwie w prowadzeniu działalności gospodarczej z tytułu przebywania w zakładzie karnym powiadomił Zakład Ubezpieczeń Społecznych i Urząd Skarbowy w L.. Oświadczył również, że przebywając w areszcie nie miał możliwości złożenia w Urzędzie Gminy zawiadomienia o zawieszeniu wykonywania działalności, a nie mogła tego dokonać inna osoba, gdyż nikomu nie udzielił pełnomocnictwa do prowadzenia w jego imieniu działalności gospodarczej. Zaakcentował, że dopiero po interwencjach osób najbliższych w lutym 2011 r. otrzymał z Urzędu Gminy W. druk EDG-1 i po jego wypełnieniu dokument został przekazany do organu ewidencyjnego. Wskazał, że ze swojej strony zrobił wszystko co było możliwe, aby powiadomić o przerwie w wykonywaniu działalności gospodarczej.
Skarżący poinformował także, iż w dniu 26 czerwca 2011 r. na pisemne wezwanie ZUS - Inspektorat w L. udzielił stosownych wyjaśnień oraz wniósł o wyłączenie z obowiązku opłacania składek zdrowotnych od czasu zatrzymania w areszcie tj. od [..] sierpnia 2010 r. Podniósł, że zaległe składki zostały opłacone w grudniu 2010 r. oraz w lutym 2011 r. Dodał, że od 1 lutego 2006 r. podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu renty policyjnej.
W dniu 2 lutego 2012 r. skarżący telefonicznie przekazał organowi informację, że przebywa pod swoim adresem zamieszkania oraz, że uzupełni wyjaśnienia z dnia 12 stycznia 2012 i prześle wszystkie dokumenty, które posiada w sprawie.
Pismem z 7 lutego 2012 r. skarżący złożył dokumenty potwierdzające zawieszenie oraz wznowienie prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Z przedstawionych dokumentów wynikało, że dniem rozpoczęcia zawieszenia działalności gospodarczej jest 1 marca 2011 r., tj. dzień złożenia wniosku, gdyż nie wskazano dnia zawieszenia działalności gospodarczej. Skarżący przekazał również kopię zaświadczenia z dnia 15 września 2010 r. informującego, że od [...] sierpnia 2010 r. przebywał w Areszcie Śledczym w S. jako tymczasowo aresztowany, decyzję o waloryzacji renty policyjnej z dnia 26 lutego 2010 r. oraz oświadczenie B. H. (żony) z dnia 6 lutego 2012 r., w którym żona skarżącego wskazała, że po aresztowaniu męża, zarówno ona jak i pełnoletni syn wielokrotnie odwiedzili ZUS w L. oraz Urząd Gminy w W. w celu zawieszenia działalności. Czynność ta doszła jednak do skutku dopiero w lutym 2011 r. Skarżący poinformował również, że będąc pozbawiony wolności, postanowieniem Sądu Rejonowego w L., nie miał możliwości kontaktowania się pocztą i nie mógł też mieć widzeń z rodziną. W związku z tym sprawę zawieszenia działalności gospodarczej mogli załatwić tylko pocztą urzędową urzędnicy Urzędu Gminy W., gdyż działania zarówno żony skarżącego jak i jego syna nie dały rezultatu.
W decyzji stwierdzającej, że skarżący jest objęty obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od 1 maja 2010 r. do 28 lutego 2011 r. oraz od dnia 1 maja 2012 r. organ wskazał, że w myśl art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, obowiązującej od dnia 1 października 2004 r., obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które były osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi. Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego tych osób, stosownie do art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Natomiast w myśl art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) zwanej dalej "ustawą o systemie" za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą uważa się osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych.
Przytoczono art. 13 pkt 4 ustawy o systemie, w brzmieniu od dnia 20 września 2008 r. zgodnie z którym: "obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące pozarolniczą działalność - od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej".
