VI SA/Wa 2196/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Protokolant ref. staż. Lili Zawadzka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi N. S.A. z siedzibą we [...] na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zgłoszenia wynalazku oddala skargę Zaskarżoną decyzją z [...] września 2018 r. Urząd Patentowy RP ("Urząd") utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] maja 2018 r. o umorzeniu postępowania w sprawie zgłoszenia wynalazku pt.: "[...]", oznaczonego numerem [...] (dalej: "zgłoszenie"), dokonanego przez [...] z siedzibą w W. ( dalej: "Skarżąca", "Spółka", "Zgłaszający"), z powodu niewykonania w terminie postanowienia Urzędu z dnia [...] lutego 2018 r. Jako podstawę materialnoprawną skarżonej decyzji wskazano art. 245 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 243 ust. 4 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2017 r. poz. 776; dalej jako p.w.p.) Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu [...] listopada 2016 r. Skarżąca złożyła do Urzędu Patentowego wniosek dotyczący zgłoszenia wynalazku pt.: "[...]". Urząd nadał zgłoszeniu nr [...]. Postanowieniem z [...] lutego 2018 r. organ wezwał pełnomocnika i Spółkę do nadesłania dokumentu pełnomocnictwa. Zgłaszający mógł również alternatywnie potwierdzić czynności dokonane przez pełnomocnika w niniejszej sprawie, o czym został pouczony w ww. postanowieniu. Powyższe wezwania zostały skutecznie doręczone rzecznikowi patentowemu E. M. ( dalej jako "Pełnomocnik") w dniu [...] lutego 2018 r., a Spółce Zgłaszającemu w trybie art. 44 § 4 k.p.a. w dniu [...] marca 2018 r. Zwrotne potwierdzenia odbioru znajdują się w aktach przedmiotowego zgłoszenia. W dniu [...] maja 2018 r. Urząd Patentowy wydał decyzję umarzającą postępowanie z powodu niezastosowania się w wyznaczonym terminie do postanowienia [...] lutego 2018 r. Od decyzji Spółka za pośrednictwem Pełnomocnika złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku zostało podniesione, że brak odpowiedzi na postanowienie Urzędu z dnia [...] lutego 2018 r. był spowodowany nieotrzymaniem dokumentu pełnomocnictwa od Spółki oraz przekonaniem Pełnomocnika, że w związku z tym Spółka złożyła ww. dokument bezpośrednio do akt sprawy. Ponadto zakwestionowano prawidłowość podstawy prawnej przywołanej w postanowieniu z dnia [...] lutego 2018 r. Według Pełnomocnika art. 237 ust. 5 p.w.p. określa tryb postępowania właściwy wyłącznie w razie nieuiszczenia opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Urząd Patentowy RP po ponownym rozpatrzeniu sprawy stwierdził, że na podstawie art. 237 ust. 2 p.w.p. pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie i dołączone do akt przy dokonywaniu pierwszej czynności prawnej. Organ zacytował treść art. 237 ust. 5 p.w.p. oraz art. 243 ust. 4 p.w.p.,a następnie wskazał, że udzielenie pełnomocnictwa procesowego jest jednostronną czynnością prawną zawierającą oświadczenie woli, w którym mocodawca upoważnia oznaczoną osobę do zastępowania go przed organem. Przywołując wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 czerwca 2015 r. (sygn. akt VI SA/Wa 848/15) organ stwierdził, że dopiero złożenie pełnomocnictwa (tj. oryginału lub poświadczonego odpisu) w konkretnej sprawie pozwala przyjąć, że strona jest w tym postępowaniu reprezentowana przez pełnomocnika. Zdaniem Urzędu Patentowego dołączenie do akt oryginału lub poświadczonego odpisu pełnomocnictwa przy pierwszej czynności jest jednocześnie obowiązkiem