VI SA/Wa 2192/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Wdowiak Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Protokolant ref. staż. Katarzyna Smaga po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2012 r. sprawy ze skargi T. Sp. z o.o. z siedzibą w S. na postanowienie Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie o unieważnienie patentu na wynalazek oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] września 2011 r., nr [...] Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: organ, UP RP) utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] maja 2011 r. odmawiające zawieszenia postępowania w sprawie o unieważnienie patentu na wynalazek pt. "[...]" nr [...] udzielnego na rzecz J. S. i F. C. (dalej: uprawnieni z patentu, uczestnicy). Do wydania postanowienia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Dnia [...] października 2008 r. wpłynął do organu sprzeciw T. Sp. z o. o. (dalej: wnioskodawca, skarżąca) wobec decyzji UP RP o udzieleniu patentu na wynalazek pt. "[...]". Na rozprawie w dniu [...] maja 2011 r. wnioskodawca wystąpił o odroczenie postępowania ze względu na toczące się postępowanie cywilne między uprawnionymi z patentu a członkiem zarządu wnioskodawcy wskazując, że skutkiem tego postępowania może być konieczność egzekucji zasądzonej od uprawnionych kwoty, która będzie musiała być wyegzekwowana ze spornego patentu. Alternatywnie wnioskodawca, powołując art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., wystąpił o zawieszenie postępowania podnosząc, że rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy nie jest możliwe przez UP RP bez rozstrzygnięcia Sądu w postępowaniu cywilnym. Uprawniony sprzeciwił się wnioskom wskazując, iż postępowania cywilne nie mają związku z postępowaniem przed organem. Wydając postanowienie z dnia [...] maja 2011 r. odmawiające zawieszenia postępowania organ wskazał, iż okoliczności podniesione przez wnioskodawcę nie mają charakteru prejudycjalnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., a zatem brak jest jakichkolwiek podstaw do uznania, że rozstrzygnięcie przez sąd powszechny sprawy cywilnej wskazanej przez wnoszącego sprzeciw stanowi warunek rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie o unieważnienie spornego prawa. Ewentualna zaś konieczność egzekucji zasądzonej przez sąd powszechny nie może wpływać na ocenę, czy wynalazek chroniony patentem spełnia wymogi zdolności patentowej. Są to bowiem dwie sfery rozstrzygnięć nie mających ze sobą związku. Od powyższego postanowienia wnioskodawca złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym stwierdził, iż zostały spełnione wszystkie przesłanki zawieszenia postępowania. Zdaniem wnioskodawcy postępowanie przed organem winno zostać zawieszone do czasu zakończenia postępowania przed Sądem Apelacyjnym w [...] (sygn. [...]) i Sądem Rejonowym w [...] (dotyczącym zniesienia współwłasności między członkiem Zarządu i współwłaścicielem spółki wnioskodawcy a m.in. uprawnionymi z patentu). Zdaniem wnioskodawcy wynik tych postępowań ma charakter prejudycjalny względem niniejszego postępowania, gdyż w przypadku unieważnienia patentu doszłoby do usunięcia z majątku uprawnionych istotnego składnika tego majątku podlegającego egzekucji. Istnieje zatem zagadnienie wstępne, które dotyczy uprawnień i ochrony interesów wierzyciela przed udaremnieniem zaspokojenia w drodze egzekucji. Postanowieniem z dnia [...] września 2011 r. UP RP utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] maja 2011 r. wskazując, iż sprawy toczące się przed sądami powszechnymi i sprawa o unieważnienie patentu nie pozostają względem siebie w takiej zależności, żeby wynik postępowań cywilnych warunkował dokonanie rozstrzygnięcia w postępowaniu spornym przed Urzędem Patentowym. Nie są to bowiem zagadnienia wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. W skardze na powyższe postanowienie skarżąca zarzuciła naruszenie art. 7, 77 § 1 k.p.a. poprzez brak rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, co w rezultacie doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego i prawnego sprawy oraz art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym przyjęciu, iż w przedmiotowej sprawie nie występuje zagadnienie wstępne warunkujące zawieszenie postępowania i wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, iż postępowania toczące się przed Sądem Apelacyjnym w [...] oraz Sądem Rejonowym w [...] zmierzają do wydania wyroków zasądzających należności od uprawnionych z patentu, a to uczyni jedynego wspólnika skarżącej – A. B. - wierzycielem uczestników. W chwili obecnej zasądzona przez Sąd Arbitrażowy kwota wynosi