Odwołano się również do treści przepisów art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.) zwanej dalej: "ustawą prawo działalności" oraz art. 14 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010 r. Nr , poz. 1447 ze zm.) zwanej dalej "ustawą o swobodzie działalności". Według organu, przepisy te dopuszczają możliwość podjęcia działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę będącego osobą fizyczną dopiero po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej (wg ustawy o działalności po zgłoszeniu działalności do takiej ewidencji).
Organ zaakcentował, że z dniem 20 września 2008 r. przepis art. 1 ustawy z dnia 10 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 141, poz. 888) wprowadził do ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej możliwość zawieszenia działalności gospodarczej. Zgodnie z art. 14 a ust. 1 ustawy o swobodzie działalności, przedsiębiorca niezatrudniający pracowników, może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na okres od 1 miesiąca do 24 miesięcy.
W ocenie organu, z dokumentacji zgromadzonej w sprawie wynika, że J. H., dopełnił obowiązku wynikającego z przepisów prawa i zawiadomił organ ewidencyjny o wznowieniu pozarolniczej działalności gospodarczej od dnia 1 maja 2010 r. oraz o zawieszeniu jej wykonywania od dnia 1 marca 2011 r. Ponadto, z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, wynika, że skarżący ponownie wznowił wykonywanie działalności gospodarczej od dnia 1 maja 2012 r.
Organ podkreślił, że zgodnie z obowiązującymi od dnia 20 września 2008 r. przepisami o swobodzie działalności gospodarczej, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą powstaje od dnia zarejestrowania działalności gospodarczej do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone w trybie przewidzianym w art. 14a ustawy o swobodzie działalności. Wobec powyższego, w ocenie organu, samo zgłoszenie zawieszenia prowadzenia działalności w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w L., oraz w Urzędzie Skarbowym w L., nie daje podstaw do uznania, że działalność ta została formalnie zawieszona na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej zgodnie z ustawą z dnia 10 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz zmianie niektórych ustaw, zgodnie z którą z podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego zwolniony jest przedsiębiorca, który zawiesi wykonywanie działalności na zasadach określonych przepisami o swobodzie działalności gospodarczej.
W skardze do Sądu J. H. wniósł o uchylenie zarówno zaskarżonej jak i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji. Skarżący zarzucił decyzji błędne ustalenie stanu faktycznego oraz rażące naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na rozstrzygnięcie postępowania, tj. art. 7 i 77 k.p.a. poprzez niepodjęcie niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego.
W uzasadnieniu skargi podniósł, że z dniem [...] sierpnia 2010 r. tj. od dnia aresztowania, faktycznie zaprzestał wykonywania działalności gospodarczej i nie osiągnął żadnego dochodu. Ponownie podkreślił, że zarówno on sam jak i jego rodzina powiadamiali urzędy o zaprzestaniu działalności gospodarczej wszelkimi możliwymi sposobami, aby dopełnić formalności, lecz dopiero w lutym 2011 r. z Urzędu Gminy W. nadesłano formularz druku EDG-1, który skarżący (przebywając nadal w zakładzie karnym) niezwłocznie wypełnił i odesłał. Na tej podstawie dopiero z dniem 1 marca 2011 r. zawieszono działalność. W ocenie skarżącego, okres wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej od dnia [...] sierpnia 2010 r. do dnia 28 lutego 2011 r. nie powinien być przez organ zaliczony jako okres składkowy tylko dlatego, że zgłoszenie nie zostało dokonane na udostępnionym przez organ ewidencyjny formularzu EDG-1, w szczególności, gdy ustawa nie przewiduje rygoru nieważności dla czynności dokonanej w innej formie.
