VI SA/Wa 2269/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym postanawia: odmówić skarżącej – B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi Pismem z dnia [...] czerwca 2014 r. skarżąca – B. Sp. z o.o. z siedzibą w W., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. Wraz ze skargą Spółka złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi. Uzasadniając wniosek, strona powołała się na trudną sytuację finansową spowodowaną odnotowaniem straty za ubiegły rok obrotowy w wysokości 282.889,95 zł oraz stan jej rachunku bankowego, na którym znajdują się środki w kwocie 388,72 zł. W oświadczeniu o majątku i dochodach Spółka podała, że wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 5.000 zł, wartość środków trwałych to 0 zł, a strata za ostatni rok obrotowy według bilansu wynosiła 282.889,85 zł. Z dokumentów nadesłanych przez stronę wynika, że w roku 2012 spółka poniosła stratę w kwocie 206.720,83 zł przy przychodzie w wysokości 310.354,30 zł. W sprawozdaniu z działalności Spółki za rok 2012 wskazano, że na przestrzeni poszczególnych miesięcy systematycznie rosła sprzedaż usług ochrony na rzecz osób fizycznych, co jednoznacznie dobrze rokuje na działalność spółki w roku 2013. Spółka rozpoczęła działalność gospodarczą w 2012 r., zatrudniła pracowników oraz zakupiła kasy fiskalne konieczne w prowadzeniu działalności. Przewidywany rozwój spółki skupia się na pozyskiwaniu większej liczby klientów, co wiąże się z zatrudnianiem pracowników oraz zakupem kolejnych kas fiskalnych. Z kolei z przedłożonego rachunku zysków i strat skarżącej Spółki za rok 2013 wynika, że Spółka osiągnęła przychód netto ze sprzedaży w wysokości 647.900,97 zł. Koszty działalności operacyjnej zamknęły się natomiast w kwocie 941.372,86 zł. Uwzględniając pozostałe przychody i koszty operacyjne strata netto skarżącej Spółki za rok 2013 wyniosła 292.260,29 zł. Spółka przedstawiła również wyciągi z rachunku bankowego za okres od 30 czerwca 2014 r. do 30 września 2014 r., na którym saldo końcowe wyniosło 832,48 zł. Z wyciągów tych wynika m.in., że I. N., Prezes Zarządu skarżącej Spółki, dokonuje systematycznych wpłat znacznych kwot na rachunek bankowy Spółki: w dniu 25 lipca 2014 r. – w łącznej wysokości 13.000 zł, w dniu 11 lipca 2014 r. – w wysokości 2.000 zł, w dniu 23 sierpnia 2014 r. – w łącznej wysokości 12.000 zł, w dniu 24 września 2014 r. – w łącznej wysokości 13.000 zł. Postanowieniem z dnia 12 grudnia 2014 r. sygn akt VI SA/Wa 2269/14 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Spółce przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie obowiązku uiszczenia wpisu od skargi. Pismem z dnia [...] stycznia 2015 r., tj. w zakreślonym terminie, Spółka wniosła w terminie sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego, wskazując, że ocena możliwości finansowych Spółki została dokonana w sposób wadliwy, bowiem błędnie przyjęto, że jej sytuacja finansowa nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. – od postanowień wydanych na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 cyt. ustawy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw. W związku z tym należy uznać, że właściwy do rozpatrzenia sprzeciwu jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W myśl art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym może nastąpić wtedy, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Treść powołanego przepisu wskazuje, że prawo pomocy stanowi instytucję wyjątkową i dlatego też udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych, przy uwzględnieniu wysokości obciążeń finansowych, jakie strona jest zobowiązana ponieść w konkretnym postępowaniu i oceny jej możliwości finansowych. Tak ukształtowany charakter prawa pomocy wynika z faktu, że generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Każda osoba wszczynająca postępowanie powinna liczyć się z wydatkami na ten cel i gromadzić środki finansowe na pokrycie koniecznych kosztów postępowania. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia kosztów postępowania spoczywa na wnioskodawcy, a rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej reguły ponoszenia kosztów procesu (vide: J. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Z dokumentów nadesłanych przez Spółkę w związku z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy wynika, że Spółka rozpoczęła działalność gospodarczą (usługi ochrony dla osób fizycznych i firm) w marcu 2012 r., poniesiona przez nią strata w 2012 r. była konsekwencją zakupu kas fiskalnych niezbędnych do prowadzenia działalności. Jednocześnie Spółka odnotowała wzrost sprzedaży świadczonych usług i spodziewa się dalszego ich wzrostu w roku 2013. Analiza transakcji dokonywanych na rachunku bankowym Spółki wskazuje, że regularnych i znacznych wpłat na ten rachunek dokonuje I. N., Prezes Zarządu skarżącej Spółki. Powyższe czyni niejasnym faktyczny stan środków posiadanych przez Spółkę. Podkreślenia wymaga, że strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku powinna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10). Na podstawie poczynionych ustaleń Sąd uznał, że Spółka nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania. Jak wynika z akt sprawy, Spółka nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, prowadzi działalność gospodarczą, odprowadzając świadczenia na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz należności na rzecz Urzędu Skarbowego (vide: wyciągi z rachunków). Brak jest informacji o zaciąganych przez Spółkę kredytach na pokrycie kosztów przychodów. Ze sprawozdania finansowego Spółki za 2012 r. wynika m.in., że nie występują inwestycje długoterminowe, a zobowiązania długoterminowe dotyczą otrzymanych pożyczek z terminem spłaty powyżej 12 miesięcy. Z kolei należności od pozostałych jednostek z tytułu dostaw i usług o okresie spłaty do 12 miesięcy na dzień 31 grudnia 2012 r. wyniosły 43.327,78 zł. Jak wynika z rachunku zysków i strat (wariant porównawczy) przychody netto ze sprzedaży produktów za okres od 31 stycznia 2012 r. do 31 grudnia 2012 r. wyniosły 287.682,75 zł. Spółka nie wskazała na trudności w regulowaniu bieżących zobowiązań. Przeciwnie, co podniesiono powyżej, rachunek Spółki zasilany jest wpłatami dokonywanymi przez Prezesa Zarządu. Z powyższego wynika, że Spółka dysponuje środkami i zamierza kontynuować swoją działalność, a koszty sądowe, które jest zobowiązana ponieść w zainicjowanych sprawach winny być traktowane na równi z innymi jej zobowiązaniami wynikającymi z prowadzonej działalności gospodarczej. Przedsiębiorstwo, które nie wykazało, aby utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych, powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08, LEX nr 477191). Samo powstanie straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej. Konfrontując okoliczność nieprzerwanego prowadzenia przez Spółkę działalności gospodarczej z informacjami o obrocie wynikającymi z przedłożonych wyciągów z rachunku bankowego tego podmiotu, należy podkreślić, że nie było możliwe oszacowanie wpływów Spółki uzyskiwanych od klientów z tytułu świadczonych przez nią usług. Z oświadczeń Spółki nie wynika, jaki osiąga przychód z aktualnie prowadzonej działalności i jaka jest wysokość i źródło ponoszonych kosztów. Z przedłożonych wyciągów z rachunku bankowego w ogóle nie wynika, że Spółka – prowadząc działalność gospodarczą – ponosi jakiekolwiek inne koszty niż związane z płatnościami na rzecz urzędu skarbowego, ZUS, czy komorników. Może to sugerować, że Spółka posiada również inne (nieujawnione Sądowi) rachunki bankowe, a w każdym razie świadczy o niespójności między składanymi oświadczeniami o sytuacji majątkowej a dokumentami źródłowymi, które tę sytuację mają potwierdzać. Wpis sądowy w niniejszej sprawie wynosi 400 zł. Stanowi do zaledwie ułamek kwoty, która jest comiesięcznie wpłacana na konto spółki przez jej Prezesa Zarządu. Należy podkreślić, że uiszczenie wpisu spowoduje merytoryczne rozpoznanie sprawy, a w przypadku uwzględnienia skargi wpis ten – na wniosek strony skarżącej – zostanie zasądzony przez Sąd od organu. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 260 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.