ponad milion złotych. Orzeczone wyroki będą zaś stanowić tytuły egzekucyjne, w oparciu o które wspólnik będzie mógł dochodzić zaspokojenia z majątku uczestników. Unieważnienie patentu doprowadziłoby natomiast do usunięcia z majątku uprawnionych istotnego składnika tego majątku podlegającego egzekucji. Dlatego też należy uznać, iż zachodzi zależność między wynikiem postępowań sądowych a postępowaniem spornym, gdyż patent stanowi składnik majątku podlegającego egzekucji. Uzyskanie tytułów wykonawczych spowoduje również, iż skarżąca nie będzie zainteresowana w unieważnieniu patentu na wynalazek, gdyż w ten sposób pozbawiłaby się możliwości zaspokojenia z patentu. Brak zaś tytułów egzekucyjnych będzie uzasadniało dalsze postępowanie przed UP RP. Skarżąca zarzuciła również organowi brak odniesienia się do kwestii istoty i charakteru postępowania merytorycznego sprawy, a w szczególności kwestii istnienia po stronie wnioskodawcy interesu prawnego uzależnionego od wynik postępowań przed sądami cywilnymi oraz pominięcie kwestii charakteru zagadnienia wstępnego, które może mieć nie tylko charakter materialno-prawny, ale także procesowy. Uzasadniając zarzut naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. skarżąca wskazała, iż wynik postępowań cywilnych ma kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia w postępowaniu spornym, a w szczególności przesądza o istnieniu jej interesu prawnego. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Organ podkreślił również, iż rozpatrzenie sprawy niezgodnie z oczekiwaniem jednej ze stron sporu nie świadczy o braku uwzględnienia przez organ interesu społecznego, czy też słusznego interesu obywateli. Organ wydając zaskarżone postanowienie kierował się obiektywizmem i konkretnymi przepisami prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z paragrafem drugim powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). Rozpoznając skargę w świetle powyższych kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie zostało wydana zgodnie z prawem. W ocenie Sądu skarżąca nie wykazała, aby w przedmiotowej sprawie zachodziły przesłanki do zastosowania przez organ regulacji wskazanej w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., zaś zarzuty w przedmiocie pominięcia przez organ kwestii zagadnienia wstępnego nie znajdują odzwierciedlenia w analizowanym stanie faktycznym. Z akt postępowania spornego wynika bowiem, iż organ wyczerpująco wyjaśnił istotę regulacji wskazanej w ww. przepisie i uzasadnił swoje stanowisko w przedmiocie braku przesłanek zawieszenia postępowania w analizowanej sprawie. W pierwszej kolejności należy zauważyć, iż podstawy obligatoryjnego zawieszenia postępowania zostały określone w art. 97 § 1 k.p.a. Punkt 4 tego artykułu nakłada na organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązek zawieszenia postępowania, jeżeli rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przez zagadnienie wstępne rozumie się zagadnienie prawne o charakterze materialnym, które wyłoniło się w toku postępowania w sprawie administracyjnej i do którego rozstrzygnięcia nie jest właściwy organ prowadzący postępowanie, ale inny organ lub sąd i rozstrzygnięcie tego zagadnienia jest koniecznym warunkiem wydania decyzji przez organ administracji. Treść rozstrzygnięcia innego organu lub sądu, do którego kompetencji należy wydanie takiego rozstrzygnięcia jest koniecznym elementem podstawy rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji przez organ administracji (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 kwietnia 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 175/10). W doktrynie przyjmuje się, że "zagadnienie wstępne" obejmuje wyłącznie zagadnienia prawne, które albo ujawniły się w toku postępowania, albo z przepisów prawa materialnego wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej. Obejmuje zatem sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego, ocena zaś tego zagadnienia wstępnego, gdyby ono samo w sobie mogło być przedmiotem odrębnego postępowania (tzn. w oderwaniu od sprawy, na tle której wystąpiło), należy ze względu na jego przedmiot do kompetencji innego organu państwowego (bądź sądu), niż ten, przed którym toczy się postępowanie w głównej sprawie. Jest to poza tym zagadnienie otwarte, tzn. nie było przedtem prawomocnie przesądzone na właściwej drodze. Jego treścią może być wypowiedź co do uprawnienia lub obowiązku, stosunku lub zdarzenia prawnego albo inne jeszcze okoliczności mające znaczenie prawne (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2005, s. 444). Należy zatem uznać, iż stosownie do panujących w tym zakresie poglądów