W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Organ podkreślił, że z dokumentacji zgromadzonej w przedmiotowej sprawie wynika, iż skarżący zawiadomił organ ewidencyjny o wznowieniu pozarolniczej działalności gospodarczej od dnia 1 maja 2010 r. oraz o zawieszeniu jej wykonywania od dnia 1 marca 2011 r. Ponadto, jak wynika z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, ponownie wznowił wykonywanie działalności gospodarczej od dnia 1 maja 2012 r. Według organu, poza okresem zawieszenia od dnia 1 marca 2011 r., skarżący nie udowodnił, że nie prowadził pozarolniczej działalności gospodarczej od dnia 1 maja 2010 r. do 28 lutego 2011 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na wstępie należy wskazać, że skarżący w toku postępowania administracyjnego zakwestionował w drodze odwołania decyzję organu I instancji w całości. Także w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym J. H. zakwestionował w całości zarówno decyzję organu odwoławczego jak i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji. Powyższa uwaga porządkująca wyjaśnia zakres rozważań merytorycznych Sądu.
I. Skarga jest uzasadniona w zakresie w jakim organ ustalił, że skarżący podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresie od [...] sierpnia 2010 r. do 28 lutego 2011 r. (pkt 1 wyroku),
II. W pozostałym zakresie skargę J. H. należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a. (pkt 3 wyroku), gdyż decyzja w zakresie w jakim ustalono podleganie przez skarżącego obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu tj. od 1 maja 2010 r. do 16 sierpnia 2010 r. oraz od 1 maja 2012 r. odpowiada prawu.
Jak wynika z akt sprawy, J H. wznowił działalność gospodarczą od 1 maja 2010 r. i prowadził ją aż do 16 sierpnia 2010 r. (data tymczasowego aresztowania skarżącego). Z kolei od 1 marca 2011 r. do 30 kwietnia 2012 r. skarżący zgłosił zawieszenie działalności gospodarczej na podstawie art. 14 a ) ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej a poczynając od 1 maja 2012 r. wznowił jej prowadzenie. W tym stanie rzeczy organ zasadnie uznał, że w wymienionych okresach J. H. podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej. Należy dodać, że tej okoliczności skarżący w istocie nie negował, pomimo, że zarówno w toku postępowania administracyjnego jak i w skardze do Sądu zakwestionował decyzję również w zakresie ustalenia podlegania ubezpieczeniu w ww. okresie.
III. Uwzględniając skargę w zakresie o jakim wyżej mowa (I.) Sąd miał na uwadze, że w rozpatrywanej nie jest kwestionowane przez organ a także znajduje potwierdzenie w nadesłanych aktach administracyjnych, że skarżący w ww. okresie przebywał w Areszcie Śledczym w S. jako tymczasowo aresztowany. Według organu, powyższa okoliczność nie stanowi podstawy do uwzględnienia, że J. H. nie prowadził faktycznie w tym czasie działalności gospodarczej, która - co należy przypomnieć - polegała na wykonywaniu usług przewodnika turystycznego i była prowadzona jednoosobowo. Nie jest również kwestionowane przez organ, że skarżący podał we wrześniu 2010 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w L. oraz Urzędu Skarbowego w L. informację, iż przebywa w Areszcie Śledczym w związku z czym nie prowadzi działalności gospodarczej. Nie zakwestionowano również oświadczenia żony i syna skarżącego, że jeszcze w sierpniu 2010r. (po aresztowaniu J. H.) informowali wymieniony urząd oraz inspektorat o aresztowaniu skarżącego oraz próbowali (nieskutecznie) doprowadzić do zawieszenia przedmiotowej działalności gospodarczej. Według organu, zgodnie z obowiązującymi od dnia 20 września 2008 r. przepisami o swobodzie działalności gospodarczej, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą powstaje od dnia zarejestrowania działalności gospodarczej do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone w trybie przewidzianym w art. 14a ustawy o swobodzie działalności. Wobec powyższego samo zgłoszenie zawieszenia prowadzenia działalności w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w L., oraz w Urzędzie Skarbowym w L., nie daje podstaw do uznania, że działalność ta została formalnie zawieszona na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej zgodnie z ustawą z dnia 10 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz zmianie niektórych ustaw, zgodnie z którą, z podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego zwolniony jest przedsiębiorca, który zawiesi wykonywanie działalności na zasadach określonych przepisami o swobodzie działalności gospodarczej.