pełnomocnika zgodnie z art. 237 ust. 2 p.w.p. Niedołączenie ww. dokumentu przy podaniu o udzielenie patentu jest brakiem formalnoprawnym zgłoszenia. W takim przypadku art. 237 ust. 5 p.w.p. w sposób jednoznaczny obliguje Urząd do wezwania pełnomocnika do nadesłania dokumentu pełnomocnictwa w drodze postanowienia pod rygorem umorzenia postępowania. Natomiast zgłaszający może alternatywnie potwierdzić czynności dokonane w sprawie przez pełnomocnika. Prawidłowo zatem organ w I instancji skierował postanowienie z [...] lutego 2018 r. zarówno do pełnomocnika, jak i do Zgłaszającego. Zdaniem organu przywołana przez Urząd podstawa prawna nie budzi wątpliwości w doktrynie. Natomiast opieranie się przez Rzecznika patentowego na art. 237 ust. 5 p.w.p. jako podstawy prawnej ww. postanowienia jest zatem bezzasadne. Rygor umorzenia postępowania w razie nienadesłania dokumentu pełnomocnictwa, mimo stosowanego wezwania, został wprost przewidziany w art. 237 ust. 5 p.w.p. Odmienne stanowisko pełnomocnika nie znajduje oparcia w przepisach. Zdaniem organu zarzut Pełnomocnika sugerujący, że art. 237 ust. 5 p.w.p. określa tryb postępowania właściwy wyłącznie w razie nieuiszczenia opłaty skarbowej jest nietrafny. Powołany przepis odnosi się wprost zarówno do stwierdzenia przez organ braku formalnoprawnego w postaci nienadesłania dokumentu pełnomocnictwa, jak i przypadku nieuiszczenia należnej opłaty skarbowej od przesłanego pełnomocnictwa. Jednakże w niniejszym postępowaniu art. 237 ust. 5 p.w.p. stanowił podstawę do wzywania wyłącznie o dokument pełnomocnictwa. Urząd w przedmiotowym postanowieniu jedynie informacyjnie pouczył, że od pełnomocnictwa powinna zostać uiszczona opłata skarbowa w wysokości i na zasadach określonych w ustawie z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej [Dz. U. z 2016 r. poz. 1827 z późn. zra.). Natomiast organ w I instancji nie wzywał do jej uiszczenia. Za niezrozumiałe Urząd Patentowy uznał odwoływanie się przez Pełnomocnika do sankcji umorzenia postępowania z art. 223 ust. 4 p.w.p., który to przepis reguluje kwestie związane z nieuiszczeniem należnych w postępowaniu przed UPRP opłat. Urząd bowiem ani w postanowieniu z dnia [...] lutego 2018 r. ani w zaskarżonej decyzji nie powoływał się na ww. przepis. Art 223 ust. 4 p.w.p. nie był podstawą do wzywania do nadesłania brakującego dokumentu pełnomocnictwa w niniejszej sprawie ani podstawą do umorzenia przedmiotowego postępowania. Zdaniem organu to rzecznik patentowy jako profesjonalny pełnomocnik w sprawach własności przemysłowej powinien czuwać nad terminowością czynności, do których wykonania wzywa Urząd w toku postępowania zgłoszeniowego. Oznacza to również weryfikowanie przed upływem wyznaczonego terminu, czy czynności, do których dokonania wzywa Urząd zostały wykonane. Niewystarczające w ocenie organu i świadczące o niedbalstwie rzecznika patentowego jest poprzestanie na przekonaniu, że to Zgłaszający samodzielnie prześle do UPRP wymagany dokument. Z doświadczenia życiowego wynika bowiem, że strona wyznacza pełnomocnika właśnie po to, aby sama bezpośrednio nie musiała działać w postępowaniu administracyjnym. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem m.in. postanowienie NSA z dnia 26 maja 2014 r. (sygn. akt II FZ 679/14), pełnomocnik, który zgodził się reprezentować stronę, ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jakby działał na własną rzecz, a mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika. Zdaniem organu Pełnomocnik nie wykorzystała wszystkich dostępnych środków ochrony prawnej w niniejszym postępowaniu. Na podstawie art. 242 ust. 3 p.w.p. mogła bowiem przed upływem wyznaczonego terminu zawiadomić Urząd na piśmie o przyczynach niedotrzymania terminu i w rezultacie przedłużyć termin na wykonanie postanowienia z dnia [...] lutego 2018 r. o 2 miesiące, w celu zweryfikowania jak się okazało mylnego przekonania, że Zgłaszający samodzielnie doręczy do UPRP brakujący dokument pełnomocnictwa. Mimo to Pełnomocnik zaniechała podjęcia jakichkolwiek działań, bezpodstawnie zakładając, że stosowany dokument został przesłany bezpośrednio przez Zgłaszającego. W ocenie Urzędu pełnomocnik nie dochowała zatem należytej staranności wymaganej od podmiotu zawodowo trudniącego się zastępstwem procesowym w sprawach własności przemysłowej. W związku z powyższym nie uprawdopodobniła braku winy w niewykonaniu postanowienia z dnia [...] lutego 2018 r. W związku z powyższym oraz z faktem nieuprawdopodobnienia braku winy pełnomocnika w niniejszej sprawie, Urząd nie mógł uwzględnić wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i uchylić zaskarżonej decyzji tylko z tego względu, że wolą Zgłaszającego jest kontynuowanie niniejszego postępowania. Urząd uznał również, że wniosek o wyznaczenie rozprawy (zawarty we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) jest bezzasadny bowiem w niniejszej sprawie nie występują strony o spornych interesach, ani nie ma potrzeby powoływania biegłego lub świadka, czy też wyjaśnienia sprawy w drodze oględzin, co uzasadniałoby wyznaczenie rozprawy na podstawie art. 89 k.p.a. Odnosząc się do wniosku o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, Urząd wyjaśnił, że w wyroku NSA z dnia 7 maja 1984 r. (sygn. akt II SA 225/84) przyjęto, że jeżeli od decyzji wydanej przez organ I instancji zostało wniesione odwołanie, powinno ono być załatwione w trybie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego o odwołaniach. Tryb odwoławczy ma w przepisach tego Kodeksu pierwszeństwo przed trybem nadzoru, obejmującym m.in. stwierdzenie nieważności decyzji (art. 156 § 1 k.p.a.). Spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o; - uchylenie zaskarżonej decyzji z dnia [...] września 2018 r. oraz poprzedzającej tę decyzję wcześniejszej decyzji Departamentu Zgłoszeń Urzędu Patentowego RP z dnia [...] maja 2018 r. umarzającej postępowanie w sprawie wyżej oznaczonego zgłoszenia wynalazku nr [...] z powodu niezastosowania się przez Skarżącą do postanowienia z dnia [...] lutego 2018 r., wzywającego do uzupełnienia dokumentacji zgłoszeniowej poprzez nadesłanie dokumentu pełnomocnictwa, na podstawie art. 237 ust. 5 p.w.p. pod rygorem umorzenia postępowania, - przekazanie sprawy Urzędowi Patentowemu RP - Departament Zgłoszeń do dalszego prowadzenia postępowania w oparciu o zgłoszenie nr [...] oraz przeprowadzenie rozprawy z udziałem Skarżącej lub niżej podpisanej działającej jako pełnomocnik Skarżącej i zasądzenie kosztów procesu łącznie z kosztami zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Z uzasadnienia tej skargi wynika, że dokonanie zgłoszenia w listopadzie 2016 r. i wniesienie należnych opłat urzędowych od zgłoszenia nastąpiło w oparciu o upoważnienie udzielone ustnie. Skarżąca - po otrzymaniu postanowienia z dnia [...] lutego 2018 r., czynności powierzonych do realizacji niżej podpisanej, obejmujących: opracowanie dokumentacji wynalazku, dokonanie zgłoszenia i wniesienie opłat urzędowych; nie