orzecznictwa, rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego jest niezbędne do rozstrzygnięcia innej sprawy. Zawieszenie postępowania na tej podstawie uzależnione jest od wystąpienia łącznie trzech przesłanek: postępowanie administracyjne jest w toku, zagadnienie wstępne nie zostało jeszcze rozstrzygnięte oraz rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Jednocześnie w orzeczeniu z 17 lipca 2003 r., sygn. akt II SA 427/02 Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, iż prejudycjalność zachodzi tylko wtedy, gdy rozstrzygnięcie co do pewnej kwestii prawnej stanowi wiążącą przesłankę wydania decyzji w postępowaniu głównym. Oznacza to, że bez rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego przez inny organ lub sąd wydanie decyzji w danej sprawie jest niemożliwe. Musi więc istnieć wyraźny związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym. Zależność ta musi być bezpośrednia. Gdy zaś w sprawie wyłania się zagadnienie, które wykazuje jedynie pośredni związek z rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji, nie ma ono charakteru zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Mogą wiązać się z nim określone skutki, ale powstanie takiego zagadnienia nie rodzi obowiązku zawieszenia postępowania administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 maja 2008 r., sygn. II OSK 1698/07). Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy, w ocenie Sądu, organ prawidłowo odmówił zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie. Podnoszona przez skarżacą okoliczność, iż w wyniku unieważnienia patentu doszłoby do usunięcia z majątku uprawnionych z patentu istotnego składnika podlegającego egzekucji, nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. i pozostaje bez znaczenia dla merytorycznego rozpoznania sprawy o unieważnienie patentu na wynalazek. Jednocześnie podkreślić należy, iż organ nie może, zawieszając postępowanie administracyjne na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a, kierować się przewidywaniami co do wyniku postępowania lecz tym, czy w świetle posiadanych materiałów dowodowych i obowiązującego prawa jest możliwe rozpoznanie sprawy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 7 września 2011 r., sygn. II SA/Gd 503/11). Toczące się równolegle przed sądami powszechnymi sprawy tj. postępowanie przed Sądem Apelacyjnym w [...] oraz przed Sądem Rejonowym w [...] dotyczą kwestii zniesienia współwłasności pomiędzy uczestnikami postępowania spornego przed Urzędem Patentowym oraz ich wzajemnych rozliczeń. Zależności pomiędzy wynikiem wskazanych wyżej postępowań a rozstrzygnięciem w postępowaniu spornym przed Urzędem Patentowym nie stanowią zagadnienia wstępnego uzasadniającego zawieszenie postępowania spornego. Ewentualna konieczność egzekucji zasądzonej, w wyniku zakończonego postępowania cywilnego, kwoty nie może wpływać na ocenę tego, czy wynalazek chroniony patentem spełnia wymogi zdolności patentowej, czy tez ich nie spełnia. Są to dwie sfery niezależnych rozstrzygnięć niezależnych, których wyniki nie mają bezpośredniego wpływu na siebie . Niezasadny jest zatem zarzut skarżącej dotyczący pominięcia przez organ kwestii interesu prawnego mającego powstać u skarżącej w wyniku postępowań przed sądami cywilnymi. Kwestia ewentualnego braku zainteresowania skarżącej w unieważnieniu patentu z uwagi na możliwość zaspokojenia się z tego patentu w postępowaniu egzekucyjnym w żadnym razie nie może przesądzać o zawieszeniu postępowania, bądź braku interesu prawnego. Zgodnie bowiem z art. 89 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz.U.2003, Nr 119, poz. 1117 ze zm.) patent może być unieważniony w całości lub części, na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny, jeżeli wykaże ona, że nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu. Natomiast fakt, czy skarżąca będzie zainteresowana dalszym prowadzeniem postępowania spornego w zależności od wyniku postępowania przed sądami powszechnymi nie wiąże się w żaden sposób z przesłankami prowadzącymi do zawieszenia postępowania. Odnosząc się podnoszonych w skardze uchybień proceduralnych organu przejawiających się zdaniem skarżącego w naruszeniu art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez to, iż organ nie rozpoznał w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie przez co błędnie ustalił stan faktyczny, wskazać należy, iż w ocenie Sądu organ podjął wszelkie niezbędne czynności celem wyjaśnienia stanu faktycznego, oraz prawidłowo ocenił zgromadzony materiał dowodowy wskazujący na brak podstaw do zawieszenia postępowania spornego. Ponadto oceniając zaskarżoną decyzję Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.