Sąd nie podziela powyższego stanowiska organu albowiem nie uwzględnia ono, że podstawowe znaczenie dla objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym ma fakt rzeczywistego wykonywania - lub niewykonywania działalności.
Jak wskazuje Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 22 lutego 2010 r. sygn. akt I UK 240/09, zawieszenie działalności ma znaczenie jedynie jako domniemanie faktyczne. Zakłada się, że skoro czynności tego rodzaju dokonano, to działalność uległa zawieszeniu.
Podobne stanowisko Sąd Najwyższy prezentuje w wyroku z dnia 18 listopada 2011 r. sygn. akt I UK 156/11.
Powyższe poglądy Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela.
Zdaniem Sądu, wywodzenie daleko idących konsekwencji dla prowadzących działalność gospodarczą z faktu nieskorzystania przez nich z możliwości zawieszenia postępowania po dniu 20 września 2008 r. nie jest uprawnione. Podobnie, okres prowadzenia działalności wynikający z wpisu do ewidencji działalności gospodarczej może być korygowany ze względu na dowody przedstawione przez osobę, która zaprzecza, iż faktycznie prowadziła działalność w całym okresie objętym wpisem do ewidencji. Dotyczy to okresu zarówno przed jak i po 20 września 2008 r.
W orzecznictwie zarówno Naczelnego Sądu Administracyjnego jak i Sądu Najwyższego kwestia sezonowości prowadzonej działalności gospodarczej, przerw w jej wykonywaniu z różnych względów a także rozpoczęcia i zakończenia prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej była już niejednokrotnie wyjaśniana.
Naczelny Sąd Administracyjny w szeregu swoich wyrokach (m.in. wyrok z 15 listopada 2006 r. sygn. akt II GSK 191/06) wskazywał, że jest dopuszczalne przeprowadzenie dowodu na okoliczność faktyczną, że pomimo istnienia wpisu do ewidencji, działalność gospodarcza w rzeczywistości nie jest czy nie była wykonywana. Podobnie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 stycznia 2011 r. sygn. akt II GSK 22/10 stwierdzając m. in., że: możliwe jest wpisanie do ewidencji działalności gospodarczej podmiotu, który z różnych powodów nie będzie prowadził tej działalności w ogóle. Ustawodawca kreując zakres podmiotowy obowiązków uiszczania składek na ubezpieczenie zdrowotne w sposób konsekwentny posługuje się pojęciem "prowadzenia pozarolniczej działalności" odnoszącej się do osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych.
Tym samym w zakresie ustalenia podmiotów objętych ubezpieczeniem zdrowotnym nie ma znaczenia, czy i od kiedy dany podmiot stał się przedsiębiorcą lecz wyłącznie to, czy faktycznie prowadzi działalność gospodarczą.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nadawanie takiego znaczenia wykazanemu w ewidencji działalności gospodarczej okresowi bez możliwości jego skorygowania na podstawie ustaleń faktycznych co do prowadzenia działalności, nie jest zasadne. Zgłoszenie i wpis do ewidencji działalności gospodarczej stanowi jedynie podstawę rozpoczęcia działalności gospodarczej w rozumieniu jej legalizacji i nie jest czynnością tożsamą z podjęciem takiej działalności.