zakwestionowała swojej woli ubiegania się o ochronę swego wynalazku, ani nie zaprzeczyła, że twórcą wynalazku jest osoba wskazana w podaniu z [...] listopada 2016 r. Skarżąca wskazała, że rozważenia wymaga treść przepisów wykonawczych do ustawy p.w.p., tj. Rozporządzenia Prezesa RM w sprawie dokonywania i rozpatrywania zgłoszeń wynalazków i wzorów użytkowych z 17 czerwca 2001 r., zmienionych m.in. Rozporządzeniami z dnia 2 marca 2015 r. oraz 3 listopada 2016 r., Zdaniem Skarżącej skoro ustawodawca przewiduje aktualnie tak ostrą sankcję jak umorzenie postępowania zgłoszeniowego w wypadku niedostarczenia pełnomocnictwa w wyznaczonym terminie, niepokój musi budzić fakt badania braku tego dokumentu i/lub jego prawidłowości w tak późnym momencie, że sprawa nie może być ostatecznie wyjaśniona przed publikacją zgłoszenia wynalazku. W niniejszej sprawie postanowienie wzywające do dostarczenia dokumentu pełnomocnictwa wydane zostało 15 miesięcy po dokonaniu zgłoszenia. Skarżąca zwraca tez uwagę, że unijne instytucje jak EUIPO i sądy powszechne w sprawach o naruszenie praw własności przemysłowej oraz instytucje międzynarodowe jak Europejski Urząd Patentowy odstąpiły już wiele lat temu od żądania przedstawienia dokumentu pełnomocnictwa przez zawodowych pełnomocników, utrzymując ten wymóg wyłącznie w wypadku zmiany pełnomocnika. Wyjaśniając kwestię swojej staranności w działaniu oraz zagadnienie właściwego udokumentowania braku winy w niedotrzymaniu terminu złożenia odpowiedzi na postanowienie z dnia [...] lutego 2018 r. wydanego w sprawie zgłoszenia wynalazku nr [...] Pełnomocnik powołała się na swoją poważną chorobę, oferując do wglądu stosowna dokumentację medyczną. Urząd Patentowy RP w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi jako niezasadnej podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2018.2107 t.j) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2018.1302 t.j.), dalej "p.p.s.a.", Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zdaniem Sądu żadna z wyżej wskazanych przesłanek nie zaszła w sprawie, dlatego też skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Urzędu Patentowego RP z [...] września 2018 r., mocą której Urząd Patentowy RP utrzymał w mocy swoją decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie zgłoszenia wynalazku z powodu niewykonania w terminie postanowienia Urzędu z dnia [...] lutego 2018 r. Na wstępie należy zaznaczyć, że Sąd podzielił stanowisko Urzędu Patentowego RP, że w rozpoznawanej sprawie przepis § 18a rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie dokonywania i rozpatrywania zgłoszeń wynalazków i wzorów użytkowych z dnia 17 września 2001 r. (Dz. U. z 2001 Nr 102, poz. 1119, z 2005 r. Nr 109, poz. 910 z 2015 r. poz. 366 i z 2016 r. poz. 1840) nie stanowił podstawy prawnej zaskarżonej decyzji. Podstawę prawną do wzywania o brakujący dokument pełnomocnictwa w postępowaniu przed Urzędem stanowił art. 237 ust. 5 p.w.p. i ten przepis został powołany w treści postanowienia z dnia [...] lutego 2018 r. oraz w zaskarżonej decyzji. Ponadto w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie ma mowy o kwestii, która w ocenie Skarżącej ma decydujące znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, to jest do zmiany przepisów wykonawczych, co nastąpiło po dacie złożenia zgłoszenia wynalazku ([...] listopada 2016 r.), a mianowicie 1 grudnia 2016 r. Zarzut taki nie został podniesiony przez Skarżącą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy lecz w skardze, zatem na etapie postępowania przed sądem administracyjnym. Podkreślić należy, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Urząd Patentowy bardzo szczegółowo i wnikliwie odniósł się do wszystkich zarzutów Skarżącej zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Art. 237 ust. 5 p.w.p. stanowi, że przypadku nienadesłania dokumentu pełnomocnictwa lub nieuiszczenia należnej opłaty od pełnomocnictwa, Urząd Patentowy, wyznaczając w tym celu odpowiedni termin, wzywa, w drodze postanowienia, pełnomocnika do usunięcia stwierdzonych braków oraz stronę do potwierdzenia czynności dokonanych przez pełnomocnika, pod rygorem umorzenia postępowania lub zaniechania czynności uzależnionej od uiszczenia opłaty. Z akt sprawy wynika, że pełnomocnik Skarżącej pokwitowała wezwanie do usunięcia braku formalnego zgłoszenia w dniu [...] lutego 2018 r., zaś sama Skarżąca w dniu [...] marca 2018 r., jednak wyznaczony przez organ termin upłynął bezskutecznie. W tej sytuacji brak było uzasadnionych podstaw faktycznych i prawnych do uznania, że organ dopuścił się naruszenia obowiązujących przepisów prawa, a w szczególności art. 237 ust. 5 p.w.p. Jednocześnie Sąd zwraca uwagę, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Pełnomocnik nie wspominała o swej chorobie, która uniemożliwiłaby jej wykonanie braków zgłoszenia w wyznaczonym terminie. Ta okoliczność również została zasygnalizowana dopiero w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Art. 237 ust. 5 p.w.p. został wprowadzony do ustawy - Prawo własności przemysłowej ustawą o zmianie ustawy - Prawo własności przemysłowej oraz niektórych innych ustaw z dnia 24 lipca 2015 r. (Dz.U. z 2015 r. poz. 1266) w dniu 1 grudnia 2015 r., a zatem przed złożeniem zgłoszenia wynalazku , zatem rację ma organ, że wymóg działania w imieniu i na rzecz Zgłaszającego na podstawie pełnomocnictwa i dołączania ww. dokumentu lub jego odpisu przy pierwszej czynności dokonywanej w sprawie nie powinien być zatem żadnym novum dla profesjonalnego pełnomocnika. W konsekwencji skarga w tym aspekcie sprawy również nie była usprawiedliwiona. Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego wydania postanowienia wzywającego do usunięcia braków po upływie 15 miesięcy od zgłoszenia wynalazku, Sąd zauważa, że kwestia ta pozostaje bez wpływu na ostateczny wynik niniejszej sprawy bowiem w tej sprawie Sąd badał jedynie prawidłowość zastosowania przez organ art. 237 ust. 5 p.w.p. Przedmiotem oceny Sądu nie był zatem okres trwania opóźnienia organu w podejmowaniu czynności procesowych czy też termin końcowego załatwienia sprawy administracyjnej. Sąd nie dopatrzył się także sugerowanych w skardze naruszenia zasad stosowanych przez inne instytucje (EUIPO, sądy powszechne, Europejski Urząd Patentowy), które - jak to podniesiono w skardze, odstąpiły od żądania przedstawienia dokumentu pełnomocnictwa przez zawodowych pełnomocników. W tym zakresie słuszne jest stanowisko prezentowane przez Urząd Patentowy, że organ udziela patentu na wynalazek na warunkach określonych w p.w.p. oraz w rozporządzeniach wykonawczych do tej ustawy. Dlatego też właśnie art. 237 ust 5 p.w.p. znalazł w tej sprawie prawidłowe zastosowanie bowiem zgłaszający nie złożył wymaganego prawem pełnomocnictwa w wyznaczonym terminie. Dlatego też te argumenty skargi okazały się całkowicie niezasadne. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Wobec powyższego Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.