Dokonując oceny czy dany podmiot prowadzi, czy też nie prowadzi działalności gospodarczej, będącej przesłanką stwierdzenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, należy uwzględnić wszystkie zgromadzone w sprawie dowody. Wpis do ewidencji działalności gospodarczej może być traktowany w danej sprawie jako okoliczność o istotnym znaczeniu, lecz nie może być okolicznością decydującą o prowadzeniu przez daną osobę działalności gospodarczej. Czynność organu administracji publicznej, jaką stanowi wpis do ewidencji, tworzy prawną możliwość wykonywania działalności gospodarczej, stanowiąc przesłankę do jej podjęcia. Zatem okoliczność wpisania danej osoby do ewidencji warunkuje, a przez to uprawdopodabnia następcze prowadzenie tej działalności, choć nie może być gwarantem takiej okoliczności.
Naczelny Sąd Administracyjny w powyższym wyroku nie podzielił stanowiska, że skoro instytucja zawieszenia prowadzenia działalności gospodarczej została wprowadzona ustawą z dnia 10 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie gospodarczej (...) Dz. U. z 2008 r. Nr 141 poz. 888 przedsiębiorca prowadził działalność gospodarczą od daty wpisu do ewidencji aż do jej wykreślenia.
Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela argumentację Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowaną w przywołanych wyrokach, dlatego nie uznaje za zasadne twierdzenie organu zawarte w zaskarżonej decyzji, że po dniu 20 września 2008 r. posiadanie czynnego wpisu w ewidencji działalności gospodarczej wiąże się bezwzględnie z obowiązkiem podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu a jedynie wykreślenie lub zawieszenie działalności powoduje stałe lub okresowe ustanie powyższego obowiązku ubezpieczenia.
Sąd nie podziela także zapatrywania organu, który twierdzi, że zgłoszenie zawieszenia (przerwy) prowadzonej działalności gospodarczej w ZUS oraz właściwym urzędzie skarbowym nie stanowi przesłanki do uznania niewykonywania działalności gospodarczej. Powyższe okoliczności powinny być ocenione w aspekcie konkretnego stanu faktycznego sprawy a nie z góry odrzucone. Gdyby bowiem formalne zgłoszenie zawieszenia, czy też niezgłoszenie rozpoczęcia działalności było bezwzględnie wiążące prowadziłoby to do oceny, że faktyczne wykonywanie działalności w okresie zawieszenia lub bez zgłoszenia do ewidencji nie rodzi obowiązku podlegania ubezpieczeniu, co nie jest prawdą.
Nie ulega przy tym wątpliwości, że dowód dla obalenia domniemania faktycznego wynikającego z wpisu do ewidencji powinien być zaoferowany przez osobę zainteresowaną, co w rozpatrywanej sprawie zostało przez skarżącego, działającego w postępowaniu administracyjnym bez fachowego pełnomocnika, uczynione. Wyjaśniał on bowiem w pismach charakter prowadzonej działalności, oraz powoływał się na określone dowody świadczące o tym, że w okresie od [...] sierpnia 2010 r. do 28 lutego 2011 r. nie prowadził faktycznie działalności gospodarczej. Jak już wspominano, powyższych wyjaśnień skarżącego organ nie kwestionował pozostając jednakże na stanowisku, że brak zawieszenia działalności gospodarczej w organie ewidencyjnym nie pozwala na uznanie, że w spornym okresie (przebywania w areszcie śledczym) J. H. nie prowadził przedmiotowej działalności gospodarczej.
Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie organ (zarówno I jak i II instancji) nie dokonał poprawnej wykładni przepisów prawa materialnego tj. art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, obowiązującej od dnia 1 października 2004 r. i art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, w brzmieniu od dnia 20 września 2008 r.: "obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące pozarolniczą działalność - od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej" - w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji, błędna wykładnia powyższych przepisów doprowadziła do ich zastosowania w stanie faktycznym , który tego zastosowania - przy niewadliwej wykładni - nie uzasadniał.
Powyższe naruszenie stanowiło podstawę do wydania orzeczenia jak w punkcie 1 niniejszego wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.
O niewykonywaniu decyzji w uchylonym zakresie orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a.
O kosztach postępowania obejmujących wpis w wysokości 200 złotych orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło